Döviz Arbitrajı Alıştırma Soruları — KPSS İktisat

Soru 1Soru →

Uluslararası döviz piyasalarında $1 \text{ USD} = 32 \text{ TL}$ ve $1 \text{ EUR} = 36 \text{ TL}$ olarak kote edilirken, bir başka finansal merkezde çapraz kur $1 \text{ EUR} = 1{}10 \text{ USD}$ olarak belirlenmiştir.

İşlem maliyetlerinin ihmal edildiği bu ortamda, kâr elde etmek isteyen bir arbitrajcının izleyeceği strateji ve piyasa fiyatları üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Arbitrajcı, Euro'nun daha ucuz olduğu çapraz kur piyasasından Euro alıp Türk lirası piyasasında satmalıdır; bu süreç sonunda Euro/Dolar çapraz kuru yükselme eğilimine girer.

Euro, çapraz kur piyasasında aşırı değerli olduğu için arbitrajcı önce Euro satıp Dolar almalıdır; bu durum Doların Türk lirası karşısında değer kazanmasına yol açar.

Bu arbitraj imkânı "mekânsal arbitraj" (locational arbitrage) olarak adlandırılır ve sonucunda Türk lirasının her iki döviz karşısındaki değeri mutlaka artar.

Arbitrajcı, Türk lirası piyasasında Dolar satıp Euro almalıdır; bu işlem sonucunda Dolar/TL kuru yükselirken Euro/TL kuru düşer.

Arbitraj işlemleri, kur riskini üstlenerek yapıldığı için spekülatif bir nitelik taşır ve piyasadaki belirsizliği artırarak kurların dengeye gelmesini zorlaştırır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arbitrajcı, Euro'nun daha ucuz olduğu çapraz kur piyasasından Euro alıp Türk lirası piyasasında satmalıdır; bu süreç sonunda Euro/Dolar çapraz kuru yükselme eğilimine girer.

Cevap

Arbitrajcı, Euro'nun daha ucuz olduğu piyasadan Euro alıp diğer piyasada satmalıdır; bu işlem Euro/Dolar çapraz kurunun yükselmesine neden olur.

Euro'nun çapraz kur piyasasında dolaylı kura göre daha düşük fiyattan işlem görmesi (

1{}10 < 1{}125

) bir arbitraj imkânı yaratır. Arbitrajcı, Euro'yu

1{}10

Dolar ödeyerek aldığı piyasada talep artışına neden olur ve bu durum Euro/Dolar kurunu yukarı çeker. Aynı zamanda aldığı Euro'yu Türk lirası piyasasında satarak Euro arzını artırır ve bu piyasadaki kuru aşağı çeker, böylece kurlar dengelenir.

Adım Adım Çözüm

1

Dolaylı çapraz kuru Türk lirası üzerinden hesaplayınız.

(\text{EUR/TL}) / (\text{USD/TL}) = 36 / 32 = 1{}125 \text{ USD/EUR}

Türk lirası piyasasındaki kurlara göre 1 Euro'nun Dolar cinsinden değerini bulmak için.

2

Hesaplanan dolaylı kur ile diğer piyasadaki kote edilen kuru karşılaştırınız.

1{}10 \text{ (Piyasa)} < 1{}125 \text{ (Hesaplanan)}

Euro'nun hangi piyasada daha ucuz (undervalued) olduğunu tespit etmek için.

3

Kârlı işlem rotasını belirleyiniz.

Dolar ile çapraz kur piyasasından Euro al

\rightarrow

Euro'yu TL piyasasında sat

\rightarrow

Elde edilen TL ile Dolar al.

Euro'nun ucuz olduğu piyasadan alınıp, dolaylı olarak pahalı olduğu piyasada satılması gerekir.

4

Piyasa etkilerini analiz ediniz.

Euro talebi artışı nedeniyle Euro/USD kuru yükselir; Euro arzı artışı nedeniyle Euro/TL kuru düşer; USD talebi nedeniyle USD/TL kuru yükselir.

