Tanım ve Temel Kavramlar

10 soru

Soru 1Soru

Bir araştırmacı, bir kamu kurumundaki N=2000N = 2000 personel arasından çalışan memnuniyetini ölçmek amacıyla n=80n = 80 kişilik bir örneklemi sistematik örnekleme yöntemiyle seçmeyi planlamaktadır. Personel listesi, işe giriş tarihlerine göre kronolojik olarak sıralanmıştır.

Buna göre, sistematik örnekleme süreci ve bu yönteme ait temel kavramlarla ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistematik örneklemede sadece ilk birimin seçimi şansa bağlıdır; kitledeki diğer birimlerin seçilme olasılığı başlangıç birimi seçildikten sonra 1 veya 0 değerini alır.

Cevap

Sistematik örneklemede sadece ilk birimin seçimi şansa bağlıdır; diğer birimler başlangıç seçimine göre belirlenir.
Sistematik örneklemede, kitle büyüklüğü NN ve örneklem büyüklüğü nn olduğunda kitle nn adet bloğa bölünmüş gibi düşünülür. İlk bloktan (1 ile kk arasından) rastgele bir başlangıç (rr) seçildikten sonra, diğer bloklardaki karşılık gelen tüm birimler (r+k,r+2k,r+k, r+2k, \dots) otomatik olarak örnekleme dahil edilir. Bu nedenle, ilk seçimden sonra sürecin geri kalanı belirlenmiş (deterministik) hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığının (kk) hesaplanması.
k=N/n=2000/80=25k = N/n = 2000 / 80 = 25.
Sistematik seçimde her kaçıncı birimin seçileceğini belirlemek için kitle büyüklüğü örneklem büyüklüğüne bölünür.
2
Rastgele başlangıç noktasının (rr) belirlenmesi.
r[1,25]r \in [1, 25] aralığından bir sayı seçilir.
Olasılıklı örnekleme özelliğinin sağlanması için ilk birim şansa bağlı olarak seçilmelidir.
3
Seçim sürecinin analizi.
r,r+25,r+50,r, r+25, r+50, \dots serisi oluşur.
İlk birim (rr) belirlendikten sonra, örnekleme girecek diğer birimler artık rastgele değil, matematiksel bir kurala (deterministik) göre belirlenir. Bu durum, seçilen ilk birimden sonra diğerlerinin olasılığının 1 (seçilecekler) veya 0 (seçilmeyecekler) olması demektir.

Anahtar Kavram

Sistematik Örneklemede Deterministik Yapı
Soru 2Soru

Bir kamu hastanesinin arşivinde bulunan N=1400N = 1400 hasta dosyası arasından, sunulan sağlık hizmetlerinden duyulan memnuniyeti belirlemek amacıyla n=50n = 50 dosyanın sistematik örnekleme yöntemiyle seçilmesi planlanmaktadır. Bu örnekleme planına göre, seçim süreci ve temel kavramlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnekleme aralığı k=28k = 28 olarak hesaplanır ve seçilecek ilk birim 11 ile 2828 (dahil) arasından rastgele belirlenir.

Cevap

Örnekleme aralığı k=28k = 28 olup, ilk birim 11 ile 2828 arasından rastgele seçilir.
Sistematik örneklemede kitle hacmi (NN) örneklem hacmine (nn) bölünerek kk aralığı bulunur (1400/50=281400/50=28). İlk birim, bu kk aralığı içinden (1281-28 arası) rastgele seçilir ve sonraki birimler bu sayıya kk eklenerek devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığının (kk) hesaplanması
k=N/n=1400/50=28k = N / n = 1400 / 50 = 28
Sistematik örneklemede kitle birimlerinin kaçar adımda bir seçileceğini belirlemek için kitle hacmi örneklem hacmine bölünür.
2
Rastgele başlangıç sayısının (rr) sınırlarının belirlenmesi
1r281 \leq r \leq 28
Örneklemin ilk birimi, örnekleme aralığı (kk) genişliğindeki ilk blok içerisinden rastgele seçilmelidir.
3
Seçim kuralının tanımlanması
r,r+28,r+56,,r+(n1)28r, r+28, r+56, \dots, r+(n-1)28
İlk birim seçildikten sonra diğer tüm birimler aralık değeri kadar eklenerek sistematik olarak belirlenir.

Anahtar Kavram

Sistematik Örnekleme Aralığı ve Başlangıç Seçimi
Soru 3Soru

Bir kamu kurumunun personel dairesi, çalışanların iş tatminini ölçmek amacıyla kurumda sicil numarasına göre sıralı N=1500N = 1500 personel arasından sistematik örnekleme yöntemiyle n=60n = 60 kişilik bir örneklem seçecektir. Buna göre, sistematik örnekleme sürecinin uygulanması ve temel kavramları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnekleme aralığı k=25k = 25 olarak hesaplanır ve başlangıç birimi 1r251 \leq r \leq 25 aralığından rastgele seçilir.

Cevap

Örnekleme aralığının k=25k = 25 olarak hesaplandığı ve başlangıç biriminin 11 ile 2525 arasından seçildiği seçenek doğrudur.
Sistematik örneklemede temel işlem, kitle hacminin (NN) örneklem hacmine (nn) bölünerek örnekleme aralığının (kk) bulunmasıdır. Bu senaryoda 1500/60=251500 / 60 = 25 değeri elde edilir. Rastgele başlangıç noktası (rr) ise mutlaka 11 ile kk aralığında (1r251 \leq r \leq 25) olmalıdır. Bu şartları sağlayan ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığının (k) hesaplanması
k=150060=25k = \frac{1500}{60} = 25
Sistematik örneklemede kitlenin kaç birimde bir örnekleneceğini belirlemek için kitle hacmi örneklem hacmine bölünür.
2
Rastgele başlangıç noktasının (r) sınırlarının belirlenmesi
1r251 \leq r \leq 25
İlk birimin seçileceği aralık, hesaplanan örnekleme aralığı olan k değerine kadar olmalıdır.
3
Örnekleme dahil edilecek birimlerin genel formülünün yazılması
r,r+k,r+2k,,r+(n1)kr, r+k, r+2k, \dots, r+(n-1)k
Sistematik seçimde her birim aralık değeri kadar artırılarak devam eder.

Anahtar Kavram

Sistematik örnekleme aralığı ve rastgele başlangıç seçimi

Daha Fazla Pratik

Eğer kitle hacmi (N), örneklem hacminin (n) tam katı olmasaydı dairesel sistematik örnekleme yönteminin nasıl uygulanacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

Bir ilçe kaymakamlığına bir yıl içinde sunulan N=800N = 800 adet dilekçeden, hizmet kalitesini denetlemek amacıyla sistematik örnekleme yöntemiyle n=40n = 40 adet dilekçe seçilecektir. Yapılan kura sonucunda rastgele başlangıç birimi olarak 12. sıradaki dilekçe seçildiğine göre, örnekleme dahil edilecek ilk üç dilekçenin sıra numaraları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12, 32, 52

Cevap

Sistematik örneklemeye dahil edilecek ilk üç dilekçenin sıra numaraları 12, 32 ve 52'dir.
Sistematik örneklemede kitle büyüklüğü (N=800N = 800) örneklem büyüklüğüne (n=40n = 40) bölünerek örnekleme aralığı k=20k = 20 olarak bulunur. Rastgele başlangıç birimi r=12r = 12 olarak verildiğinden, seçilecek birimler r,r+k,r+2k...r, r+k, r+2k... formülüyle 12, 32, 52 şeklinde ilerler.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığının (k) hesaplanması
k=Nn=80040=20k = \frac{N}{n} = \frac{800}{40} = 20
Sistematik örneklemede kitle birimlerinin kaçta birinin seçileceğini belirlemek için kitle büyüklüğü örneklem büyüklüğüne bölünür.
2
Örnekleme dahil edilecek birimlerin belirlenmesi
r=12r = 12, r+k=12+20=32r+k = 12+20 = 32, r+2k=12+40=52r+2k = 12+40 = 52
İlk birim rastgele seçildikten sonra, sonraki birimler örnekleme aralığı kadar eklenerek sistematik bir şekilde bulunur.

Anahtar Kavram

Sistematik Örnekleme Aralığı ve Birim Seçimi
Soru 5Soru

Bir Çalışma ve İş Kurumu (İŞKUR) il müdürlüğü, aktif işgücü programlarına katılan kursiyerlerin istihdamda kalma sürelerini inceleyecektir. İnceleme için, sisteme kayıt tarihine göre ardışık olarak sıralanmış kursiyer dosyalarından sistematik örnekleme yöntemiyle bir örneklem seçilmesi kararlaştırılmıştır.

Sistematik örneklemenin tanımı ve temel özellikleri dikkate alındığında, bu araştırma tasarımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başlangıç biriminin ilk kk (örnekleme aralığı) eleman arasından rastgele seçilmesiyle, kitle içinden çekilecek tüm örneklem birimleri kümesi kesin olarak belirlenmiş olur.

Cevap

Doğru ifade, ilk başlangıç biriminin seçilmesiyle birlikte çekilecek tüm örneklem kümesinin kesin olarak belirlendiğini belirten seçenektir.
Sistematik örneklemede kitleyi kk uzunlukta birbirine bağlı ardışık bloklar olarak düşünebiliriz. 11 ile kk arasında seçilen rastgele başlangıç noktası (rr), bu bloklardan hangisinin örnekleme dâhil edileceğini tek başına belirler. Dolayısıyla ilk değerin rastgele çekilmesi, aslında tüm örneklem kümesinin tam ve kesin olarak saptanması anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Sistematik örneklemenin teorik tanımını incelemek
Sistematik örneklemede, NN hacimli bir listeden kk aralığı hesaplandıktan sonra 11 ile kk arasında bir rr rastgele sayısı seçilir ve örneklem r,r+k,r+2k,r, r+k, r+2k, \dots şeklinde oluşturulur.
Yöntemin nasıl işlediğini matematiksel olarak doğrulamak için.
2
Yöntemdeki rastgeleliğin kaynağını tespit etmek
Rastgelelik yalnızca rr başlangıç noktasının seçimine dayanır. Başlangıç noktası belirlendiğinde diğer birimlerin seçimi kurala bağlı (deterministik) olarak gerçekleşir.
Başlangıç noktası ile tüm kümenin belirlenmesi ilişkisini analiz etmek için.
3
Diğer seçeneklerdeki hatalı istatistiksel varsayımları kontrol etmek
Periyodiklik varyansı artırır; hatalı yuvarlama yansızlığı bozar; ulaşılamama örnekleme dışı hatadır; örneklemden elde edilen sonuç parametre değil istatistiktir.
Yanlış seçeneklerdeki kavram yanılgılarını (error taxonomy) kanıtlamak için.

Anahtar Kavram

Sistematik Örneklemede Seçim Mekanizması ve Temel İstatistiksel Kavramlar
Soru 6Soru

Bir vergi dairesinde, yıl içinde işlem gören N=2400N = 2400 adet kurumlar vergisi beyannamesi işlem tarihi sırasına göre dosyalanarak arşivlenmiştir. Bu beyannameler arasından detaylı inceleme yapılmak üzere n=60n = 60 hacimli bir örneklem sistematik örnekleme yöntemiyle seçilecektir.

Bu örneklem seçimi süreci ve yöntemin temel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hacmi n=60n = 60 olan olası tüm beyanname kombinasyonlarının (örneklemlerin) seçilme şansı birbirine eşittir.

Cevap

Hacmi n=60n = 60 olan olası tüm beyanname kombinasyonlarının seçilme şansının birbirine eşit olduğunu belirten ifadedir.
Doğru yanıt, hacmi n=60n = 60 olan olası tüm örneklemlerin seçilme şansının birbirine eşit olduğunu iddia eden ifadedir. Sistematik örneklemede kitledeki birimlerin her birinin örnekleme seçilme olasılığı eşit ve n/Nn/N (1/k1/k) olsa da, hacmi nn olan olası tüm örneklem kombinasyonlarının seçilme olasılığı eşit değildir. Sadece aralarında kk kadar ardışık fark bulunan birimlerden oluşan kk adet özel örneğin seçilme olasılığı vardır ve bu olasılık 1/k1/k'dır. Diğer tüm kombinasyonların (örneğin ardışık 60 beyannamenin seçilmesi) olasılığı sıfırdır. Tüm olası örneklemlerin eşit seçilme şansına sahip olması Basit Rastgele Örneklemenin özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sistematik örnekleme için örnekleme aralığını (k) hesapla.
k=Nn=240060=40k = \frac{N}{n} = \frac{2400}{60} = 40 bulunur.
Sistematik seçim sürecinin kurallarını ve birimlerin seçilme olasılıklarını değerlendirmek için örnekleme aralığına ihtiyaç vardır.
2
Seçim sürecinin mekanizmasını tanımla.
Örneklem, 11 ile 4040 arasından rastgele seçilen bir rr başlangıç değeriyle başlar. Sonraki birimler r+40,r+80,r + 40, r + 80, \dots şeklinde belirlenir.
Sistematik örneklemenin yalnızca bir rastgele seçim içerdiğini göstermek için.
3
Her bir birimin ve her bir örneklemin (kombinasyonun) seçilme olasılıklarını karşılaştır.
Her bir birimin örnekleme girme olasılığı nN=140\frac{n}{N} = \frac{1}{40}'tır. Ancak kitledeki ardışık birimlerin (örneğin 1, 2, 3... 60. beyannamelerin) aynı örneklemde yer alma olasılığı 0'dır.
Basit rastgele örnekleme ile sistematik örnekleme arasındaki temel teorik farkı ortaya koymak için.
4
Seçenekleri analiz ederek yanlış olan ifadeyi tespit et.
Tüm olası örneklemlerin (kombinasyonların) eşit seçilme şansına sahip olması sadece Basit Rastgele Örneklemeye ait bir özelliktir. Sistematik örneklemede sadece kk adet olası örneklem oluşturulabilir.
Soruda istenen kesinlikle yanlış ifadeyi bulmak için.

Anahtar Kavram

Sistematik Örneklemede Seçim Olasılıkları ve Temel Varsayımlar
Soru 7Soru

Bir büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon idaresi, abonelerin su tüketim alışkanlıklarını analiz etmek amacıyla sisteme kayıtlı N=8740N = 8740 aktif abone arasından doğrusal sistematik örnekleme yöntemiyle n=400n = 400 birimlik bir örneklem seçecektir.

Araştırmacı, örnekleme aralığını k=Nn=8740400=21.85k = \frac{N}{n} = \frac{8740}{400} = 21.85 olarak hesaplamış, ancak uygulamada kolaylık sağlamak için aralık değerini en yakın tam sayı olan k=22k = 22'ye yuvarlamıştır. Daha sonra 11 ile 2222 arasından rastgele bir başlangıç noktası olarak r=18r = 18 değerini seçmiş ve 18,18+k,18+2k,18, 18+k, 18+2k, \dots kuralını izleyerek örnekleme girecek birimleri belirlemeye başlamıştır.

Bu tasarım ve seçim süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnekleme aralığının tam sayıya tamamlanmak üzere üste yuvarlanması sonucunda liste erken tükenir ve nihai örneklem hacmi hedeflenenin altında kalarak 397 olarak gerçekleşir.

Cevap

Aralığın üste yuvarlanması nedeniyle listenin erken tükenmesini ve nihai örneklem hacminin 397 olarak gerçekleşmesini ifade eden seçenek doğrudur.
Doğrusal sistematik örneklemede kütle büyüklüğü (NN) örneklem hacmine (nn) tam bölünemediğinde aralığın (kk) tamsayıya yuvarlanması, nihai örneklem hacminin nn'den farklı çıkmasına neden olur. Verilen durumda k=21.85k = 21.85 değeri 2222'ye yuvarlanmıştır. Seçilecek j.j. birimin sıra numarası yj=r+(j1)ky_j = r + (j-1)k formülü ile bulunur. Kütlede toplam N=8740N = 8740 birim olduğuna göre seçilebilecek son birimin sıra numarası 87408740'ı aşamaz. 18+(j1)22874018 + (j-1)22 \le 8740 eşitsizliği çözüldüğünde; 22(j1)8722    j1396.45    j397.4522(j-1) \le 8722 \implies j-1 \le 396.45 \implies j \le 397.45 elde edilir. Dolayısıyla en fazla 397 birim seçilebilir ve hedeflenen 400 birimlik hacme ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Seçilecek birimlerin sıra numarasını veren eşitsizliği oluşturma.
Seçilecek j.j. birimin sıra numarası için yj=18+(j1)228740y_j = 18 + (j-1)22 \le 8740 eşitsizliği kurulur.
Sistematik örneklemede her birim, başlangıç noktasına aralık değerinin katları eklenerek bulunur ve sıra numarası kütle büyüklüğünü (NN) aşamaz.
2
Kütle sonuna kadar seçilebilecek maksimum birim sayısını (jj) hesaplama.
22(j1)872222(j-1) \le 8722 eşitsizliğinden j1396.45j-1 \le 396.45, buradan da eşitsizliği sağlayan en büyük tamsayı değeri j=397j = 397 olarak bulunur.
Bu eşitsizliğin en büyük tamsayı çözümü, kütleden çekilebilecek son birimin kaçıncı sırada seçildiğini (nihai örneklem hacmini) verir.
3
Hedeflenen örneklem hacmi ile elde edilen birim sayısını karşılaştırma.
Araştırmacı 400 birim hedeflemişken aralığı üste yuvarladığı için en fazla 397 birim seçebilmiştir.
Kütle hacmi (NN) hedeflenen örneklem hacmine (nn) tam bölünemediğinde ve aralık (kk) üste yuvarlandığında, doğrusal yöntemde hedeflenen hacme hiçbir zaman ulaşılamaz.

Anahtar Kavram

Doğrusal Sistematik Örneklemede Aralık (kk) Yuvarlama Etkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru

Bir araştırmacı, NN birimden oluşan sonlu bir kitle üzerinden nn birimlik bir örneklem çekmek için, kitle büyüklüğünün örneklem hacminin tam katı olduğu (N=n×kN = n \times k) bir durumda doğrusal sistematik örnekleme yöntemini uygulamaktadır. Başlangıç noktası (rr), 1rk1 \le r \le k aralığından rastgele seçilmiştir.

Sistematik örneklemenin teorik özellikleri dikkate alındığında;

I. Kitledeki her bir gözlem biriminin örnekleme dâhil olma olasılığı (birinci mertebeden seçilme olasılığı) birbirine eşittir ve 1/k1/k'dır.
II. Kitledeki herhangi iki gözlem biriminin aynı örneklemde birlikte yer alma olasılığı (πij\pi_{ij}), basit rastgele örneklemede olduğu gibi her birim çifti için daima sıfırdan büyüktür.
III. Bu örnekleme tasarımı, her biri nn birimden oluşan kk adet küme arasından rastgele 11 adet kümenin seçildiği tek aşamalı bir küme örneklemesi olarak modellenebilir.
IV. Kitledeki birimlerin dizilişinden bağımsız olarak, tek bir sistematik örneklem verisi kullanılarak kitle ortalamasının varyansı için her zaman yansız bir tahminleyici hesaplanabilir.

Yukarıdaki ifadelerden hangileri kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Sadece I ve III numaralı ifadeler kesinlikle doğrudur.
I ve III numaralı ifadeler sistematik örneklemenin temel teorik tanımlarıdır. Kitle kk adet olası örnekleme (kümeye) bölünür, rastgele bir başlangıç seçilir ve her birimin seçilme olasılığı 1/k1/k'dır. Ayrıca bu yapı, kk adet kümeden 1 tanesinin seçildiği bir küme örneklemesi ile tıpatıp aynıdır. Öte yandan, II. ifade yanlıştır çünkü aynı kümede olmayan birimlerin birlikte seçilme ihtimali (πij\pi_{ij}) sıfırdır. IV. ifade de yanlıştır çünkü πij=0\pi_{ij} = 0 olan durumların varlığı, kitle varyansı için tek bir örneklemden yansız bir tahminleyici elde edilmesini imkânsız kılar.

Adım Adım Çözüm

1
I. ifadenin teorik analizini yapın.
Doğrusal sistematik örneklemede kk adet olası örneklem vardır ve başlangıç noktası rastgele seçildiği için her birimin seçilme olasılığı eşit olup 1/k=n/N1/k = n/N'dir. I. ifade doğrudur.
Birinci mertebeden seçilme olasılıkları, yöntemin yansız bir tahminleyici sunabilmesi için temel şarttır.
2
II. ifadenin teorik analizini yapın.
Sistematik örneklemede, aynı olası örneklemde (aynı kümede) yer almayan iki farklı birimin aynı anda seçilme olasılığı (πij\pi_{ij}) kesinlikle sıfırdır. Daima sıfırdan büyük değildir. II. ifade yanlıştır.
Birimler birbirinden bağımsız seçilmez; nn hacimli kitle blokları (kümeler) halinde seçilir.
3
III. ifadenin teorik analizini yapın.
Sistematik örnekleme, NN hacimli kitlenin her biri nn birim içeren kk adet kümeye ayrılması ve bu kk kümeden sadece 11 tanesinin rastgele seçilerek tam sayım yapılması işlemine eşdeğerdir. III. ifade doğrudur.
Yöntemin istatistiksel özelliklerini küme örneklemesi teorisi ile açıklamak temel bir kavramsal yaklaşımdır.
4
IV. ifadenin teorik analizini yapın.
İkinci mertebeden seçilme olasılıklarının (πij\pi_{ij}) bir kısmı sıfır olduğu için, Horvitz-Thompson teoremine göre tek bir örneklemden hareketle varyans için yansız (unbiased) bir tahminleyici matematiksel olarak hesaplanamaz. IV. ifade yanlıştır.
Varyansın yansız tahmini için kitledeki tüm birim çiftlerinin birlikte seçilme olasılıklarının sıfırdan büyük olması gerekir.

Anahtar Kavram

Sistematik Örneklemede Seçilme Olasılıkları ve Varyans Tahmini Sınırlılıkları
Soru 9Soru

Bir araştırmacı, N=600N=600 birimden oluşan bir kitle içerisinden sistematik örnekleme yöntemiyle n=40n=40 birimlik bir örneklem seçmeyi planlamaktadır.

Buna göre, bu örnekleme sürecinde kullanılacak temel kavramlar ve seçim prosedürü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnekleme aralığı k=15k=15 olarak hesaplanır ve [1,15][1, 15] aralığından seçilen rastgele bir başlangıç noktasından itibaren her 15 birimde bir seçim yapılır.

Cevap

Örnekleme aralığı k=15k=15 olarak hesaplanmalı ve başlangıç noktası [1,15][1, 15] aralığından rastgele seçilerek her 15 birimde bir seçim yapılmalıdır.
Sistematik örnekleme yönteminde, kitle hacmi (NN) örneklem hacmine (nn) bölünerek örnekleme aralığı (kk) bulunur. Bu soruda 600/40=15600/40 = 15 değeri elde edilir. İlk birim 11 ile kk (dahil) aralığından rastgele seçilir (rr) ve sonraki birimler bu değere kk eklenerek saptanır.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığının (kk) hesaplanması.
k=N/n=600/40=15k = N/n = 600/40 = 15
Sistematik örneklemede kitle birimlerinin kaçar kaçar atlanacağını belirlemek için kitle hacmi örneklem hacmine bölünür.
2
Rastgele başlangıç noktasının (rr) belirlenmesi.
1r151 \leq r \leq 15
İlk birimin seçimi için 11 ile kk aralığında rastgele bir tam sayı seçilir.
3
Örnekleme dahil edilecek birimlerin sıra numaralarının belirlenmesi.
r,r+k,r+2k,,r+(n1)kr, r+k, r+2k, \dots, r+(n-1)k
Belirlenen aralıklarla kitle sonuna kadar ilerlenerek nn adet birim seçilir.

Anahtar Kavram

Sistematik örneklemede örnekleme aralığı (kk) ve rastgele başlangıç (rr) kavramları.

Daha Fazla Pratik

Sistematik örneklemenin 'Dairesel' ve 'Tekrarlı' alt türleri arasındaki farkları inceleyerek hangi durumlarda hangi yöntemin daha avantajlı olduğunu karşılaştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer N/nN/n tam sayı değilse, istenilen örneklem hacmine tam olarak ulaşmak için 'Dairesel Sistematik Örnekleme' (Circular Systematic Sampling) yöntemi kullanılabilir. Bu yöntemde kitle birimleri bir çember üzerinde dizilmiş gibi düşünülür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Bir Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) denetmeni, belirli bir sektörde faaliyet gösteren işletmelerin prim ödeme düzenliliklerini incelemek amacıyla, sicil numarasına göre sıralanmış N=3150N = 3150 adet işletme dosyasından oluşan bir çerçeve üzerinden standart (doğrusal) sistematik örnekleme yöntemiyle n=80n = 80 birimlik bir örneklem seçecektir. Denetmen, örnekleme aralığını hesapladığında kitle büyüklüğünün örneklem hacmine tam bölünemediğini (k=3150/80=39.375k = 3150 / 80 = 39.375) tespit etmiştir.

Sistematik örnekleme yönteminin temel teorik özellikleri ve NnkN \neq n \cdot k durumunun sonuçları dikkate alındığında, bu araştırma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnekleme aralığı (kk) tamsayıya yuvarlanarak doğrusal sistematik seçim yapıldığında, elde edilecek fiili örneklem hacmi başlangıç noktasına bağlı olarak değişen rastlantısal bir değişken halini alır.

Cevap

Doğrusal sistematik örneklemede kitle hacmi örneklem hacminin tam katı olmadığında, aralığın tamsayıya yuvarlanması fiili örneklem büyüklüğünün (n) seçilen rastgele başlangıç noktasına bağlı olarak değişen rastlantısal bir değişken halini almasına neden olur.
Doğrusal sistematik örneklemenin temel matematiksel kısıtlarından biri, kitle büyüklüğünün (NN) örneklem hacminin (nn) tam katı olmaması durumudur. Aralığın (kk) tamsayıya yuvarlanmasıyla seçilecek elemanların indis dizisi (r+ikr + i \cdot k) değişir. Bu durumda, rastgele çekilen 11 ile kk arasındaki başlangıç sayısına (rr) bağlı olarak serinin son terimi kitlenin sınırını (NN) erken ya da geç aşabilir. Bu nedenle fiili olarak ulaşılan örneklem hacmi önceden hedeflenen nn sayısından farklı olabilir ve rr'ye bağlı rastlantısal bir değişken niteliği kazanır.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme aralığı kavramını teorik olarak değerlendirme
k=N/n=3150/80=39.375k = N/n = 3150 / 80 = 39.375 küsuratlı bir değerdir. Doğrusal sistematikte kk tamsayı olmak zorundadır.
Sıra numarasına göre atlama yapılabilmesi için birimlerin tamsayı indislerle ifade edilmesi gerekir.
2
k değerinin tamsayıya yuvarlanmasının sonucunu analiz etme
Örneğin k=39k=39 alınırsa, seçim aralığı 1r391 \leq r \leq 39 olur. Seçilen birimler r,r+39,r+2(39),r, r+39, r+2(39), \dots şeklinde ilerler.
Başlangıç noktası (rr) rastgele belirlenir ve tüm seri bu başlangıç noktasına göre şekillenir.
3
Farklı başlangıç noktaları için örneklem büyüklüğünü (n) test etme
Eğer r=30r=30 seçilirse 81. birim 30+80×39=315030 + 80 \times 39 = 3150 olur ve kitle sınırında kalır, örneklem hacmi 81 olur. Eğer r=31r=31 seçilirse 81. birim 31+80×39=315131 + 80 \times 39 = 3151 olur ve kitle sınırını aşar, bu nedenle örneklem hacmi 80'de kalır.
Çerçevenin sonuna gelindiğinde kitle dışına çıkılmaması prensibi, farklı başlangıç noktalarında farklı sayıda birimin seçilmesine yol açar.
4
Teorik sonucu çıkarma
Nihai örneklem büyüklüğü (n) sabit bir değer değil, çekilen başlangıç noktasına bağlı bir rastlantısal değişkendir.
Sistematik örneklemenin temel tanımlayıcı özelliklerinden biri olan bu durum, N=nk eşitliğinin sağlanamadığı durumlarda ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Doğrusal Sistematik Örneklemede Kesirli Aralık ve Örneklem Büyüklüğü Varyasyonu
Tahmini Süre:2m 0s
Tanım ve Temel Kavramlar Alıştırma Soruları — KPSS İstatistik | Examkin