İdarenin Sorumluluğu

Türk İdare Hukuku doktrini ve Danıştay’ın yerleşik içtihatları ışığında, idarenin mali sorumluluğunun temel dayanağını teşkil eden "hizmet kusuru" kavramının niteliği ve gerçekleşme biçimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Terörle mücadele kapsamında yürütülen özel bir operasyonda, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki müdahale timi tarafından rehinelerin kurtarılması amacıyla, yüksek frekanslı şok dalgası yayan ve mevzuatta 'tehlikeli cihaz' statüsünde kabul edilen gelişmiş bir akustik araç kullanılmıştır. Operasyon sırasında personelin teknik şartnamelere ve kullanım protokollerine tam riayet ettiği, herhangi bir ihmal veya dikkatsizliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Ancak cihazın yaydığı dalgaların etkisiyle, yan binadaki dairesinde bulunan bir vatandaşın kalıcı işitme kaybına uğradığı saptanmıştır. Bu durumda, idarenin meydana gelen zarardan sorumlu tutulabilmesini sağlayan temel hukuki dayanak aşağıdakilerden hangisidir?

Bir belediye başkanlığı, imar mevzuatı uyarınca denetlemekle yükümlü olduğu ve üzerinde tehlikeli çatlaklar oluştuğu resmi makamlara ihbar edilen bir binanın teknik incelemesini, personel yetersizliğini ve iş yoğunluğunu gerekçe göstererek 8 ay boyunca ertelemiştir. Bu bekleme süresi zarfında bina kendiliğinden çökmüş ve çevredeki araçlar ile yan binada maddi hasar meydana gelmiştir. Yapılan incelemede, denetimin süresinde yapılması halinde binanın tahliye edilerek kontrollü yıkımının sağlanabileceği tespit edilmiştir.

Bu olayda idarenin sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu kaldıran haller başlığı altında incelenen mücbir sebep ve beklenmeyen hal kavramları, bazı ortak özelliklere sahip olsalar da 'dışsallık' kriteri bakımından birbirinden ayrılmaktadır.

Bu kriter temel alındığında, mücbir sebep ile beklenmeyen halin hukuki sonuçları arasındaki farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir kamu üniversitesi hastanesinde $20$ Şubat $2021$ tarihinde ameliyat edilen Bay (A), operasyon sırasında vücudunda unutulan tıbbi malzemenin yarattığı komplikasyonları ancak $15$ Mayıs $2025$ tarihinde yapılan tetkikler sonucunda tam olarak öğrenmiştir. Bay (A), bu eylemden kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle $25$ Mayıs $2025$ tarihinde ilgili üniversite rektörlüğüne yazılı başvuruda bulunmuştur. İdare, bu başvuruya herhangi bir cevap vermeyerek sessiz kalmıştır.

İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve çalışmaya ara verme (adli tatil) hükümleri dikkate alındığında, Bay (A)'nın tam yargı davası açabileceği en son tarih aşağıdakilerden hangisidir?

Merkezi bir sınav organizasyonunu yürüten kamu kurumu, sınav sonuçlarını ilan etmiştir. Ancak değerlendirme sürecinde kullanılan optik okuma sistemindeki bir yazılım hatası nedeniyle, adayların bir kısmının cevap kâğıtları yanlış cevap anahtarı ile eşleştirilmiş ve puanlar hatalı olarak hesaplanmıştır. Bu durum adayların mağduriyetine ve çeşitli maddi zararlara yol açmıştır.

Buna göre, idarenin söz konusu zararı tazmin etmekle yükümlü tutulmasında esas alınan hizmet kusuru türü aşağıdakilerden hangisidir?

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen bir otoyolda, kış aylarında trafik güvenliğini sağlamak amacıyla kurulan "Akıllı Buzlanma Erken Uyarı Sistemi", sensörlerin yoldaki donma riskini doğru tespit etmesine rağmen, kontrol yazılımındaki bir kod hatası sebebiyle dijital uyarı tabelalarına bu bilgiyi aktaramamış; aksine tabelalarda "Yol Koşulları Uygundur" ibaresi yer almaya devam etmiştir. Bu hatalı yönlendirme neticesinde, tabeladaki bilgiye güvenerek hızını düşürmeyen sürücülerin karıştığı bir zincirleme trafik kazası meydana gelmiş ve ağır maddi zararlar oluşmuştur.

Bu olayda idarenin tazminat sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda fedakarlığın denkleştirilmesi esasına dayanan mali sorumluluk hali düşünüldüğünde, idarenin bu kapsamda tazminat ödemekle yükümlü tutulabilmesi için zararın taşıması gereken temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bir büyükşehir belediyesi, ulaşım ana planı çerçevesinde kentin ana arterlerinden birinde trafiği rahatlatmak amacıyla yeni bir kavşak düzenlemesi yapmıştır. Bu çalışma hukuka ve teknik şartnamelere tamamen uygun olarak tamamlanmıştır. Ancak bu düzenleme sonucunda, bölgedeki diğer tüm iş yerlerinin ulaşılabilirliği normal seyrinde devam ederken, sadece bir esnafa ait dükkanın önü bariyerlerle tamamen kapanmış ve dükkana araç girişi imkansız hale gelerek ticari faaliyetleri durma noktasına gelmiştir. İdarenin herhangi bir kusurunun bulunmadığı bu olayda, söz konusu esnafın uğradığı 'özel ve olağanüstü' zararın tazmin edilmesi, aşağıdaki kusursuz sorumluluk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?

İdare hukukunda kusursuz sorumluluk hallerinden biri olan 'Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik' (Fedakarlığın Denkleştirilmesi) ilkesi, idarenin tamamen hukuka uygun olan bir faaliyetinden kaynaklanmaktadır. Bu ilke uyarınca idarenin tazminat ödemekle yükümlü tutulabilmesi için zararın belirli niteliklere sahip olması ve diğer sorumluluk türlerinden ayırt edilmesi gerekir.

Buna göre, söz konusu ilke kapsamında idarenin mali sorumluluğunun doğabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisinin varlığı zorunludur?

Bir mülki idare amirliği, bölgedeki asayiş ve güvenliği optimize etmek amacıyla yasal yetkisini kullanarak belirli bir caddenin trafik akışını tek yönlü hale getirmiş ve cadde üzerindeki duraklama alanlarını iptal etmiştir. Bu düzenleme kentin genel trafik yükünü hafifletmesine rağmen, o caddede yer alan ve tek giriş-çıkışı bu yola bakan büyük bir lojistik merkezinin operasyonel kabiliyetini imkânsız hale getirmiş; merkezin faaliyetlerini başka bir noktaya taşımasına neden olacak derecede ağır bir ekonomik kayıp yaratmıştır. Yapılan idari düzenlemenin kamu yararı taşıdığı ve usulüne uygun olduğu yargı mercilerince de tespit edilmiştir.

Söz konusu lojistik merkezinin uğradığı bu zararın, idare tarafından tazmin edilmesi zorunluluğu aşağıdaki sorumluluk ilkelerinden hangisinin bir sonucudur?

İdare tarafından yürütülen bir kamu hizmetinin işleyişi sırasında meydana gelen zararda, idarenin hizmet kusurunun yanı sıra zarar görenin veya üçüncü bir kişinin de kusurlu davranışının bulunduğu bir olayda, idarenin mali sorumluluğunun kapsamı ve illiyet bağına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi, itfaiye teşkilatında görevli personeline yeni nesil yangın söndürme araçlarının kullanımı konusunda yeterli teknik eğitimi vermemiş ve bu araçların su basınç sistemlerinin yıllık periyodik kontrollerini yaptırmamıştır. Bölgedeki bir sanayi tesisinde çıkan yangın ihbarı üzerine itfaiye ekipleri yasal müdahale süreleri içerisinde olay yerine ulaşmış; ancak personelin sistemleri doğru çalıştıramaması ve mekanik arızalar sebebiyle yangına etkili müdahale edilememiştir. Bu teknik aksaklıklar sonucunda kontrol altına alınamayan yangın, komşu parsellerdeki depolara sıçrayarak büyük çaplı maddi zarara yol açmıştır.

Buna göre, idarenin mali sorumluluğuna temel teşkil eden hizmet kusuru türü aşağıdakilerden hangisidir?

İdare tarafından işletilen bir kamu hizmet binasındaki asansörün periyodik bakımlarının zamanında yapılmaması nedeniyle asansör kat arasında kalmıştır. Asansörde mahsur kalan kişi, asansörün düşme tehlikesi bulunmamasına ve yardım ekiplerine haber verilmiş olmasına rağmen, panikleyerek asansörün kapısını zorlamış ve boşluğa atlayarak ağır yaralanmıştır. Bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İdare hukukunda, bir bölgede meydana gelen ve idarenin doğrudan bir eylemi veya işlemiyle bağlantısı kurulamayan yaygın toplumsal olaylar veya terör eylemleri sonucunda kişilerin uğradığı zararların tazmininde uygulanan "sosyal risk ilkesi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare tarafından yürütülen bir bayındırlık faaliyeti sırasında, idarenin çalışma alanında gerekli emniyet şeritlerini çekmesine ve uyarı levhalarını yerleştirmesine rağmen; bir yayanın bu şeritleri bilerek aşması ve girilmesi yasaklanan tehlikeli kazı alanına girmesi sonucunda bir zarar meydana gelmiştir. Zarar gören yayanın bu davranışı, yargı mercileri tarafından "ağır kusur" olarak nitelendirilmiştir.

İdare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları uyarınca, bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu görevlilerinin idari yetkilerini kullanırken gerçekleştirdikleri eylemlerden dolayı üçüncü kişilerin uğradığı zararların tazmini ve idarenin bu ödemeden sonra ilgili personele yönelmesi (rücu) süreci ile ilgili olarak Anayasa'nın 129. maddesinin 5. fıkrasındaki düzenleme ve yerleşik yargı içtihatları uyarınca aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İdarenin bir hizmet kusuru teşkil eden eylemi nedeniyle mal varlığında zarar oluşan bir kişinin, $2577$ sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) uyarınca tazminat talebiyle açacağı tam yargı davası öncesindeki zorunlu başvuru süreci ve zamanaşımı süreleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1982 Anayasası'nın 129. maddesinin 5. fıkrasında yer alan; "Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir." hükmü uyarınca, idarenin ödediği tazminatı ilgili kamu görevlisinden talep etmesiyle (rücu) ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesi, çevre gürültüsünü azaltmak ve yerleşim alanlarını korumak amacıyla ana arter üzerinde hukuka uygun bir şekilde ses bariyerleri inşa etmiştir. Bu uygulama sonucunda bölgedeki konutların yaşam kalitesi artmış ve gürültü kirliliği önlenmiş, yani toplum genelinde bir fayda sağlanmıştır. Ancak, yol kenarında bulunan butik bir otelin önüne gelen yüksek bariyerler, otelin tüm manzarasını tamamen kapatmış ve bu durum otelin ticari değerinde diğer benzer işletmelerde görülmeyen özel ve olağanüstü bir azalmaya yol açmıştır. İdarenin bu işlemi yasal düzenlemelere ve teknik standartlara tamamen uygundur.

Buna göre, otel işletmecisinin uğradığı bu zararın idare tarafından tazmin edilmesi, aşağıdaki kusursuz sorumluluk ilkelerinden hangisinin bir gereğidir?