Arbitraj işlemleri sonucunda arz ve talep değişimi kurları dengeye (tek fiyat kanununa) zorlar.

Anahtar Kavram

Üç Uçlu Arbitraj ve Piyasa Dengeleme Mekanizması

İpuçları

1

Öncelikle Türk lirası piyasasındaki verileri kullanarak 1 Euro'nun kaç Dolar etmesi gerektiğini (çapraz kur) hesaplayın.

2

Hesapladığınız

1{}125

değeri ile piyasada kote edilen

1{}10

değerini karşılaştırın. Euro hangi piyasada daha ucuz görünüyor?

3

Ucuz olan piyasadan (çapraz kur piyasası) Euro alıp, pahalı olan piyasada (TL üzerinden dolaylı olarak) satmak kâr getirecektir. Bu işlemlerin döviz arz ve talebi üzerindeki etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetleri (komisyonlar) %1 olsaydı, bu arbitraj imkânı hâlâ kârlı olur muydu?

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 2Soru →

Döviz piyasasında belirli bir anda aşağıdaki kurların geçerli olduğu varsayılmaktadır:

Finansal Merkez	Geçerli Döviz Kuru
İstanbul	$1 \text{ USD} = 32 \text{ TL}$
New York	$1 \text{ EUR} = 1,25 \text{ USD}$
Frankfurt	$1 \text{ EUR} = 45 \text{ TL}$

Bu verilere göre, üç uçlu (triangular) arbitraj imkanı ve kâr elde etme süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Arbitraj kârı elde etmek için önce İstanbul'dan dolar alınmalı, bu dolarlar New York'ta avroya çevrilmeli ve elde edilen avrolar Frankfurt'ta satılmalıdır.

Arbitraj ve spekülasyon işlemleri aynı amaca hizmet eder; her iki işlemde de yatırımcı kurun gelecekteki değerine dair risk üstlenerek kâr elde etmeyi hedefler.

Frankfurt'taki avro kuru, İstanbul ve New York piyasaları üzerinden hesaplanan çapraz kurun altında olduğu için bu piyasada arbitraj imkanı bulunmamaktadır.

Yatırımcı Frankfurt'tan avro alıp New York ve İstanbul piyasaları üzerinden dolaylı yoldan TL'ye dönerse birim başına 13 TL risksiz kâr elde eder.

Bu piyasa koşullarında kâr elde edebilmek için yatırımcının mutlaka yerli paranın değer kaybedeceğine dair bir beklentiye sahip olması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arbitraj kârı elde etmek için önce İstanbul'dan dolar alınmalı, bu dolarlar New York'ta avroya çevrilmeli ve elde edilen avrolar Frankfurt'ta satılmalıdır.

Cevap

Arbitraj kârı elde etmek için önce İstanbul'dan dolar alınmalı, bu dolarlar New York'ta avroya çevrilmeli ve elde edilen avrolar Frankfurt'ta satılmalıdır.

Verilen kurlara göre, bir yatırımcı İstanbul'da

32 \text{ TL}

'ye

1 \text{ USD}

alabilir. New York'ta bu

1,25 \text{ USD}

ile

1 \text{ EUR}

alabilir (

1,25 \times 32 = 40 \text{ TL}

maliyetle). Frankfurt'ta ise bu

1 \text{ EUR}

'yu

45 \text{ TL}

'ye satabilir. Bu süreç sonucunda her bir avro için

5 \text{ TL}

risksiz kâr elde edilir. Bu nedenle doğru strateji dolaylı yoldan avro alıp Frankfurt'ta satmaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Çapraz kurun (cross rate) hesaplanması

1 \text{ EUR} = (1 \text{ EUR} / \text{ USD}) \times (1 \text{ USD} / \text{ TL}) = 1,25 \times 32 = 40 \text{ TL}

Üç farklı para birimi arasındaki arbitraj imkanını belirlemek için piyasalar arasındaki dolaylı fiyatı bulmak gerekir.

2

Hesaplanan çapraz kur ile piyasa kurunun karşılaştırılması

Çapraz Kur (

40 \text{ TL}

) < Frankfurt Kuru (

45 \text{ TL}

)

Avro, Frankfurt piyasasında İstanbul ve New York üzerinden hesaplanan değerinden daha pahalıdır.

3

Arbitraj stratejisinin belirlenmesi

Ucuz olan kanaldan (TL

\rightarrow

USD

\rightarrow

EUR) alıp, pahalı olan piyasada (Frankfurt) satmak.

Arbitrajın temel mantığı düşük fiyattan alıp aynı anda yüksek fiyattan satarak risksiz kâr elde etmektir.

Anahtar Kavram

Üç uçlu (triangular) arbitraj, çapraz kurların doğrudan kurlarla uyumsuz olması durumunda ortaya çıkan risksiz kâr fırsatıdır.

Daha Fazla Pratik

İki uçlu (mekansal) arbitraj ile üç uçlu arbitraj arasındaki farkları ve faiz arbitrajı (kapalı/açık) kavramlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak her bir döviz kuru çiftini bir oran olarak yazıp çarptığımızda (USD/TL * EUR/USD * TL/EUR), sonuç 1'den farklı ise arbitraj imkanı vardır.

32 \times 1,25 \times (1/45) \approx 0,88 \neq 1

.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

Uluslararası döviz piyasalarında işlem yapan bir yatırımcı, farklı finansal merkezlerde kote edilen aşağıdaki döviz kurlarını gözlemlemektedir:

* $1$ İngiliz Sterlini ( $GBP$ ) = $1,25$ ABD Doları ( $USD$ )
* $1$ ABD Doları ( $USD$ ) = $0,90$ Avro ( $EUR$ )
* $1$ İngiliz Sterlini ( $GBP$ ) = $1,10$ Avro ( $EUR$ )

Buna göre, elinde $10.000$ $GBP$ bulunan bu yatırımcının üç uçlu (dolaylı) arbitraj işlemi yaparak elde edebileceği kâr miktarı yaklaşık kaç $GBP$ olur?

227,27

250,00

0

222,22

112,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 227,27

Cevap

Yatırımcının elde edeceği arbitraj kârı 227,27 sterlindir.

Verilen kurlar incelendiğinde,

1 GBP

piyasada doğrudan

1,10 EUR

ederken,

USD

üzerinden dolaylı yoldan

1,25 \times 0,90 = 1,125 EUR

etmektedir. Yatırımcı, sterlini dolaylı yoldan avroya çevirip piyasa fiyatından tekrar sterline döndüğünde her sterlin başına kâr elde eder.

10.000

sterlin ile yapılan bu işlem dizisi sonunda elde edilen

10.227,27

sterlinden başlangıç tutarı çıkarıldığında

227,27

sterlin kâr elde edildiği görülür.

Adım Adım Çözüm

1

Dolaylı yoldan (USD üzerinden) sterlin/avro çapraz kurunu hesaplayınız.

GBP/EUR = (GBP/USD) \times (USD/EUR) = 1,25 \times 0,90 = 1,125

Üç uçlu arbitraj imkânını belirlemek için piyasadaki doğrudan kur ile çapraz kurun karşılaştırılması gerekir.

2

Hesaplanan çapraz kur ile piyasadaki doğrudan kuru karşılaştırarak işlem yönünü belirleyiniz.

Çapraz kur (

1,125

) > Piyasa kuru (

1,10

)

Sterlin dolaylı yoldan daha değerli olduğu için (daha fazla avro aldığı için), sterlin satılıp dolar alınmalı, dolarla avro alınmalı ve avro piyasa kurundan sterline geri dönülmelidir.

3

İşlem adımlarını sırasıyla uygulayarak nihai tutarı hesaplayınız.

10.000 GBP \times 1,25 = 12.500 USD

;

12.500 USD \times 0,90 = 11.250 EUR

;

11.250 EUR / 1,10 \approx 10.227,27 GBP

Her bir değişim adımında geçerli kurlar kullanılarak başlangıç sermayesinin nihai sermayeye dönüşümü hesaplanır.

4

Başlangıç sermayesini nihai tutardan çıkararak kârı bulunuz.

10.227,27 GBP - 10.000 GBP = 227,27 GBP

Arbitraj kârı, işlem sonunda elde edilen tutar ile başlangıç tutarı arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Üç uçlu arbitraj, çapraz kurun piyasada kote edilen doğrudan kurdan farklı olması durumunda risksiz kâr elde etme işlemidir.

İpuçları

1

Öncelikle

USD

aracılığıyla

GBP/EUR

çapraz kurunu hesaplayarak işe başlayın.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetlerinin (komisyonların) mevcut olduğu bir durumda arbitraj kârının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 4Soru →

Döviz piyasalarında, aynı dövizin farklı finansal merkezlerdeki fiyat farklılıklarından yararlanarak; dövizi ucuz olduğu piyasadan alıp aynı anda pahalı olduğu piyasada satarak risksiz kâr elde etme işlemine ne ad verilir?

Döviz Arbitrajı

Döviz Spekülasyonu

Hedging (Riskten Korunma)

Devalüasyon

Efektif Döviz İşlemi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz Arbitrajı

Cevap

Döviz piyasalarındaki fiyat farklılıklarından yararlanarak risksiz kâr elde etme işlemine döviz arbitrajı denir.

Döviz arbitrajı, dövizin farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarını kullanarak, aynı anda (eş anlı) ucuz olan yerden alınıp pahalı olan yerde satılmasıyla risksiz bir kâr elde edilmesini ifade eder. Bu işlem piyasalar arasında tek fiyat kanununun işlemesine yardımcı olur.

Adım Adım Çözüm

1

Tanımı analiz etme

İşlemin eş anlı (eş zamanlı) ve risksiz olduğu belirlendi.

Arbitrajın en temel belirleyici özelliği risk içermemesi ve fiyat farkından beslenmesidir.

2

Kavramları karşılaştırma

Spekülasyonun risk içerdiği, hedging'in koruma amaçlı olduğu, devalüasyonun ise kur sistemiyle ilgili olduğu görüldü.

Seçenekler arasındaki kavramsal farkları netleştirmek doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

3

Sonuca ulaşma

Verilen tanımın tam olarak döviz arbitrajını karşıladığı teyit edildi.

Döviz arbitrajı, piyasalar arasındaki fiyatları eşitleme işlevi görür.

Anahtar Kavram

Döviz Arbitrajı

İpuçları

1

Bu işlemde herhangi bir risk bulunmaz ve fiyatlar arasındaki farktan yararlanılır.

2

Dövizi Londra'da ucuzken alıp aynı saniyede New York'ta daha pahalıya satmayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki uçlu arbitraj ile üç uçlu (dolaylı) arbitraj arasındaki farkları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 5Soru →

Bir finansal yatırımcı, eş anlı olarak iki farklı döviz piyasasında Euro (€) ve ABD Doları ($) paritesine ilişkin aşağıdaki kurların geçerli olduğunu tespit etmiştir:

Finansal Merkez	Döviz Kuru ( $1 € = ...$ )
Frankfurt	$1,08$
Tokyo	$1,11$

İşlem maliyetlerinin ihmal edildiği bu senaryoda, yatırımcının arbitraj kârı elde etmek amacıyla gerçekleştireceği işlemlerin her iki piyasadaki kurlar üzerindeki dengeleyici etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Frankfurt piyasasında Euro talebinin artması, Tokyo piyasasında ise Euro arzının artması sonucunda her iki merkezdeki kurların birbirine yaklaşması

Euro'nun Tokyo piyasasında gelecekte daha fazla değerleneceği beklentisiyle alım yapılması ve kurun yükselmesinin beklenmesi

Frankfurt piyasasında Euro arzının artması, Tokyo piyasasında ise Euro talebinin artması sonucu her iki piyasa arasındaki fiyat farkının kalıcı hale gelmesi

Yatırımcının kur riskinden kaçınmak amacıyla vadeli (forward) döviz piyasasında satış pozisyonu alarak mevcut durumunu sigortalaması

İki ülke arasındaki nominal faiz farklarının döviz kurları üzerindeki etkisiyle sermayenin yüksek faizli merkeze akması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Frankfurt piyasasında Euro talebinin artması, Tokyo piyasasında ise Euro arzının artması sonucunda her iki merkezdeki kurların birbirine yaklaşması

Cevap

Frankfurt piyasasında Euro talebinin artması ve Tokyo piyasasında Euro arzının artması sonucu kurların birbirine yaklaşması

Döviz arbitrajı, bir para biriminin farklı piyasalardaki fiyat farklılıklarını yok eden dengeleyici bir işlemdir. Yatırımcı ucuz olan piyasada (Frankfurt) alım yaparak talebi artırır, bu da fiyatın yükselmesine neden olur. Aynı anda pahalı olan piyasada (Tokyo) satış yaparak arzı artırır, bu da fiyatın düşmesine neden olur. Sonuçta fiyatlar tek bir noktada dengelenir.

Adım Adım Çözüm

1

Kurların karşılaştırılması ve kârlı merkezin belirlenmesi

Frankfurt'ta

1 € = 1,08

iken Tokyo'da

1 € = 1,11

olduğu için Euro, Frankfurt'ta daha ucuzdur.

Arbitraj kârı elde etmek için varlığın ucuz olduğu piyasadan alınıp pahalı olduğu piyasada satılması gerekir.

2

Alım ve satım emirlerinin iletilmesi

Yatırımcı Frankfurt'tan Euro satın alır, aynı anda Tokyo'da Euro satar.

Eş anlı işlem sayesinde kur riski üstlenilmeden aradaki

0,03

farktan kâr elde edilir.

3

Piyasa dengesinin analiz edilmesi

Frankfurt'ta Euro'ya olan talep artar (fiyatı yukarı iter), Tokyo'da ise Euro arzı artar (fiyatı aşağı çeker).

Arz ve talep kanunları gereği, talep artışı fiyatı yükseltirken arz artışı fiyatı düşürür, bu da iki piyasa arasındaki farkı kapatır.

Anahtar Kavram

İki Uçlu Arbitraj ve Tek Fiyat Kanunu

İpuçları

1

Arbitrajda temel kural: Ucuz piyasadan al, pahalı piyasada sat.

2

Bir piyasada bir varlığa talep artarsa o varlığın fiyatı yükselir; arz artarsa fiyatı düşer.

3

Yatırımcının Frankfurt'ta Euro alması oradaki döviz talebini, Tokyo'da satması ise oradaki döviz arzını nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Üç uçlu (triangular) arbitraj durumunda çapraz kur hesaplamalarını içeren soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

Uluslararası döviz piyasalarındaki kurları takip eden bir yatırımcı, eş anlı olarak New York ve Frankfurt piyasalarında ABD Doları ( $\$$ ) ve Türk Lirası ( $\text{TL}$ ) paritesine ilişkin aşağıdaki kurların geçerli olduğunu tespit etmiştir:

Finansal Merkez	Döviz Kuru
New York	$1\ \$ = 32,50\ \text{TL}$
Frankfurt	$1\ \$ = 32,70\ \text{TL}$

Yatırımcının $10.000\ \$$ sermayesi ile dövizin ucuz olduğu piyasadan alıp pahalı olduğu piyasada satması durumunda elde edeceği toplam arbitraj kârı kaç $\text{TL}$ 'dir?

200

1.000

2.000

5.000

20.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.000$

Cevap

Toplam arbitraj kârı

2.000\ \text{TL}

'dir.

Döviz arbitrajı, aynı dövizin farklı finansal merkezlerdeki fiyat farklılıklarından yararlanarak risksiz kâr elde etme işlemidir. Bu senaryoda yatırımcı, doların daha ucuz olduğu New York piyasasından

32,50\ \text{TL}

karşılığında dolar alıp, eş anlı olarak Frankfurt piyasasında

32,70\ \text{TL}

'ye satmaktadır. Dolar başına elde edilen

0,20\ \text{TL}

'lik fark,

10.000\ \$

sermaye ile çarpıldığında toplam

2.000\ \text{TL}

kâr elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Piyasalar arasındaki birim fiyat farkını hesaplayınız.

32,70 - 32,50 = 0,20\ \text{TL}

Arbitraj kârı, dövizin ucuz olduğu yerden alınıp pahalı olduğu yerde satılmasıyla elde edilen farktır.

2

Birim kârı toplam sermaye miktarı ile çarpınız.

0,20 \times 10.000 = 2.000\ \text{TL}

Yatırımcının elindeki her bir dolar için elde ettiği

0,20\ \text{TL}

'lik kâr, toplam dolar miktarı ile çarpılarak toplam kâr bulunur.

Anahtar Kavram

Dolaysız (İki Uçlu) Arbitraj

Tahmini Süre:45s

Soru 7Soru →

Döviz piyasalarında eş anlı olarak farklı finansal merkezlerdeki fiyat farklılıklarından yararlanarak gerçekleştirilen "arbitraj" işlemleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Farklı finansal merkezlerde kote edilen döviz kurları arasındaki uyumsuzluklardan yararlanılır.

İşlemler simültane (eş anlı) olarak gerçekleştirildiği için kur değişimi riski üstlenilmez.

Piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarının ortadan kalkmasına ve kurların eşitlenmesine katkı sağlar.

Döviz kurunun gelecekteki değerine ilişkin beklentiler üzerinden kâr elde etmeyi hedefler.

Dövizin düşük fiyattan kote edildiği piyasadan alınıp, daha yüksek fiyattan kote edildiği piyasada satılması esasına dayanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz kurunun gelecekteki değerine ilişkin beklentiler üzerinden kâr elde etmeyi hedefler.

Cevap

Arbitraj kârının kur beklentilerine dayalı olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü arbitraj beklentilere değil, mevcut fiyat farklarına dayanan risksiz ve anlık bir işlemdir.

Döviz arbitrajı, işlemin yapıldığı anda farklı piyasalarda oluşan fiyat uyumsuzluklarını kullanarak risksiz kâr elde etme işlemidir. Bu işlem eş anlı (simültane) olarak gerçekleştirilir. Gelecekteki döviz kurlarına ilişkin beklentilerle hareket etmek ve bu doğrultuda risk üstlenmek ise 'spekülasyon' faaliyetidir. Dolayısıyla kârın beklentilere dayalı olduğunu belirten ifade arbitraj için geçerli değildir.

Adım Adım Çözüm

1

Arbitraj kavramının temel niteliklerini gözden geçirmek.

Arbitrajın risksiz, anlık (eş zamanlı) ve farklı piyasalardaki fiyat farklarından yararlanan bir işlem olduğu saptanır.

Kavramın sınırlarını belirleyerek diğer piyasa işlemlerinden (spekülasyon, hedging) ayrımını yapmak gerekir.

2

Arbitraj ile spekülasyon arasındaki farkı analiz etmek.

Spekülasyonun geleceğe yönelik fiyat beklentisi ve risk içerdiği, arbitrajın ise mevcut durumdaki fiyat uyumsuzluğunu kullandığı belirlenir.

KPSS sorularında en sık karıştırılan bu iki kavram arasındaki temel farkı ortaya koymak cevaba ulaştırır.

3

Seçenekleri bu kriterlere göre değerlendirmek.

Gelecek beklentilerine dayalı kâr elde etme amacının arbitrajın değil, spekülasyonun bir özelliği olduğu sonucuna varılır.

Yanlış olan ifadeyi bulmak için her bir özelliğin arbitraj tanımıyla uyuşup uyuşmadığı kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Döviz Arbitrajı ve Spekülasyon Ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Uluslararası döviz piyasalarında işlem yapan bir yatırımcı, farklı finansal merkezlerdeki kurları eş anlı olarak aşağıdaki tabloda verildiği gibi gözlemlemektedir:

Finansal Merkez / Parite	Döviz Kuru
İstanbul ( $1 \text{ USD}$ )	$34 \text{ TL}$
Londra ( $1 \text{ GBP}$ )	$1,20 \text{ USD}$
İstanbul ( $1 \text{ GBP}$ )	$42 \text{ TL}$

Bu verilere göre, başlangıçta $102.000 \text{ TL}$ nakit varlığı bulunan bu yatırımcının, üç uçlu (dolaylı) arbitraj yaparak elde edebileceği maksimum risksiz kâr miktarı kaç TL'dir?

1.200

2.500

3.000

4.200

0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.000$

Cevap

Üç uçlu arbitraj sonucunda elde edilecek maksimum risksiz kâr 3.000 TL'dir.

Doğru yanıt olan seçenek, çapraz kurun (

40,8 \text{ TL}

) piyasa kurundan (

42 \text{ TL}

) düşük olması nedeniyle ortaya çıkan arbitraj fırsatını doğru şekilde hesaplamaktadır. Yatırımcı ucuz olan USD'yi kullanarak GBP elde etmiş ve bu GBP'leri İstanbul piyasasında daha yüksek fiyattan satarak risksiz bir kâr elde etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Çapraz kurun hesaplanması

1,20 \text{ USD/GBP} \times 34 \text{ TL/USD} = 40,8 \text{ TL/GBP}

İstanbul piyasasına göre olması gereken teorik GBP/TL kurunu belirlemek için.

2

Piyasa kuru ile çapraz kurun karşılaştırılması

42 \text{ TL} > 40,8 \text{ TL}

Arbitraj imkânının olup olmadığını ve hangi dövizin ucuz/pahalı olduğunu belirlemek için.

3

Arbitraj yolunun belirlenmesi

TL

\rightarrow

USD

\rightarrow

GBP

\rightarrow

TL

GBP, İstanbul piyasasında çapraz kura göre daha değerli olduğu için ucuz olan USD üzerinden GBP alıp İstanbul'da satmak kârlıdır.

4

İşlem sürecinin hesaplanması

102.000 / 34 = 3.000 \text{ USD}

;

3.000 / 1,20 = 2.500 \text{ GBP}

;

2.500 \times 42 = 105.000 \text{ TL}

Başlangıç sermayesinin döviz dönüşümleriyle son aşamadaki TL karşılığını bulmak için.

5

Kârın hesaplanması

105.000 - 102.000 = 3.000 \text{ TL}

Net kârı belirlemek için son tutardan başlangıç tutarını çıkarmak gerekir.

Anahtar Kavram

Üç uçlu (Dolaylı) Arbitraj

İpuçları

1

Öncelikle İstanbul piyasasındaki USD ve Londra'daki GBP/USD kurlarını kullanarak teorik bir GBP/TL çapraz kuru hesaplayın.

2

Hesapladığınız çapraz kur (

40,8 \text{ TL}

), piyasadaki gerçek kurdan (

42 \text{ TL}

) düşükse, GBP piyasada değerinden fazladır. Bu durumda GBP satıp TL alacak bir işlem sırası izlemelisiniz.

3

İşlem sırası şu şekilde olmalıdır: TL ile USD al, USD ile GBP al, GBP'yi İstanbul'da TL'ye çevir. Sonuç ile başlangıç tutarı arasındaki fark kârınızdır.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetlerinin (komisyon) varlığı durumunda arbitrajın hangi noktada imkânsız hale geleceğini düşünerek marj analizi yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

Uluslararası bir yatırımcı, farklı finansal merkezlerdeki döviz kurlarını eş anlı olarak şu şekilde gözlemlemektedir:

Finansal Merkez	Döviz Kuru Kotasyonu
New York	$1 \text{ GBP} = 1,30 \text{ USD}$
Londra	$1 \text{ EUR} = 1,10 \text{ USD}$
Frankfurt	$1 \text{ GBP} = 1,20 \text{ EUR}$

Bu verilere dayanarak gerçekleştirilecek bir dolaylı (üç uçlu) arbitraj işlemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dolaylı arbitraj imkânı bulunmamaktadır çünkü hesaplanan çapraz kur piyasa kuruna tam olarak eşittir.

Yatırımcı, New York'ta Sterlin satın alıp Frankfurt ve Londra üzerinden Dolar'a dönerek Sterlin başına

0,02 \text{ USD}

risksiz kâr elde edebilir.

Bu işlem, kurların gelecekte Sterlin lehine değişeceği beklentisiyle yapılan riskli bir spekülasyon faaliyetidir.

Arbitraj süreci sonucunda New York piyasasında Sterlin'e olan talebin azalması ve Sterlin'in Dolar cinsinden fiyatının düşmesi beklenir.

Söz konusu işlem, yatırımcının döviz kurlarındaki dalgalanmalardan korunmasını sağlayan bir hedging (riskten korunma) örneğidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımcı, New York'ta Sterlin satın alıp Frankfurt ve Londra üzerinden Dolar'a dönerek Sterlin başına $0,02 \text{ USD}$ risksiz kâr elde edebilir.

Cevap

Yatırımcı, Sterlin'in daha ucuz olduğu New York piyasasından alım yapıp diğer merkezler üzerinden satış yaparak kâr elde edebilir.

Çapraz kur hesaplandığında (

1,20 \times 1,10 = 1,32

USD), Sterlin'in New York piyasasındaki fiyatından (

1,30

USD) daha yüksek olduğu görülür. Bu durum, Sterlin'in New York'ta daha ucuz olduğunu gösterir. Bir yatırımcı New York'tan

1,30

Dolar'a

1

Sterlin alıp, bu Sterlin'i Frankfurt'ta

1,20

Euro'ya çevirip, ardından bu Euro'yu Londra'da

1,32

Dolar'a satarak Sterlin başına

0,02

Dolar risksiz kâr elde eder.

Adım Adım Çözüm

1

Sterlin'in Dolar cinsinden çapraz kuru hesaplanır.

1 \text{ GBP} = 1,20 \text{ EUR} \times 1,10 \text{ USD/EUR} = 1,32 \text{ USD}

Üç farklı piyasa arasındaki tutarlılığı kontrol etmek için dolaylı kur değeri bulunur.

2

Çapraz kur ile piyasa kuru karşılaştırılır.

1,32 \text{ USD} (Çapraz) > 1,30 \text{ USD} (Piyasa)

Sterlin'in New York'ta (

1,30

) dolaylı yoldan elde edilebilecek değerinden (

1,32

) daha ucuz olduğu tespit edilir.

3

Arbitraj kârı hesaplanır.

1,32 - 1,30 = 0,02 \text{ USD}

Her bir Sterlin için yapılan işlem sonucunda elde edilen risksiz kazanç belirlenir.

Anahtar Kavram

Üç Uçlu (Dolaylı) Arbitraj

İpuçları

1

Önce Frankfurt ve Londra kurlarını kullanarak Sterlin'in Dolar cinsinden çapraz kurunu hesaplayın.

2

Çapraz kur (

1,32

), New York'taki piyasa kurundan (

1,30

) büyükse Sterlin New York'ta daha ucuz demektir.

Daha Fazla Pratik

İşlem maliyetlerinin (komisyonların) bulunduğu bir senaryoda arbitrajın hâlâ kârlı olup olmadığını test eden bir soru çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Arbitrajın yönünü bulmak için bir birim Dolar ile başlayıp döngüyü tamamlayarak (

1

USD

\rightarrow

GBP

\rightarrow

EUR

\rightarrow

USD) sonucun

1

'den büyük olup olmadığına bakılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Döviz Arbitrajı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem