Kamu Politikasında Karar Verme Yaklaşımları

Karma Tarama Modeli, karar verme sürecini bir uydu gözlemine benzeterek hem geniş bir açıyla genel durumu izlemeyi hem de seçilen belirli alanları yüksek çözünürlükle incelemeyi esas alan bir yaklaşımdır.

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen bu yaklaşımın operasyonel mantığına göre, 'temel kararlar'ın (fundamental decisions) işlevi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?

Kamu yönetimi literatüründe belirsiz tercihler, tam olarak anlaşılamayan teknoloji ve akışkan katılım ile karakterize edilen 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) ortamlarında, karar alma sürecinin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası analizinde kullanılan Oyun Teorisi Modeli çerçevesinde, aktörlerin stratejik etkileşimleri ve rasyonel tercihleri incelenmektedir. İki komşu kamu kurumunun (A ve B Belediyeleri), ortak bir su havzasını koruma ya da sanayi yatırımı için kullanma konusunda birbirlerinden bağımsız ancak birbirlerini etkileyen kararlar almaları gerekmektedir. Tarafların birbirlerine güvenmedikleri ve bağlayıcı bir iş birliği yapamadıkları bir ortamda; her iki belediyenin de riskten kaçınmak adına kendi bireysel çıkarlarını korumaya odaklanarak, toplumsal refahı maksimize eden "koruma-koruma" seçeneği yerine her iki tarafın da daha az kazançlı çıktığı bir noktada dengeye ulaşmaları durumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

Kamu politikası literatüründe Charles Lindblom tarafından "Kök Yöntemi" (Root Method) olarak da adlandırılan Rasyonel-Kapsamlı Model; karar vericinin rasyonel bir sonuca ulaşabilmesi için amaçlar, araçlar ve değerler arasında belirli bir hiyerarşik ilişki kurmasını öngörür. Bu modele göre, karar verme sürecinde izlenmesi gereken metodolojik yaklaşıma ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu politikası karar alma süreçlerini açıklayan Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin bilgi işleme kapasitesi üzerindeki aşırı yükünü ve artırımcı modelin köklü değişimlere kapalı olan statükocu yapısını eleştirerek bu iki yaklaşım arasında bir sentez kurmayı amaçlar. Bu modelin temel çalışma prensibi dikkate alındığında, karar vericinin "temel kararlar" (fundamental decisions) ile "artırımcı/ayrıntılı kararlar" (bit-level decisions) arasında kurduğu fonksiyonel ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İktisadi analiz araçlarının siyasal karar alma süreçlerine uygulanmasını öngören Kamu Tercihi Modeli'ne göre, siyasal piyasada seçmenlerin "rasyonel ilgisizlik" (rational ignorance) içinde olması ve çıkar gruplarının "rant kollama" (rent-seeking) faaliyetleri, kamu politikası çıktılarını şekillendiren temel unsurlardır.

Buna göre; dar bir çıkar grubuna yüksek fayda sağlayan ancak maliyeti toplumun geneline yayılan verimsiz bir politikanın yürürlüğe girmesi ve sürdürülmesi, bu model çerçevesinde aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

Earl Latham gibi kuramcılar tarafından savunulan bir yaklaşıma göre; kamu politikası, toplumdaki örgütlü gruplar arasındaki mücadelenin bir aşamasında ulaşılan geçici bir uzlaşıyı temsil eder. Bu süreçte devlet, tarafsız bir hakem rolü üstlenerek bu mücadelenin kurallarını belirler ve sonucu yasal bir çerçeveye kavuşturur. Bu bilgilere dayanarak, Grup Modeli'nin kamu politikasına bakış açısını yansıtan temel önerme aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu yönetimi ve politika analizinde, rasyonel aktörlerin stratejik etkileşimlerini modelleyen Oyun Teorisi yaklaşımında; tarafların bireysel rasyonellikleri çerçevesinde hareket etmelerinin, her iki taraf için de arzu edilmeyen ve kolektif rasyonellikle çelişen bir denge noktasına (alt-optimal sonuç) yol açması durumu aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

Bir kamu kurumu, bölgesel kalkınma stratejisini oluştururken önce bölgenin genel ekonomik yapısını ve uzun vadeli hedeflerini kapsayan geniş bir inceleme yapmış; daha sonra bu ana strateji çerçevesinde kalarak, her bir alt sektör için uygulama detaylarını küçük ve kademeli adımlarla belirleme yoluna gitmiştir. Karar vericiler, bu yöntemle hem rasyonel-kapsamlı modelin aşırı bilgi yükü maliyetinden kaçınmayı hem de artırımcı modelin sadece mevcut duruma odaklanan vizyon sınırlılığını aşmayı amaçlamıştır. Buna göre, örnek olayda anlatılan ve Amitai Etzioni tarafından geliştirilen karar verme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) Modeli, rasyonel-kapsamlı modelin karşılaştığı kapasite ve bilgi işlem sorunları ile artırımcı modelin eleştirilen muhafazakâr ve vizyonsuz yapısı arasında bir orta yol bulmayı amaçlar. Bu modelin karar alma hiyerarşisi ve kaynak yönetimi mantığı dikkate alındığında, stratejik bir kamu politikası tasarımı sürecinde 'temel kararlar' ile 'ayrıntılı (artırımcı) kararlar' arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Amitai Etzioni tarafından geliştirilen Karma Tarama (Mixed Scanning) yaklaşımı, rasyonel-kapsamlı modelin "ütopik" ve artırımcı modelin "statükocu" yönlerini aşmayı hedefleyen kuramsal bir sentez sunar. Bu modelde karar verme süreci, farklı derinlikteki iki ayrı tarama düzeyinin dinamik bir birleşimi olarak kurgulanmıştır.

Buna göre, Karma Tarama Modeli'nin işleyiş mantığı çerçevesinde "temel kararlar" (fundamental decisions) ile "ayrıntılı kararlar" (bit-level decisions) arasındaki işlevsel ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu Tercihi Modeli (Public Choice), ekonomi biliminin analiz araçlarını ve varsayımlarını siyasal karar alma süreçlerine uygulayan bir yaklaşımdır. Bu model çerçevesinde William Niskanen tarafından geliştirilen bürokrasi kuramına göre, bürokratlar ile siyasetçiler (veya bütçeyi onaylayan sponsor kurumlar) arasındaki ilişkiyi ve kamu harcamalarındaki artışı açıklayan temel dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

David Easton tarafından geliştirilen Sistem Modeli'ne göre, siyasal sistemin toplumsal düzeni sürdürebilmesi ve istikrarını koruyabilmesi için çevreden gelen girdileri (inputs) işlemesi gerekmektedir. Bu modele göre, vatandaşların vergi ödemesi, seçimlere katılması ve yasalara uyması gibi eylemlerle somutlaşan, sistemin meşruiyetini ve işleyiş kapasitesini besleyen girdi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası süreçlerinde "Rasyonel-Kapsamlı Model" (Kök Yöntemi), karar vericinin her seferinde temel değerlerden başlayarak bütünü analiz etmesini gerektiren idealize edilmiş, normatif bir çerçeve sunar. Bu çerçeve içinde, karar vericinin analitik kapasitesi ile politikanın hedefleri arasındaki ilişki belirli bir mantıksal hiyerarşiye dayanır.

Buna göre, Rasyonel-Kapsamlı Model'de politika amaçlarının (değerlerin) belirlenmesi ile alternatif araçların analizi arasındaki metodolojik ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru tanımlanmıştır?

Kamu politikası analizinde Rasyonel-Kapsamlı Model (Kök Yöntemi), karar vericinin toplumsal değerleri tam olarak bildiği ve bu değerleri bir 'toplumsal fayda fonksiyonu' içinde tutarlı bir biçimde sıralayabildiği varsayımına dayanır. Bu modelde, nesnel rasyonelliğe ulaşmak için izlenen 'amaç-araç' (ends-means) çözümlemesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi metodolojik bir zorunluluktur?

Kamu Tercihi Modeli’nde (Public Choice), siyasal piyasanın aktörleri olan seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar rasyonel fayda maksimizasyonu güdüsüyle hareket eden bireyler olarak ele alınır. Bu yaklaşıma göre, kamu kesiminin piyasa başarısızlıklarını giderme iddiasıyla yaptığı müdahalelerin çoğu zaman kendi içinde verimsizliklere yol açtığı (kamu başarısızlığı) savunulur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kamu Tercihi Modeli çerçevesinde 'kamu başarısızlığı' nedenlerinden biri olan 'bürokratik genişleme' (William Niskanen) hakkındaki temel varsayımlardan biridir?

Kamu politikası literatüründe Charles Lindblom tarafından 'Kök Yöntemi' (Root Method) olarak adlandırılan Rasyonel-Kapsamlı Model çerçevesinde hareket eden bir karar vericinin, çözüm seçeneklerini değerlendirirken sergilemesi beklenen temel analitik yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası analizinde kurumsal model (institutional model), politikaların devlet kurumları tarafından karara bağlanması durumunda 'kamu politikası' kimliği kazandığını savunur. Thomas Dye'a göre devlet kurumları, bir kararı kamu politikasına dönüştürürken ona sendika, vakıf veya şirket gibi diğer toplumsal yapıların sağlayamadığı üç temel karakteristik özellik kazandırır. Bu özelliklerden biri, politikanın vatandaşlar nezdinde hukuki bir emir olarak sunulmasını sağlar ve bu karara uyulmasını bir sadakat (loyalty) görevi haline getirir.

Buna göre, kurumsal model çerçevesinde politikanın yasal bir yükümlülük olarak kabul edilmesini ifade eden bu temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu politikası literatüründe "örgütlü anarşi" kavramıyla özdeşleşen karar verme yaklaşımında; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?

Kamu politikası literatüründe "Grup Modeli"ne göre, politika yapım süreci toplumdaki örgütlü çıkar grupları arasındaki bitmek bilmeyen bir rekabet ve uzlaşı arayışıdır. Bu modelin temel önermeleri dikkate alındığında, siyasal sistemin ve hükümetin bu süreçteki işlevine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi modelin teorik çerçevesine en uygundur?