Temel Hak ve Hürriyetler

206 soru

Soru 141Soru

1982 Anayasası’nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen çalışma hayatına ilişkin haklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çalışma ve sözleşme hürriyeti ile sendika kurma hakkı, anayasanın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen aktif statü haklarındandır.

Cevap

Çalışma hürriyeti ve sendika kurma hakkı, anayasanın 'Siyasi Haklar' değil, 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' grubunda yer alan pozitif statü haklarındandır.
Çalışma ve sözleşme hürriyeti (Madde 48) ile sendika kurma hakkı (Madde 51), 1982 Anayasası'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alır. Bu haklar Jellinek tasnifine göre 'İsteme Hakları' (Pozitif Statü Hakları) olarak adlandırılır. Seçenekte bu hakların 'Siyasi Haklar' (Aktif Statü Hakları) grubunda olduğu belirtildiği için bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal hakların kategorik sınıflandırmasını gözden geçirin.
1982 Anayasası hakları; Kişi Hakları (Negatif), Sosyal ve Ekonomik Haklar (Pozitif) ve Siyasi Haklar (Aktif) olarak üç gruba ayırır.
Soruda istenen 'yanlış' ifadeyi bulmak için hakların hangi grupta yer aldığını bilmek gerekir.
2
Çalışma hayatı, sendika ve toplu sözleşme haklarının yerini tespit edin.
Bu haklar anayasanın ikinci kısmının üçüncü bölümünde, yani 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir.
Siyasi haklar grubu (Vatandaşlık, seçme-seçilme vb.) ile sosyal haklar grubunu ayırmak hatayı tespit etmeyi sağlar.
3
Seçeneklerdeki güncel anayasal değişiklikleri (özellikle 2010) kontrol edin.
Memurların toplu sözleşme hakkı ve grev yasaklarının kaldırılması gibi hususlar 2010 değişikliği ile uyumludur.
Güncel anayasa metniyle çelişen bir ifade olup olmadığını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması: Sosyal ve Ekonomik Haklar

Daha Fazla Pratik

2010 Anayasa değişikliği ile toplu sözleşme ve grev haklarında yapılan diğer teknik değişiklikleri (örneğin birden fazla sendikaya üyelik yasağının kaldırılması) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 142Soru

1982 Anayasası’na göre, siyasi partilerin kapatılması ve denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi partilerin kapatılması, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından kesin karara bağlanır.

Cevap

Siyasi partilerin kapatılması davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılır ve Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanır.
1982 Anayasası'nın 69. maddesi uyarınca siyasi partilerin kapatılması süreci, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın davası ve Anayasa Mahkemesi'nin kesin kararıyla yürütülür. Bu, hukuk devletinde siyasi partilerin güvencesi olarak yargısal bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Dava açma yetkisini belirle
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
Anayasa 69. madde uyarınca kapatma davasını açmaya yetkili tek makamdır.
2
Karar merciini doğrula
Anayasa Mahkemesi
Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalar anayasa yargısı kapsamındadır.
3
Karar yeter sayısını kontrol et
2/3 oy çokluğu
Nitelikli çoğunluk aranmaktadır.

Anahtar Kavram

Siyasi Partilerin Kapatılma Usulü ve Mali Denetimi

Daha Fazla Pratik

Siyasi partilere üye olma yasakları ve partilerin yabancı devletlerden yardım alması durumunda uygulanacak yaptırımları inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 143Soru

Jellinek’in "üçlü statü kuramı" kapsamında bireyin devletin siyasal mekanizmalarına katılımını ve devlet yönetimi üzerinde söz sahibi olmasını ifade eden "aktif statü hakları" (katılma hakları), 1982 Anayasası'nın dördüncü bölümünde "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında geniş bir yer bulmuştur. Buna göre, anayasada düzenlenen aşağıdaki hak veya ödevlerden hangisi niteliği gereği bu grup içerisinde değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hak arama hürriyeti

Cevap

Hak arama hürriyeti, niteliği gereği bir 'aktif statü hakkı' (katılma hakkı) değil, devletin müdahale edemeyeceği 'negatif statü hakkı' (koruyucu hak) kategorisindedir.
Hak arama hürriyeti, 1982 Anayasası'nın 36. maddesinde 'Kişi Hakları ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenmiştir. Jellinek'in tasnifinde bu bölümdeki haklar 'negatif statü hakları' (koruyucu haklar) olarak adlandırılır ve devletin dokunamayacağı bireysel alanı temsil eder. Oysa 'aktif statü hakları' (katılma hakları), bireyin devlet yönetimine ve siyasal süreçlere katılımını (seçme-seçilme, kamu hizmetine girme, vergi, askerlik vb.) ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Jellinek'in üçlü statü tasnifini tanımla.
Negatif (Koruyucu), Pozitif (İsteme) ve Aktif (Katılma) statü hakları olmak üzere üç grup belirlendi.
Sorunun temelini oluşturan kuramsal çerçeveyi kurmak için gereklidir.
2
Aktif statü haklarının kapsamını belirle.
Bireyin devlet yönetimine katılımını, siyasal iradeye ortak olmasını ve devlete karşı siyasal ödevlerini içerir.
Hangi hakların bu kategoride olması gerektiğini anlamak için gereklidir.
3
Seçeneklerdeki hakların anayasal yerlerini kontrol et.
Kamu hizmeti, vatan hizmeti, mal bildirimi ve vergi ödevi 'Siyasi Haklar' bölümünde; hak arama hürriyeti ise 'Kişi Hakları' bölümünde yer almaktadır.
Anayasal sistematik, Jellinek tasnifiyle büyük oranda örtüşür.
4
Farklı kategorideki hakkı tespit et.
Hak arama hürriyeti (Madde 36), bireyin devlet karşısındaki yargısal güvencesi olup koruyucu (negatif) bir haktır.
Soru kökündeki 'değerlendirilemez' ifadesine uygun cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Statü Hakları Ayrımı ve 1982 Anayasası'ndaki Karşılıkları

İpuçları

1
Jellinek'in aktif statü hakları, genellikle anayasanın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümüyle eşleşir.
2
Hangi seçeneğin 1982 Anayasası'nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü) bölümünde yer aldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İspat hakkı (Madde 39) ve mülkiyet hakkının hangi statü grubuna girdiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 144Soru

19821982 Anayasası'nın "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" başlıklı 7474. maddesinde 20102010 yılı anayasa değişikliği ile düzenlenen esaslar dikkate alındığında, bu haklar ve Kamu Denetçiliği Kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi Meclis tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

Cevap

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun TBMM Başkanlığına bağlı olduğu ve Kamu Başdenetçisinin Meclis tarafından gizli oyla dört yıl için seçildiği ifadesi doğrudur.
Kamu Denetçiliği Kurumu, 19821982 Anayasası'nın 7474. maddesinin 44. fıkrası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur. Aynı fıkra uyarınca Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilmektedir. Bu yapı, kurumun idarenin işleyişini yasama adına denetlemesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 7474 kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) kurumsal aidiyetini belirle.
KDK, TBMM Başkanlığına bağlı bir kuruluştur.
Anayasa metninde bu bağ doğrudan TBMM Başkanlığı olarak ifade edilmiştir.
2
Kamu Başdenetçisi'nin seçim usulünü ve görev süresini kontrol et.
Meclis tarafından gizli oyla ve 44 yıl için seçilir.
20102010 değişikliği ile getirilen bu usul, kurumun yasama denetimi işlevini pekiştirir.
3
Yabancıların dilekçe hakkındaki kısıtlamaları ve sürelerin yasal kaynağını değerlendir.
Yabancılar için karşılıklılık şartı devam eder; cevaplama süreleri ise anayasada değil kanunda yer alır.
Anayasa hakların sınırlarını çizer, usul ve süreleri kanuna bırakır.

Anahtar Kavram

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Anayasal Statüsü ve Seçim Usulü

Daha Fazla Pratik

Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru şartları ile Kamu Başdenetçisi seçimindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 145Soru

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin son fıkrasında düzenlenen hükme göre, silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu haller kapsamında meydana gelen aşağıdaki öldürme fiillerinden hangisi yaşama hakkının ihlali olarak değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması

Cevap

Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması durumu, Anayasa'nın 17. maddesinde silah kullanılmasına izin verilen zorunlu haller arasında sayıldığından yaşama hakkının ihlali sayılmaz.
1982 Anayasası'nın 17. maddesinin son fıkrasında, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu hallerde meydana gelen öldürme fiilleri, yaşama hakkının ihlali sayılamayacak haller arasında açıkça sayılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 17. maddesinin son fıkrasındaki sınırlayıcı listeyi gözden geçirin.
İstisnalar: Meşru müdafaa, yakalama/tutuklama kararı, kaçmanın önlenmesi, ayaklanma/isyan bastırma ve OHAL emirlerinin uygulanmasıdır.
Yaşama hakkına yönelik müdahalelerin anayasal dayanağını tespit etmek.
2
Seçeneklerdeki durumların güncel anayasal metinle (2004 ve 2017 değişiklikleri dahil) uyumunu kontrol edin.
Ölüm cezasının ve sıkıyönetimin anayasadan çıkarıldığı, genel suç önlemenin ise metinde yer almadığı görülür.
Outdated (güncelliğini yitirmiş) veya metin dışı unsurları elemek.

Anahtar Kavram

Yaşama Hakkının Anayasal İstisnaları (Madde 17/4)
Tahmini Süre:50s
Soru 146Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" ile bu hakların çalışma hayatındaki yansımaları dikkate alındığında, sendika kurma ve toplu sözleşme haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nda "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen ve sadece Türk vatandaşlarına tanınan bir haktır.

Cevap

Sendika kurma hakkının siyasi haklar bölümünde yer aldığını ve sadece vatandaşlara tanındığını belirten ifade yanlıştır.
Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" (pozitif statü hakları) bölümünde düzenlenen bir haktır; siyasi haklar bölümünde yer almaz. Ayrıca Anayasa bu hakkı sadece vatandaşlara değil, genel olarak "çalışanlar ve işverenler" ifadesiyle tanımlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın hak gruplandırmasını analiz etmek.
Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nın ikinci kısmının üçüncü bölümünde (Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler) yer almaktadır.
Hakların niteliğini ve hangi statüde yer aldığını belirlemek doğru tasnif için gereklidir.
2
Hakkın öznesini belirlemek.
Anayasa m. 51'de hakkın öznesi "Çalışanlar ve işverenler" olarak tanımlanmıştır.
Siyasi haklar genellikle sadece vatandaşlara tanınırken, sosyal haklar ilgili kesimlere (çalışan, emekli vb.) tanınır.
3
2010 değişikliklerini kontrol etmek.
Memurlara toplu sözleşme hakkı tanınmış ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesinliği anayasal güvenceye alınmıştır.
Güncel anayasa metni uyarınca uyuşmazlık çözüm yollarının doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Sosyal ve Ekonomik Hakların Tasnifi ve Sendikal Haklar
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 147Soru

1982 Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen vatan hizmeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu hizmetin sadece Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde ifa edilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Vatan hizmetinin sadece Silahlı Kuvvetler bünyesinde ifa edilmesinin anayasal bir zorunluluk olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü anayasa bu hizmetin kamu kesiminde de yapılabileceğine izin vermektedir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 72. maddesine göre vatan hizmeti sadece Silahlı Kuvvetlerde değil, kamu kesiminde de yerine getirilebilir veya yapılmış sayılabilir. Anayasa koyucu bu konuda mutlak bir askeri zorunluluk getirmemiş, kanunla düzenlenecek alternatif bir yol (kamu kesimi) bırakmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili anayasa maddesini tespit etme
1982 Anayasası Madde 72: "Vatan hizmeti, her Türkün hakkı ve ödevidir. Bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde nasıl yapılacağı veya yapılmış sayılacağı kanunla düzenlenir."
Vatan hizmetine ilişkin anayasal sınırları ve şartları doğru değerlendirmek için temel metne başvurulmalıdır.
2
Hizmetin ifa edileceği yerleri analiz etme
Anayasa metni "Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde" diyerek iki farklı seçenek sunmaktadır.
Vatan hizmetinin sadece askeri bir hizmet olmadığını, sivil kamu hizmeti şeklinde de kurgulanabileceğini anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
Seçenekleri anayasa metniyle karşılaştırma
Hizmetin sadece Silahlı Kuvvetlerde yapılmasını zorunlu kılan ifade, anayasanın sunduğu "kamu kesimi" seçeneğini yok saydığı için yanlıştır.
Yanlış olan önermeyi bulmak için anayasadaki "veya" bağlacının sağladığı imkan göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Vatan Hizmetinin İfa Ortamı ve Hukuki Niteliği

Daha Fazla Pratik

Vergi ödevindeki 'genellik' ve 'mali güç' ilkeleri ile kamu hizmetine girmedeki 'liyakat' ilkesini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 148Soru

1982 Anayasası'na göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek ve ölçülülük ilkesine uyulmak kaydıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak 'çekirdek alan' olarak tabir edilen bazı haklara bu dönemlerde dahi müdahale edilmesi anayasal olarak yasaklanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu dönemlerde dahi durdurulması mümkün olmayan 'çekirdek haklar' kapsamında yer alan güvencelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masumiyet karinesi

Cevap

Masumiyet karinesi (suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı kuralı), Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklar arasındadır.
Masumiyet karinesi, 1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında açıkça belirtilen ve savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi dokunulması mümkün olmayan çekirdek haklardan biridir. Bu maddeye göre, suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz ve bu kural hiçbir şart altında askıya alınamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 15. maddesindeki olağanüstü dönemlerde hakların durdurulması rejimini incele.
Savaş, seferberlik ve OHAL durumlarında hakların durdurulabileceği ancak 'çekirdek haklara' dokunulamayacağı kuralı tespit edilir.
Anayasal güvencelerin sınırlarını ve istisnalarını belirlemek.
2
Çekirdek haklar (sert çekirdek haklar) listesini hatırla.
Yaşam hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din-vicdan-düşünce kanaatlerini açıklamaya zorlanamama, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ve masumiyet karinesi.
Seçeneklerdeki hakları bu liste ile eşleştirmek.
3
Seçenekleri bu liste üzerinden ele.
Masumiyet karinesinin listede olduğu, diğerlerinin (mülkiyet, basın vb.) listede olmadığı görülür.
Doğru yanıtı teknik olarak doğrulamak.

Anahtar Kavram

Çekirdek Haklar (Sert Çekirdek Haklar)

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 15. maddesindeki 'ölçülülük' ve 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler' kavramlarını içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 149Soru

1982 Anayasası’nın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenen Kamu Hizmetine Girme, Vatan Hizmeti ve Vergi Ödevi hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetine girmede, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.

Cevap

Kamu hizmetine girmede, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez ifadesi doğrudur.
Kamu hizmetine girmede görevin gerektirdiği nitelikler dışında hiçbir ayırım gözetilemeyeceğine dair hüküm, 1982 Anayasası'nın 70. maddesinde açıkça liyakat ilkesi olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir ve hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir kriter esas alınamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hizmetine girme şartlarını analiz etme
Anayasa'nın 70. maddesinin ikinci fıkrasında liyakat ilkesinin (görevin gerektirdiği nitelikler) tek kriter olduğu belirlenir.
Siyasi haklar kapsamında kamu hizmetine girişin sınırlarını belirlemek için liyakat ilkesini bilmek gerekir.
2
Diğer siyasi hak ve ödevlerin (Vatan Hizmeti, Vergi Ödevi) niteliklerini karşılaştırma
Vergi ödevinin 'Herkes' (genellik), vatan hizmetinin 'Hak ve Ödev' (çift nitelik) ve vergi oranlarındaki değişikliğin 'Kanuni Sınırlar' dahilinde olduğu saptanır.
Doğru olan genel hükmü yanlışlardan ayırmak için her bir maddenin spesifik metin yapısını incelemek gerekir.

Anahtar Kavram

Liyakat İlkesi ve Siyasi Hakların Özellikleri

İpuçları

1
Anayasa'nın 70, 72 ve 73. maddelerinin öznelerine (Herkes mi, Her Türk mü?) dikkat edin.
2
Kamu hizmetine girişte liyakat dışında bir ölçüt aranıp aranmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Vergi ödevindeki 'mali güç' ve 'genellik' ilkelerinin anlamlarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 150Soru

1982 Anayasası'nın 73. maddesinde yer alan "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüyle orantılı olarak vergi ödemekle yükümlüdür." hükmünde geçen "Herkes" ve "mali gücüyle orantılı olma" ifadeleriyle vurgulanan anayasal vergi ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verginin genelliği - Vergi adaleti

Cevap

Verginin genelliği ve vergi adaleti ilkeleri sırasıyla 'Herkes' ve 'mali gücüyle orantılı olma' ifadeleriyle anayasal güvence altına alınmıştır.
Anayasanın 73. maddesinde geçen 'Herkes' ibaresi, vergi ödevinin sadece vatandaşları değil, Türkiye'de yaşayan ve kazanç elde eden yabancıları da kapsadığını belirterek 'Verginin Genelliği' ilkesini oluşturur. 'Mali gücüyle orantılı olma' ibaresi ise verginin kişilerin ekonomik kapasitelerine göre alınmasını (dikey adalet) sağlayarak 'Vergi Adaleti' ilkesini teminat altına alır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 73. maddesindeki 'Herkes' ifadesini analiz etme.
Verginin genelliği ilkesine ulaşılır.
Anayasada 'vatandaşlar' yerine 'herkes' denilerek vergi ödevinin ayrım gözetmeksizin tüm süjelere yayılması amaçlanmıştır.
2
'Mali gücüyle orantılı olarak' ifadesini analiz etme.
Vergi adaleti (ödeme gücü) ilkesine ulaşılır.
Bu ilke, zengin ile fakirin aynı oranda değil, ekonomik kapasitelerine göre vergilendirilmesini öngörerek sosyal adaleti sağlar.

Anahtar Kavram

Vergi Ödevinin Anayasal İlkeleri

Alternatif Yöntem

Vergi ödevinin statü hakları arasındaki yerini hatırlayarak (Aktif/Siyasi Statü), bu hakların devletin mali gücünü halkın katılımıyla sağlama amacı güttüğünü düşünmek soruyu çözmeyi kolaylaştırabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 151Soru

1982 Anayasası'nda temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılmasında Jellinek tarafından geliştirilen 'statü hakları' teorisi temel alınmıştır. Bu teoriye göre; bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya imkân sunmasını talep edebildiği haklar 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) olarak tanımlanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen 'pozitif statü hakları' (sosyal ve ekonomik haklar) arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülkiyet hakkı

Cevap

Mülkiyet hakkı, 1982 Anayasası'na göre pozitif statü (isteme) hakları arasında değil, negatif statü (kişi) hakları arasında yer alır.
Doğru yanıt olan mülkiyet hakkı, 1982 Anayasası'nın 35. maddesinde 'Kişi Hakları ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenmiştir. Bu hak, devletin bireyin sahip olduğu varlıklar üzerinde haksız bir tasarrufta bulunmamasını (pasif tutum) gerektirdiği için Jellinek'in tasnifinde 'negatif statü' (koruyucu) hakkı olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Jellinek'in statü hakları teorisinin temel ayrımını belirle.
Negatif statü (kişi hakları), pozitif statü (sosyal/ekonomik haklar) ve aktif statü (siyasi haklar).
Sorunun hangi hukuki çerçevede çözüleceğini netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki hakların 1982 Anayasası'ndaki yerlerini kontrol et.
Eğitim, kıyılardan yararlanma, konut ve toprak mülkiyeti 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' kısmında; mülkiyet hakkı ise 'Kişi Hakları' kısmındadır.
Anayasal sınıflandırmaya göre hakların türünü doğru tespit etmek için.
3
Mülkiyet hakkı ile toprak mülkiyeti arasındaki farkı değerlendir.
Genel mülkiyet hakkı negatif statüdeyken, toprak mülkiyeti devletin müdahalesini ve sosyal düzenlemesini gerektirdiği için pozitif statüdedir.
En güçlü çeldiriciyi eleyerek kesin sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nda Hakların Sınıflandırılması ve Statü Hakları Ayrımı
Tahmini Süre:50s
Soru 152Soru

1982 Anayasası’nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesine göre; tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz. Ancak aynı hüküm uyarınca, vücut bütünlüğüne yönelik bazı müdahaleler için anılan bu durumların varlığı dahi yeterli görülmemiş ve işlemin gerçekleştirilmesi doğrudan kişinin rızasına bağlı kılınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa uyarınca tıbbi zorunluluk veya kanuni düzenleme bulunsa dahi kişinin rızası olmaksızın gerçekleştirilemeyecek bir işlemdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Cevap

Anayasa'nın 17. maddesine göre tıbbi ve bilimsel deneylere tabi tutulma işlemi kesinlikle kişinin rızasına bağlıdır.
Doğru yanıt olan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma, Anayasa'nın 17. maddesinin 2. fıkrasında doğrudan ve sadece kişinin rızasına bağlanmıştır. Diğer vücut bütünlüğü müdahaleleri için geçerli olan 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanunda yazılı hal' istisnaları, deneyler söz konusu olduğunda rıza şartının yerine geçemez.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasını incelemek.
Hüküm şu şekildedir: 'Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.'
Anayasal koruma sınırlarını ve istisnaları saptamak.
2
Vücut bütünlüğüne dokunulma ile deneyler arasındaki şart farkını ayırt etmek.
Vücut bütünlüğüne dokunulması için 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanun' yeterliyken, deneyler için 'rıza' mutlak şart olarak belirlenmiştir.
Anayasanın deneyler için özel ve daha sıkı bir güvence (rıza şartı) öngördüğünü anlamak.

Anahtar Kavram

Vücut Bütünlüğünün Korunması ve Deney Yasağı

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan 'çekirdek haklar' ile 17. maddedeki işkence yasağı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 153Soru

Kamu hukuku disiplini içerisinde yer alan 1982 Anayasası'nın 15. maddesi, istisnai yönetim usullerinde temel hakların sınırlandırılmasını ve durdurulmasını düzenlemektedir. Bu madde uyarınca; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ve ölçülülük ilkesi gözetilse dahi, bireyin dokunulması mümkün olmayan çekirdek haklarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişinin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması

Cevap

Kişinin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması
1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasına göre, savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde bile kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Bu hak, devletin hiçbir koşulda müdahale edemeyeceği çekirdek alan içerisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 15'in kapsamını analiz et
Savaş, seferberlik ve olağanüstü hallerde hakların durdurulabileceği ancak çekirdek haklara dokunulamayacağı belirlenir.
Durdurma rejiminin yasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Çekirdek (sert) hakları listele
Yaşama hakkı, maddi/manevi bütünlük, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, din/vicdan/düşünce açıklamaya zorlanamama.
Doğru seçeneği ayırt etmek için anayasal listeye ihtiyaç vardır.
3
Seçeneklerdeki hakları çekirdek hak listesiyle karşılaştır
Düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamama hakkının listede olduğu, diğerlerinin olmadığı görülür.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Sert Çekirdek Haklar (Madde 15)

Daha Fazla Pratik

Çekirdek hakların tek istisnası olan 'savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler' konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 154Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılmasında, Jellinek tarafından ortaya atılan "üçlü statü kuramı" esas alınmıştır. Bu kurama göre; bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya edim talep etme yetkisi tanıyan haklar "isteme hakları" (pozitif statü hakları) olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi pozitif statü hakları (sosyal ve ekonomik haklar) kategorisinde yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konut dokunulmazlığı

Cevap

Konut dokunulmazlığı bir negatif statü (koruyucu) hakkıyken, diğer seçenekler pozitif statü (isteme) haklarıdır.
Konut dokunulmazlığı, bireyin özel hayatının gizliliğini koruyan ve devletin müdahale edemeyeceği alanı belirleyen bir 'negatif statü' (koruyucu) hakkıdır. Oysa soruda istenen 'pozitif statü' hakları, devletin birey için sosyal veya ekonomik bir hizmet sunmasını gerektiren haklardır.

Adım Adım Çözüm

1
Jellinek'in üçlü statü kuramını tanımlayın.
Negatif statü (koruyucu), pozitif statü (isteme) ve aktif statü (katılma) hakları.
Sorunun temel aldığı teorik çerçeveyi belirlemek için gereklidir.
2
Pozitif statü haklarının kapsamını analiz edin.
Bireyin devletten hizmet veya yardım istediği (sosyal ve ekonomik) haklardır.
Seçeneklerdeki hakların niteliğini ayırt etmek için kıstas oluşturulur.
3
Seçeneklerdeki hakları 1982 Anayasası'ndaki bölümlerine göre eşleştirin.
Konut hakkı (Madde 5757) pozitif statüdeyken, konut dokunulmazlığı (Madde 2121) negatif statüdedir.
İsim benzerliği olan haklar arasındaki kategorik farkı tespit etmek hatayı önler.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Üçlü Statü Ayrımı ve 1982 Anayasası Hak Sınıflandırması

İpuçları

1
Negatif statü hakları devlete 'müdahale etme' (gölge etme) derken, pozitif statü hakları 'hizmet ver' der.
2
Seçeneklerdeki 'konut' kelimesine dikkat edin; biri mülkün korunmasını diğeri barınma imkanını ifade eder.
3
Anayasanın 21. maddesindeki dokunulmazlık kişi haklarındayken, 57. maddedeki konut hakkı sosyal haklardadır.

Daha Fazla Pratik

Diğer sık karıştırılan bir ayrım olan 'Mülkiyet Hakkı' (Negatif) ile 'Toprak Mülkiyeti' (Pozitif) arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 155Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen mülkiyet hakkı (m. 35) ile suç ve cezalara ilişkin temel esaslar (m. 38) çerçevesinde bireylere tanınan anayasal güvenceler dikkate alındığında, aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu güvencelerle çelişir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır hizmet suçlarında veya kamu düzenini bozan fiillerde, failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi

Cevap

Ağır hizmet suçlarında veya kamu düzenini bozan fiillerde, failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi öngörüsü, anayasadaki genel müsadere yasağı ile çelişmektedir.
1982 Anayasası'nın 38. maddesinde yer alan 'Genel müsadere cezası verilemez.' hükmü mutlaktır. Bu hüküm uyarınca, kişinin işlediği bir suç nedeniyle taşınır ve taşınmaz tüm mal varlığının devlete geçirilmesi (genel müsadere) mümkün değildir. Dolayısıyla failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi öngörüsü anayasal güvencelerle açıkça çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Mülkiyet hakkının sınırlarını belirle
Mülkiyet hakkı ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabilir (m. 35).
Anayasal hakların sınırlandırılma rejimini kontrol etmek için.
2
Suç ve cezalara ilişkin mutlak yasakları tespit et
Genel müsadere cezası ve sözleşme borcu nedeniyle hapis cezası kesin olarak yasaktır (m. 38).
Kişi hürriyeti ve mülkiyet güvenliğini koruyan mutlak kuralları hatırlamak için.
3
Seçenekleri anayasal hükümlerle karşılaştır
Tüm mal varlığına el konulması (genel müsadere) anayasanın açık hükmüyle yasaklanmıştır.
Yanlış olan uygulamayı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Genel Müsadere Yasağı ve Mülkiyet Hakkı Güvencesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 156Soru

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen "Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması" rejimine göre, olağan dönemde bir temel hakkın sınırlandırılmasında aşağıdakilerden hangisi uyulması gereken anayasal ölçütlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Cevap

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi şartı, Madde 1313 (Sınırlama) kapsamında değil, Madde 1515 (Durdurma) kapsamında aranan bir şarttır.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteri, 19821982 Anayasası'nın 15.15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine özgü bir geçerlilik şartıdır. Olağan dönemlerde temel hakların sınırlandırılmasını düzenleyen 13.13. maddede ise bu ifadeye yer verilmemiştir; orada sadece kanunilik, özel sebepler, demokratik toplum düzeni, lâik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü gibi kriterler kümülatif olarak aranır.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesindeki kümülatif sınırlama ölçütlerini hatırlayın.
Ölçütler: Kanunilik, özel sebep, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeninin gerekleri, lâik Cumhuriyetin gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama yasağıdır.
Sınırlama rejiminin geçerlilik şartlarını belirlemek için anayasa metnindeki listeyi analiz etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki 'milletlerarası hukuk' vurgusunu Anayasa'nın diğer maddeleriyle karşılaştırın.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi şartı, 15.15. maddede (Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması) açıkça zikredilmiştir.
Olağan dönem sınırlaması (Madde 1313) ile olağanüstü dönem durdurması (Madde 1515) arasındaki teknik farkları ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Temel Hakların Sınırlanmasında Kümülatif Ölçütler Sistemi
Soru 157Soru

19821982 Anayasası’nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sistemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile 'genel sınırlama sebepleri' anayasal sisteme yeniden dahil edilerek tüm haklar için ortak bir koruma kalkanı oluşturulmuştur.

Cevap

20012001 değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sisteminin kaldırılması ve sınırlamanın yalnızca özel sebeplere dayanabileceği kuralının getirilmesi gerçeğine aykırı olan ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20012001 yılında yapılan anayasa değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sistemi (milli güvenlik, kamu düzeni gibi sebeplerin tüm haklar için geçerli olması) tamamen kaldırılmış ve yerine sınırlamanın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere dayanabileceği kuralı getirilmiştir. Bu durum temel hakların korunma alanını genişletmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 1313'ün güncel halini analiz et.
Temel hakların sınırlanmasında yedi temel ölçüt (kanun, özel sebep, anayasanın sözü/ruhu, hakkın özü, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük) tespit edildi.
Sınırlamanın anayasaya uygunluk denetimi bu kümülatif şartlara göre yapılır.
2
20012001 Anayasa değişikliğinin sınırlama rejimindeki etkisini değerlendir.
Genel sınırlama sebeplerinin (tüm haklar için geçerli olan ortak sebeplerin) metinden çıkarıldığı ve yerine her hakkın kendi maddesindeki özel sebeplerin geldiği görüldü.
Tarihsel gelişim, genel sınırlama sisteminden özel sınırlama sistemine geçildiğini gösterir.
3
Seçeneklerdeki iddiaları mevcut hukuk kurallarıyla karşılaştır.
Genel sınırlama sebeplerinin sisteme dahil edildiğini savunan seçeneğin hukuki gerçekle çeliştiği saptandı.
Yanlış olan önermeyi bulmak için güncel anayasal ilkelerle karşılaştırma yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Ölçütler (Madde 1313)

Daha Fazla Pratik

Madde 1313'teki ölçütlerin Madde 1515'teki (durdurma rejimi) ölçütlerle farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 158Soru

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasında; "Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmaksızın bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü yer almaktadır. Bu anayasal düzenleme dikkate alındığında, kişinin vücut bütünlüğüne yönelik bir müdahalede "rıza" şartının anayasada özel ve açık bir zorunluluk olarak öngörüldüğü durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Cevap

Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma
1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasına göre, genel kural kişinin vücut bütünlüğüne dokunulmamasıdır. Ancak tıbbi zorunluluk ve kanunda yazılı hallerde bu kural esnetilebilir. Öte yandan, bilimsel ve tıbbi deneyler söz konusu olduğunda anayasa, 'rızası olmaksızın' ifadesini kullanarak bu faaliyetler için kişinin iradesini mutlak bir şart olarak belirlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasındaki metni analiz et.
Metin, vücut bütünlüğüne müdahale için 'tıbbi zorunluluk' ve 'kanun' şartlarını; bilimsel deneyler için ise 'rıza' şartını getirmektedir.
Anayasa koyucu, kişinin denek olarak kullanılmasını ancak kendi isteğiyle mümkün kılarak manevi varlığını en üst düzeyde korumayı amaçlamıştır.
2
Seçeneklerdeki durumları anayasadaki şartlarla eşleştir.
Tıbbi deneyler 'rıza' kategorisine, diğerleri ise 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanunda yazılı hal' kategorisine girmektedir.
Kavramlar arasındaki hukuki ayrımı netleştirmek için anayasal lafza sadık kalınmalıdır.

Anahtar Kavram

Vücut Bütünlüğüne Müdahalede Rıza ve İstisnalar

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan ve savaş durumunda dahi dokunulamayacak 'çekirdek haklar' ile vücut bütünlüğü arasındaki ilişkiyi incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 5s
Soru 159Soru

1982 Anayasası'nda yer alan "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altındaki düzenlemeler dikkate alındığında; kamu hizmetine girme, vatan hizmeti ve vergi ödevi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasaya uygundur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.

Cevap

Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.
Doğru yanıt olan ifade, 1982 Anayasası'nın 72. maddesinde yer alan 'Vatan hizmeti' düzenlemesinin doğrudan karşılığıdır. Anayasa, vatan hizmetinin sadece askeri alanda değil, kamu kesiminde de yerine getirilebileceğini ve bu sürecin kanunla belirleneceğini hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 70'i incele
Kamu hizmetine girmede liyakat ilkesi esastır; sadece görevin nitelikleri aranır.
Seçeneklerdeki sosyal statü veya siyasi görüş gibi ayrımların hukuka aykırı olduğunu saptamak için.
2
Anayasa Madde 72'yi incele
Vatan hizmeti hem haktır hem ödevdir; Silahlı Kuvvetler veya kamu kesiminde ifa edilebilir.
Vatan hizmetinin hukuki niteliğini ve uygulama alanını belirlemek için.
3
Anayasa Madde 73'ü incele
Vergi ödevi 'Herkes' içindir ve mali güce göredir; yasallık ilkesi geçerlidir.
Verginin genelliği ve yasallığı ilkelerini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Siyasi Hakların Öznesi ve Hukuki Dayanağı
Soru 160Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen 'Mülkiyet Hakkı' (m. 35) ve 'Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar' (m. 38) hükümleri uyarınca, bireylere sağlanan anayasal güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hiç kimse, yalnızca bir sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.

Cevap

Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.
Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 38. maddesinin 8. fıkrasında açıkça belirtilen 'Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz' hükmüdür. Bu, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanan borçların (örneğin bir kredi borcu veya kira ödemesi) yerine getirilmemesi durumunda kişiye hapis cezası verilemeyeceğini garanti altına alan bir hukuk devleti ilkesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa m. 35'i analiz et.
Mülkiyet hakkının ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabileceğini hatırla.
Temel hakların sınırlandırılmasında kanunilik ilkesini doğrulamak için.
2
Anayasa m. 38'deki suç ve ceza ilkelerini incele.
Ceza sorumluluğunun şahsiliği, genel müsadere yasağı ve hukuka aykırı delil yasağını tespit et.
Bireye sağlanan cezai güvencelerin sınırlarını belirlemek için.
3
Sözleşmeden doğan yükümlülükler ile hürriyet ilişkisini değerlendir.
Anayasa'nın 38/8 maddesindeki 'sözleşme hürriyeti' güvencesini hatırla.
Borçlar hukuku ilişkilerinin hapis cezası ile sonuçlanamayacağı kuralını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Hukuk Devleti Güvenceleri ve Suçların Kanuniliği

Daha Fazla Pratik

Mülkiyet hakkının 'kamulaştırma' ve 'devletleştirme' ile ilişkisini Anayasa m. 46 ve m. 47 üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 8 / 11Sonraki
Temel Hak ve Hürriyetler Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi — Sayfa 8 | Examkin