Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetimi

58 soru

Soru 21Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri (20172017 değişikliği sonrası) uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal (OHALOHAL) kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından reddedilmesi durumunda meydana gelecek hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar.
1982 Anayasası'nın 119. maddesinin ikinci fıkrasına göre; olağanüstü hal ilan edilmesi kararının Meclis tarafından reddi halinde, olağanüstü hal ilanı ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler ve çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu düzenleme, yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenmesini ve reddedilmesi halinde geçmişe etkili bir şekilde temizlenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 119. maddesindeki OHAL ilan prosedürü incelenmelidir.
Cumhurbaşkanı ilan kararını verdiği gün Resmî Gazete'de yayımlar ve aynı gün Meclis onayına sunar.
OHAL yönetiminde yasama denetimi anayasal bir zorunluluktur.
2
Meclis'in ilan kararını reddetmesi durumunda öngörülen yaptırım belirlenmelidir.
Meclis reddi durumunda 'kendiliğinden yürürlükten kalkma' mekanizması devreye girer.
Dayanağını yitiren bir rejimin ve bu rejime özgü yetkilerle yapılan işlemlerin hukuki varlığı son bulmalıdır.
3
Geçersizliğin kapsamı analiz edilmelidir.
İptal sadece ilan kararını değil, ona dayalı CBK'ları ve idari eylemleri de kapsar.
Anayasa metninde 'ilan ile bu karara dayanılarak yapılan işlemler' ifadesi açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

OHAL İlanının Yasama Denetimi

İpuçları

1
Anayasa'nın 119. maddesinde yer alan 'kendiliğinden yürürlükten kalkma' ifadesine odaklanın.
2
Meclis reddettiğinde sadece kağıt üzerindeki ilan değil, o ilana güvenilerek yapılan 'kararnameler' de etkilenir.
3
Bu durum, OHAL kararnamelerinin (CBK) hukuki dayanağının doğrudan ilan kararı olmasından kaynaklanır.

Daha Fazla Pratik

OHAL süresinin uzatılması (4 ay kuralı) ve savaş halindeki istisnayı tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Olağanüstü Hal (OHALOHAL) kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından denetlenmesi ve süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının istemiyle, her defasında en fazla altı ay süreyle uzatma kararı alınabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresinin her defasında en fazla altı ay süreyle uzatılabileceği yönündeki ifade yanlıştır; çünkü anayasaya göre uzatma süresi her defasında dört ayı geçemez.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesine göre, olağanüstü hal ilan edildikten sonra TBMMTBMM bu süreyi Cumhurbaşkanı'nın talebiyle uzatabilir; ancak bu uzatma her defasında en fazla 44 ay olabilir. 66 aylık süre sınırı sadece Cumhurbaşkanı'nın olağanüstü hali ilk ilan ederken kullanabileceği maksimum süreyi ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
İlan ve uzatma makamlarını ayırt etme
İlan Cumhurbaşkanı tarafından, uzatma ise Cumhurbaşkanı'nın talebi üzerine TBMMTBMM tarafından yapılır.
Yürütme ve yasama organlarının görev paylaşımını belirlemek için.
2
Süre sınırlarını kontrol etme
İlk ilan süresi en fazla 66 ay, her bir uzatma süresi ise en fazla 44 aydır.
Anayasa'nın 119119. maddesindeki sayısal sınırları doğrulamak için.
3
Seçenekleri anayasal verilerle karşılaştırma
Altı ay ifadesinin uzatma değil, ilk ilan için geçerli olduğu tespit edilir.
Yanlış olan bilgiyi belirlemek için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Süreçleri ve Süre Sınırları

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın ilan yetkisi ile Meclis'in uzatma yetkisi için belirlenen süre sınırlarının farklı olduğunu hatırlayın.
2
19821982 Anayasası'na göre 66 rakamı başlangıç aşamasını, 44 rakamı ise süreç içindeki periyodik uzatmaları temsil eder.
3
Cumhurbaşkanı başlangıçta en fazla 66 ay için ilan edebilir, ancak Meclis'in yaptığı her bir uzatma işlemi en fazla 44 ay olabilir.

Daha Fazla Pratik

Savaş durumunda bu süre sınırlarının (44 ay) uygulanıp uygulanmadığını inceleyerek istisnaları öğrenin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 23Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye’de uygulanan "Olağanüstü Hal (OHALOHAL)" yönetimi ve bu süreçteki anayasal yetki paylaşımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal kararı, Resmi Gazete'de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur ve Meclis tatilde ise derhal toplantıya çağrılır.
Anayasa'nın 119119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından alınan olağanüstü hal kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMMTBMM onayına sunulur. Meclis o sırada tatilde olsa dahi kararı görüşmek üzere derhal toplantıya çağrılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
İlan yetkisini belirle.
Olağanüstü hal ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.
20172017 değişikliği ile Bakanlar Kurulu kaldırılmış, yetki tek başına Cumhurbaşkanına verilmiştir.
2
İlan süresi ve onay sürecini incele.
İlan süresi en fazla 66 aydır ve karar aynı gün TBMMTBMM onayına sunulur.
Yürütmenin bu olağanüstü yetkisi yasama organının (Meclis) derhal denetimine tabidir.
3
Uzatma prosedürünü ve istisnaları kontrol et.
Uzatma yetkisi TBMMTBMM'dedir (her defasında max 44 ay), ancak savaş durumunda bu 44 aylık sınır aranmaz.
Savaş hali, süresiz veya daha uzun süreli planlama gerektirebilecek mücbir bir sebeptir.

Anahtar Kavram

OHALOHAL İlan ve Denetim Usulü

İpuçları

1
OHALOHAL ilan edildikten sonra yasama organının (Meclis) devreye girmesi gereken en erken süreyi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHALOHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve Meclis onayı ile kanunlaşma süreci arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilmiş olan bir Olağanüstü Hal (OHALOHAL) uygulamasının süresinin uzatılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMMTBMM, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı uygulanmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında en fazla dört ay için uzatma kararı verebilir; savaş durumunda ise bu dört aylık süre sınırlaması uygulanmaz.
Anayasa'nın 119119. maddesine göre, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen OHAL'in süresini uzatma yetkisi TBMM'ye aittir. Meclis, Cumhurbaşkanının talebiyle süreyi her seferinde maksimum 44 ay uzatabilir. Ancak savaş hali söz konusu olduğunda, bu 44 aylık sınırlama devre dışı kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili makamın belirlenmesi
TBMMTBMM
Anayasa uyarınca ilan yetkisi yürütmede (Cumhurbaşkanı), denetim ve uzatma yetkisi yasamadadır.
2
Uzatma prosedürünün kontrolü
Cumhurbaşkanının istemi
Meclis'in süreyi uzatabilmesi için yürütme organının bu yönde bir talebinin olması zorunludur.
3
Süre sınırlarının analizi
Her defasında en fazla 44 ay
Anayasa, olağanüstü halin belirsiz sürelerle uzatılmasını engellemek için periyodik bir denetim öngörmüştür.
4
İstisnai durumun kontrolü
Savaş halinde süre sınırı yok
Savaşın getirdiği zorunluluklar nedeniyle anayasa koyucu bu durumda süre kısıtlamasını kaldırmıştır.

Anahtar Kavram

OHAL Uzatma Rejimi

İpuçları

1
Olağanüstü hal ilan edildiğinde yetki Cumhurbaşkanındadır, ancak sürenin devamına karar veren makam Meclis'tir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yargısal denetimi ve kapsamı konusuna göz atınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHALOHAL) dönemlerinde yürütme organı tarafından çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBKCBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda çıkarılan bu kararnameler, Resmi Gazete'de yayımlandıkları günden itibaren üç ay içinde TBMMTBMM tarafından görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal kararnamelerinin, yayımlandıkları tarihten itibaren üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmadığı takdirde kendiliğinden yürürlükten kalkacağını belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 119119. maddesine göre, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMMTBMM onayına sunulur ve üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 119119. maddesini analiz et.
20172017 değişikliği ile OHAL CBK'ları için Meclis onayı şartı getirilmiştir.
Yürütmenin denetlenmesi ve demokratik meşruiyetin korunması amaçlanır.
2
Süre sınırını kontrol et.
Meclis'in karar verme süresi üç ay olarak belirlenmiştir.
Kararnamelerin kalıcı hale gelmesini önlemek ve yasama organının üstünlüğünü vurgulamak için.
3
Yargısal denetim durumunu değerlendir.
Anayasa Mahkemesi'ne dava açılamaz.
Anayasa'nın 148148. maddesi açıkça yasaklamıştır.

Anahtar Kavram

OHAL CBK'larının Yasama Denetimi ve Hukuki Rejimi

İpuçları

1
OHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin Meclis denetimine tabi olup olmadığını düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin bu kararnameleri denetleme yetkisi var mıdır, 148148. maddeyi hatırlayın.
3
20172017 değişikliği ile getirilen üç aylık 'onaylanmazsa düşer' kuralına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile OHAL Kararnameleri arasındaki farkları bir tablo üzerinden çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru

Olağanüstü Hal (OHALOHAL) rejiminin hukuki çerçevesini düzenleyen 19821982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, bu dönemde yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (OHALOHAL CBKCBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kararnamelerle, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin aksine, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda da düzenleme yapılabilir.

Cevap

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle, olağan dönem kararnamelerinden farklı olarak kişi hakları ve siyasi haklar alanında da düzenleme yapılabilmesi mümkündür.
Anayasa'nın 104104. maddesine göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; 119119. madde uyarınca Olağanüstü Hal döneminde bu kısıtlama kalkar ve çekirdek haklar hariç tüm haklar kararname ile düzenlenebilir hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL Kararnamesinin yetki kapsamını analiz etme
Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilirken (104104. md), OHAL CBK'ları sert çekirdek haklar hariç tüm temel hakları düzenleyebilir (119119. md).
Yürütme organına kriz anlarında hızlı hareket kabiliyeti tanınması amaçlanmıştır.
2
Yargısal denetim durumunu değerlendirme
Anayasa 148148. madde gereği OHAL CBK'larına karşı iptal davası açılamaz; ancak bu yasak Meclis onayına kadar sürer.
Meclis onayından sonra metin kanunlaştığı için denetime tabi olur.
3
Mutlak sınırları (Çekirdek Haklar) kontrol etme
Savaş hukukuna uygun ölümler hariç yaşama hakkı, din, vicdan, suç ve cezaların geçmişe yürümezliği gibi haklar mutlak korunur.
Anayasa 1515. maddedeki çekirdek alanın dokunulmazlığı.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi

İpuçları

1
Olağan dönem kararnameleri ile OHAL kararnameleri arasındaki 'düzenleme alanı' farkını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnamelerinin Meclis onayı süreci ve 3 aylık süre kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru

Anayasal düzenin korunması amacıyla ilan edilen bir Olağanüstü Hal (OHAL) sürecinde, mevcut sürenin dolmasına rağmen uygulamayı gerektiren şartların devam ettiği tespit edilmiştir. 1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanının istemi üzerine bu süreyi her defasında en fazla dört ay süreyle uzatmaya yetkili makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Cumhurbaşkanının talebiyle OHAL süresini uzatmaya yetkili tek makamdır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanının talebi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir, süreyi kısaltabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilan ve uzatma yetkilerini birbirinden ayırın.
İlan yetkisi Cumhurbaşkanına, uzatma yetkisi meclise aittir.
Anayasal denge ve denetleme mekanizması gereği yasama organı yürütmenin süresini denetler.
2
Uzatma süresi sınırlarını kontrol edin.
Her uzatma kararı en fazla 4 ay için verilebilir.
OHAL'in kalıcı bir rejime dönüşmesini engellemek için anayasal süre sınırı konulmuştur.
3
Talep ve karar mekanizmasını belirleyin.
Cumhurbaşkanı talep eder, TBMM karar verir.
Cumhurbaşkanının istemi olmadan meclis kendiliğinden süreyi uzatamaz.

Anahtar Kavram

OHAL Süreç Yönetimi ve Yetki Paylaşımı

İpuçları

1
OHAL ilanını Cumhurbaşkanı yapar ancak bu kararın onaylanması ve süresinin değiştirilmesi meclisin yetkisindedir.
2
Demokratik sistemlerde yürütmenin olağanüstü yetkilerini kullanma süresi, halkın temsilcilerinden oluşan yasama organı tarafından kontrol edilir.
3
Cumhurbaşkanı uzatma talebinde bulunur, fakat nihai kararı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) verir.

Daha Fazla Pratik

Savaş hali durumunda OHAL uzatma sürelerindeki istisnai durumu (4 ay sınırının aranmaması) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 28Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, yurdun tamamında veya bir bölgesinde ilan edilmiş olan bir Olağanüstü Hal (OHALOHAL) uygulamasının süresinin uzatılması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMMTBMM tarafından her defasında en fazla 44 ay süreyle uzatılır.

Cevap

Olağanüstü halin süresini uzatma yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMMTBMM) aittir ve bu uzatma süresi her defasında en fazla 44 ay olabilir.
Olağanüstü hal yönetimi ile ilgili 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesine göre; Cumhurbaşkanı olağanüstü hali ilan eder, ancak sürenin uzatılmasına yönelik karar Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilir. Bu uzatma süresi, savaş hali dışındaki durumlarda her defasında 44 ayı geçemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 119119. maddesindeki yetki dağılımı incelenir.
Olağanüstü halin ilan yetkisinin Cumhurbaşkanına, onaylama ve uzatma yetkisinin TBMM'ye ait olduğu tespit edilir.
İlan ve uzatma süreçleri anayasal olarak farklı mercilere ve sürelere tabi kılınmıştır.
2
Uzatma (temdit) süresi için öngörülen yasal sınır kontrol edilir.
Meclis'in her defasında en fazla 44 ay süreyle uzatma yapabileceği belirlenir.
Yürütmenin denetlenmesi ve olağanüstü yönetimin sürekliliğinin Meclis kontrolünde kalması amaçlanmıştır.
3
Savaş hali istisnası değerlendirilir.
Savaş hallerinde bu 44 aylık süre sınırının aranmayacağı bilgisi teyit edilir.
Savaşın getirdiği zorunluluklar süre kısıtlamasını imkansız kılabilir.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Uzatma Yetki Ayrımı

İpuçları

1
İlan yetkisinin yürütmede, uzatma yetkisinin ise yasama organında olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Savaş halinde OHAL uzatma süresindeki kısıtlamanın kalktığını unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 29Soru

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal (OHALOHAL) kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından denetlenmesi ve sürelere ilişkin düzenlemeler hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresinin uzatılmasına, her defasında altı ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi karar verir.

Cevap

Olağanüstü hal süresinin uzatılmasına, her defasında altı ayı geçmemek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi karar verir ifadesi yanlıştır; çünkü uzatma süresi en fazla dört ay olabilir.
Olağanüstü halin uzatılmasına ilişkin ifade yanlıştır çünkü Anayasa'nın güncel hükümlerine göre Cumhurbaşkanı'nın istemiyle Meclis süreyi her defasında en fazla dört ay süreyle uzatabilir; altı aylık süre sınırı sadece ilk ilan kararı için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilanı ve uzatılmasına ilişkin anayasal maddeleri hatırla.
19821982 Anayasası Madde 119119 incelenmelidir.
Yetki ve süre sınırları bu maddede düzenlenmiştir.
2
İlan süresi ile uzatma süresi arasındaki farkı belirle.
İlan: Cumhurbaşkanı tarafından en fazla 66 ay. Uzatma: TBMMTBMM tarafından her defasında en fazla 44 ay.
KPSS sınavlarında bu iki sayısal verinin karıştırılması sıkça sorulan bir çeldiricidir.
3
Savaş istisnasını kontrol et.
Savaş durumunda 44 aylık sınırın aranmadığını teyit et.
Anayasal hükmün tam doğruluğunu kontrol etmek için istisnalar bilinmelidir.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Uzatma Prosedürü

İpuçları

1
OHAL'i kimin ilan ettiği ile kimin uzattığı arasındaki farka dikkat edin.
2
İlan süresi için üst sınır 66 ay iken, Meclis'in yaptığı uzatmalar için bu süre daha kısadır.
3
Uzatma süresinin her defasında kaç ayı geçemeyeceğini Anayasa'nın 119119. maddesine göre düşünün; 44 ay mı yoksa 66 ay mı?

Daha Fazla Pratik

OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve Meclis onay süreci ile ilgili sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 30Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) yönetimi ve bu süreçte uygulanan hukuki rejim ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün Meclis onayına sunulur ve savaş/mücbir sebep halleri hariç olmak üzere, üç ay içinde karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin üç ay içinde Meclis tarafından karara bağlanmaması durumunda kendiliğinden yürürlükten kalkacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, 20172017 Anayasa değişikliği ile 119119. maddeye eklenen kritik bir prosedürü ifade etmektedir. Buna göre, OHALOHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Meclis tarafından üç ay içerisinde görüşülüp bir karara bağlanmak zorundadır. Savaş veya mücbir sebeple Meclis'in toplanamaması hali bu kuralın tek istisnasıdır. Eğer bu süre zarfında Meclis bir karar vermezse, ilgili kararname kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararname onay sürecini incele
OHALOHAL kararnameleri Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMMTBMM onayına sunulur.
Yürütmenin denetimi ve yasama organının üstünlüğü ilkesi gereğidir.
2
33 ay kuralını kontrol et
20172017 değişikliği ile getirilen süre sınırına göre, Meclis üç ay içinde karar vermelidir.
OHALOHAL düzenlemelerinin kalıcı hale gelmesini önlemek ve hukuk güvenliğini sağlamak amaçlanır.
3
Uzatma sürelerini karşılaştır
İlan süresi en fazla 66 ay, uzatma süresi ise her defasında en fazla 44 aydır.
Anayasa'nın 119119. maddesindeki sayısal sınırların doğrulanması gerekir.
4
Yargısal denetim muafiyetini doğrula
OHALOHAL kararnameleri anayasal denetim dışı bırakılmıştır.
Olağanüstü durumların hızlı ve etkin yönetimi için yargısal denetim bu aşamada kısıtlanmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve TBMM Denetimi

İpuçları

1
OHALOHAL kararnamelerinin Meclis tarafından onaylanması için belirli bir süre sınırı getirilmiştir.

Daha Fazla Pratik

OHAL süresi uzatılırken Meclis'in kararı ile Cumhurbaşkanı'nın talebi arasındaki yetki dağılımını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen ve Resmî Gazete’de yayımlanan Olağanüstü Hal (OHALOHAL) kararı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar, yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Olağanüstü hal ilan kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.
Anayasa'nın 119119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından verilen olağanüstü hal kararı Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur. Bu, ilanın en hızlı şekilde yasama denetimine girmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 119119. maddesindeki usulü incele.
Cumhurbaşkanının OHAL ilan etme yetkisine sahip olduğu ve bu kararın derhal yayımlanması gerektiği görülür.
OHAL sürecinin meşruiyeti ve denetimi için anayasal takvimi bilmek gerekir.
2
İlanın Meclis ile olan ilişkisini belirle.
Kararın yayımlandığı gün Meclis onayına sunulması zorunluluğu tespit edilir.
Yürütmenin bu olağanüstü yetkisinin yasama organı tarafından denetlenmesi demokratik bir gerekliliktir.
3
Meclisin karar üzerindeki yetkilerini değerlendir.
Meclisin süreyi değiştirebileceği, kaldırabileceği veya onaylayabileceği sonucuna varılır.
Meclis, OHAL rejiminin nihai karar vericisidir.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Onay Prosedürü

İpuçları

1
OHAL kararı tek başına Cumhurbaşkanı tarafından alınır ancak Meclis denetimi çok hızlı başlar.
2
Kararın yayımlandığı yer ile Meclis'e sunulduğu zaman dilimi arasındaki ilişkiye odaklanın.
3
Anayasa, ilanın yapıldığı gün ile Meclis'e sunulduğu günün aynı olmasını emreder.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Meclis'teki onaylanma süresini ve yargısal denetimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 32Soru

Bir bölgede "tabii afet" gerekçesiyle ilan edilen Olağanüstü Hal (OHALOHAL) uygulamasının üçüncü ayında, afet bölgesindeki şartların tamamen normale döndüğü tespit edilmiştir.

19821982 Anayasası’na göre, ilan edilen süre henüz dolmamış olmasına rağmen bu bölgedeki OHALOHAL uygulamasını tamamen kaldırma yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın da OHAL’i kaldırma yetkisine sahiptir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın da olağanüstü hali kaldırma yetkisine sahiptir.
1982 Anayasası'nın 119. maddesinin 4. fıkrasına göre, Olağanüstü Hal (OHAL) ilan kararı TBMM'ye sunulduktan sonra Meclis; süreyi değiştirebilir (kısaltabilir veya uzatabilir) veya olağanüstü hali tamamen kaldırabilir. Anayasa metninde 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine' ibaresi sadece sürenin uzatılması işlemi için kullanılmıştır. Dolayısıyla TBMM, Cumhurbaşkanından bir talep gelmese dahi, şartların değiştiğine kanaat getirirse OHAL'i her zaman kaldırma yetkisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 119. maddesindeki yetki dağılımını inceleyin.
Olağanüstü hal ilan etme yetkisinin Cumhurbaşkanına, bu ilanı onaylama ve denetleme yetkisinin TBMM'ye ait olduğu görülür.
Sürecin hangi anayasal çerçevede yürüdüğünü anlamak için.
2
TBMM'nin OHAL süreci üzerindeki spesifik yetkilerini ayrıştırın.
Meclis; süreyi uzatabilir, kısaltabilir veya hali tamamen kaldırabilir.
Meclis'in müdahale alanlarını belirlemek için.
3
"Cumhurbaşkanı istemi" şartının hangi durumlarda arandığını kontrol edin.
İstem şartı sadece "uzatma" (temdit) yetkisi için belirtilmiştir; kaldırma yetkisi için böyle bir sınırlama yoktur.
Hatalı seçenekleri elemek ve doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) rejiminde yasamanın (TBMM) üstünlüğü ve re'sen (doğrudan) kaldırma yetkisi.

İpuçları

1
OHALOHAL sürecinde TBMM, Cumhurbaşkanının kararlarını denetleyen en üst mercidir.
2
Anayasa'da "Cumhurbaşkanının istemi" şartı sadece sürenin artırılması (uzatılması) durumunda aranır.
3
TBMM, süreyi kısaltmak veya rejimi tamamen bitirmek için kimseden onay veya talep beklemek zorunda değildir.

Daha Fazla Pratik

OHAL süresinin uzatılması durumunda azami süre sınırlarını ve savaş hali istisnasını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 33Soru

1982 Anayasası’nın 2017 yılı anayasa değişikliğiyle düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen bir olağanüstü hal (OHAL) kararının yürürlüğe girmesi ve denetlenmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Olağanüstü hal kararının verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanması ve aynı gün TBMM onayına sunulması anayasal bir zorunluluktur.
1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından verilen OHAL ilanı kararı yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Bu, yasama organının yürütmenin bu istisnai yetkisini derhal denetleyebilmesi için getirilmiş bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlan makamını ve usulünü belirleyin.
1982 Anayasası Madde 119 uyarınca ilan yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır.
Yürütme organının olağanüstü durumlara hızlı tepki vermesi amaçlanır.
2
Yayımlanma ve onay sunum zamanlamasını kontrol edin.
Karar hem Resmî Gazete'de yayımlanmalı hem de aynı gün Meclis'e gönderilmelidir.
Yasama organının denetim yetkisinin gecikmeksizin başlaması gerekir.
3
Meclis'in durumuna göre prosedürü değerlendirin.
Meclis tatildeyse derhal toplantıya çağrılır; tatil kararın yürürlüğe girmesini engellemez.
OHAL'in demokratik denetimi kesintisiz olmalıdır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Usulü

İpuçları

1
Olağanüstü hal ilanı kararı hem bir ilan hem de bir denetim sürecini kapsar.
2
Kararın yürürlüğe girmesi için kamuoyuna duyurulması (yayım) ve Meclis'e sunulması aynı gün içinde gerçekleşmelidir.
3
Anayasa'nın 119. maddesi 'Karar verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur' ifadesini açıkça kullanır.

Daha Fazla Pratik

Meclis'in OHAL kararını onaylarken süreyi değiştirip değiştiremeyeceğini veya tamamen reddedip reddedemeyeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru

19821982 Anayasası’nın 1515. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" ve 119119. maddedeki "Olağanüstü hal yönetimi" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bu süreçte tesis edilen işlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu düzeninin korunması amacıyla, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesi olağanüstü hal süresince Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle askıya alınabilir.

Cevap

Kamu düzeninin korunması amacıyla suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesinin olağanüstü hal süresince askıya alınabileceği bilgisi yanlıştır; çünkü bu ilke anayasal bir 'çekirdek hak' olup hiçbir durumda dokunulamaz.
19821982 Anayasası'nın 1515. maddesinin ikinci fıkrasına göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesine dokunulamaz. Bu ilke 'çekirdek haklar' arasında yer aldığı için, herhangi bir OHALOHAL kararnamesi ile bu kuralın aksine bir düzenleme yapılması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 1515. maddesinin kapsamını belirle.
Savaş, seferberlik ve olağanüstü hal durumlarında temel hakların sınırlandırılma sınırları tespit edildi.
Sorunun temeli olan 'durma' ve 'sınırlandırma' yetkisinin kapsamını anlamak gerekir.
2
'Çekirdek Haklar' (SertSert C\cekirdekÇekirdek) listesini kontrol et.
Yaşam hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din ve vicdan hürriyeti, masumiyet karinesi ve suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkelerinin dokunulmaz olduğu görüldü.
OHALOHAL rejiminde dahi yürütmenin yetki sınırlarını çizen mutlak yasakları belirlemek gerekir.
3
OHALOHAL kararnamelerinin Meclis onay sürecini ve yargısal denetimini incele.
33 aylık onay süresi ve Anayasa Mahkemesi'ne dava açma yasağı (148148. madde) teyit edildi.
Seçeneklerdeki usul kurallarının doğruluğunu denetlemek için gereklidir.
4
Seçeneklerdeki iddiaları anayasal metinle karşılaştır.
Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesinin askıya alınabileceği iddiasının, 1515. maddenin 22. fıkrasına açıkça aykırı olduğu saptandı.
Yanlış olan hukuki bilginin kesin tespiti yapıldı.

Anahtar Kavram

Anayasal Çekirdek Haklar ve OHAL Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'nın 1515. maddesinde yer alan ve 'dokunulmaz' olarak nitelendirilen haklara odaklanın.
2
Olağanüstü hallerde dahi durdurulamayan, 'çekirdek haklar' (sertsert c\cekirdekçekirdek) kavramını hatırlayın.
3
Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesi, masumiyet karinesi ve yaşam hakkı gibi unsurlar hiçbir rejim altında ihlal edilemez.

Daha Fazla Pratik

OHALOHAL sürecinde TBMMTBMM'nin sahip olduğu onay, süre uzatımı ve iptal yetkilerini tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) rejimi ve bu süreçte yürütme organı tarafından çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren 6060 gün içinde hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Cevap

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemeyeceği ifadesi yanlıştır, çünkü bu kararnameler yargı denetimine kapalıdır.
Anayasa'nın 148148. maddesine göre, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz. Seçenekte belirtilen 6060 günlük dava açma süresi ve yargısal denetim yetkisi sadece olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL CBK'larının yargısal denetim statüsünü hatırla.
Anayasa'nın 148148. maddesi OHAL CBK'larını iptal davası kapsamı dışında bırakmıştır.
Olağan dönem CBK'ları ile OHAL dönemi CBK'ları arasındaki en temel farklardan biri yargısal denetim yoludur.
2
CBK'ların meclis onay sürecini kontrol et.
33 aylık süre içinde görüşülme zorunluluğu vardır.
Yasamanın yürütme üzerindeki denetimini sağlamak için anayasal bir süre sınırı getirilmiştir.
3
Temel haklara müdahale sınırlarını değerlendir.
Çekirdek haklara dokunulamaz ancak diğer haklarda anayasal güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Anayasa'nın 1515. maddesi olağanüstü rejimlerde hakların kısıtlanma rejimini özel olarak düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetim Yasağı

İpuçları

1
OHAL döneminde çıkarılan kararnameler ile normal dönemde çıkarılan kararnamelerin yargısal denetim farkını düşünün.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanını düzenleyen 148148. maddeyi ve hangi işlemlerin bu kapsam dışında tutulduğunu hatırlayın.
3
OHAL CBK'ları hem şekil hem de esas bakımından hiçbir şekilde iptal davasına konu edilemez; bu durum yürütmeye tanınan geniş bir yetkidir.

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'ları ile hangi hakların (çekirdek haklar) asla kısıtlanamayacağını listeleyerek çalışmanızı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilanı, süreci ve bu dönemde çıkarılan düzenlemelerin denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından onaylanarak kanunlaşan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

TBMM tarafından onaylanarak kanunlaşan olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
Anayasa'nın 148148. maddesi olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için yargı yolunu kapatmış olsa da, bu kısıtlama düzenleme henüz 'kararname' aşamasındayken geçerlidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından onaylanarak resmen kanun niteliği kazanan düzenlemeler artık birer 'kanun' olduklarından, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 148148. maddesindeki yargı yolu kısıtlamasını değerlendirmek.
Olağanüstü hal (OHALOHAL) kararnameleri yayımlandıkları aşamada Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
Anayasa, yürütmenin hızlı hareket etmesi gereken bu dönemdeki kararnameleri başlangıçta yargı denetimi dışında tutmuştur.
2
Kararnamelerin yasama organı (TBMMTBMM) tarafından onaylanması sürecini analiz etmek.
Meclis tarafından onaylanan bir OHALOHAL kararnamesi, hukuken 'kanun' niteliği kazanır.
Parlamento onayı, düzenlemenin hukuki statüsünü bir yürütme işleminden yasama işlemine dönüştürür.
3
Kanunlaşmış düzenlemelerin yargısal denetim rejimini kontrol etmek.
Kanunlaşmış OHALOHAL kararnameleri, normlar hiyerarşisinde 'kanun' seviyesinde oldukları için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir hale gelir.
Anayasa Mahkemesi'nin denetim yasağı sadece 'kararname' aşamasındaki metinler için geçerlidir; kanunlar için bu yasak söz konusu değildir.

Anahtar Kavram

OHALOHAL Düzenlemelerinin Hukuki Niteliği ve Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin OHALOHAL kararnamelerini denetleyip denetleyemeyeceğine dair kuralın, bu kararnamelerin Meclis tarafından onaylanmasıyla nasıl değiştiğini düşünün.
2
Düzenlemelerin 'kararname' sıfatıyla kalması ile 'kanun' sıfatını kazanması arasındaki yargısal farkı hatırlayın.
3
Meclis onayından geçen bir metnin artık bir yasama işlemi (kanun) haline geldiğini ve kanunların genel denetim kurallarına tabi olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin denetleyemediği diğer işlemleri (İnkılap Kanunları vb.) inceleyerek bu istisnai durumu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal (OHALOHAL) ilanı, süresi ve bu süreçteki yasama-yürütme ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş hallerinde, dört aylık süre sınırı aranmaksızın olağanüstü halin süresiz olarak devam etmesine Cumhurbaşkanı tek başına karar verebilir.

Cevap

Savaş hallerinde, dört aylık süre sınırı aranmaksızın olağanüstü halin süresiz olarak devam etmesine Cumhurbaşkanı tek başına karar verebilir ifadesi yanlıştır; çünkü uzatma yetkisi savaşta da Meclis'tedir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası’nın 119119. maddesine göre, olağanüstü halin her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasına Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi karar verir. Savaş hallerinde sadece bu dört aylık süre sınırı aranmaz; ancak sürenin uzatılmasına karar verme yetkisi yine Meclis’e aittir, Cumhurbaşkanına devredilmez.

Adım Adım Çözüm

1
OHALOHAL ilan yetkisini belirle.
OHALOHAL Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir.
Anayasa m. 119119 uyarınca yürütme başı ilan yetkisine sahiptir.
2
Uzatma prosedürünü incele.
Uzatma kararı Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) tarafından verilir.
Yasama organı, temel hak ve hürriyetlerin kısıtlandığı bu rejimin süresini denetler.
3
Savaş hali istisnasını kontrol et.
Savaşta 44 aylık süre sınırı uygulanmaz, ancak karar yine TBMMTBMM tarafından verilir.
Savaş durumu hızı gerektirse de anayasal denge gereği karar meclisten çıkmalıdır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Uzatma Yetkisi ve Savaş İstisnası

İpuçları

1
OHALOHAL ilan etme yetkisi ile uzatma yetkisinin hangi organlara ait olduğunu hatırlayın.
2
Savaş durumunda süre sınırlamasının (44 ay) kalkması, karar alma yetkisinin el değiştirmesi anlamına gelmez.
3
Anayasa'nın 119119. maddesine göre savaşta sadece 'dört aylık süre' sınırı aranmaz, ancak karar yine Meclis tarafından verilir.

Daha Fazla Pratik

OHALOHAL döneminde çıkarılan kararnamelerin yargısal denetimi ve kapsamı konusundaki kuralları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, bir bölgede veya ülke genelinde ilan edilen Olağanüstü Hal (OHALOHAL) uygulaması ve süresiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, Cumhurbaşkanının istemi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebiyle olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı aşmayacak şekilde uzatma yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 119. maddesine göre, olağanüstü hal ilan edildikten sonra sürenin uzatılmasına karar verme yetkisi TBMM'ye aittir. Meclis, Cumhurbaşkanının talebi üzerine her defasında süreyi en fazla dört ay uzatabilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlan yetkisini tespit et
Cumhurbaşkanı yetkilidir
2017 değişikliği ile yürütme yetkisi tek elde toplanmıştır.
2
Başlangıç ilan süresini kontrol et
Maksimum 6 ay
Anayasa'nın 119. maddesi başlangıç sınırını belirler.
3
Onay ve uzatma sürecini analiz et
Onay (Aynı gün), Uzatma (Meclis tarafından 4 ay)
Yürütmenin kararı yasamanın denetimine ve onayına tabidir.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Uzatma Süreleri

İpuçları

1
OHAL ilanını Cumhurbaşkanı yapar ancak devamına TBMM karar verir.
2
Başlangıç ilanı için 6 ay, Meclis'in her bir uzatması için 4 ay sınırını hatırlayın.
3
Savaş durumu, süre sınırlamalarının işlemediği tek özel haldir.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve kapsamı konusuna çalışınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 39Soru

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile sıkıyönetim usulü tamamen kaldırılmış ve tüm olağanüstü yönetim usulleri "Olağanüstü Hal" (OHALOHAL) çatısı altında birleştirilmiştir. Anayasa'nın 119119. maddesinde bu kararın hangi durumlarda alınabileceği açıkça belirtilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 19821982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanının olağanüstü hal (OHALOHAL) ilan edebileceği gerekçelerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke genelinde grev veya lokavt kararlarının uygulanması

Cevap

Ülke genelinde grev veya lokavt kararlarının uygulanması seçeneği yanlış olan ifadedir.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'da sayılan OHAL gerekçeleri arasında yer almaz. 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesine göre Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması, tabii afet veya tehlikeli salgın hastalıklar ya da ağır ekonomik bunalım hallerinde olağanüstü hal ilan edebilir. Grev ve lokavt bu maddede geçmemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 119119. maddesindeki OHAL sebeplerini gözden geçirin.
Maddede; savaş, seferberlik, ayaklanma, yaygın şiddet hareketleri, kamu düzeninin bozulması, tabii afet, salgın hastalık ve ağır ekonomik bunalım halleri sayılmaktadır.
Anayasal bir kurum olan OHAL'in ancak yasada belirtilen sınırlı (numerus clausus) hallerde ilan edilebileceğini bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki durumları anayasal liste ile karşılaştırın.
Salgın hastalık, ekonomik bunalım, şiddet hareketleri ve tabii afetler listede yer alırken; grev ve lokavt bu listede bulunmamaktadır.
Grev ve lokavtın sadece ertelenmesi (milli güvenlik ve genel sağlık gerekçesiyle) mümkün olsa da bunlar doğrudan OHAL ilan sebebi değildir.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Gerekçeleri

İpuçları

1
19821982 Anayasası'nın 119119. maddesinde OHAL ilan edilebilecek durumlar tek tek (sınırlı olarak) sayılmıştır.
2
Bu listede sağlık, ekonomi, doğal olaylar ve güvenlik başlıkları altında sebepler bulunur ancak işçi-işveren uyuşmazlıkları (grev/lokavt) bu listede yoktur.
3
Unutmayın; grev ve lokavt milli güvenliği bozarsa ertelenebilir ancak bunlar doğrudan bir "Olağanüstü Hal" ilan gerekçesi oluşturmaz.

Daha Fazla Pratik

OHAL ilan edildikten sonra kararın Resmi Gazete'de yayımlanması ve TBMM onay süreciyle ilgili detayları tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 40Soru

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri (20172017 değişikliği) çerçevesinde, olağanüstü hal (OHALOHAL) döneminde yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (OHALOHAL CBKCBK) Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) ile olan ilişkisi ve hukuki geçerlilik rejimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Savaş ve mücbir sebeplerle TBMMTBMM’nin toplanamadığı haller dışında; olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete’de yayımlandıkları günden itibaren üç ay içerisinde TBMMTBMM’de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Savaş ve mücbir sebepler hariç olmak üzere, OHALOHAL kararnamelerinin yayımlandıkları tarihten itibaren 33 ay içinde TBMMTBMM tarafından karara bağlanmaması durumunda bu kararnameler kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Doğru seçenek, Anayasa’nın 119119. maddesinde yer alan ve 20172017 değişikliği ile getirilen bir kuralı ifade etmektedir. Buna göre, savaş veya mücbir sebeple Meclis’in toplanamaması hali hariç, OHALOHAL kararnamelerinin 33 ay içinde TBMMTBMM tarafından onaylanması şarttır; aksi halde bu kararnameler kendiliğinden geçersiz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararnamenin sunulma zamanını belirle.
OHALOHAL CBKCBK'lar Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMMTBMM onayına sunulur.
Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama denetimine derhal açılması demokratik hukuk devleti gereğidir.
2
Meclis'in karar verme süresini incele.
Meclis, bu kararnameleri en geç 33 ay içinde görüşüp karara bağlamak zorundadır.
Olağanüstü düzenlemelerin süresiz bir şekilde denetimsiz kalmasını engellemek için anayasal bir süre sınırı getirilmiştir (20172017 değişikliği).
3
Süre aşımının sonucunu değerlendir.
33 ay içinde karar çıkmazsa kararname kendiliğinden hükümsüz kalır.
Anayasa'nın 119/6119/6 maddesi, yasamanın sessiz kalmasını yürütmenin bu yetkisinin sona ermesi şeklinde yorumlamıştır.

Anahtar Kavram

OHALOHAL Kararnamelerinin Yasama Onayı ve 33 Ay Kuralı

İpuçları

1
OHALOHAL kararnamelerinin hukuki geçerliliği için yasamanın (Meclis) belli bir süre içinde irade göstermesi gerektiğini hatırlayın.
2
20172017 anayasa değişiklikleri ile yürütmenin kararnameleri üzerindeki Meclis denetimi, 'otomatik yürürlükten kalkma' gibi sert bir yaptırıma bağlanmıştır.
3
Anayasa'nın 119119. maddesinde belirtilen bu süre tam olarak 9090 gün veya 33 aydır.

Daha Fazla Pratik

OHALOHAL ilanı ile OHALOHAL CBKCBK'larının farklarını ve Anayasa Mahkemesi'nin bu süreçteki (denetimsizlik) rolünü tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki