İş Etüdü

İş etüdü, organizasyonlarda süreçlerin daha sistematik, akılcı ve ekonomik bir şekilde yürütülmesi için başvurulan temel araçlardan biridir.

Buna göre, bir kurumda iş etüdü çalışmalarının uygulanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tekstil atölyesinde üretim müdürü, "Çalışanlarımızı daha fazla yormadan, mevcut kaynaklarımızla üretim miktarımızı ve kalitemizi bozmadan süreci nasıl iyileştirebiliriz?" sorusuna yanıt bulmak için tesiste kapsamlı bir iş etüdü çalışması başlatmıştır. Buna göre, yöneticinin iş etüdü uygulamasından beklemesi gereken temel fayda aşağıdakilerden hangisidir?

Bir otomotiv yan sanayi işletmesinde, son teknoloji ürünü CNC tezgahlarına yatırım yapılmasına ve işletmenin fiziksel kapasitesinin artırılmasına rağmen, üretim hattında planlanan çıktı düzeyine ulaşılamamakta ve birim maliyetler yüksek seyretmektedir. Yapılan ön incelemede, işgörenlerin makineleri kullanırken standart dışı hareketler yaptığı, bedensel yorgunluğun arttığı ve buna bağlı olarak işlem sürelerinin değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. İşletme yönetimi, yeni bir makine yatırımı yapmak veya salt üretim kotalarını değiştirmek yerine öncelikle kapsamlı bir "iş etüdü" (metot ve zaman etüdü) programı başlatmaya karar vermiştir.

Bu vakada işletme yönetiminin öncelikle iş etüdü programına başvurmasındaki temel kavramsal gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bakanlığın vatandaşlık işleri genel müdürlüğünde, belirlenen "aylık 20.000 pasaport başvurusunun sonuçlandırılması" hedefine eksiksiz ulaşılmış ve vatandaş talepleri zamanında karşılanmıştır. Ancak kurum yöneticisi, bu hedefe ulaşılırken personelin sürekli fazla mesai yaptığını, fiziki evrakların üç farklı kat arasında gereksiz yere defalarca taşındığını ve işlem başına düşen maliyetlerin bütçelenenin %40 üzerine çıktığını raporlamıştır. Bu israfı, yorgunluğu ve düzensizliği önlemek amacıyla kurumda sistematik bir "İş Etüdü" çalışması başlatılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, başlatılan iş etüdü çalışmasının temel amacı ve kavramsal odak noktası aşağıdakilerden hangisinde en doğru ifade edilmiştir?

Bir üretim işletmesinde montaj hattındaki bir iş istasyonunun verimliliğini artırmak amacıyla hareket etüdü yapılmaktadır. İnceleme sonucunda; operatörün el aletlerini masanın uzak bir köşesinden uzanarak aldığı, montaj işlemi sırasında bir eliyle ana parçayı sabit tutarken diğer eliyle parçaları taktığı ve bitmiş ürünleri arkasındaki kasaya koymak için gövdesini sürekli döndürdüğü tespit edilmiştir.

Bu gözlemler doğrultusunda, iş istasyonunda 'hareket ekonomisi prensipleri'ne uygun olarak aşağıdakilerden hangisinin yapılması beklenmez?

Bir imalat işletmesinde tasarlanan yeni bir modüler montaj hattı henüz fiziksel olarak kurulmamıştır. Endüstri mühendisliği departmanı, iş istasyonlarındaki manuel operasyonların sürelerini belirlemek için kronometraj (zaman etüdü) yerine Önceden Belirlenmiş Hareket Zaman Sistemlerini (PMTS - MTM metodolojisi) kullanmaya karar vermiştir.

Bu uygulamanın gerekçeleri ve MTM (Methods-Time Measurement) metodolojisinin temel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir havacılık elektroniği üreticisi, çok kısa çevrimli bir kart dizgi operasyonunun standart zamanını belirlemek için geleneksel kronometraj yerine MTM-1 (Methods-Time Measurement) sistemini kullanmaya karar vermiştir. Yapılan detaylı analiz sonucunda operasyonun temel el hareketlerinin toplam karşılığı $1200 \text{ TMU}$ (Time Measurement Unit) olarak hesaplanmıştır.

İşletmede bu istasyon için uygulanan yorgunluk, kişisel ihtiyaç ve gecikme tolerans payı toplamı $\%15$'tir. Ayrıca, bu hatta çalışan mevcut operatörün ortalama tempo (performans) derecesinin $\%110$ olduğu daha önceki kronometraj etütleriyle belirlenmiştir.

MTM sistemlerinin temel prensipleri ve $1 \text{ TMU} = 0,00001 \text{ saat}$ eşitliği dikkate alındığında, bu operasyonun saniye cinsinden standart zamanı ve bu yöntemin hesaplama mantığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir üretim işletmesinde kalite kontrol personelinin boş bekleme oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi uygulanacaktır. Yapılan ön gözlem çalışmasında personelin boş bekleme oranı $p = 0,20$ olarak tahmin edilmiştir.

Çalışmanın %95 güven düzeyinde ($Z = 2$) ve **$e = \pm 0,04$ kabul edilebilir mutlak hata payı** ile gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

Buna göre, çalışmanın öngörülen hassasiyette tamamlanabilmesi için yapılması gereken toplam gözlem sayısı ($N$) kaçtır?

Bir üretim tesisinde, montaj hattındaki işçilerin gün sonuna doğru aşırı yorgunluk yaşadığı ve birim zamandaki üretim miktarının istenen seviyede olmadığı gözlemlenmiştir. Endüstri mühendisliği departmanı, çalışanların operasyonlarını adım adım inceleyerek gereksiz uzanma, bekleme ve eğilme hareketlerini tespit etmiş; ardından çalışma yöntemini ve istasyonu ergonomik olarak yeniden düzenlemiştir. Bu düzenleme sonucunda, herhangi bir yeni makine yatırımı yapılmaksızın işçi yorgunluğu azalmış ve aynı çalışma süresi içinde elde edilen çıktı miktarı artmıştır.

Bu senaryoda uygulanan iş etüdü çalışmasının temel amacı ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Büyük ölçekli bir kamu hastanesinin görüntüleme merkezinde, bir radyoloji teknikerinin iki adet MR cihazını koordineli olarak yönettiği çalışma sisteminin verimliliği ölçülmek istenmektedir. Teknikerin hastaları çekime hazırlama süreleri ile cihazların aktif çekim yapma süreleri eş zamanlı olarak kaydedilecek; teknikerin ve cihazların boş bekleme (atıl) zamanları tespit edilerek iş yükü dengelemesi yapılacaktır.

Buna göre, insan ve makinenin birbirine bağlı eş zamanlı faaliyetlerini zaman ölçekli olarak gösteren ve atıl zamanları analiz etmek için kullanılan metot etüdü aracı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu fabrikasının talaşlı imalat bölümünde, yeni bir mil parçasının üretimi için zaman etüdü yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda bir çevrim için ortalama gözlenen zaman (fiili zaman) $16$ dakika olarak hesaplanmıştır. İşgörenin çalışma temposu (performans faktörü) $\%125$ olarak takdir edilmiştir.

İşletme yönetimi; kişisel ihtiyaçlar için $\%5$, yorgunluk için $\%10$ ve kaçınılmaz gecikmeler için $\%5$ olmak üzere toplam pay (tolerans) oranını, toplam çalışma süresinin (vardiya süresinin) bir yüzdesi olarak uygulamaktadır.

Buna göre, bu mil parçasının üretimi için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

Bir kamu kurumunun evrak kayıt biriminde görevli bir personelin, gelen resmi evrakları tasnifleme, mühürleme ve dosyalama işlemlerini sabit bir çalışma masasında yürüttüğü gözlemlenmiştir. Yapılan ön incelemede, personelin sağ elini sürekli ve aktif olarak kullanırken sol elinin çoğunlukla evrakı sabit tutma gibi pasif bir eylemde kaldığı; bu durumun işlem süresini uzattığı ve personelde aşırı yorgunluğa yol açtığı tespit edilmiştir. Metot etüdü uzmanı, personelin her iki elinin gerçekleştirdiği hareketleri eş zamanlı olarak detaylı bir şekilde kaydederek, boş bekleme sürelerini en aza indirmeyi ve iş yükünü organlar arasında dengeli bir biçimde paylaştırmayı hedeflemektedir.

Buna göre, metot etüdü uzmanının bu analiz için aşağıdaki şema veya diyagramlardan hangisini kullanması en uygundur?

Bir lojistik merkezinde paketleme bölümünde çalışan işçilerin faaliyetlerini analiz etmek amacıyla; geleneksel zaman etüdüne (kronometraj) kıyasla daha düşük maliyetli olması, analistin zamanını daha verimli kullanmasını sağlaması ve çalışan üzerinde sürekli izlenme baskısı yaratmaması gibi uygulama kolaylığı avantajları nedeniyle iş örneklemesi yöntemi tercih edilmiştir.

Yapılan ön gözlem (pilot) çalışması sonucunda, işçilerin %75 oranında aktif olarak çalıştığı, %25 oranında ise malzeme beklediği veya boş kaldığı belirlenmiştir.

Yönetim, bu çalışmanın sonuçlarının %95,45 güven düzeyinde ($Z = 2$) ve $\pm \%5$ ($0,05$) mutlak hata payı ile gerçekleşmesini talep etmektedir.

Buna göre, çalışmanın istenen hassasiyette olabilmesi için yapılması gereken toplam gözlem sayısı kaçtır?

Bir kamu bankasının kredi tahsis biriminde görevli uzmanların, standart bir ticari kredi dosyasını inceleme süreci için zaman etüdü yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda ortalama gözlenen zaman (fiili zaman) $24$ dakika olarak hesaplanmış ve analistin bu işleme biçtiği performans (tempo) değerlendirme katsayısı $\%120$ olarak belirlenmiştir.

Süreç için belirlenen toleranslar (paylar); kişisel ihtiyaçlar için $\%5$, yorgunluk için $\%8$ ve önlenemez gecikmeler için $\%7$ şeklindedir. Kurumun iş etüdü standartlarına göre, belirlenen bu tolerans oranları toplam mesai (vardiya) süresinin bir yüzdesi olarak dikkate alınmaktadır.

Buna göre, bir ticari kredi dosyasının incelenmesi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

Bir üretim işletmesinde belirli bir operasyon üzerinde yapılan zaman etüdü çalışmasında, bir işçinin bu işi tamamlama süresi ortalama $40$ dakika olarak ölçülmüştür. İş etüdü uzmanı, işçinin çalışma hızını değerlendirerek performans derecesini (temposunu) $\%110$ olarak belirlemiştir.

İşletmede bu operasyon için belirlenen tolerans (pay) oranları şu şekildedir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%10$
- Beklenmeyen gecikme payı: $\%10$

Buna göre, söz konusu operasyonun standart zamanı kaç dakikadır?

Büyükşehir belediyesinin sosyal hizmetler daire başkanlığında, vatandaşlardan gelen yardım taleplerinin sisteme girilmesi ve ön incelemesinin yapılması işlemi için bir iş etüdü çalışması yürütülmektedir. Bu çalışmada elde edilen veriler şunlardır:

- İşlemin birim başına ortalama gözlenen zamanı (fiili zaman): $10$ dakika
- Gözlemlenen personelin performans (tempo) değerlendirme faktörü: $\%110$
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%8$
- Kaçınılmaz gecikme payı: $\%7$

Kurumun standart prosedürlerine göre tüm tolerans (pay) oranları, toplam mesai süresi üzerinden bir yüzde olarak kabul edilmektedir.

Bu verilere göre, bir başvuru işleminin tamamlanması için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

Zaman etüdüne kıyasla daha az maliyetli olması, personel üzerinde sürekli gözetim baskısı yaratmaması ve uygulama kolaylığı sağlaması gibi avantajları nedeniyle, bir bankanın kredi onay departmanında çalışan uzmanların "dosya inceleme" faaliyetine ayırdıkları zamanın oranını belirlemek amacıyla iş örneklemesi yöntemi tercih edilmiştir.

Yapılan ön çalışmada rasgele gerçekleştirilen 100 gözlemin 40'ında uzmanların dosya incelediği tespit edilmiştir.

Buna göre, %95 güven düzeyinde (hesaplamalarda $Z=2$ alınız) ve $\pm\%4$ mutlak hata payı ile sonuç elde etmek isteyen yönetimin, toplamda yapması gereken gözlem sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlık Bakanlığına bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesinin merkez laboratuvarında, teknisyenlerin kan tüplerini santrifüj cihazına yerleştirme ve barkodlama işlemi için zaman etüdü çalışması gerçekleştirilmiştir. Yapılan gözlemler sonucunda bir tüp için ortalama gözlenen zaman (fiili süre) $2,4$ dakika olarak ölçülmüş ve teknisyenin çalışma temposu (performans derecesi) $\%110$ olarak takdir edilmiştir.

Laboratuvar yönetimi; kişisel ihtiyaçlar, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikmeler için verilecek toplam tolerans (pay) oranını **toplam mesai (vardiya) süresinin $\%12$'si** olarak belirlemiştir.

Buna göre, bir kan tüpünün işleme alınması için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

Bir kamu kurumunun evrak işleme merkezinde görevli çok sayıda personelin gün içindeki çalışma ve bekleme oranlarını belirlemek amacıyla bir iş ölçümü planlanmaktadır. Yöneticiler, personeli gün boyunca kronometre ile kesintisiz izlemek (geleneksel zaman etüdü) yerine, rastgele aralıklarla anlık gözlemler yapmaya dayanan 'iş örneklemesi' yönteminin kullanılmasına karar vermiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, bu durumda iş örneklemesi yönteminin sürekli zaman etüdüne göre sağladığı temel avantajlardan biridir?

Devlet Malzeme Ofisi (DMO) bölge müdürlüğü deposunda, standart kırtasiye setlerinin paketlenip sevkiyata hazır hale getirilmesi işlemi için bir zaman etüdü çalışması yapılmıştır. Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda, bir paketin hazırlanması için ortalama gözlenen zaman $12$ dakika olarak hesaplanmış ve işgörenin çalışma temposu (performans derecesi) $\%120$ olarak takdir edilmiştir.

İşlem için belirlenen paylar (toleranslar) toplam vardiya süresinin (mesai süresinin) yüzdesi olarak aşağıdaki gibi tespit edilmiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%4$
- Yorgunluk payı: $\%6$
- Beklenmeyen gecikme payı: $\%10$

Buna göre, standart kırtasiye setinin paketlenmesi işlemi için standart zaman kaç dakikadır?