İş Etüdü Alıştırma Soruları — KPSS İşletme — Sayfa 2

Soru 21Soru →

İş etüdü, bir işletmede kaynak israfını önlemek, çalışma yöntemlerini iyileştirmek ve standart süreleri belirlemek amacıyla uygulanan teknikler bütünüdür.

Buna göre, iş etüdünün kapsamı ve işletmeye sağladığı temel fayda ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İş etüdü, mevcut kaynak kullanım oranlarını dikkate almaksızın işletmenin üretim kotalarına ulaşma derecesini gösteren etkinliği artırmaya odaklanır.

İş etüdü, atölye tipi üretim sistemlerini akış tipi yerleşime dönüştürerek sistemin ürün çeşitliliği esnekliğini en üst düzeye çıkarmayı hedefler.

İş etüdü, çalışma süreçlerini basitleştirip standartlaştırarak gereksiz hareketleri ve zaman kayıplarını ortadan kaldırmayı, böylelikle mevcut üretim faktörlerinin verimliliğini artırmayı hedefler.

İş etüdü, çalışanların dinlenme paylarını tamamen ortadan kaldırarak tesisin teorik kapasite düzeyinde kesintisiz çalışmasını sağlamaya çalışır.

İş etüdü kapsamındaki mikro hareket analizlerinde, süreçteki genel bekleme ve depolama faaliyetleri Therblig temel hareket sembolleriyle detaylandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş etüdü, çalışma süreçlerini basitleştirip standartlaştırarak gereksiz hareketleri ve zaman kayıplarını ortadan kaldırmayı, böylelikle mevcut üretim faktörlerinin verimliliğini artırmayı hedefler.

Cevap

İş etüdünün çalışma süreçlerini basitleştirerek gereksiz hareketleri ve zaman kayıplarını ortadan kaldırmayı, mevcut üretim faktörlerinin verimliliğini artırmayı amaçladığını ifade eden seçenek doğrudur.

İş etüdünün nihai hedefi, işin daha kolay, daha güvenli ve daha az zaman harcanarak yapılmasını sağlamaktır. Sistemdeki zaman kayıplarını ve gereksiz hareketleri ortadan kaldırarak mevcut kaynakların (insan, makine ve malzeme) kullanım verimliliğini artırmak iş etüdünün en temel faydasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İş etüdünün ana hedefini ve kavramsal çerçevesini tanımla.

İş etüdü, metot etüdü ve iş ölçümünden oluşur; amacı israfları önlemek ve standart süreler belirleyerek verimliliği artırmaktır.

Seçeneklerdeki iddiaların doğruluğunu test edebilmek için kavramsal çerçevenin netleşmesi gerekir.

2

Üretim yönetimi kavramları ile iş etüdü felsefesini karşılaştır.

İş etüdü, etkinlik (hedefe ulaşma) veya teorik kapasite (kesintisiz maksimum üretim) gibi kavramlardan ziyade, mevcut durumdaki verimliliği (çıktı/girdi) optimize etmeyi içerir.

Diğer üretim kavramlarının (etkinlik, yerleşim türü, kapasite türleri vb.) iş etüdünün kapsamından farklılaştığı noktaları bulmak içindir.

3

Seçenekleri analiz ederek doğru ifadeyi belirle.

Süreçleri basitleştirerek mevcut üretim faktörlerinin verimliliğini artırmayı vurgulayan seçenek iş etüdünün doğru tanımını yansıtır.

Soruda iş etüdünün kapsamı ve işletmeye sağladığı temel faydayı açıklayan ifadenin bulunması istenmektedir.

Anahtar Kavram

İş Etüdü Kavramı ve Verimlilik İlişkisi

Soru 22Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsüne (KİT) ait elektromekanik fabrikasında, belirli bir şalt cihazının montaj işlemi için zaman etüdü yapılmıştır. Yapılan ölçümler ve değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

* Ortalama gözlenen zaman: $35$ dakika
* İşçinin performans değerlendirme (tempo) faktörü: $\%80$
* Günlük vardiya süresi: $480$ dakika

Vardiya boyunca işçilere verilen tolerans (pay) süreleri şu şekildedir:
* Kişisel ihtiyaçlar: $20$ dakika
* Yorgunluk: $30$ dakika
* Kaçınılmaz gecikmeler: $10$ dakika

İşletme yönetimi, standart zaman hesaplamasında tolerans oranını toplam vardiya süresinin bir yüzdesi olarak dikkate almaktadır.

Buna göre, bu montaj işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

24,5

28

31,5

32

40

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 32

Cevap

Standart zaman 32 dakikadır.

Standart zaman hesabı bu senaryoda iki aşamalıdır. İlk aşamada gözlenen zaman ile tempo (performans) faktörü çarpılarak normal zaman bulunur (

35 \times 0,80 = 28

dakika). İkinci aşamada, vardiya içindeki toplam tolerans süresi (

20+30+10 = 60

dakika) toplam vardiya süresine (

480

dakika) bölünerek tolerans oranı elde edilir (

60 / 480 = 0,125

). Toleranslar toplam vardiya süresinin yüzdesi olarak tanımlandığı için Standart Zaman = Normal Zaman / (1 - Tolerans Oranı) matematiksel modeli kullanılarak

28 / (1 - 0,125) = 32

dakika sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanın hesaplanması

NT = 35 \times 0,80 = 28

dakika

Gözlenen zaman, işçinin çalışma temposu dikkate alınarak objektif bir ölçü olan normal zamana dönüştürülmelidir.

2

Toplam tolerans süresinin ve tolerans oranının bulunması

Toplam Pay =

20 + 30 + 10 = 60

dakika. Tolerans Oranı =

60 / 480 = 0,125

(

\%,12,5

)

İşletme toleransları 'toplam vardiya süresinin yüzdesi' olarak belirlediği için, verilen payların toplamı tüm vardiya süresine oranlanır.

3

Standart zamanın hesaplanması

ST = 28 / (1 - 0,125) = 28 / 0,875 = 32

dakika

Tolerans toplam sürenin yüzdesi olduğunda Standart Zaman = Normal Zaman / (1 - Tolerans Oranı) formülü kullanılır.

Anahtar Kavram

Standart zaman hesaplamasında, toleransın (payın) normal zamanın mı yoksa toplam vardiya zamanının mı yüzdesi olarak verildiğine dikkat edilmeli ve hesaplamada buna uygun formül seçilmelidir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 23Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsüne (KİT) ait vagon bakım tesisinde, "tekerlek aksamının sökülmesi" işlemi için bir zaman etüdü çalışması yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda elde edilen veriler şu şekildedir:

- Ortalama gözlem zamanı: $20$ dakika
- İşçinin performans değerlendirme derecesi (tempo): $\%110$
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%8$
- Gecikme payı: $\%7$

Buna göre, söz konusu işlemin standart zamanı kaç dakikadır?

22,0

24,0

26,0

26,4

27,5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $26,4$

Cevap

İlgili işlemin standart zamanı 26,4 dakikadır.

Standart zaman hesaplaması iki temel aşamadan oluşur. Birinci aşamada, ölçülen ortalama süre işçinin temposu ile çarpılarak Normal Zaman (NZ) bulunur:

20 \text{ dk} \times 1,10 = 22 \text{ dk}

. İkinci aşamada ise işçiye verilecek toplam paylar (kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve gecikme toplamı olan

\%20

) normal zaman üzerine eklenir:

22 \text{ dk} \times (1 + 0,20) = 26,4 \text{ dk}

. Böylece işlemin standart zamanı doğru biçimde bulunmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam tolerans oranını hesaplayın.

\%5

(Kişisel) +

\%8

(Yorgunluk) +

\%7

(Gecikme) =

\%20

(

0,20

)

Farklı türdeki payların toplamı alınarak genel tolerans oranı belirlenmelidir.

2

Ortalama gözlem zamanını işçinin performans derecesi ile çarparak Normal Zamanı (NZ) bulun.

Normal Zaman =

20 \times 1,10 = 22,0

dakika

Ölçülen sürenin standart bir hıza (normal performansa) indirgenmesi gerekir.

3

Bulunan normal zamana toplam tolerans oranını ekleyerek Standart Zamanı (SZ) hesaplayın.

Standart Zaman =

22,0 \times (1 + 0,20) = 22,0 \times 1,20 = 26,4

dakika

İşçinin gün içindeki zorunlu ihtiyaçları ve gecikmeleri için normal zamana pay (tolerans) eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Standart Zaman Hesaplama

Alternatif Yöntem

Formül kullanmak yerine mutlak değerleri adım adım ekleyebilirsiniz: 20 dakikanın %10'u 2 dakikadır, Normal Zaman = 20 + 2 = 22 dakika. 22 dakikanın %20'si (toplam pay) ise 4,4 dakikadır. Standart Zaman = 22 + 4,4 = 26,4 dakika.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 24Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsünde üretim müdürü olarak görev yapan yönetici, montaj hattındaki maliyetleri düşürmek ve süreçleri iyileştirmek için kapsamlı bir 'iş etüdü' çalışması başlatmıştır. Çalışmanın açılış toplantısında yönetici, 'Bu etüdün en temel amacı, işletmemizin dönem başı için belirlediği üretim kotalarına ve stratejik hedeflere ulaşma derecesini en üst düzeye çıkarmaktır.' şeklinde bir açıklama yapmıştır.

Toplantıda bulunan bir endüstri mühendisi ise söz alarak, iş etüdünün birincil odak noktasının salt belirlenen kotaları tutturmak olmadığını; asıl hedefin mevcut insan gücü, makine ve malzeme gibi kaynakların en iyi şekilde kullanılarak birim girdi başına elde edilen çıktının (çıktı/girdi oranının) maksimize edilmesi ve israfların önlenmesi olduğunu ifade etmiştir.

Buna göre, üretim müdürünün iş etüdünün temel amacıyla karıştırdığı kavram ile endüstri mühendisinin vurguladığı asıl hedef, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Etkinlik – Verimlilik

Verimlilik – Etkinlik

Teorik Kapasite – Pratik Kapasite

Normal Zaman – Standart Zaman

Bağımlı Talep – Bağımsız Talep

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etkinlik – Verimlilik

Cevap

Doğru cevap, sırasıyla 'Etkinlik' ve 'Verimlilik' kavramlarını içeren seçenektir.

Parçada üretim müdürünün 'hedeflere ulaşma derecesi' olarak tanımladığı kavram işletmecilikte 'etkinlik' (effectiveness) olarak bilinir. Endüstri mühendisinin vurguladığı, 'girdilerin optimize edilerek birim girdi başına elde edilen çıktının maksimize edilmesi' ise 'verimlilik' (productivity) kavramının tam tanımıdır. İş etüdünün temel amacı da mevcut insan gücü ve makineleri en iyi şekilde kullanarak süreçteki israfları önlemek, yani verimliliği artırmaktır. Bu nedenle sırasıyla etkinlik ve verimlilik eşleştirmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Üretim müdürünün yaptığı tanımı analiz et.

Müdür, 'hedeflere ulaşma derecesi'ni vurgulamıştır. İşletme terminolojisinde belirlenen amaca ve hedeflere ulaşabilme derecesi 'Etkinlik' olarak adlandırılır.

Karıştırılan ilk kavramı tespit etmek için müdürün cümlesindeki anahtar ifade çözümlenmelidir.

2

Endüstri mühendisinin yaptığı tanımı analiz et.

Mühendis, 'birim girdi başına elde edilen çıktı' oranını ve mevcut kaynakların israf edilmeden kullanımını vurgulamıştır. Literatürde bu oran 'Verimlilik' kavramının tam karşılığıdır.

İş etüdünün asıl hedefini yansıtan ikinci kavramı bulmak için uzmanın ifadesi incelenmelidir.

3

Bulunan kavramları istenen sıraya göre eşleştir.

Müdürün karıştırdığı kavram 'Etkinlik', iş etüdünün temel amacı olan asıl hedef ise 'Verimlilik'tir. Sıralama Etkinlik – Verimlilik olmalıdır.

Soru kökünde kavramların sırasıyla verilmesi istendiği için doğru dizilim teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

İş Etüdünün Amaçları ile Verimlilik ve Etkinlik Kavramlarının Ayrımı

Soru 25Soru →

Bir kamu iktisadi teşebbüsüne (KİT) ait vagon üretim tesisinde, üretim planlama birimi tüm hattın genel görünümünü sunan özet bir rapor hazırlamak istemektedir. Bu raporda; ara beklemeler, geçici depolamalar ve atölyeler arası taşımalar gibi detaylar analiz dışı bırakılarak, yalnızca hammaddenin ürüne dönüşmesi sürecindeki ana operasyonlar ile ürün kalitesini doğrulayan muayene adımlarının sırası gösterilecektir.

Belirtilen amaca ulaşmak için, ASME standartlarında sadece 'operasyon' ve 'muayene' sembollerinin kullanıldığı şema türü aşağıdakilerden hangisidir?

İşlem Süreç Şeması

İş Akış Şeması

Akış Diyagramı

Seyahat Şeması

Simo Şeması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem Süreç Şeması

Cevap

İşlem Süreç Şeması

İşlem Süreç Şeması (Ana Süreç Şeması), bir üretim veya hizmet sürecinin yalnızca operasyon (işlem) ve muayene (kontrol) adımlarını içeren, sürecin bütününe dair kuşbakışı bir özet sunan şema türüdür. Bu şemada taşıma (ok), bekleme/gecikme (D harfi) ve depolama (ters üçgen) gibi detay adımlar bilerek gösterilmez. Soruda tanımlanan, ara bekleme ve taşımaların hariç tutulduğu ve sadece iki temel ASME sembolünün (daire ve kare) arandığı analiz aracı doğrudan İşlem Süreç Şeması'nı tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Soru metnindeki kısıtların ve istenen özelliklerin belirlenmesi

Analizin taşıma, bekleme ve depolama adımlarını dışarıda bıraktığı tespit edilmiştir.

Kullanılacak şema türünü elemeye yardımcı olacak temel kriterleri belirlemek.

2

Kullanılması istenen ASME sembollerinin analiz edilmesi

Sadece 'operasyon' (daire) ve 'muayene' (kare) sembollerinin kullanılacağı görülmüştür.

Şema türlerinin her biri belirli ASME sembollerini kullanır, bu bilgi doğrudan doğru cevabı gösterir.

3

Özelliklerin şema türleriyle eşleştirilmesi

Sadece operasyon ve muayene sembollerini kullanan genel özet şemanın İşlem Süreç Şeması olduğu sonucuna varılmıştır.

İş Akış Şeması 5 sembolün tamamını kullanırken, İşlem Süreç Şeması (Ana Süreç Şeması) sadece 2 ana sembolü kullanır.

Anahtar Kavram

Metot etüdünde kullanılan süreç şemalarının özellikleri ve kapsadıkları ASME sembolleri

Soru 26Soru →

Bir İl Göç İdaresi Müdürlüğünde, "çalışma izni uzatma başvurusu" dosyalarının incelenmesi işlemi için zaman etüdü çalışması yürütülmektedir. Yapılan ölçümlerde bir dosyanın incelenmesi için ortalama gözlenen zaman $20$ dakika olarak tespit edilmiştir. İncelemeyi yapan uzmanların çalışma temposu (performans değerlendirme faktörü) $\%120$ olarak belirlenmiştir.

İşlem için belirlenen tolerans (pay) oranları toplam mesai süresinin yüzdesi olarak şu şekildedir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%6$
- Yorgunluk payı: $\%9$
- Önlenemez gecikme payı: $\%5$

Buna göre, bir dosyanın incelenmesi için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

19,2

24,0

25,0

28,8

30,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30,0

Cevap

Standart zaman 30,0 dakikadır.

Standart zaman hesaplamasında ilk adım normal zamanı bulmaktır. Normal Zaman

= 20

(Gözlenen Zaman)

\times 1,20

(Tempo Faktörü)

= 24

dakika olarak hesaplanır. Toleranslar soruda belirtildiği üzere 'toplam mesai süresinin yüzdesi' olarak verilmiştir. Bu durumda toplam yüzde oranı bulunmalıdır:

\%6 + \%9 + \%5 = \%20

. Formüle göre Standart Zaman

= \frac{Normal Zaman}{1 - Tolerans Oranı}

olduğundan, Standart Zaman

= \frac{24}{1 - 0,20} = \frac{24}{0,80} = 30

dakika olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam tolerans (pay) oranının belirlenmesi

p = \%6 + \%9 + \%5 = \%20

(veya

0,20

)

Farklı nedenlerden kaynaklanan tolerans oranlarının toplanarak hesaplamada kullanılacak tek bir oran elde edilmesi gerekir.

2

Normal zamanın hesaplanması

Normal Zaman (NZ) = Gözlenen Zaman \times Tempo Faktörü = 20 \times 1,20 = 24

dakika

Çalışanın çalışma hızını standart bir performansa eşitlemek için gözlenen süre tempo faktörü ile çarpılır.

3

Standart zamanın hesaplanması

Standart Zaman (SZ) = \frac{NZ}{1 - p} = \frac{24}{1 - 0,20} = \frac{24}{0,80} = 30

dakika

Toleranslar 'toplam mesai süresinin yüzdesi' olarak verildiğinde formül gereği normal zamanın

(1 - p)

değerine bölünmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Standart zaman hesaplamalarında, toleransların normal zaman üzerinden mi yoksa toplam mesai süresi üzerinden mi verildiğine dikkat edilerek doğru formülün kullanılması

Soru 27Soru →

Bir kamu bankasının kredi onay biriminde, müşteri dosyalarının ön incelenmesi işlemi için bir zaman etüdü çalışması yapılmıştır. Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda, bir dosyanın incelenmesi için ortalama gözlem zamanı $20$ dakika olarak bulunmuştur. Etüdü yapan analist, ilgili personelin çalışma temposunu (performans derecesini) $\%115$ olarak değerlendirmiş ve bu iş için $\%20$ oranında yorgunluk ve kişisel ihtiyaç toleransı (payı) verilmesini kararlaştırmıştır.

Buna göre, bir müşteri dosyasının incelenmesi için belirlenen standart zaman kaç dakikadır?

18,4

23,0

24,0

27,0

27,6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $27,6$

Cevap

Standart zaman, normal zamanın tolerans yüzdesiyle artırılması sonucu

27,6

dakika olarak bulunur.

Standart zaman hesaplaması formüle dayalı ardışık iki aşamadan oluşur. İlk olarak, ortalama gözlem zamanı (

20

dakika) performans derecesi ile (

\%115

veya

1,15

) çarpılarak normal zaman elde edilir (

20 \times 1,15 = 23

dakika). İkinci aşamada, bulunan bu normal zamana tolerans (pay) yüzdesi eklenmelidir. Tolerans normal zaman üzerinden hesaplandığı için standart zaman:

23 \times (1 + 0,20) = 23 \times 1,20 = 27,6

dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal Zamanı Hesaplama

NT = 20 \times 1,15 = 23

dakika

Gözlenen süreyi standart bir çalışma temposuna dönüştürmek için ortalama gözlem zamanı ile performans derecesi çarpılır.

2

Standart Zamanı Hesaplama

ST = 23 \times (1 + 0,20) = 23 \times 1,20 = 27,6

dakika

Personelin yorgunluk ve temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için normal zamana işletme tarafından belirlenen tolerans payı eklenir.

Anahtar Kavram

Zaman Etüdünde Normal Zaman ve Standart Zaman Hesaplamaları

Soru 28Soru →

Bir Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünde, ithalat beyannamelerinin fiziki kontrol ve onay işlemleri için bir zaman etüdü çalışması yürütülmüştür. Yapılan ölçümler ve değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Ortalama gözlenen zaman: $10$ dakika
- Performans (tempo) değerlendirme faktörü: $\%120$

Çalışma ortamı ve yasal düzenlemeler dikkate alınarak, görevli personelin toplam mesai süresi üzerinden faydalanacağı tolerans (pay) oranları şu şekilde belirlenmiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Kaçınılmaz gecikme payı: $\%8$
- Yorulma payı: $\%7$

Buna göre, bir ithalat beyannamesinin fiziki kontrol ve onay işlemi için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

10,0

12,0

12,5

14,4

15,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15,0

Cevap

Standart zaman

15,0

dakikadır.

Soruda pay oranlarının toplam mesai süresi üzerinden belirlendiği ifade edilmiştir. Bu durumda standart zaman, normal zamanın

(1 - \text{Pay Oranı})

değerine bölünmesiyle bulunur. İşlem adımları şu şekildedir: 1) Toplam Pay =

0,05 + 0,08 + 0,07 = 0,20

. 2) Normal Zaman =

10 \times 1,20 = 12

dakika. 3) Standart Zaman =

12 / (1 - 0,20) = 15,0

dakikadır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanı hesapla.

Normal Zaman =

10 \times 1,20 = 12

dakika.

Standart zaman hesaplamasında ilk adım, gözlenen zamanı performans faktörü ile çarparak normal zamanı bulmaktır.

2

Toplam tolerans (pay) oranını belirle.

Toplam Pay Oranı =

\%5 + \%8 + \%7 = \%20

(veya

0,20

).

Farklı nedenlerle verilen payların (kişisel, gecikme, yorulma) toplamı, hesaplamada kullanılacak genel pay oranını verir.

3

Standart zamanı hesapla.

Standart Zaman =

12 / (1 - 0,20) = 15,0

dakika.

Paylar 'toplam mesai süresi üzerinden' verildiği için, standart zaman formülü

\text{ST} = \text{NT} / (1 - \text{Pay Oranı})

şeklindedir.

Anahtar Kavram

Standart zaman hesaplamasında mesai süresi üzerinden belirlenen tolerans paylarının formüle uygulanması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 29Soru →

Bir devlet matbaasında, belirli bir ciltleme operasyonu için zaman etüdü çalışması yürütülmektedir. Yapılan ölçümler sonucunda elde edilen veriler şu şekildedir:

- Ortalama gözlem zamanı: $16$ dakika
- Operatörün performans (tempo) derecesi: $\%125$
- Yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve gecikmeler için belirlenen tolerans (pay) oranı: Normal zamanın $\%15$ 'i

Buna göre, bu ciltleme işlemi için hesaplanması gereken standart zaman kaç dakikadır?

17

18,4

20

22,4

23

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 23

Cevap

Standart zaman 23 dakika olarak hesaplanır.

Doğru değerin bulunması için ardışık iki temel işlem yapılmalıdır. İlk olarak gözlem zamanı ile performans derecesi çarpılarak normal zaman bulunur (

16 \times 1,25 = 20

dakika). İkinci aşamada, bulunan bu normal zamana tolerans payı (

\%15

) eklenerek standart zaman hesaplanır (

20 \times 1,15 = 23

dakika).

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanın hesaplanması

Normal\ Zaman = G\ddot{o}zlem\ Zaman\imath \times Performans\ Derecesi = 16 \times 1,25 = 20\ dakika

Gözlem zamanı, operatörün çalışma temposu dikkate alınarak standart (normal) çalışma hızına dönüştürülmelidir.

2

Standart zamanın hesaplanması

Standart\ Zaman = Normal\ Zaman \times (1 + Tolerans\ Oran\imath) = 20 \times (1 + 0,15) = 23\ dakika

Normal zamana, işçinin gün içindeki doğal insani ihtiyaçları ve yorgunluğu için gereken pay (%15) ilave edilerek gerçekçi bir üretim standardı elde edilir.

Anahtar Kavram

İş Ölçümünde Standart Zaman Hesaplaması

Soru 30Soru →

Bir kamu üniversitesinin merkezi yemekhanesinde, artan öğrenci sayısına bağlı olarak uzayan bekleme sürelerini azaltmak amacıyla bir metot etüdü çalışması başlatılmıştır. Görevlendirilen uzman, mevcut süreci kaydederken standart ASME (Amerikan Makine Mühendisleri Birliği) sembollerini kullanarak bir iş akış şeması hazırlamaktadır.

Uzmanın gözlemlediği süreçteki bazı faaliyetler şunlardır:
I. Hazırlanan sıcak yemeklerin mutfaktan dağıtım tezgahına tekerlekli arabalarla götürülmesi
II. Dağıtım öncesi yemeklerin sıcaklığının ve porsiyon gramajlarının gıda mühendisi tarafından kontrol edilmesi
III. Öğrencilerin yemeklerini almak için dağıtım tezgahı önünde sıraya girerek beklemesi
IV. Gün sonunda artan kuru erzakların yetkisiz kullanımı önlemek amacıyla kilitli depoya kaldırılması

Buna göre, uzmanın bu faaliyetleri süreç şemasına kaydederken kullanması gereken ASME sembolleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Ok – Kare – D Harfi – Ters Üçgen

Daire – Kare – D Harfi – Ters Üçgen

Ok – Daire – D Harfi – Ters Üçgen

Ok – Kare – Ters Üçgen – D Harfi

Kare – Ok – Ters Üçgen – D Harfi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ok – Kare – D Harfi – Ters Üçgen

Cevap

Sırasıyla Ok, Kare, D Harfi ve Ters Üçgen sembolleri kullanılmalıdır.

Süreç şemalarında faaliyetler ASME sembolleriyle ifade edilir. I. adımdaki tekerlekli arabayla götürme eylemi bir yer değiştirmedir ve 'Ok' (Taşıma) ile gösterilir. II. adımdaki sıcaklık ve gramaj kontrolü bir denetimdir ve 'Kare' (Muayene) ile gösterilir. III. adımdaki sıraya girip bekleme eylemi geçici bir duraklamadır ve 'D Harfi' (Gecikme) ile gösterilir. IV. adımdaki kilitli depoya kaldırma işlemi ise yetkisiz erişimi engelleyen kalıcı bir muhafazadır ve 'Ters Üçgen' (Depolama) ile gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci faaliyeti analiz etme

Yemeklerin tekerlekli arabalarla götürülmesi bir 'Taşıma' (Transport) işlemidir.

Nesnelerin bir yerden başka bir yere fiziksel olarak yer değiştirmesi taşıma sembolü olan sağa dönük 'Ok' ile gösterilir.

2

İkinci faaliyeti analiz etme

Sıcaklık ve gramaj kontrolü bir 'Muayene/Kontrol' (Inspection) işlemidir.

Ürünün kalitesinin veya miktarının standartlara uygunluğunun denetlenmesi 'Kare' sembolü ile gösterilir.

3

Üçüncü faaliyeti analiz etme

Öğrencilerin sırada beklemesi bir 'Gecikme/Bekleme' (Delay) durumudur.

Sürecin akışı içinde bir sonraki adıma geçilmesini engelleyen geçici beklemeler 'D Harfi' (yarım daire) ile gösterilir.

4

Dördüncü faaliyeti analiz etme

Kuru erzakların kilitli depoya kaldırılması 'Depolama' (Storage) işlemidir.

Malzemelerin yetkisiz kullanımını veya taşınmasını önlemek için güvenli bir şekilde kalıcı olarak muhafaza edilmesi 'Ters Üçgen' sembolü ile gösterilir.

Anahtar Kavram

İş Etüdünde ASME Süreç Şeması Sembolleri

Soru 31Soru →

Bir e-ticaret deposunun sipariş hazırlama istasyonunda yapılan analizde, personelin farklı boyutlardaki ambalajları karışık bir yığın içerisinden bulmaya çalıştığı ve bu işlem sırasında çalışma masasının dışına doğru sık sık uzanmak zorunda kaldığı gözlemlenmiştir. Bu durumu düzeltmek için ambalajlar, personelin her iki elinin normal uzanma mesafesinde (kavrama yayı içinde) olacak biçimde, eğimli çekmecelere tasnif edilerek yerleştirilmiştir.

Bu ergonomik iyileştirme uygulaması, hareket ekonomisi prensiplerinin hangi alt sınıflandırmasına girmektedir ve yapılan müdahale ile öncelikle hangi etkisiz (verimsiz) Therblig hareketinin tamamen elimine edilmesi amaçlanmıştır?

Çalışma yerinin düzenlenmesi – Arama

İnsan vücudunun kullanımı – Taşıma

Alet ve teçhizatın tasarımı – Tutma

İnsan vücudunun kullanımı – Gecikme

Çalışma yerinin düzenlenmesi – Kullanma

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çalışma yerinin düzenlenmesi – Arama

Cevap

Doğru eşleştirme 'Çalışma yerinin düzenlenmesi – Arama' şeklindedir.

Sorudaki senaryoda ambalajların normal uzanma alanına ve eğimli çekmecelere yerleştirilmesi, Frank Gilbreth'in hareket ekonomisi prensiplerinden 'Çalışma yerinin düzenlenmesi' grubuna aittir. Karışık yığından kurtulmak ve malzemeleri tasnif etmek ise işçinin ambalajı gözleriyle veya elleriyle bulmaya çalışması olan 'Arama' (Search) etkisiz Therblig hareketini tamamen ortadan kaldırır.

Adım Adım Çözüm

1

Hareket ekonomisi prensibi sınıfını belirleme

Malzemelerin (ambalajların) sabit, belirli bir yere ve normal uzanma mesafesine konulması, 'Çalışma yerinin düzenlenmesi' prensipleri kapsamındadır.

Gilbreth'in sınıflandırmasında istasyon dizaynı, eğimli raflar ve malzemelerin yerleşimi doğrudan çalışma yerinin düzenlenmesi ile ilgilidir.

2

Hedeflenen Therblig hareketini analiz etme

Karışık yığın içerisinden ambalaj bulmaya çalışmak 'Arama' (Search) hareketidir ve bu etkisiz bir Therblig'dir.

Malzemelerin tasnif edilmesi ve sabit noktalara yerleştirilmesi, çalışanın arama yapma zorunluluğunu tamamen ortadan kaldırarak zaman tasarrufu sağlar.

Anahtar Kavram

Hareket Ekonomisi Prensipleri (Gilbreth) ve Etkili/Etkisiz Therblig Sınıflandırması

Soru 32Soru →

Bir kamu hastanesinin laboratuvar biriminde, kan numunelerinin santrifüj işlemine hazırlık aşaması için bir zaman etüdü çalışması yürütülmektedir. Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda bir laborantın bu işlemi tamamlama süresi ortalama $12$ dakika olarak tespit edilmiştir.

Zaman etüdü uzmanı, laborantın çalışma hızını (tempo değerini) $\%125$ olarak takdir etmiştir. Ayrıca bu iş istasyonunda kişisel ihtiyaçlar, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikmeler için toplam $\%20$ oranında tolerans (pay) verilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, söz konusu hazırlık işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

12,00

14,40

15,00

17,40

18,00

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18,00$

Cevap

Doğru yanıt

18,00

dakikadır. Standart zaman, normal zamanın tolerans yüzdesi ile artırılmasıyla bulunur.

Standart zaman hesaplaması iki temel adımdan oluşur. Öncelikle ortalama gözlem zamanı, tempo (performans) faktörü ile çarpılarak normal zaman bulunur:

12 \times 1,25 = 15

dakika. Daha sonra, elde edilen normal zamana işletme tarafından belirlenen tolerans (pay) oranları eklenir. Tolerans oranı

\%20

olduğuna göre,

15

dakikalık normal zaman

\%20

artırılmalıdır:

15 \times 1,20 = 18

dakika standart zamana ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gözlem zamanı ile tempo değerini çarparak Normal Zamanı hesaplamak.

12 \text{ dakika} \times 1,25 = 15 \text{ dakika}

İşçinin çalışma hızının standart performansa göre düzeltilmesi gerekir.

2

Normal zaman üzerinden tolerans payını hesaplayıp ekleyerek Standart Zamanı bulmak.

15 \text{ dakika} \times (1 + 0,20) = 15 \times 1,20 = 18 \text{ dakika}

İşçinin gün içindeki insani ihtiyaçları, yorgunluğu ve kaçınılmaz beklemeleri için standarda tolerans payı ilave edilmelidir.

Anahtar Kavram

Standart Zaman ve Tolerans Hesaplama

Soru 33Soru →

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğünde, emeklilik başvuru dosyalarının incelenmesi ve sisteme kaydedilmesi süreci için iş etüdü çalışması yapılmaktadır.

Yapılan zaman ölçümlerine göre bir dosyanın incelenmesi için geçen ortalama gözlenen zaman $16$ dakika olarak belirlenmiş ve personelin çalışma temposu (performans derecesi) $\%125$ olarak takdir edilmiştir.

Kurum yönetimi tarafından toplam mesai süresi üzerinden uygulanmak üzere;
- $\%5$ kişisel ihtiyaç payı,
- $\%8$ yorgunluk payı,
- $\%7$ kaçınılmaz gecikme payı
belirlenmiştir.

Buna göre, bir emeklilik başvuru dosyasının incelenmesi işlemi için hesaplanan standart zaman kaç dakikadır?

16

19,2

20

24

25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

Hesaplanan standart zaman 25 dakikadır.

Standart zaman hesaplamasında ilk adım normal zamanı bulmaktır. Normal Zaman = Gözlenen Zaman

\times

Performans Derecesi formülü ile

16 \times 1,25 = 20

dakika bulunur. Soru kökünde tolerans paylarının "toplam mesai süresi üzerinden" uygulanacağı açıkça belirtilmiştir. Toplam pay oranı

p = \%5 + \%8 + \%7 = \%20

'dir. Toplam mesai süresi üzerinden pay verildiğinde kullanılacak formül Standart Zaman =

\frac{\text{Normal Zaman}}{1 - p}

şeklindedir. Değerler yerine konulduğunda Standart Zaman =

\frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25

dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanın hesaplanması.

Normal Zaman =

16 \times 1,25 = 20

dakika.

Gözlenen zaman, personelin çalışma temposuyla çarpılarak standart performanstaki süre olan normal zamana dönüştürülür.

2

Toplam pay (tolerans) oranının bulunması.

Toplam Pay (

p

) =

\%5 + \%8 + \%7 = \%20

(veya

0,20

).

Hesaplamada kullanılacak toplam kesinti oranını bulmak için tüm paylar toplanır.

3

Standart zamanın hesaplanması.

Standart Zaman =

\frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25

dakika.

Paylar 'toplam mesai süresi üzerinden' verildiği için Standart Zaman = Normal Zaman / (

1 - p

) bölme formülü kullanılır.

Anahtar Kavram

İş etüdünde toplam mesai süresi üzerinden tolerans (pay) uygulaması ve standart zaman hesaplama

Soru 34Soru →

Bir posta ve kargo işleme merkezinde, gelen kolilerin varış hatlarına göre ayrıştırılması işlemi için zaman etüdü yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda bir kolinin ayrıştırılması için gözlenen zaman ortalama $4,0$ dakika olarak bulunmuştur. Etüdü yapan uzmanın operatör için belirlediği tempo (performans değerlendirme) faktörü $\%110$ 'dur.

Tesisin bir vardiyası $480$ dakika olarak planlanmıştır. İşletme yönetimi, payları (toleransları) toplam mesai süresi üzerinden yüzdesel olarak hesaplamakta olup vardiya içindeki toplam pay süreleri şu şekilde belirlenmiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $40$ dakika
- Yorgunluk payı: $36$ dakika
- Kaçınılmaz gecikme payı: $20$ dakika

Buna göre, bir kolinin ayrıştırılması işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

4,40

4,60

5,00

5,28

5,50

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5,50$

Cevap

Standart zaman

5,50

dakikadır.

Sorunun çözümünde ilk olarak mesai içindeki pay oranının bulunması gerekir. Toplam pay süresi

40 + 36 + 20 = 96

dakikadır. Bu sürenin toplam mesaiye (

480

dakika) oranı

96 / 480 = 0,20

'dir. İkinci aşamada, temponun normalize edilmesiyle normal zaman

4,0 \times 1,10 = 4,40

dakika olarak bulunur. Toleranslar 'toplam mesai süresi üzerinden' hesaplandığından, standart zamanı bulmak için normal zaman

(1 - 0,20)

değerine bölünmelidir. İşlem sonucunda

4,40 / 0,80 = 5,50

dakika elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Vardiya içindeki toplam pay (tolerans) süresini ve mesaiye oranını hesaplayınız.

Toplam\ Pay = 40 + 36 + 20 = 96

dakika.

Pay\ Oranı = 96 / 480 = 0,20

(

\%20

).

Payların mesai süresi üzerinden hangi orana denk geldiğinin bulunması, standart zaman formülünde kullanılacak katsayının tespiti için zorunludur.

2

Gözlenen zaman ve tempo faktörünü kullanarak normal zamanı bulunuz.

Normal\ Zaman = Gözlenen\ Zaman \times Tempo = 4,0 \times 1,10 = 4,40

dakika.

Standart zamanın temeli, çalışanın temposunun normalize edildiği normal zaman değeridir.

3

Mesai süresi üzerinden belirlenen tolerans oranını normal zamana uygulayarak standart zamanı hesaplayınız.

Standart\ Zaman = Normal\ Zaman / (1 - Pay\ Oranı) = 4,40 / (1 - 0,20) = 4,40 / 0,80 = 5,50

dakika.

Paylar toplam mesai süresinin bir yüzdesi olarak verildiğinde, doğru matematiksel yaklaşım normal zamanı

(1 - Pay\ Oranı)

değerine bölmektir.

Anahtar Kavram

Standart Zaman ve Mesai Bazlı Tolerans Hesaplaması

Soru 35Soru →

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne (TİGEM) bağlı bir tohum üretim tesisinde, paketlenmiş tohum çuvallarının paletlere dizilmesi ve sevkiyata hazırlanması işlemi için bir iş etüdü çalışması yapılmaktadır.

Yapılan ölçümler sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Bir paletin hazırlanması için ölçülen ortalama gözlem zamanı: $16$ dakika
- İşçinin performans değerlendirme (tempo) oranı: $\%125$

İşletmede paylar (toleranslar), toplam mesai (vardiya) süresinin bir yüzdesi olarak şu şekilde belirlenmiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%8$
- Kaçınılmaz gecikme payı: $\%7$

Verilen bu bilgilere göre, bir paletin hazırlanması için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

19,2

20,0

23,2

24,0

25,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25,0

Cevap

Standart zaman, Normal Zamanın (1 - Toplam Tolerans Oranı) değerine bölünmesiyle 25,0 dakika olarak bulunur.

Standart zamanın hesaplanabilmesi için öncelikle Gözlem Zamanı ile Performans Oranı çarpılarak Normal Zaman (NZ) bulunur:

16 \times 1,25 = 20

dakika. Toleranslar toplam mesai (vardiya) süresi üzerinden verildiğinde, standart zaman hesaplamasında

SZ = \frac{NZ}{1 - Tolerans Oranı}

formülü kullanılır. Toplam tolerans

\%5 + \%8 + \%7 = \%20

(

0,20

) olduğuna göre; Standart Zaman

= \frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25,0

dakika olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal Zamanı (NZ) hesaplayın.

NZ = 16 \times 1,25 = 20

dakika.

Normal zaman, ortalama gözlem zamanının işçinin performans (tempo) oranı ile çarpılmasıyla bulunur.

2

Toplam tolerans (pay) oranını belirleyin.

Toplam Tolerans Oranı =

\%5 + \%8 + \%7 = \%20

(veya

0,20

).

Kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve kaçınılmaz gecikme payları toplanarak toplam tolerans yüzdesi elde edilir.

3

Standart Zamanı (SZ) mesai süresi bazlı tolerans formülü ile hesaplayın.

SZ = \frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25,0

dakika.

Toleranslar 'toplam mesai süresinin' bir yüzdesi olarak verildiğinde, formül

SZ = \frac{NZ}{1 - Tolerans}

şeklindedir.

Anahtar Kavram

Standart Zaman Hesaplama ve Tolerans Uygulama Yöntemleri

Soru 36Soru →

Bir Tarımsal Araştırmalar Enstitüsünde, laboratuvara gelen tohum numunelerinin tasnif edilmesi ve kayıt altına alınması işlemi için bir zaman etüdü çalışması yapılmıştır.

Yapılan ölçümler sonucunda elde edilen veriler şu şekildedir:
- Ortalama gözlenen zaman: $16$ dakika
- Operatörün performans (tempo) değerlendirme derecesi: $\%125$

İşletmede tolerans (pay) oranları toplam mesai süresinin bir yüzdesi olarak kabul edilmekte olup, oranlar aşağıdaki gibi belirlenmiştir:
- Kişisel ihtiyaç payı: $\%5$
- Yorgunluk payı: $\%9$
- Gecikme (beklenmeyen durum) payı: $\%6$

Buna göre, söz konusu işlemin standart zamanı kaç dakikadır?

19,2

20

23,2

24

25

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25

Cevap

İşlemin standart zamanı 25 dakikadır.

Süreç iki temel adımdan oluşur: İlk olarak normal zaman bulunur. Ortalama gözlenen zaman (

16

dakika) ile tempo (

1,25

) çarpılarak normal zaman

20

dakika olarak hesaplanır. İkinci adımda toleranslar eklenir. Soru metninde payların 'toplam mesai süresinin bir yüzdesi' olarak kabul edildiği belirtilmiştir. Toplam pay oranı

\%5 + \%9 + \%6 = \%20

'dir. Bu kurala göre standart zaman formülü

SZ = \frac{NZ}{1 - p}

şeklindedir. Sonuç:

\frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25

dakikadır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam tolerans oranını hesaplama

\%5 + \%9 + \%6 = \%20

(veya

0,20

)

Kişisel ihtiyaç, yorgunluk ve gecikme payları toplanarak işletmenin belirlediği toplam tolerans yüzdesi bulunur.

2

Normal zamanı hesaplama

Normal Zaman

= 16 \times 1,25 = 20

dakika

Ortalama gözlenen zaman, operatörün performans (tempo) derecesi ile çarpılarak normal zaman elde edilir.

3

Standart zamanı hesaplama

Standart Zaman

= \frac{20}{1 - 0,20} = \frac{20}{0,80} = 25

dakika

Toleranslar normal zamanın değil, 'toplam mesai süresinin' yüzdesi olarak ifade edildiği için standart zaman formülü

\frac{\text{Normal Zaman}}{1 - \text{Tolerans Oranı}}

şeklinde uygulanır.

Anahtar Kavram

Tolerans paylarının toplam mesai süresi üzerinden hesaplanması ile standart zamanın belirlenmesi

Soru 37Soru →

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı bir tohum tescil ve sertifikasyon laboratuvarında; numunelerin kabulü, hazırlığı, kimyasal analizi ve soğuk hava depolarına kaldırılması işlemleri yürütülmektedir. Laboratuvar yöneticisi, teknisyenlerin gün içinde numune kabul bankosu, analiz cihazları ve depolar arasında çok fazla fiziksel yer değiştirdiğini gözlemlemiştir. Bu durumun ciddi bir zaman ve enerji kaybına yol açtığını tespit eden yönetici; teknisyenlerin hareket rotalarını ölçekli bir yerleşim planı üzerinde izlemek, katettikleri toplam mesafeyi ölçmek ve gereksiz gidiş-dönüşleri azaltacak yeni bir laboratuvar yerleşim planı tasarlamak istemektedir.

Buna göre, teknisyenlerin fiziksel hareket yollarını ve katettikleri mesafeyi analiz etmek için kullanılması gereken en uygun metot etüdü aracı aşağıdakilerden hangisidir?

İp diyagramı

İşlem süreç şeması

İki el süreç şeması

Çoklu faaliyet şeması

Therblig analizi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İp diyagramı

Cevap

İp diyagramı

Soruda istenen, 'hareket rotalarını ölçekli bir yerleşim planı üzerinde izlemek' ve 'toplam mesafeyi ölçmektir'. Metot etüdünde çalışanların, malzemelerin veya araçların tesis içindeki fiziksel hareketlerini, kat ettikleri yolları ve mesafeleri analiz etmek için kullanılan en uygun araç 'ip diyagramı'dır (string diagram). İp diyagramında, bir tahta veya mantar pano üzerindeki ölçekli tesis planına iğneler batırılır ve rotalar bir iple sarılarak işçinin kat ettiği yoğun rotalar ve mesafeler net biçimde ölçülür.

Adım Adım Çözüm

1

Soru metnindeki temel problemi ve yönetimin amacını belirleme.

Problem: Teknisyenlerin fiziksel olarak çok fazla yer değiştirmesi. Amaç: Hareket rotalarını ölçekli plan üzerinde izlemek ve mesafeyi ölçmek.

Hangi metot etüdü aracının kullanılacağını seçebilmek için analiz edilecek sürecin niteliğini anlamak gerekir.

2

Metot etüdü şemalarının kullanım amaçlarını eşleştirme.

Ölçekli kroki üzerinde rotaları ve mesafeleri izleme işlevi 'ip diyagramı' (veya akış diyagramı) ile eşleşmektedir.

Her bir kayıt şemasının belirli bir kullanım alanı vardır. Mesafelerin ölçümü ve gereksiz gidiş-dönüşlerin (trafiğin) yoğunluk analizi ip diyagramı ile yapılır.

Anahtar Kavram

Metot etüdünde kullanılan şema ve diyagramların amaca uygun seçimi

Soru 38Soru →

İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde 'Çiftçi Kayıt Belgesi' verilmesi süreci analiz edilmektedir. Süreç incelemesinde; vatandaşların ve evrakların binanın farklı katlarındaki birimler arasında sürekli yer değiştirdiği, bu durumun belirli koridorlarda yığılmalara yol açtığı tespit edilmiştir. Metot etüdü uzmanı, mevcut kat planı üzerinde hareketlerin güzergâhını, gidiş-dönüş sıklıklarını ve kat edilen toplam fiziksel mesafeyi ölçekli olarak görselleştirmek istemektedir. Amacı, darboğaz yaratan taşıma rotalarını belirleyip ofis yerleşimini süreç akışına uygun olarak yeniden düzenlemektir.

Buna göre uzmanın aşağıdaki metot etüdü şema veya diyagramlarından hangisini kullanması en uygundur?

İşlem Süreç Şeması

Akış Süreç Şeması

İp Diyagramı

Çoklu Faaliyet Şeması

İki El Süreç Şeması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İp Diyagramı

Cevap

Uzmanın kullanması gereken en uygun teknik İp Diyagramı'dır.

İp diyagramı, bir tesis veya ofis içindeki işçi, malzeme veya teçhizat hareketlerini ölçekli bir yerleşim planı üzerinde görselleştiren araçtır. Gidiş-dönüş sıklıklarını kalınlaşan çizgilerle göstererek yığılmaları (darboğazları) tespit etmeyi ve gereksiz mesafeleri kısaltarak yerleşimi iyileştirmeyi sağlar. Sorudaki uzmanın ihtiyacını tam olarak karşılayan şema budur.

Adım Adım Çözüm

1

Soruda verilen analiz amacının temel özelliklerini belirlemek.

Uzman, 'ölçekli kat planı', 'hareketlerin güzergâhı', 'gidiş-dönüş sıklığı' ve 'fiziksel mesafe' unsurlarını görselleştirmek istemektedir.

Kullanılacak metot etüdü şemasının türü, toplanmak ve analiz edilmek istenen verinin niteliğine (zaman, mesafe, sıralama vb.) göre değişir.

2

Belirlenen özellikleri şema türlerinin işlevleriyle eşleştirmek.

Hareketleri ölçekli bir plan üzerinde göstererek rotaları ve yoğunluğu analiz etmeye yarayan teknik İp Diyagramıdır.

Diğer şemalar ya sadece zamanı (Çoklu Faaliyet), ya sadece operasyon sırasını (İşlem/Akış Süreç) ya da mikro el hareketlerini (İki El Süreç) analiz eder.

Anahtar Kavram

Metot etüdünde taşıma rotalarını, hareket sıklıklarını ve mesafeleri ölçekli bir fiziksel plan üzerinde görselleştirmek için 'İp Diyagramı' (veya hareket diyagramı) kullanılır.

Soru 39Soru →

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) il müdürlüğünde, emeklilik başvuru dosyalarının incelenmesi işlemi için bir iş ölçümü (zaman etüdü) çalışması yürütülmektedir. Yapılan kronometraj gözlemleri sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- Ortalama gözlem zamanı: $30$ dakika
- Tempo (performans) değerlendirme faktörü: $\%110$
- Toplam tolerans (pay) oranı: Normal zamanın $\%20$ 'si

Buna göre, bir emeklilik başvuru dosyasının incelenmesi işlemi için belirlenmesi gereken standart zaman kaç dakikadır?

26,4

33,0

36,0

39,0

39,6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $39,6$

Cevap

İşlem için belirlenmesi gereken standart zaman

39,6

dakikadır.

Standart zaman hesaplaması iki temel aşamadan oluşur. Birinci aşamada, ortalama gözlem zamanı ile tempo (performans) değerlendirme faktörü çarpılarak Normal Zaman elde edilir (

30 \times 1,10 = 33

dakika). İkinci aşamada ise işin doğasından kaynaklanan yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve gecikmeleri kapsayan tolerans payı, Normal Zaman üzerinden hesaplanarak bu değere eklenir. Tolerans oranı

\%20

olduğuna göre;

33 + (33 \times 0,20) = 39,6

dakika işlem için gereken standart zamandır.

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanı hesaplama.

30 \times 1,10 = 33

dakika.

İşçinin performansını standart bir düzeye çekmek için ortalama gözlem zamanı ile tempo (performans) faktörü çarpılır.

2

Standart zamanı hesaplama.

33 + (33 \times 0,20) = 33 \times 1,20 = 39,6

dakika.

Normal zamana; yorgunluk, kişisel ihtiyaçlar ve kaçınılmaz gecikmeler için belirlenen tolerans payı eklenerek standart zamana ulaşılır.

Anahtar Kavram

İş Ölçümünde Standart Zaman Hesaplama

Soru 40Soru →

Bir PTT kargo işleme merkezinde, yurt içi kargoların ağırlık kontrolü ve barkodlanması operasyonu için iş ölçümü çalışması yürütülmektedir. Yapılan kronometraj ölçümleri sonucunda, bir kargonun işlenmesine ilişkin ortalama gözlem zamanı $40$ saniye olarak hesaplanmıştır. Etüdü gerçekleştiren analist, ilgili operatörün çalışma temposunu (hızını) $\%120$ olarak takdir etmiştir. Kurum standartlarına göre, operatörün kişisel ihtiyaçları ve yorgunluk durumu göz önüne alınarak normal zaman üzerinden $\%25$ oranında tolerans (pay) verilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, bu operasyon için belirlenmesi gereken standart zaman kaç saniyedir?

36

48

50

58

60

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $60$

Cevap

Söz konusu operasyon için belirlenmesi gereken standart zaman

60

saniyedir.

Zaman etüdünde standart zaman hesaplaması ardışık aşamalara dayanır. İlk olarak, ortalama gözlem zamanı tempo faktörü ile çarpılarak Normal Zaman (NZ) bulunur:

40

saniye

\times 1.20 = 48

saniye. Daha sonra, elde edilen bu normal zamana tolerans payı eklenerek Standart Zaman (SZ) bulunur. Tolerans %25 olduğuna göre,

48 + (48 \times 0.25) = 60

saniye sonucuna ulaşılır. Doğru olan değer budur.

Adım Adım Çözüm

1

Normal zamanı hesapla.

Normal Zaman = 40 \times 1.20 = 48

saniye

Gözlemlenen süreyi standart bir tempoya (100 baz alınarak) uyarlamak için ortalama gözlem zamanı, tempo değerlendirme faktörü ile çarpılır.

2

Standart zamanı hesapla.

Standart Zaman = 48 \times (1 + 0.25) = 48 \times 1.25 = 60

saniye

İşçinin sürdürülebilir bir şekilde çalışabilmesi için normal zamana kişisel ihtiyaç ve yorgunluk toleransları (payları) eklenmelidir.

Anahtar Kavram

İş Etüdünde Standart Zaman Hesaplaması

İş Etüdü

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm