Finansal Tablolar Analizi Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 7

Bir perakende işletmesinin 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait bazı gelir tablosu verileri aşağıda verilmiştir:

Yıllar	Net Satışlar (TL)	Satılan Malın Maliyeti (TL)
2023	1.000.000	600.000
2024	1.250.000	800.000
2025	1.500.000	1.200.000

İşletmenin 2023 yılı temel (baz) yıl olarak kabul edildiğinde (2023 = 100), 2025 yılına ait Net Satışlar ve Satılan Malın Maliyeti (SMM) kalemlerinin eğilim yüzdeleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir ve bu durum işletmenin kârlılığı açısından nasıl yorumlanmalıdır?

%150 ve %200; maliyetler satışlardan daha hızlı arttığı için brüt satış kârı marjı daralmaktadır.

%120 ve %150; maliyetlerin artış hızı bir önceki yıla kıyasla yükseldiği için kârlılık olumsuz etkilenmektedir.

%100 ve %80; maliyetler toplam satışların %80'ini oluşturduğu için işletmenin kârlılık yapısı sabittir.

%50 ve %100; maliyetlerdeki oransal artış satışlardaki oransal artışın iki katı olduğu için brüt kâr azalmaktadır.

%200 ve %150; satışların eğilim yüzdesi maliyetlerden yüksek olduğu için brüt satış kârı marjı genişlemektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %150 ve %200; maliyetler satışlardan daha hızlı arttığı için brüt satış kârı marjı daralmaktadır.

Cevap

Eğilim yüzdeleri Net Satışlar için %150, Satılan Malın Maliyeti için %200 olarak bulunur. Maliyetlerin büyüme endeksi satışlardan yüksek olduğu için brüt kâr marjı daralmaktadır.

Eğilim yüzdeleri analizi (trend analizi), hesaplama yapılacak yılın değerinin, baz kabul edilen yılın değerine bölünmesi ve 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Net Satışlar için (1.500.000 / 1.000.000) x 100 = 150; SMM için (1.200.000 / 600.000) x 100 = 200 hesaplanır. Satılan malın maliyeti %200 seviyesine çıkarken (2 kat artarken), satış gelirleri %150 seviyesinde kalmıştır. Maliyetlerin satışlardan daha hızlı artması, işletmenin brüt satış kârı marjının daralmasına neden olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Eğilim yüzdeleri analizinde kullanılacak formülü belirleyin.

Formül: (Analiz Edilen Yılın Tutarı / Baz Yılın Tutarı) x 100

Eğilim yüzdeleri (trend) analizi, finansal kalemlerin seçilen sabit bir yıla (baz yıla) göre zaman içindeki gelişimini oransal olarak gösterir.

2

2025 yılı Net Satışlar kalemi için eğilim yüzdesini hesaplayın.

(1.500.000 TL / 1.000.000 TL) x 100 = %150

2025 yılı Net Satışlar tutarını, 2023 (baz) yılı Net Satışlar tutarına bölerek endeks değerini buluyoruz.

3

2025 yılı Satılan Malın Maliyeti (SMM) kalemi için eğilim yüzdesini hesaplayın.

(1.200.000 TL / 600.000 TL) x 100 = %200

2025 yılı SMM tutarını, 2023 (baz) yılı SMM tutarına bölerek maliyetlerin endeks değerini buluyoruz.

4

Bulunan eğilim yüzdelerini karşılaştırarak kârlılık durumunu yorumlayın.

SMM Eğilimi (%200) > Net Satışlar Eğilimi (%150). Maliyetler satışlardan daha hızlı artmaktadır.

Maliyetlerin artış hızının gelirlerin artış hızını geçmesi, satılan her birim maldan elde edilen brüt kârın (marjın) giderek azaldığını (daraldığını) gösterir.

Anahtar Kavram

Eğilim Yüzdeleri (Trend) Analizi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 122Soru →

İlaç sanayisinde faaliyet gösteren bir işletmenin 2026 yılına ait bazı finansal verileri aşağıda verilmiştir:

Finansal Gösterge	Değer
Cari Oran	$2,00$
Asit-Test Oranı	$1,20$
Stoklar	$400.000 \text{ TL}$

İşletme, vadesi gelen $100.000 \text{ TL}$ tutarındaki ticari borcunu bankadaki nakit hesabından tek seferde ödemiştir. İşletmenin dönen varlıklarının yalnızca hazır değerler, ticari alacaklar ve stoklardan oluştuğu bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu ödeme işlemi sonrasında işletmenin yeni asit-test oranı aşağıdakilerden hangisi olur?

1,00

1,25

1,50

1,80

2,25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1,25

Cevap

İşlem sonrası hesaplanan doğru asit-test oranı 1,25'tir.

Sorunun çözümünde ilk olarak mevcut rasyolar arasındaki fark kullanılarak bilanço kalemlerinin başlangıç değerleri bulunmalıdır. Cari oran (

2,00

) ile asit-test oranı (

1,20

) arasındaki

0,80

'lik fark, doğrudan stokların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölümüne eşittir. Stoklar

400.000 \text{ TL}

olduğuna göre, başlangıçtaki kısa vadeli yabancı kaynaklar

500.000 \text{ TL}

'dir. Buradan toplam dönen varlıkların

1.000.000 \text{ TL}

olduğu görülür. İşletmenin elindeki likit varlıklar (Dönen Varlıklar - Stoklar) başlangıçta

600.000 \text{ TL}

'dir.

100.000 \text{ TL}

nakit ödeme yapıldığında, nakit çıkışı nedeniyle likit varlıklar

500.000 \text{ TL}

'ye, ticari borcun ödenmesi nedeniyle de kısa vadeli yabancı kaynaklar

400.000 \text{ TL}

'ye düşer. Yeni asit-test oranı

500.000 / 400.000 = 1,25

olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıçtaki Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları (KVK) hesapla.

KVK = 500.000 \text{ TL}

Cari Oran ile Asit-Test Oranı arasındaki fark, Stokların KVK'ya oranına eşittir.

2,00 - 1,20 = 0,80

. Buradan

Stoklar / KVK = 0,80

denklemi kurulur.

400.000 / 0,80 = 500.000 \text{ TL}

başlangıç KVK'sını verir.

2

Başlangıçtaki Dönen Varlıkları (DV) ve Likit Varlıkları bul.

DV = 1.000.000 \text{ TL}

,

\text{Likit Varlıklar} = 600.000 \text{ TL}

Cari Oran (

DV / KVK

)

2,00

olduğuna göre,

DV = 500.000 \times 2,00 = 1.000.000 \text{ TL}

'dir. Asit-test oranı için kullanılan likit varlıklar (

DV - Stoklar

) ise

1.000.000 - 400.000 = 600.000 \text{ TL}

'dir.

3

Borç ödeme işleminin bilanço üzerindeki etkisini uygula.

Yeni Likit Varlıklar

= 500.000 \text{ TL}

, Yeni KVK

= 400.000 \text{ TL}

100.000 \text{ TL}

borç ödendiğinde hazır değerler (dolayısıyla likit varlıklar)

100.000 \text{ TL}

azalır (

600.000 - 100.000 = 500.000 \text{ TL}

). Aynı zamanda KVK da

100.000 \text{ TL}

azalır (

500.000 - 100.000 = 400.000 \text{ TL}

).

4

Yeni asit-test oranını hesapla.

Yeni Oran

= 1,25

Yeni Asit-Test Oranı

=

Yeni Likit Varlıklar

/

Yeni KVK

= 500.000 / 400.000 = 1,25

olarak bulunur.

Anahtar Kavram

Asit-Test Oranı (Likidite Oranları)

Soru 123Soru →

Atlas Mobilya Sanayi A.Ş.'nin $2026$ yılı faaliyet dönemine ait bazı finansal verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar (Tamamı kredili)	3.600.000
Satışların Maliyeti	2.400.000
Ortalama Ticari Alacaklar	400.000
Ortalama Stoklar	400.000
Ortalama Ticari Borçlar	200.000

Bir yılda $360$ gün olduğu varsayıldığında, işletmenin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

50

130

70

100

80

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü 70 gündür.

İşletmenin nakit döngüsü hesaplanırken; stokta kalma süresi (

60

gün) ile alacak tahsil süresi (

40

gün) toplanır ve bu toplamdan işletmeye finansman sağlayan ticari borçların ödeme süresi (

30

gün) çıkarılır. Sonuç

70

gün olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Stokta kalma süresinin (SKS) hesaplanması.

SKS = 360 / (2.400.000 / 400.000) = 60

gün.

Stokların nakde dönüşmesi için geçen süreyi bulmak amacıyla, satışların maliyeti ortalama stoklara bölünerek stok devir hızı bulunur ve

360

güne oranlanır.

2

Alacak tahsil süresinin (ATS) hesaplanması.

ATS = 360 / (3.600.000 / 400.000) = 40

gün.

Ticari alacakların tahsil edilme süresini bulmak için, kredili net satışlar ortalama ticari alacaklara bölünerek alacak devir hızı bulunur ve

360

güne oranlanır.

3

Borç ödeme süresinin (BÖS) hesaplanması.

B\ddot{O}S = 360 / (2.400.000 / 200.000) = 30

gün.

Ticari borçların ödenme süresini bulmak için, satışların maliyeti ortalama ticari borçlara bölünerek borç devir hızı bulunur ve

360

güne oranlanır.

4

Nakit döngüsünün hesaplanması.

Nakit\ D\ddot{o}ng\ddot{u}s\ddot{u} = 60 + 40 - 30 = 70

gün.

Nakit döngüsü, stokta kalma ve alacak tahsil sürelerinin toplamından ticari borç ödeme süresinin çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü (Nakit Dönüşüm Süresi)

Soru 124Soru →

Yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin cari döneme ait bazı finansal tablo verileri (TL cinsinden) aşağıda verilmiştir:

Hesap Kalemi	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$800.000$
Duran Varlıklar	$1.700.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$400.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$600.000$
Brüt Satış Kârı	$1.200.000$
Faaliyet Giderleri (-)	$300.000$
Finansman Giderleri (-)	$150.000$
Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-)	$150.000$

Bu verilere göre, işletmenin Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) sırasıyla yüzde kaçtır?

24

ve

40

30

ve

50

36

ve

60

40

ve

24

24

ve

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $24$ ve $40$

Cevap

İşletmenin Aktif Kârlılığı

\%24

ve Özkaynak Kârlılığı

\%40

'tır.

Aktif kârlılığı, net dönem kârının toplam varlıklara (aktiflere) bölünmesiyle; özkaynak kârlılığı ise net dönem kârının toplam özkaynaklara bölünmesiyle bulunur. Adım adım hesaplandığında; toplam aktifler

2.500.000

TL, özkaynaklar (Aktif - Yabancı Kaynaklar)

1.500.000

TL olarak bulunur. Gelir tablosu kalemlerinden aşağı doğru inildiğinde net kâr

600.000

TL'dir. Buna göre Aktif Kârlılığı:

600.000 / 2.500.000 = \%24

, Özkaynak Kârlılığı:

600.000 / 1.500.000 = \%40

olarak doğru bir şekilde hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam Aktifleri (Varlıkları) hesaplama

Dönen Varlıklar (

800.000

) + Duran Varlıklar (

1.700.000

) =

2.500.000

TL

Aktif kârlılığı (ROA) hesaplamasında payda olarak kullanılacak toplam varlık tutarını bulmak için.

2

Toplam Yabancı Kaynakları hesaplama

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (

400.000

) + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (

600.000

) =

1.000.000

TL

Bilanço denkleminden özkaynaklara ulaşabilmek için işletmenin toplam borç yükünü belirlemek.

3

Özkaynakları hesaplama

Toplam Aktif (

2.500.000

) - Toplam Yabancı Kaynaklar (

1.000.000

) =

1.500.000

TL

Özkaynak kârlılığı (ROE) formülünün paydası olan özsermaye tutarını elde etmek.

4

Net Dönem Kârını hesaplama

Brüt Satış Kârı (

1.200.000

) - Faaliyet Gid. (

300.000

) = Faaliyet Kârı (

900.000

). Faaliyet Kârı - Finansman Gid. (

150.000

) = Vergi Öncesi Kâr (

750.000

). Vergi Öncesi Kâr - Vergi Karşılığı (

150.000

) = Net Dönem Kârı (

600.000

TL).

Tüm kârlılık oranlarının (ROA ve ROE) temel payını oluşturan nihai kâr tutarına ulaşmak için.

5

Aktif Kârlılığını (ROA) hesaplama

Net Dönem Kârı (

600.000

) / Toplam Aktif (

2.500.000

) =

0,24

(

\%24

)

İşletmenin tüm varlıklarının kârlılık yaratma gücünü ölçmek.

6

Özkaynak Kârlılığını (ROE) hesaplama

Net Dönem Kârı (

600.000

) / Özkaynaklar (

1.500.000

) =

0,40

(

\%40

)

Ortakların koyduğu sermayenin getiri oranını hesaplamak.

Anahtar Kavram

Özkaynak ve Aktif Kârlılığının (ROE ve ROA) Bilanço ve Gelir Tablosu Kalemleriyle Hesaplanması

Soru 125Soru →

Bir perakende işletmesinin yıl sonu finansal verilerinden bazıları aşağıda liste halinde verilmiştir:

- Kasa ve Bankalar: $400.000\text{ TL}$
- Ticari Alacaklar: $400.000\text{ TL}$
- Stoklar: $300.000\text{ TL}$
- Maddi Duran Varlıklar: $800.000\text{ TL}$
- Ticari Borçlar: $350.000\text{ TL}$
- Kısa Vadeli Banka Kredileri: $250.000\text{ TL}$
- Uzun Vadeli Banka Kredileri: $500.000\text{ TL}$

Bu verilere göre işletmenin net işletme sermayesi tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

0\text{ TL}

500.000\text{ TL}

750.000\text{ TL}

1.100.000\text{ TL}

1.300.000\text{ TL}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $500.000\text{ TL}$

Cevap

İşletmenin net işletme sermayesi tutarı

500.000\text{ TL}

'dir.

Net İşletme Sermayesi, dönen varlıklar toplamından kısa vadeli yabancı kaynakların çıkarılmasıyla bulunur. Dönen varlıklar; kasa, bankalar, alacaklar ve stoklardan oluşur ve toplamı

1.100.000\text{ TL}

'dir. Kısa vadeli yabancı kaynaklar ise ticari borçlar ve kısa vadeli banka kredilerinden oluşur ve toplamı

600.000\text{ TL}

'dir. İkisi arasındaki fark

500.000\text{ TL}

'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen Varlıklar (Brüt İşletme Sermayesi) toplamını hesaplayın.

Dönen Varlıklar = Kasa ve Bankalar + Ticari Alacaklar + Stoklar =

400.000 + 400.000 + 300.000 = 1.100.000\text{ TL}

Net işletme sermayesini bulmak için öncelikle bir yıl içinde nakde dönüşebilecek varlıkların toplamı bulunmalıdır. Maddi duran varlıklar bu gruba girmez.

2

Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (KVYK) toplamını hesaplayın.

KVYK = Ticari Borçlar + Kısa Vadeli Banka Kredileri =

350.000 + 250.000 = 600.000\text{ TL}

İşletmenin bir yıl içinde ödemesi gereken kısa vadeli borçları toplanmalıdır. Uzun vadeli banka kredileri bu gruba dahil edilmez.

3

Net İşletme Sermayesi formülünü uygulayın: NİS = Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

NİS =

1.100.000 - 600.000 = 500.000\text{ TL}

Dönen varlıkların, kısa vadeli borçları karşıladıktan sonra geriye kalan kısmı net işletme sermayesini verir.

Anahtar Kavram

Net İşletme Sermayesi Hesaplaması

Soru 126Soru →

Hizmet sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2026$ yılına ait basitleştirilmiş bilançosundan alınan bazı grup toplamları aşağıda verilmiştir:
- Dönen Varlıklar Toplamı: $3.000.000 \text{ TL}$
- Duran Varlıklar Toplamı: $2.000.000 \text{ TL}$

İşletmenin bilançosuna uygulanan dikey analiz sonuçlarına göre, Dönen Varlıklar grubu içinde yer alan "Ticari Alacaklar" kaleminin aktif toplamı içindeki payının (genel dikey yüzde) $\%12$ olduğu saptanmıştır.

Buna göre, Ticari Alacaklar kaleminin tutarı ve bu tutarın yalnızca Dönen Varlıklar grubu içindeki payı (alt grup dikey yüzdesi) sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

360.000 \text{ TL}

ve

\%12

600.000 \text{ TL}

ve

\%12

600.000 \text{ TL}

ve

\%20

600.000 \text{ TL}

ve

\%30

240.000 \text{ TL}

ve

\%8

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $600.000 \text{ TL}$ ve $\%20$

Cevap

Doğru seçenek, ticari alacaklar tutarının

600.000 \text{ TL}

ve dönen varlıklar içindeki payının

\%20

olduğunu belirten değerleri içerir.

Dikey analizde bir varlık kaleminin genel yüzdesi, o kalemin Aktif Toplamına bölünmesiyle bulunur. Aktif Toplamı, Dönen Varlıklar (

3.000.000 \text{ TL}

) ve Duran Varlıkların (

2.000.000 \text{ TL}

) toplamı olan

5.000.000 \text{ TL}

'dir. Ticari alacakların aktif içindeki payı

\%12

ise tutarı

5.000.000 \times 0,12 = 600.000 \text{ TL}

olur. Alt grup dikey yüzdesi ise bu tutarın yalnızca içinde bulunduğu Dönen Varlıklar grubuna bölünmesiyle hesaplanır:

600.000 / 3.000.000 = 0,20

, yani sonuç

\%20

oranına eşittir.

Adım Adım Çözüm

1

Aktif (Varlık) Toplamının hesaplanması

3.000.000 + 2.000.000 = 5.000.000 \text{ TL}

Dikey analizde genel yüzde, bilançonun aktif toplamı baz alınarak hesaplanır. Bu nedenle ilk adımda toplam varlıkların bulunması gerekir.

2

Ticari Alacaklar kaleminin mutlak tutarının bulunması

5.000.000 \times 0,12 = 600.000 \text{ TL}

Ticari alacakların aktif toplamı içindeki payı

\%12

olarak verildiğinden, bilanço toplamı ile bu oran çarpılarak kalemin değeri belirlenir.

3

Ticari Alacakların Dönen Varlıklar içindeki payının (alt grup dikey yüzdesi) hesaplanması

600.000 / 3.000.000 = 0,20 \Rightarrow \%20

Alt grup dikey analizinde, herhangi bir kalemin tutarı içinde bulunduğu grubun toplam değerine bölünerek o grubun kendi içindeki ağırlığı bulunur.

Anahtar Kavram

Bilanço Dikey Analizinde Genel Yüzde ve Alt Grup Yüzdesi Ayrımı

Soru 127Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsünün (KİT) $2024$ ve $2025$ yıllarına ait özet gelir tablosu verileri aşağıda sunulmuştur:

Gelir Tablosu Kalemleri	2024 (₺)	2025 (₺)
Net Satışlar	800.000	960.000
Satışların Maliyeti (-)	400.000	600.000
Pazarlama, Satış ve Dağ. Giderleri (-)	120.000	150.000
Genel Yönetim Giderleri (-)	100.000	110.000

Bu finansal veriler kullanılarak karşılaştırmalı tablolar (yatay) analizi yapıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletmenin brüt kârlılığı üzerinde baskı yaratan en olumsuz eğilim, %50 artış oranı ile Satışların Maliyeti kaleminde gerçekleşmiştir.

Satışların Maliyeti kalemindeki yatay analiz değişim oranı %33,3 olarak hesaplanmıştır.

Net Satışlar kalemindeki yatay analiz artış oranı 160.000 ₺ olarak gerçekleşmiştir.

Net Satışlardaki oransal büyüme, Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderlerindeki oransal artıştan daha hızlı olmuştur.

Genel Yönetim Giderleri kalemindeki yatay analiz artış oranı %9,09 olarak bulunmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmenin brüt kârlılığı üzerinde baskı yaratan en olumsuz eğilim, %50 artış oranı ile Satışların Maliyeti kaleminde gerçekleşmiştir.

Cevap

İşletmenin kârlılığı üzerinde baskı yaratan en olumsuz eğilim, %50 artış oranı ile Satışların Maliyeti kaleminde gerçekleşmiştir.

Yatay analizde büyüme oranı formülü

\frac{\text{Cari Yıl} - \text{Baz Yıl}}{\text{Baz Yıl}}

şeklindedir. Satışların Maliyeti

(600.000 - 400.000) / 400.000 = \%50

artmıştır. Gelirlerin sadece

\%20

arttığı bir durumda, ana maliyet kaleminin

\%50

artması brüt kârı ve dolayısıyla temel faaliyet kârlılığını ciddi şekilde daraltan en olumsuz eğilimdir.

Adım Adım Çözüm

1

Her bir gelir tablosu kalemi için yatay analiz (yüzde değişim) oranını

\frac{\text{Cari Yıl} - \text{Baz Yıl}}{\text{Baz Yıl}} \times 100

formülü ile hesaplayın.

Net Satışlar:

\%20

, Satışların Maliyeti:

\%50

, Pazarlama Giderleri:

\%25

, Genel Yönetim Giderleri:

\%10

oransal artış göstermiştir.

Karşılaştırmalı tablolar analizinde kalemlerin zaman içindeki oransal gelişimi her zaman geçmiş (baz) yıla göre ölçülür.

2

Hesaplanan değişim oranlarının işletme performansı ve kârlılık üzerindeki etkilerini karşılaştırarak değerlendirin.

İşletmenin ana geliri olan Net Satışlar sadece

\%20

büyürken, en büyük gider kalemi olan Satışların Maliyeti

\%50

oranında büyümüştür. Bu durum brüt kârın erimesine yol açmıştır.

Gider kalemlerindeki artış hızının gelir kalemlerindeki artış hızından önemli ölçüde yüksek olması kârlılığı daraltan olumsuz bir göstergedir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Tablolar Analizinde Yüzde Değişim (Yatay Analiz)

Soru 128Soru →

Bir konaklama işletmesinin dönem sonu bilançosunda Toplam Varlıklar (Aktifler) $10.000.000 \text{ TL}$ ve Toplam Özkaynaklar $2.000.000 \text{ TL}$ olarak raporlanmıştır.

Buna göre, işletmenin kaldıraç oranı (yabancı kaynak oranı) yüzde kaçtır?

20

25

80

400

500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

İşletmenin kaldıraç oranı %80'dir.

Kaldıraç oranı (yabancı kaynak oranı), işletmenin sahip olduğu varlıkların yüzde kaçının borçlarla (yabancı kaynaklarla) finanse edildiğini gösterir. Temel bilanço denkliği gereği Toplam Varlıklar = Toplam Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar formülü geçerlidir. Toplam varlıklar

10.000.000 \text{ TL}

ve özkaynaklar

2.000.000 \text{ TL}

ise, toplam yabancı kaynaklar

8.000.000 \text{ TL}

olur. Kaldıraç oranı

\frac{\text{Toplam Yabancı Kaynaklar}}{\text{Toplam Varlıklar}}

formülü ile hesaplandığı için, oran

\frac{8.000.000}{10.000.000} = 0,80

yani

\%80

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam yabancı kaynak tutarını hesaplama.

10.000.000 - 2.000.000 = 8.000.000 \text{ TL}

Bilanço denkliğine göre (Varlıklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar) varlıklardan özkaynaklar çıkarılarak yabancı kaynak toplamı bulunur.

2

Kaldıraç oranını formüle uygulama.

\frac{8.000.000}{10.000.000} = 0,80 \ (\%80)

Kaldıraç oranı, toplam yabancı kaynakların toplam varlıklara bölünmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Kaldıraç Oranı (Yabancı Kaynak Oranı)

Soru 129Soru →

Yenilenebilir enerji teknolojileri alanında faaliyet gösteren bir anonim şirketin dönem sonu finansal tablolarından alınan bazı bilgiler aşağıdaki gibidir:

Finansal Kalem / İşlem	Tutar (TL)
Dönem Net Kârı	$1.200.000$
Amortisman Giderleri	$250.000$
Maddi Duran Varlık Satış Zararı	$80.000$
Kıdem Tazminatı Karşılığındaki Artış	$40.000$
Ticari Alacaklardaki Artış	$150.000$
Stoklardaki Artış	$90.000$
Ticari Borçlardaki Artış	$110.000$

Buna göre, işletmenin 'Dolaylı Yöntem' (Endirekt Yöntem) kullanılarak hazırlanan nakit akım tablosunda İşletme Faaliyetlerinden Sağlanan Net Nakit Akışı kaç TL'dir?

1.440.000

1.700.000

1.280.000

1.070.000

940.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.440.000$

Cevap

İşletme faaliyetlerinden sağlanan net nakit akışı

1.440.000

TL olarak hesaplanmalıdır.

Dolaylı yöntemle işletme faaliyetlerinden sağlanan nakit akışı hesaplanırken dönemin net kârı baz alınır. Nakit çıkışı gerektirmeyen amortisman (

250.000

) ve kıdem tazminatı karşılığı (

40.000

) ile yatırım faaliyeti unsuru olan duran varlık satış zararı (

80.000

) net kâra eklenir. Ticari alacaklardaki (

150.000

) ve stoklardaki (

90.000

) artışlar nakdi bağladığı için eksi yönde, ticari borçlardaki (

110.000

) artış ise ödemeyi ertelediği için artı yönde işleme tabi tutulur. Sonuç:

1.200.000 + 250.000 + 80.000 + 40.000 - 150.000 - 90.000 + 110.000 = 1.440.000

TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Net kâra, nakit çıkışı gerektirmeyen giderleri (amortisman ve karşılıklar) ekleyin.

1.200.000 + 250.000 + 40.000 = 1.490.000

TL

Amortismanlar ve ayrılan karşılıklar gelir tablosunda kârı azaltan ancak kasadan nakit çıkışına neden olmayan muhasebe kayıtlarıdır, bu nedenle net kâra geri eklenmelidir.

2

Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit dışı kayıpları (duran varlık satış zararı) net kâra ekleyin.

1.490.000 + 80.000 = 1.570.000

TL

Duran varlık satışı bir yatırım faaliyetidir. Bu satıştan doğan zarar, esas faaliyet kârını azalttığı için dolaylı yöntemde net kâra eklenerek nötralize edilir.

3

İşletme sermayesindeki (dönen varlıklar ve kısa vadeli borçlar) değişimleri nakit etkisine göre düzeltin.

1.570.000 - 150.000 \text{ (Alacak Artışı)} - 90.000 \text{ (Stok Artışı)} + 110.000 \text{ (Borç Artışı)} = 1.440.000

TL

Varlıklardaki artış nakit çıkışını (veya nakdin bağlanmasını), borçlardaki artış ise nakit girişini (nakdin içeride tutulmasını) ifade eder. Bu yüzden dönen varlık artışları çıkarılır, borç artışları eklenir.

Anahtar Kavram

Nakit Akım Tablosu (Dolaylı Yöntem)

Soru 130Soru →

Aşağıdaki tabloda bir lojistik işletmesinin döneme ait bazı finansal oranları verilmiştir:

Finansal Oran	Değer
Net Kâr Marjı	$\%8$
Aktif Devir Hızı	$1,25$
Özkaynak Çarpanı	$1,60$

DuPont analiz sistemine göre, bu işletmenin özkaynak kârlılığı (ROE) yüzde kaçtır?

\%10

\%10,24

\%10,85

\%12,8

\%16

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$

Cevap

İşletmenin özkaynak kârlılığı (ROE) %16'dır.

DuPont analiz sistemine göre özkaynak kârlılığı (ROE); net kâr marjı, aktif devir hızı ve özkaynak çarpanının çarpımına eşittir. Soruda verilen değerler kullanıldığında (%8 × 1,25 × 1,60) %16 sonucuna ulaşılmaktadır. Formül gereği doğrudan üç bileşenin çarpılması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1

Genişletilmiş DuPont analiz sistemine göre özkaynak kârlılığı (ROE) formülünü belirleme.

ROE = Net Kâr Marjı × Aktif Devir Hızı × Özkaynak Çarpanı

DuPont modeli, işletmenin özkaynakları üzerinden elde ettiği getiriyi faaliyet kârlılığı, varlık kullanım verimliliği ve finansal kaldıraç olmak üzere üç bileşene ayırarak açıklar.

2

Tabloda verilen oranları formülde yerine koyarak çarpma işlemini gerçekleştirme.

ROE = %8 × 1,25 × 1,60 = %16

Bileşenler doğrudan birbiriyle çarpıldığında işletmenin nihai özkaynak kârlılık oranına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Genişletilmiş DuPont Analizi

Soru 131Soru →

Bir tarım makineleri üreticisi işletmenin cari yıl sonu bilançosundan alınan bazı veriler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Hesap Grubu	Tutar (TL)
Dönen Varlıklar	$375.000$
Duran Varlıklar	$1.125.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$150.000$
Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar	$750.000$

Bu finansal verilere göre, işletmenin kaldıraç (borç) oranı yüzde kaçtır?

40

50

60

80

150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60

Cevap

İşletmenin kaldıraç oranı yüzde 60'tır.

Kaldıraç oranı, Toplam Yabancı Kaynakların (Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar toplamının), Toplam Varlıklara (Aktif Toplamına) bölünmesiyle bulunur. İşletmenin toplam borcu

900.000 \text{ TL}

, toplam varlıkları ise

1.500.000 \text{ TL}

'dir.

900.000 / 1.500.000 = 0,60

hesaplamasından, işletmenin kaldıraç oranının

\%60

olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin Toplam Varlıklarını (Aktif Toplamı) hesapla.

Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar =

375.000 + 1.125.000 = 1.500.000 \text{ TL}

Kaldıraç oranında paydaya yazılacak olan işletmenin sahip olduğu tüm varlıkların değerini bulmak.

2

İşletmenin Toplam Yabancı Kaynaklarını (Borç Toplamı) hesapla.

Kısa Vadeli + Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar =

150.000 + 750.000 = 900.000 \text{ TL}

Kaldıraç oranında paya yazılacak olan işletmenin toplam dış borç yükünü tespit etmek.

3

Kaldıraç (Borç) Oranı formülünü uygula.

Toplam Yabancı Kaynaklar / Toplam Varlıklar =

\frac{900.000}{1.500.000} = 0,60 \text{ (\%60)}

İşletme varlıklarının yüzde kaçının yabancı kaynaklarla finanse edildiğini belirlemek.

Anahtar Kavram

Kaldıraç (Borç) Oranı, işletmenin sahip olduğu varlıkların ne kadarlık kısmının üçüncü kişilerden sağlanan borçlarla (yabancı kaynaklarla) finanse edildiğini gösterir.

Soru 132Soru →

Yenilenebilir enerji sistemleri kurulumu yapan bir işletmenin belirli bir tarih itibarıyla finansal durumuna ilişkin bazı bilgileri şöyledir:

* Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar: $1.000.000$ TL
* Cari Oran: $2,0$
* Asit-Test (Likidite) Oranı: $1,2$

İşletme bu tarihten hemen sonra aşağıdaki finansal işlemleri gerçekleştirmiştir:
I. Tedarikçilere olan $500.000$ TL tutarındaki ticari borç, bankadaki nakit hesaplarından ödenmiştir.
II. $300.000$ TL tutarında ticari mal (stok) peşin ödeme yapılarak satın alınmıştır.

Diğer kalemlerde herhangi bir değişiklik olmadığı varsayıldığında, bu iki işlem sonrasında işletmenin yeni asit-test (likidite) oranı kaç olur?

0,4

0,8

1,4

2,0

3,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,8$

Cevap

İşletmenin iki işlem sonrasındaki yeni asit-test oranı

0,8

olacaktır.

İşletmenin başlangıç dönen varlıkları

2.000.000

TL ve stokları

800.000

TL'dir. Yapılan borç ödemesi hem dönen varlıkları hem de kısa vadeli yabancı kaynakları (KVYK)

500.000

TL azaltarak sırasıyla

1.500.000

TL ve

500.000

TL seviyesine indirmiştir. İkinci işlem olan peşin mal alımı, toplam dönen varlık tutarını değiştirmemiş ancak işletmenin stoklarını

300.000

TL artırarak

1.100.000

TL'ye çıkarmış ve nakdini aynı tutarda azaltmıştır. Son durumda işletmenin asit-test oranı;

(1.500.000 - 1.100.000) / 500.000

işlemi neticesinde

0,8

olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Başlangıç dönen varlık tutarının hesaplanması

Cari Oran = \frac{Dönen Varlıklar}{KVYK} \Rightarrow 2,0 = \frac{Dönen Varlıklar}{1.000.000} \Rightarrow Dönen Varlıklar = 2.000.000

TL

Asit-test oranının başlangıç bileşenlerini bulabilmek için öncelikle toplam dönen varlıkları belirlemeliyiz.

2

Başlangıç stok tutarının hesaplanması

Asit-Test Oranı = \frac{Dönen Varlıklar - Stoklar}{KVYK} \Rightarrow 1,2 = \frac{2.000.000 - Stoklar}{1.000.000} \Rightarrow Stoklar = 800.000

TL

Peşin mal alımı işleminin etkisini yansıtacağımız mevcut stok tabanını bilmemiz gereklidir.

3

I. İşlemin (Borç Ödemesi) finansal tabloya etkisinin yansıtılması

Nakit (Dönen Varlıklar)

500.000

TL azalır, Ticari Borçlar (KVYK)

500.000

TL azalır. Yeni DV =

1.500.000

TL, Yeni KVYK =

500.000

TL.

Nakit ödeme hem varlıklar cephesini hem de kaynaklar cephesini aynı anda daraltır.

4

II. İşlemin (Peşin Mal Alımı) finansal tabloya etkisinin yansıtılması

Nakit

300.000

TL azalırken, Stoklar

300.000

TL artar. Toplam Dönen Varlıklar değişmez (

1.500.000

TL). Yeni Stoklar =

800.000 + 300.000 = 1.100.000

TL.

Peşin ödeme ile mal alımı sadece dönen varlıklar içinde kalemler arası (nakitten stoka) yer değişikliği yaratır.

5

Yeni asit-test oranının hesaplanması

\frac{Yeni DV - Yeni Stoklar}{Yeni KVYK} = \frac{1.500.000 - 1.100.000}{500.000} = \frac{400.000}{500.000} = 0,8

İşlemler sonrasındaki güncel değerler formüle yerleştirilerek nihai oran elde edilir.

Anahtar Kavram

İşlemlerin likidite oranlarına etkisi ve tersine hesaplama

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 133Soru →

Büyüme potansiyeli yüksek bir teknoloji girişimine azınlık payı ile ortak olmayı planlayan bir girişim sermayesi yatırım ortaklığı, bu işletmenin gelecekteki kâr yaratma gücünü ve temettü ödeme istikrarını değerlendirmek istemektedir. Ancak hedef işletme, henüz detaylı iç muhasebe kayıtlarını paylaşıma açmadığı için, değerleme ekibi yalnızca bağımsız denetimden geçmiş son dört yıla ait finansal tabloları ve dipnotları kullanarak bir inceleme yürütmektedir.

Buna göre, değerleme ekibinin yürüttüğü bu finansal analiz çalışmasının; amacına, kapsamına (zaman boyutuna) ve veriye erişim durumuna (yapanın kimliğine) göre sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Yatırım Analizi – Dinamik Analiz – Dış Analiz

Yönetim Analizi – Dinamik Analiz – İç Analiz

Kredi Analizi – Statik Analiz – Dış Analiz

Yatırım Analizi – Statik Analiz – İç Analiz

Yönetim Analizi – Statik Analiz – Dış Analiz

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırım Analizi – Dinamik Analiz – Dış Analiz

Cevap

Söz konusu analiz türü; amaca göre Yatırım Analizi, kapsama göre Dinamik Analiz ve yapanın kimliğine göre Dış Analiz olarak sınıflandırılmalıdır.

Verilen senaryoda üç temel sınıflandırma kriteri test edilmektedir: 1) Analiz, şirkete ortak olma ve kâr payı beklentisiyle yapıldığı için borç verenlerin yaptığı kredi analizinden ayrılarak Yatırım Analizi adını alır. 2) Son dört yılın verileri kullanılarak yıllar itibariyle bir eğilim ve istikrar arandığı için Statik değil, Dinamik Analizdir. 3) Analizi yapan taraf, işletmenin iç muhasebe verilerine ulaşamayan ve sadece dışarıya açıklanan bağımsız denetimden geçmiş verileri kullanan bir kurum olduğu için İç Analiz değil, Dış Analizdir. Bu üçlemeyi doğru sıralayan seçenek doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1

Analizin amacını belirleme

Yatırım Analizi

Değerleme ekibi işletmeye borç vermek için değil, 'azınlık payı ile ortak olmak' ve 'gelecekteki kâr yaratma gücünü' görmek için bu çalışmayı yapmaktadır. Bu durum amaca göre sınıflandırmada yatırım analizine karşılık gelir.

2

Analizin zaman boyutunu (kapsamını) belirleme

Dinamik Analiz

Metinde analizin 'son dört yıla ait finansal tablolar' üzerinden yapıldığı belirtilmiştir. Birden fazla döneme ait tabloların karşılaştırmalı olarak incelenmesi dinamik analizdir. Tek bir dönem incelenseydi statik analiz olurdu.

3

Veriye erişim ve yapanın kimliğine göre sınıflandırmayı belirleme

Dış Analiz

Girişim sermayesi şirketi hedef işletmenin dışındadır ve metinde 'detaylı iç muhasebe kayıtlarını paylaşıma açmadığı için' yalnızca bağımsız denetimden geçmiş tabloların kullanıldığı ifade edilmiştir. İç bilgiye erişimi olmayan 3. tarafların yaptığı analizler dış analizdir.

Anahtar Kavram

Finansal Analiz Türlerinin Sınıflandırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 134Soru →

Enerji sektöründe faaliyet gösteren bir anonim şirketin 2025 yılı sonu itibarıyla temel finansal verileri şu şekildedir:

- Toplam Varlıklar: $150.000.000 \text{ TL}$
- Toplam Yabancı Kaynaklar: $90.000.000 \text{ TL}$
- Net Kâr: $12.000.000 \text{ TL}$

Şirket yönetimi, ilgili dönemde elde edilen net kârın $\%40$ 'ını ortaklarına nakit temettü olarak dağıtmıştır. Şirketin hisse senetlerinin piyasadaki temettü verimi $\%4$ olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, şirketin Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı kaçtır?

0,5

0,8

2,0

3,0

5,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2,0

Cevap

Şirketin Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranı 2,0 olarak hesaplanır.

Şirketin özkaynakları (defter değeri) toplam varlıklardan toplam yabancı kaynakların çıkarılmasıyla

60.000.000 \text{ TL}

olarak bulunur. Dağıtılan temettü tutarı, net kârın

\%40

'ı alınarak

4.800.000 \text{ TL}

olarak hesaplanır. Şirketin toplam piyasa değeri, dağıtılan temettünün temettü verimine (

\%\4

) bölünmesiyle

120.000.000 \text{ TL}

olarak elde edilir. Son aşamada Piyasa Değeri, Defter Değerine bölündüğünde (

120.000.000 / 60.000.000

) oran

2,0

çıkar.

Adım Adım Çözüm

1

Şirketin defter değerini (özkaynaklarını) bulmak.

150.000.000 - 90.000.000 = 60.000.000 \text{ TL}

Bir işletmenin defter değeri, toplam varlıklarından toplam yabancı kaynaklarının çıkarılmasıyla bulunan özkaynak tutarına eşittir.

2

Ortaklara dağıtılan toplam nakit temettü tutarını hesaplamak.

12.000.000 \times 0,40 = 4.800.000 \text{ TL}

Şirket, elde ettiği net kârın

\%40

'ını temettü olarak dağıtma kararı almıştır.

3

Temettü verimi oranını kullanarak şirketin toplam piyasa değerini hesaplamak.

4.800.000 / 0,04 = 120.000.000 \text{ TL}

Temettü verimi, dağıtılan temettünün piyasa değerine bölünmesiyle bulunur. Dolayısıyla piyasa değeri, temettünün verime bölünmesine eşittir.

4

Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranını hesaplamak.

120.000.000 / 60.000.000 = 2,0

Bulunan toplam piyasa değeri, ilk adımda hesaplanan defter değerine (özkaynaklara) oranlanarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Piyasa Performansı Oranları ve Şirket Değerlemesi

Soru 135Soru →

Bir üretim işletmesinin finansman departmanı, tedarikçilerle yapılacak yeni ödeme anlaşmaları öncesinde işletmenin çalışma sermayesi verimliliğini analiz etmektedir. İşletmenin ilgili döneme ait finansal kayıtlarından elde edilen bazı bilgiler şu şekildedir:

Finansal Kalem / Gösterge	Değer
Satılan Malın Maliyeti	$1.800.000$ TL
Ortalama Stok Tutarı	$300.000$ TL
Alacak Tahsil Süresi	$45$ gün
Ticari Borç Ödeme Süresi	$35$ gün

Bir yılın $360$ gün olarak kabul edildiği bu durumda, işletmenin nakit döngüsü (nakit dönüşüm süresi) kaç gündür?

16

20

60

70

140

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70

Cevap

İşletmenin nakit döngüsü 70 gündür.

Nakit döngüsünü bulmak için öncelikle eksik olan stokta kalma süresi hesaplanmalıdır. Satılan malın maliyeti (

1.800.000

TL) ortalama stok tutarına (

300.000

TL) bölünerek stok devir hızı

6

kez olarak bulunur. Yıl

360

gün alındığında, stokta kalma süresi

360 / 6 = 60

gündür. Nakit döngüsü formülü gereği; Stokta Kalma Süresi (

60

gün) ile Alacak Tahsil Süresi (

45

gün) toplanır ve Ticari Borç Ödeme Süresi (

35

gün) bu toplamdan çıkarılır (

60 + 45 - 35 = 70

). Doğru sonuç

70

gündür.

Adım Adım Çözüm

1

Stok devir hızının hesaplanması

Stok\ Devir\ Hızı = \frac{1.800.000}{300.000} = 6\ kez

Stokların yılda kaç kez yenilendiğini (satıldığını) bularak, stokta kalma süresinin hesaplanmasına zemin hazırlamak.

2

Stokta kalma süresinin hesaplanması

Stokta\ Kalma\ Süresi = \frac{360}{6} = 60\ gün

Nakit döngüsü gün cinsinden ifade edildiği için stok devir hızının güne çevrilmesi gereklidir.

3

Nakit döngüsünün hesaplanması

Nakit\ Döngüsü = 60 + 45 - 35 = 70\ gün

İşletmenin nakde bağlanan süresini bulmak için, stok ve alacak süreleri toplanmalı, satıcılardan sağlanan finansman süresi (borç ödeme süresi) bu toplamdan düşülmelidir.

Anahtar Kavram

Nakit Döngüsü (Nakit Dönüşüm Süresi) Hesaplaması

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 136Soru →

Bilişim hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin 2025 yılına ait temel finansal verileri aşağıdaki gibidir:

Finansal Kalem	Tutar (TL)
Net Satışlar	12.000.000
Net Kâr	600.000
Toplam Aktifler	8.000.000
Özkaynaklar	3.200.000

İşletme yönetimi 2026 yılı için Özkaynak Kârlılığını (ROE) $\%24$ 'e çıkarmayı hedeflemektedir. Yapılan bütçeleme çalışmalarına göre, artan operasyonel maliyetler nedeniyle Net Kâr Marjının $\%4$ 'e düşeceği öngörülmektedir. İşletme, finansal risk profilini değiştirmemek amacıyla mevcut Özkaynak Çarpanını (kaldıraç oranını) sabit tutma kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin belirlenen Özkaynak Kârlılığı hedefine ulaşabilmesi için 2026 yılında Aktif Devir Hızını hangi seviyeye getirmesi gerekir?

1,50

1,92

2,40

4,00

6,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2,40$

Cevap

İşletmenin hedefine ulaşabilmesi için Aktif Devir Hızını

2,40

seviyesine getirmesi gerekir.

DuPont Analiz Sistemine göre Özkaynak Kârlılığı (ROE); Net Kâr Marjı, Aktif Devir Hızı ve Özkaynak Çarpanının çarpımına eşittir. İşletmenin hedeflediği ROE

\%24

, öngörülen yeni kâr marjı

\%4

ve sabit tutulacak özkaynak çarpanı (Aktif / Özkaynak

= 8.000.000 / 3.200.000

)

2,5

'tir. Formülde yerine konulduğunda (

0,24 = 0,04 \times \text{Aktif Devir Hızı} \times 2,5

),

0,24 = 0,10 \times \text{Aktif Devir Hızı}

elde edilir. Buradan hedef Aktif Devir Hızı

2,40

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

İşletmenin sabit tutma kararı aldığı mevcut Özkaynak Çarpanını (Kaldıraç Oranını) hesaplayın.

Özkaynak Çarpanı = Toplam Aktifler / Özkaynaklar =

8.000.000 / 3.200.000 = 2,5

Üçlü DuPont analizinde ROE hesaplanırken özkaynak çarpanına ihtiyaç duyulur ve soruda bu oranın sabit kalacağı belirtilmiştir.

2

Hedeflenen durumu 3 bileşenli DuPont denklemine (ROE = Net Kâr Marjı

\times

Aktif Devir Hızı

\times

Özkaynak Çarpanı) yerleştirin.

Hedeflenen ROE (

\%,24

) = Yeni Net Kâr Marjı (

\%,4

)

\times

Hedeflenen Aktif Devir Hızı

\times

Sabit Özkaynak Çarpanı (

2,5

)

0,24 = 0,04 \times \text{Aktif Devir Hızı} \times 2,5

Aktif devir hızının alması gereken yeni değeri cebirsel olarak yalnız bırakabilmek için bilinen tüm değişkenler yerine konulur.

3

Denklemi çözerek hedef Aktif Devir Hızını bulun.

0,24 = 0,10 \times \text{Aktif Devir Hızı} \Rightarrow \text{Aktif Devir Hızı} = 0,24 / 0,10 = 2,40

Marjdaki düşüşe rağmen ROE hedefine ulaşabilmek için işletmenin varlıklarını ne kadar verimli çevirmesi gerektiğini matematiksel olarak hesaplamak.

Anahtar Kavram

Üçlü DuPont Analizi ile Hedef ROE Hesaplaması

Soru 137Soru →

Bir sanayi işletmesinin finansal performansına ve kaynak yapısına ilişkin bazı veriler aşağıda verilmiştir:

* Aktif Kârlılığı (ROA): $\%5$
* Özkaynak Kârlılığı (ROE): $\%20$
* Kısa Vadeli Yabancı Kaynakların, Toplam Yabancı Kaynaklara oranı: $\frac{1}{3}$

Buna göre, bu işletmenin "Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Toplam Aktifler" oranı yüzde kaçtır?

\%25

\%40

\%50

\%60

\%75

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%50$

Cevap

İşletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Toplam Aktifler oranı %50'dir.

Aktif Kârlılığı (ROA) ve Özkaynak Kârlılığı (ROE) arasındaki ilişki DuPont finansal analiz sistemine dayanır. Özkaynak Çarpanı (Toplam Aktif / Toplam Özkaynak) = ROE / ROA =

0,20 / 0,05 = 4

'tür. Bu oran, işletmenin varlıklarının özkaynaklarının 4 katı olduğunu gösterir. Başka bir deyişle, Toplam Aktiflerin

\%25

'i özkaynaklardan, geriye kalan

\%75

'i ise Toplam Yabancı Kaynaklardan oluşmaktadır. Soruda Toplam Yabancı Kaynakların

\frac{1}{3}

'ünün kısa vadeli olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla geriye kalan

\frac{2}{3}

'ü uzun vadeli yabancı kaynaklardır. Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların toplam aktiflere oranı =

\%75 \times \frac{2}{3} = \%50

olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

ROA ve ROE oranlarını kullanarak Özkaynak Çarpanını hesaplamak.

Özkaynak Çarpanı = ROE / ROA =

\%20 / \%5 = 4

İşletmenin toplam varlıklarının (aktiflerinin) özkaynaklarının kaç katı olduğunu bularak sermaye yapısının temel dağılımını elde etmek.

2

Özkaynak Çarpanı verisinden Kaldıraç Oranını (Toplam Yabancı Kaynak / Toplam Aktif) türetmek.

Özkaynak / Toplam Aktif =

\frac{1}{4} = \%25

. Dolayısıyla, Toplam Yabancı Kaynak / Toplam Aktif =

\%100 - \%25 = \%75

İşletmenin varlıklarının yüzde kaçının borçlarla (yabancı kaynaklarla) finanse edildiğini belirlemek.

3

Toplam Yabancı Kaynaklar içindeki Uzun Vadeli Yabancı Kaynak (UVYK) payını belirlemek.

Kısa Vadeli Yabancı Kaynak payı

\frac{1}{3}

olduğuna göre, Uzun Vadeli Yabancı Kaynak payı =

1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}

'tür.

Soruda özel olarak uzun vadeli yabancı kaynakların toplam aktifler içindeki ağırlığı sorulmaktadır.

4

Uzun Vadeli Yabancı Kaynakların toplam aktiflere oranını hesaplamak.

UVYK / Toplam Aktif =

\%75 \times \frac{2}{3} = \%50

Genel borçluluk oranını, uzun vadeli borçların kendi içindeki ağırlığı ile çarparak nihai sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

DuPont Sistemi ile Kaldıraç Oranlarının Türetilmesi

Soru 138Soru →

Bir havacılık işletmesinin bilanço verilerine ilişkin bazı oransal bilgiler aşağıda verilmiştir:

* Özkaynak Çarpanı: $2,5$
* Dönen Varlıkların Toplam Aktifler İçindeki Payı: $\%50$
* Net İşletme Sermayesinin Toplam Aktiflere Oranı: $\%30$

Buna göre, işletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarının Toplam Özkaynaklara oranı yüzde kaçtır?

\%40

\%50

\%60

\%100

\%150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%100$

Cevap

İşletmenin Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklarının Toplam Özkaynaklara oranı

\%100

'dür.

Verilen oranlar üzerinden bilançonun yüzde olarak inşası yapıldığında; Aktif Toplamı

100

birim olarak kabul edilirse,

2,5

çarpanı gereği Özkaynaklar

40

, Toplam Yabancı Kaynaklar

60

olur. NİS (

\$30

) = Dönen Varlıklar (

\$50

) - KVYK formülünden KVYK

20

olarak bulunur. Toplam yabancı kaynaklardan KVYK düşüldüğünde (

60 - 20

) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar

40

olur. Soruda istenen UVYK / Özkaynak oranı ise

40 / 40 = 1,00

, yani

\%100

olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Özkaynak çarpanını kullanarak aktif, özkaynak ve toplam borç oranlarını belirlemek.

Aktif

= 100

kabul edilirse, Özkaynak

= 100 / 2,5 = 40

olur. Toplam Yabancı Kaynak (Borç)

= 100 - 40 = 60

olarak bulunur.

Özkaynak Çarpanı (Toplam Aktif / Özkaynak) formülü, işletmenin temel sermaye yapısını (Kaldıraç Oranını) doğrudan ortaya koyar.

2

Net İşletme Sermayesi (NİS) formülü üzerinden Kısa Vadeli Yabancı Kaynakları (KVYK) hesaplamak.

NİS

= DV - KVYK

formülünden yola çıkılarak;

30 = 50 - KVYK \Rightarrow KVYK = 20

(Aktifin

\%20

'si) olarak hesaplanır.

Dönen varlıkların ne kadarının kısa vadeli borçlarla finanse edildiğini ayrıştırmak, uzun vadeli borçlara ulaşmak için zorunludur.

3

Uzun Vadeli Yabancı Kaynakları (UVYK) tespit etmek.

Toplam Borç

= KVYK + UVYK

olduğundan;

60 = 20 + UVYK \Rightarrow UVYK = 40

(Aktifin

\%40

'ı) bulunur.

İstenen oranın pay kısmını oluşturacak veriyi toplam borç içerisinden net olarak ayırmak gerekir.

4

UVYK'nın Toplam Özkaynaklara oranını hesaplamak.

UVYK / Özkaynaklar = 40 / 40 = 1,00

, yani yüzde

\%100

'dür.

Soru metninde istenen spesifik finansal yapı oranı nihai olarak hesaplanmalıdır.

Anahtar Kavram

Finansal Yapı (Kaldıraç) Oranlarının Bilanço Bütünlüğü İçinde Türetilmesi

Alternatif Yöntem

Özkaynak Çarpanı

= 1 / (1 - Kald\imath ra\c{c}\ Oran\imath)

eşitliğinden yola çıkarak önce kaldıraç oranını (

\$60

) bulabilirsiniz. Daha sonra NİS oranını kullanarak doğrudan kısa vadeli fonlama yapısını ayrıştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 139Soru →

Perakende sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin $2026$ yılına ait gelir tablosu verilerinden bazıları aşağıda sunulmuştur:

- Brüt Satışlar: $2.800.000 \text{ TL}$
- Satış İndirimleri ve İadeleri: $800.000 \text{ TL}$
- Satışların Maliyeti dikey yüzdesi: $\%45$
- Faaliyet Giderleri dikey yüzdesi: $\%15$
- Finansman Giderleri: $100.000 \text{ TL}$

İşletmenin kurumlar vergisi oranı $\%20$ olduğuna ve gelir tablosunda başka bir kalem bulunmadığına göre, Dönem Net Karı kaleminin dikey yüzdesi aşağıdakilerden hangisidir?

\%20

\%25

\%28

\%32

\%35

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%28$

Cevap

Dönem Net Karının dikey yüzdesini ifade eden

\%28

oranıdır.

Dikey analizde gelir tablosu için hesaplama tabanı (

\%100

) Net Satışlardır (

2.000.000 \text{ TL}

). Verilen yüzdeler bu taban üzerinden işleme konduğunda Brüt Kar

\%55

, Faaliyet Karı

\%40

olur.

100.000 \text{ TL}

tutarındaki Finansman Gideri tabana bölündüğünde

\%5

'lik bir ağırlığa denk gelir. Bu düşüldüğünde Vergi Öncesi Kar

\%35

bulunur.

\%35

üzerinden ayrılacak

\%20

'lik vergi karşılığı

\%7

yapar ve geriye

\%28

'lik Dönem Net Karı yüzdesi kalır.

Adım Adım Çözüm

1

Dikey analiz için taban (baz) kalemi belirlemek.

Net Satışlar = Brüt Satışlar - Satış İndirimleri =

2.800.000 - 800.000 = 2.000.000 \text{ TL}

(

\%100

baz rakamı).

Gelir tablosu dikey analizinde tüm kalemler Net Satışlara oranlanarak bulunur.

2

Faaliyet Karı dikey yüzdesini hesaplamak.

Brüt Kar =

\%100 - \%45 = \%55

. Faaliyet Karı =

\%55 - \%15 = \%40

.

Satışların Maliyeti ve Faaliyet Giderleri yüzdeleri verilmiştir, bunlar sırasıyla düşülerek faaliyet karı yüzdesine ulaşılır.

3

Finansman Giderlerinin dikey yüzdesini bularak Vergi Öncesi Kar yüzdesini hesaplamak.

Finansman Gideri Yüzdesi =

100.000 / 2.000.000 = \%5

. Vergi Öncesi Kar =

\%40 - \%5 = \%35

.

Mutlak değer olarak verilen kalemin dikey yüzdesi bulunup gelir tablosu hiyerarşisine göre faaliyet karından düşülmelidir.

4

Kurumlar vergisini hesaplayıp Dönem Net Karı yüzdesini bulmak.

Vergi =

\%35 \times 0,20 = \%7

. Net Kar =

\%35 - \%7 = \%28

.

Dönem karı üzerinden ilgili vergi oranı oranında kesinti yapıldıktan sonra net kara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Gelir Tablosunda Dikey Analiz Tabanı ve Yüzdesel Akış

Soru 140Soru →

Bir tekstil ürünleri toptancısının belirli bir dönem sonu itibarıyla finansal durum tablosundan (bilanço) alınan bazı kalemleri aşağıda verilmiştir:

Bilanço Kalemi	Tutar (TL)
Hazır Değerler	$90.000$
Ticari Alacaklar	$270.000$
Stoklar	$240.000$
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar	$300.000$

(Not: İşletmenin dönen varlıkları sadece yukarıda verilen kalemlerden oluşmaktadır.)

Buna göre, bu işletmenin asit-test (hızlı likidite) oranı kaçtır?

0,30

0,80

1,10

1,20

2,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1,20$

Cevap

İşletmenin asit-test oranı

1,20

'dir.

Asit-test oranı, işletmenin stoklarını satmasına gerek kalmadan kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçer. Formülü: (Dönen Varlıklar - Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar şeklindedir. Verilen bilgilere göre Dönen Varlıklar Toplamı =

90.000 + 270.000 + 240.000 = 600.000

TL'dir. Stoklar düşüldüğünde elde edilen likit varlıklar (Hazır Değerler + Ticari Alacaklar)

360.000

TL olur. Bu tutar

300.000

TL'lik kısa vadeli yabancı kaynaklara bölündüğünde oran

1,20

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönen varlıklar toplamını hesapla.

90.000 + 270.000 + 240.000 = 600.000

TL

Asit-test oranının pay kısmındaki brüt dönen varlık tutarını bulmak için bilançodaki dönen varlık kalemleri toplanmalıdır.

2

Dönen varlıklardan stokları çıkar (veya doğrudan hazır değerler ve alacakları topla).

600.000 - 240.000 = 360.000

TL (veya

90.000 + 270.000 = 360.000

TL)

Stoklar, nakde dönüşümü en yavaş ve belirsiz kalem olduğu için asit-test (hızlı likidite) oranında hesaplamaya dahil edilmez.

3

Bulunan değeri kısa vadeli yabancı kaynaklara böl.

360.000 / 300.000 = 1,20

İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü net olarak görmek için likit dönen varlıklar kısa vadeli borçlara oranlanır.

Anahtar Kavram

Asit-Test (Hızlı Likidite) Oranı

Finansal Tablolar Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm