Mahalli İdarelerin Mali Yapısı

130 soru

Türkiye'de mahalli idarelerin mali yapısını düzenleyen 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 5779 sayılı Kanun ve 6360 sayılı Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; il özel idarelerinin gelirleri, gelir kalemlerinin niteliği ve bu gelirlerin tahakkuk/tahsilat süreçlerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde tüzel kişiliği kaldırılan il özel idarelerinin görevlerini devralan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (YİKOB), mahalli idare sıfatıyla genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan il özel idaresi paylarını doğrudan tahsil etme yetkisine sahiptir.

İl özel idareleri, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda yer alan 'İlan ve Reklam Vergisi' ile 'Eğlence Vergisi' gibi yerel vergileri, büyükşehir belediyesi olmayan illerin belediye sınırları dışındaki alanlarında tahakkuk ve tahsil etmeye yetkilidir.

5302 sayılı Kanun'un 42. maddesi uyarınca il özel idaresinin öz gelirleri arasında sayılan 'hizmet karşılığı alınan ücretler' ve 'harçlar', il genel meclisi tarafından her yıl serbestçe belirlenir ve bu kalemlerin tahsilinde 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanır.

İl özel idarelerine 5779 sayılı Kanun çerçevesinde ayrılan genel bütçe vergi geliri paylarının havuzdan dağıtımı esnasında nüfus ve yüzölçümü kriterlerine ek olarak ildeki köy sayısı ve kırsal nüfus gibi değişkenler de kanunen esas alınmaktadır.

Büyükşehir belediyesi olan illerde, il özel idarelerinin vergi dışı öz gelirleri (kira, faiz vb.) İçişleri Bakanlığı bünyesinde toplanarak diğer illerdeki il özel idarelerine mali dengelemeyi sağlamak amacıyla paylaştırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl özel idarelerine 5779 sayılı Kanun çerçevesinde ayrılan genel bütçe vergi geliri paylarının havuzdan dağıtımı esnasında nüfus ve yüzölçümü kriterlerine ek olarak ildeki köy sayısı ve kırsal nüfus gibi değişkenler de kanunen esas alınmaktadır.

Cevap

İl özel idarelerine ayrılan genel bütçe paylarının dağıtımında nüfus ve yüzölçümünün yanı sıra köy sayısı ve kırsal nüfus kriterlerinin kullanılması doğrudur.

Doğru ifade, il özel idarelerine 5779 sayılı Kanun çerçevesinde ayrılan genel bütçe vergi geliri paylarının dağıtım kriterlerini doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Bu kanuna göre, il özel idarelerinin kırsal hizmet odaklı yapısı nedeniyle pay dağıtımında 'köy sayısı' ve 'kırsal nüfus' gibi özgün kriterler %10'ar ağırlıkla hesaba katılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

İl özel idaresinin mali kaynağını belirleyen 5779 sayılı Kanun'un 5. maddesini incelemek.

İl özel idaresi paylarının dağıtım formülünde; nüfus (%50), yüzölçümü (%10), köy sayısı (%10), kırsal nüfus (%10) ve sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksi (%20) kriterlerinin yer aldığı görülür.

Bu formül, il özel idarelerinin kırsal alana hizmet götürme yükümlülüğünü yansıtan spesifik bir mali düzenlemedir.

6360 sayılı Kanun'un il özel idarelerinin statüsü üzerindeki etkisini değerlendirmek.

30 büyükşehir ilinde il özel idarelerinin kaldırıldığı, bu illerde pay dağıtım sisteminin artık il özel idaresi üzerinden yürümediği tespit edilir.

Bu bilgi, büyükşehirlerde il özel idaresinin gelir elde etmeye devam ettiği yönündeki çeldiricileri eler.

Belediye gelirleri ile il özel idaresi gelirleri arasındaki hukuki ayrımı yapmak.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'ndaki ilan-reklam, eğlence, haberleşme gibi vergilerin sadece belediyelere ait olduğu doğrulanır.

İl özel idarelerinin kendilerine has bir vergi toplama yetkisinin olmadığını anlamayı sağlar.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Gelirlerinin Dağıtım Kriterleri (5779 sayılı Kanun)

Daha Fazla Pratik

5779 sayılı Kanun'daki belediye paylarının (büyükşehir, il ve ilçe belediyeleri ayrımı) dağıtım oranlarını ve nüfus kriterlerini il özel idaresi ile kıyaslayarak çalışınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 2Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu’nun $68$ . maddesinde düzenlenen mahalli idarelerin borçlanma usul ve sınırlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yasal mevzuata tam olarak uygundur?

Belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin

\%50

’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarını; büyükşehir belediyeleri için ise bu miktarın bir buçuk katını aşamaz.

Bir mali yıl içerisinde yapılacak toplam borçlanma, faiz dâhil olmak üzere, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının

\%10

’unu geçtiği takdirde; belediye meclis kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı gerekir.

Yatırım programında yer alan projelerin finansmanı amacıyla ihraç edilecek tahviller için belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararı yeterlidir.

Belediyeler, sadece yatırım projelerinin finansmanı amacıyla ve Belediye Encümeninin kararı ile

4749

sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde dış borçlanma yapabilirler.

Büyükşehir belediyelerinde borç stok sınırı hesaplanırken, sadece ana belediyenin borçları dikkate alınır; bağlı kuruluşların ve belediye şirketlerinin borçları bu hesaplamaya dâhil edilmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin $\%50$ ’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarını; büyükşehir belediyeleri için ise bu miktarın bir buçuk katını aşamaz.

Cevap

Belediye ve bağlı kuruluşlar ile sermaye ortaklığı bulunan şirketlerin faiz dâhil borç stokunun bütçe gelirlerini (büyükşehirlerde 1.5 katını) aşamayacağı ifadesi doğrudur.

Doğru seçenekte belirtilen ifade,

5393

sayılı Kanun'un

68/e

bendindeki yasal düzenleme ile tam uyumludur. Bu düzenlemeye göre borç stok sınırı hesaplanırken belediye ile birlikte bağlı kuruluşlar ve belediye şirketleri bir bütün olarak ele alınır; hesaplamaya faizler dâhil edilir ve büyükşehir belediyelerine

\%50

daha fazla borçlanma alanı (

1.5

katı) tanınır.

Adım Adım Çözüm

Borç stok sınırının kapsamını belirle.

Belediye + Bağlı Kuruluşlar +

\%50

’den fazla hisseli şirketler.

Kanun, borç yükümlülüğünü bir bütün olarak değerlendirir.

Stok sınırı hesaplama yöntemini kontrol et.

Faiz dâhil borçlar / (Kesinleşmiş bütçe geliri

\times

Yeniden değerleme oranı).

Enflasyon karşısında bütçenin güncel değerini bulmak gerekir.

Belediye türüne göre çarpanı kontrol et.

Normal belediyeler için

1

, Büyükşehirler için

1.5

Büyükşehir belediyelerinin yatırım kapasitesi ve gelir yapısı farklılığı gözetilmiştir.

Yıllık borçlanma limitini (tavanını) kontrol et.

Bir yıl içinde faiz hariç borçlanma

\%10

’u aşarsa Bakanlık onayı gerekir.

Kontrolsüz borçlanmayı engellemek için merkezi idare denetimi öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Mahalli İdarelerde Borçlanma Sınırları (

5393

SK, Md.

68

)

Soru 3Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu hükümleri çerçevesinde, belediyenin bir önceki mali yılına ait uygulama sonuçlarını gösteren kesin hesabın hazırlanması, incelenmesi ve onaylanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kesin hesap, belediye başkanı tarafından eylül ayı başına kadar encümene sunulur ve kasım ayı toplantısında belediye meclisince karara bağlanır.

Kesin hesap, belediye başkanı tarafından nisan ayı sonuna kadar encümene sunulur; encümenin görüşüyle birlikte mayıs ayı toplantısında belediye meclisince karara bağlanır.

Kesin hesap, belediye encümeni tarafından hazırlanarak doğrudan Sayıştay'a gönderilir ve belediye meclisinin onayı aranmaksızın kesinleşir.

Kesin hesap, mali yılın bitimini takip eden ekim ayı toplantısında belediye meclisi tarafından incelenir ve belediye encümeninin onayı ile kesinleşir.

Kesin hesap, belediye meclisince nisan ayında karara bağlandıktan sonra yürürlüğe girmesi için mülki idare amiri tarafından onaylanmak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin hesap, belediye başkanı tarafından nisan ayı sonuna kadar encümene sunulur; encümenin görüşüyle birlikte mayıs ayı toplantısında belediye meclisince karara bağlanır.

Cevap

Kesin hesap, belediye başkanı tarafından nisan ayı sonuna kadar encümene sunulur ve encümen incelemesinin ardından mayıs ayı toplantısında belediye meclisince karara bağlanır.

Doğru seçenekte belirtildiği üzere,

5393

sayılı Belediye Kanunu'nun

64

. maddesi uyarınca kesin hesap süreci; belediye başkanının nisan ayı sonuna kadar encümene sunması ve encümen görüşünden sonra mayıs ayında belediye meclisince karara bağlanması şeklinde işler.

Adım Adım Çözüm

Kesin Hesabın Hazırlanması

Mali yılın bitiminden sonra belediye başkanı tarafından hazırlanır.

Uygulama sonuçlarını göstermek yürütme organının görevidir.

Encümen İncelemesi

Nisan ayı sonuna kadar encümene sunulur ve incelenir.

Encümen, bütçe ve hesaplar üzerinde ön inceleme ve görüş oluşturma makamıdır.

Meclis Onayı

Mayıs ayı toplantısında belediye meclisince karara bağlanır.

Kesin hesabı karara bağlamak (onaylamak) belediye meclisinin temel görevlerindendir.

Anahtar Kavram

Belediye Kesin Hesap Süreci Takvimi ve Yetki Dağılımı

Daha Fazla Pratik

İl Özel İdaresi Kanunu (

5302

) ile Belediye Kanunu (

5393

) arasındaki bütçe takvimi farklarını (Ekim vs. Kasım) karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin Borçlanması" başlıklı $68$ . maddesinde düzenlenen borçlanma esasları dikkate alındığında, belediyelerin borçlanma sınırları ve usulleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Borç stoku limitinin hesaplanmasında; belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına belediyenin sahip olduğu şirketlerin borçları bir bütün olarak değerlendirilir.

Bir mali yıl içinde yapılacak toplam iç borçlanma tutarının, bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması halinde belediye encümeninin onayı yeterli kabul edilir.

Büyükşehir belediyelerinde faiz dâhil toplam borç stoku tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılmış halinin iki katını aşabilir.

Belediyeler, sadece personel giderleri gibi kısa vadeli işletme harcamalarını karşılamak amacıyla sınırsız iç borçlanma yetkisine sahiptir.

Dış borçlanma yapabilmek için sadece belediye meclisinin üçte iki çoğunlukla alacağı karar yeterlidir; merkezi idarenin herhangi bir müdahale yetkisi bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç stoku limitinin hesaplanmasında; belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına belediyenin sahip olduğu şirketlerin borçları bir bütün olarak değerlendirilir.

Cevap

Belediye borç stoku limitinin hesaplanmasında belediye, bağlı kuruluşlar ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olunan şirketlerin borçlarının birlikte dikkate alınması ifadesi doğrudur.

Belediye Kanunu'nun 68/d maddesine göre; belediye ve bağlı kuruluşları ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına belediyenin sahip olduğu şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı bir bütün olarak hesaplanır. Bu toplamın, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarını (büyükşehirlerde 1,5 katını) aşmaması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Borç stoku kapsamını belirle

Belediye + Bağlı Kuruluş + %50'den fazla hisseli şirketler.

Kanun koyucu, belediyelerin dolaylı yollarla borçlanma sınırlarını aşmasını önlemek için konsolide bir hesaplama öngörmüştür.

Yasal üst sınırı kontrol et

Büyükşehir için 1,5 kat, diğerleri için 1 kat.

Büyükşehir belediyelerinin yatırım hacmi daha geniş olduğu için mevzuatta onlara daha yüksek bir borçlanma katsayısı tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Belediye Borçlanmasında Konsolidasyon İlkesi

Daha Fazla Pratik

Borçlanma limitlerinin istisnası olan 'Avrupa Birliği fonları' veya 'altyapı projeleri' gibi özel durumları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 5Soru →

5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca, yerel yönetimlere kaynak aktarımı amacıyla oluşturulan "denkleştirme ödeneği" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden

\%0,1

oranında ayrılır ve nüfusu

10.000

’in altında olan belediyelere dağıtılır.

Büyükşehir belediyelerine ayrılan

\%4,50

’lik genel bütçe payının içerisinden tevkif edilerek tüm belediyelere eşit olarak aktarılır.

Sadece büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yer alan ve nüfusu

50.000

’den az olan ilçe belediyelerinin altyapı giderleri için kullanılır.

İl özel idarelerine ayrılan

\%0,50

’lik payın bir kısmı olarak değerlendirilir ve sadece köylere hizmet götürme birliklerine tahsis edilir.

Belediyelerin öz gelirlerinin yetersiz kalması durumunda, İçişleri Bakanlığı tarafından uygun görülen projelere şarta bağlı yardım olarak aktarılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden $\%0,1$ oranında ayrılır ve nüfusu $10.000$ ’in altında olan belediyelere dağıtılır.

Cevap

Denkleştirme ödeneği, genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamından

\%0,1

oranında ayrılan ve nüfusu

10.000

'in altındaki belediyelere dağıtılan bir kaynaktır.

Doğru cevap, 5779 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki tanıma tam olarak uymaktadır. Bu maddeye göre, merkezi yönetim vergi gelirleri tahsilatından ayrılan binde birlik (

\%0,1

) kısım, nüfusu

10.000

'in altındaki belediyelere aktarılmak üzere denkleştirme ödeneği olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

5779 sayılı Kanun kapsamında yer alan mahalli idare paylarını ve özel ödenekleri tanımlamak.

İl özel idareleri, belediyeler ve büyükşehir belediyeleri için farklı oranlar belirlenmiştir.

Mali yapının temel gelir kalemlerini ayırt etmek için gereklidir.

Denkleştirme ödeneğinin yasal dayanağını ve oranını belirlemek.

Kanun'un 6. maddesine göre oran genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı toplamı üzerinden

\%0,1

(binde bir) olarak belirlenmiştir.

Soruda istenen spesifik ödeneğin mali büyüklüğünü teyit etmek için gereklidir.

Ödeneğin dağıtım kriterini ve hedef kitlesini analiz etmek.

Nüfusu

10.000

’in altında olan belediyeler hedef kitledir ve dağıtımın

\%65

’i eşit,

\%35

’i nüfus oranına göredir.

Doğru seçeneği belirlemek için kriterlerin eksiksiz eşleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Denkleştirme ödeneği, mali gücü zayıf olan küçük ölçekli belediyeleri desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir havuzdur.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 6Soru →

Türkiye'deki yerel yönetimlerin mali özerkliği çerçevesinde, il özel idarelerinin gelirleri $5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve ilgili mevzuatla düzenlenmiştir. Buna göre il özel idaresinin mali yapısı ve gelir kaynakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İl özel idaresine ait taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilen gelirler öz gelirler arasında yer alır.

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen ilan ve reklam vergisi, belediye sınırları dışındaki alanlarda bulunan işletmelerden il özel idaresince tahsil edilir.

6360

sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi kurulan illerde il özel idaresi tüzel kişiliği kaldırıldığından, bu illerde il özel idaresi adına bir gelir tahakkuku söz konusu olmaz.

İl genel meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre, sunulan mahalli müşterek hizmetler karşılığında alınan ücretler bir gelir kalemidir.

Merkezi yönetim tarafından toplanan genel bütçe vergi gelirlerinden

5779

sayılı Kanun esaslarına göre ayrılan paylar, idarenin mali kaynaklarını oluşturur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2464$ sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen ilan ve reklam vergisi, belediye sınırları dışındaki alanlarda bulunan işletmelerden il özel idaresince tahsil edilir.

Cevap

İlan ve reklam vergisinin il özel idaresi tarafından tahsil edildiğini belirten ifade yanlıştır çünkü bu vergi münhasıran belediye geliridir.

İlan ve reklam vergisi,

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca sadece belediyeler tarafından tahsil edilen bir öz gelirdir. İl özel idarelerinin kanunla tanınmış bir ilan ve reklam vergisi yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu verginin belediye sınırları dışında il özel idaresince toplanacağı bilgisi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

5302

sayılı Kanun'un

42.

maddesinin incelenmesi

İl özel idaresi gelirleri; harçlar, işletme gelirleri, taşınmaz gelirleri, bağışlar, faizler, paylar ve hizmet ücretlerinden oluşur.

Yasal dayanağın doğru tespiti için kanun maddesi temel alınmalıdır.

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile karşılaştırma yapılması

İlan ve reklam vergisi, eğlence vergisi gibi kalemlerin sadece belediyelere ait olduğu görülür.

İl özel idaresi ile belediye gelirleri arasındaki en temel fark, vergi toplama yetkisinin kapsamıdır.

6360

sayılı Kanun'un etkisinin değerlendirilmesi

Büyükşehirlerde il özel idarelerinin kaldırıldığı ve dolayısıyla bütçelerinin olmadığı doğrulanır.

Güncel idari yapıdaki değişikliklerin mali sonuçlarını analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İl özel idarelerinin vergi toplama yetkisinin bulunmaması ve belediye gelirlerinden farkı

Daha Fazla Pratik

Belediye Gelirleri Kanunu'ndaki vergi kalemleri ile İl Özel İdaresi'nin harç ve pay kalemlerini karşılaştırmalı bir tablo üzerinden tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 7Soru →

442 sayılı Köy Kanunu uyarınca, köy idaresinin mali yapısı içerisinde önemli bir yer tutan "salma" uygulaması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Miktarı ve tahsilat zamanı, köyün en geniş katılımlı organı olan köy derneği tarafından belirlenir.

Köy halkının yol, köprü ve çeşme gibi ortak tesislerin inşasında bizzat bedeni gücüyle çalışmasını ifade eden bir mükellefiyettir.

Köy sınırları içindeki konut ve iş yerlerinden her yıl maktu olarak alınan bir çevre temizlik vergisi türüdür.

Köy ihtiyar meclisi tarafından kararlaştırılan, hane halkının mali durumuna göre toplanan nakdi bir bedeldir.

Genel bütçe vergi gelirlerinden nüfus kriterine göre İller Bankası aracılığıyla köye aktarılan paylardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köy ihtiyar meclisi tarafından kararlaştırılan, hane halkının mali durumuna göre toplanan nakdi bir bedeldir.

Cevap

Köy ihtiyar meclisi tarafından kararlaştırılan, hane halkının mali durumuna göre toplanan nakdi bir bedeldir.

442 sayılı Köy Kanunu'na göre salma; köyün yol, köprü, kanalizasyon gibi ortak ve zorunlu işlerini yürütmek amacıyla köy ihtiyar meclisi tarafından hane başına, köylünün mali gücüne (hâline ve vaktine) göre belirlenen ve tahsil edilen nakdi bir yükümlülüktür.

Adım Adım Çözüm

Köy Kanunu'ndaki salma tanımını inceleyin.

Salma, köyün ortak giderlerini karşılamak amacıyla toplanan bir paradır.

Yükümlülüğün niteliğini (nakdi mi bedeni mi) belirlemek için gereklidir.

Salma ve imece arasındaki farkı ayırt edin.

Salma nakit para toplama usulüyken, imece bedeni çalışma usulüdür.

Sık yapılan kavramsal karışıklığı önlemek için önemlidir.

Karar organını tespit edin.

İmece ve salmaya karar veren organ Köy İhtiyar Meclisidir.

Köyün hangi organının bu mali yetkiye sahip olduğunu bilmek hukuki geçerlilik açısından kritiktir.

Anahtar Kavram

Köy İdaresi Öz Gelirleri (Salma ve İmece)

Daha Fazla Pratik

Köy ihtiyar meclisinin doğal üyelerini (imam ve öğretmen) ve bu üyelerin salma kararlarındaki rolünü inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 8Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60. maddesinde belediyenin bütçesinden karşılanabilecek gider kalemleri tahdidi (sayılı) olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, bazı giderler belediyenin kanuni görevlerini yerine getirmesi için 'zorunlu' nitelik taşırken, bazıları bütçe imkanları ve takdir yetkisine bağlıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi belediyenin giderleri (harcamaları) arasında yer alan bir kalemdir?

Vergi, resim ve harçlardan elde edilen gecikme faizi, gecikme zammı ve cezalar

Belediye sınırları içerisinde görev yapan genel kolluk kuvvetlerinin (polis ve jandarma) personel ve teçhizat harcamaları

Mahalli idare birliklerine ödenen üyelik aidatı ve katkı payları

Genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından 5779 sayılı Kanun uyarınca belediyeye aktarılan paylar

İlçe sınırları içerisindeki adli ve idari yargı birimlerinin bina yapım, onarım ve personel giderleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalli idare birliklerine ödenen üyelik aidatı ve katkı payları

Cevap

Mahalli idare birliklerine ödenen üyelik aidatı ve katkı payları belediyenin giderleri arasında yer alır.

Belediye Kanunu’nun 60. maddesinde belediyenin yapabileceği giderler tek tek sayılmıştır. Maddenin (o) bendinde yer alan 'Mahalli idare birliklerine ödenen üyelik aidatı ve katkı payları', belediyenin hukuki statüsü gereği üye olduğu birliklere ödemesi gereken bir gider kalemidir. Bu ödeme, belediyenin kendi bütçesinden karşıladığı bir harcama türüdür.

Adım Adım Çözüm

Harcamanın türünü ve kaynağını belirleyin.

Seçeneklerde sunulan kalemlerin 'gelir' (akışın belediyeye olması) mi yoksa 'gider' (akışın belediyeden dışarı olması) mi olduğu analiz edilir.

Mali yapı sorularında gelir ve gider ayrımı temel teşhis adımıdır.

Yasal çerçeveyi (5393 Sayılı Kanun) kontrol edin.

5393 sayılı Kanun m. 59 (Gelirler) ve m. 60 (Giderler) listeleri karşılaştırılır.

Mahalli idarelerde 'giderlerin kanuniliği' ilkesi uyarınca, kanunda sayılmayan bir gider kalemi bütçeden karşılanamaz.

Hizmetin yetki alanını değerlendirin.

Kolluk ve yargı gibi hizmetlerin merkezi yönetime ait olduğu, yerel yönetimlerin bu alanlarda personel maaşı ödeme yetkisinin bulunmadığı tespit edilir.

Merkezi idare ile yerel yönetimler arasındaki görev ve harcama bölüşümünü anlamak çeldiricileri elemeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Giderlerin Kanuniliği ve Mahalli İdare Gider Kalemleri

Soru 9Soru →

442 sayılı Köy Kanunu hükümleri uyarınca, köy tüzel kişiliğinin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla başvurulan 'salma' ve 'imece' usullerinin hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Salma miktarı, köy ihtiyar meclisi tarafından köyde ikamet eden her hane reisi için mali durumuna bakılmaksızın eşit bir tutarda belirlenmek zorundadır.

Salma ve imece, kural olarak köyün zorunlu görevleri için öngörülmüş olsa da köy derneğinin kararıyla isteğe bağlı işlerin zorunlu hale getirilmesi durumunda bu işler için de uygulanabilir.

Salma toplanmasına ilişkin köy ihtiyar meclisi tarafından hazırlanan listeler, köy derneğinin onayından geçtikten sonra kesinleşir ve icra edilebilir hale gelir.

Köy muhtarı, köyün acil ihtiyaçlarını gerekçe göstererek köy ihtiyar meclisinin kararı olmaksızın köylüleri imeceye çağırma ve salma tarh etme yetkisine sahiptir.

Köy sınırları içerisinde taşınmazı bulunan ancak köyde ikamet etmeyen kişiler, köyün zorunlu işleri için düzenlenen tüm imece faaliyetlerine bizzat katılmakla yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salma ve imece, kural olarak köyün zorunlu görevleri için öngörülmüş olsa da köy derneğinin kararıyla isteğe bağlı işlerin zorunlu hale getirilmesi durumunda bu işler için de uygulanabilir.

Cevap

Salma ve imece usulleri temel olarak köyün zorunlu görevleri için öngörülmüş olsa da köy derneği kararıyla isteğe bağlı işlerin zorunlu hale getirilmesi durumunda bu işler için de uygulanabilir.

442 sayılı Köy Kanunu'nun 15. maddesi, köyün tüm seçmenlerinden oluşan Köy Derneği'ne, köyün isteğe bağlı işlerini oy çokluğu ile zorunlu hale getirme yetkisi tanımıştır. Bir iş zorunlu hale geldiğinde, bu işin yapımı için gerekli olan mali kaynaklar (salma) ve bedeni çalışma (imece) yasal olarak talep edilebilir hale gelir. Bu, köy idaresinin doğrudan demokrasiye en yakın karar alma mekanizmalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

Köy Kanunu'ndaki görev ayrımını (zorunlu ve isteğe bağlı) analiz et.

Köyün görevleri 13. maddede zorunlu, 14. maddede isteğe bağlı olarak ayrılmıştır.

Salma ve imecenin hangi durumlarda meşru olduğunu anlamak için görevin niteliği önemlidir.

Köy Derneği'nin görev değişikliği yetkisini incele.

Köy Kanunu Madde 15 uyarınca Köy Derneği, isteğe bağlı bir işin zorunlu yapılmasına karar verebilir.

Hangi organın işin niteliğini değiştirebileceği yetki paylaşımı açısından kritiktir.

Salma ve imece yöntemlerinin bu yeni duruma uygulanabilirliğini doğrula.

İş zorunlu hale geldiğinde, yasada zorunlu işler için öngörülen gelir ve emek kaynakları (salma/imece) bu iş için de kullanılabilir hale gelir.

Zorunlu hale gelen görevlerin finansman ve işgücü ihtiyacı yasal usullerle karşılanmalıdır.

Anahtar Kavram

Köy Derneği'nin İsteğe Bağlı İşleri Zorunlu Hale Getirme Yetkisi

İpuçları

Köy Kanunu'nda görevlerin 'zorunlu' ve 'isteğe bağlı' olarak ikiye ayrıldığını hatırlayın.

Hangi köy organının isteğe bağlı bir görevin statüsünü değiştirme yetkisi olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Köy bütçesinin diğer gelir kalemlerini ve mülki idare amirinin köy kararları üzerindeki vesayet yetkisinin sınırlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 50s

Soru 10Soru →

Türkiye'de mahalli idarelerin mali özerkliği, kendi gelir kaynaklarına sahip olmalarını gerektirir. $5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun $42.$ maddesinde bu idarenin gelirleri tahdidi (sınırlı) olarak sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir il özel idaresinin öz gelirleri arasında yer alan kalemlerden biridir?

İl özel idaresince yürütülen hizmetler karşılığında alınan ve tarifesi il genel meclisince belirlenen ücretler

Belediye sınırları dışında kalan ticari işletmelerden tahsil edilen ilan ve reklam vergisi gelirleri

Büyükşehir belediyesi statüsündeki illerde, mahalleye dönüşen köylerden elde edilen hizmet harçları

İl sınırları içerisindeki konutlardan tahsil edilen çevre temizlik vergisi payları

Şehirler arası otobüs terminallerinden alınan eğlence vergisi ve işgal harcı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl özel idaresince yürütülen hizmetler karşılığında alınan ve tarifesi il genel meclisince belirlenen ücretler

Cevap

İl özel idaresince yürütülen hizmetler karşılığında alınan ve tarifesi il genel meclisince belirlenen ücretler il özel idaresinin öz geliridir.

Doğru seçenek,

5302

sayılı Kanun'un

42/d

bendinde açıkça belirtilen hizmet karşılığı alınan ücretleri ifade etmektedir. Bu ücretlerin tarifesini belirleme yetkisi ise idarenin karar organı olan il genel meclisine aittir.

Adım Adım Çözüm

5302 sayılı Kanun'un 42. maddesinin incelenmesi

Maddede gelirler; taşınmaz gelirleri, hizmet ücretleri, paylar, faiz/cezalar ve bağışlar olarak sayılmıştır.

İl özel idaresinin yasal gelir kaynaklarını tespit etmek.

Belediye gelirleri ile karşılaştırma yapılması

İlan ve reklam vergisi, çevre temizlik vergisi gibi kalemlerin 2464 sayılı Kanun kapsamında belediyelere ait olduğu görülür.

Çeldirici seçenekleri elemek.

6360 sayılı Kanun etkisinin değerlendirilmesi

Büyükşehirlerde il özel idaresi bulunmadığı için bu bölgelerdeki gelirlerin belediyeye geçtiği saptanır.

Hukuki statü değişikliğinin mali sonuçlarını doğrulamak.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Öz Gelirleri ve Tahdidi Liste İlkesi

Daha Fazla Pratik

İl özel idaresi bütçesinin hazırlanma ve onay sürecindeki yetkili makamları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 11Soru →

Mahalli idarelerin, yatırım programında yer alan projelerinin finansmanını sağlamak amacıyla başvurabilecekleri dış borçlanma yöntemi için mevzuatta öngörülen usul aşağıdakilerden hangisidir?

Belediye meclisinin kararı üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Cumhurbaşkanından izin alınması

Belediye meclis kararı alınması ve borçlanma tutarı bütçe gelirlerinin %10'unu aşıyorsa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından onay alınması

Belediye encümeninin kararı üzerine İçişleri Bakanlığının uygun görüşü ve Valiliğin onayı ile gerçekleştirilmesi

Sadece belediye meclisinin üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alacağı kararın kesinleşmesi

Belediye meclisi kararı üzerine Sayıştay Başkanlığından uygunluk görüşü alınarak borçlanmanın yapılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye meclisinin kararı üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Cumhurbaşkanından izin alınması

Cevap

Dış borçlanma için belediye meclis kararı, Hazine ve Maliye Bakanlığı görüşü ve Cumhurbaşkanı izni zorunludur.

Belediye Kanunu'nun 68. maddesine göre mahalli idareler, dış borçlanmayı sadece yatırım programında yer alan projeler için yapabilir. Bu süreçte belediye meclisinin kararı ilk adımdır. Ardından 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınır ve nihai olarak Cumhurbaşkanının izniyle borçlanma gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

Borçlanmanın türünü belirlemek

Dış borçlanma (Yatırım projeleri için)

Dış borçlanma, iç borçlanmadan farklı olarak 4749 sayılı Kanun hükümlerine tabidir.

Yerel karar organının onayını almak

Belediye Meclisi Kararı

Belediyelerde borçlanmaya karar verme yetkisi meclise aittir.

Merkezi yönetimden gerekli görüş ve izinleri almak

Hazine ve Maliye Bakanlığı görüşü ve Cumhurbaşkanı onayı

Dış borçlanma ülke ekonomisini ve dış borç stokunu etkilediği için en üst düzey merkezi denetime tabidir.

Anahtar Kavram

Dış Borçlanma Usulü ve Makamları

İpuçları

Borçlanmanın 'iç' mi yoksa 'dış' mı olduğuna dikkat edin.

Dış borçlanmalar 4749 sayılı özel bir kanuna tabidir ve merkezi yönetimin en üst makamının iznini gerektirir.

Daha Fazla Pratik

İç borçlanmada %10 sınırının aşılması durumunda hangi bakanlığın onayının gerektiğini ve bu sınırın Büyükşehir belediyeleri için nasıl farklılaştığını tekrar edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 12Soru →

$5393$ sayılı Belediye Kanunu'nun $60$ . maddesinde belediye bütçesinden yapılabilecek harcamalar (giderler) tahdidi olarak sayılmıştır. Bu çerçevede, bir belediyenin mali kayıtlarında yer alan aşağıdaki kalemlerden hangisi, belediye bütçesinden karşılanan bir "gider" kalemi olmayıp, aksine belediyenin öz gelirleri arasında yer almaktadır?

Belediye hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla kurulan mahalli idare birliklerine ödenen üyelik aidatları

Belediye tarafından takip edilen hukuki uyuşmazlıklara ilişkin ödenen avukatlık ve danışmanlık ücretleri

Yol, su ve kanalizasyon tesisleri inşası nedeniyle mülk sahiplerinden tahsil edilen harcamalara katılma payları

Belediye personelinin maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı ve hizmet içi eğitim giderleri

Dar gelirli, muhtaç ve engelli vatandaşlara sunulan sosyal hizmetler ile yapılan nakdi yardımlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yol, su ve kanalizasyon tesisleri inşası nedeniyle mülk sahiplerinden tahsil edilen harcamalara katılma payları

Cevap

Yol, su ve kanalizasyon tesisleri inşası nedeniyle mülk sahiplerinden tahsil edilen harcamalara katılma payları

Doğru cevap olan seçenek, belediyenin bir hizmet karşılığında vatandaşlardan tahsil ettiği 'gelir' kalemini ifade etmektedir.

5393

sayılı Kanun'un

60

. maddesinde sayılan giderler, belediyenin hizmet üretmek için harcadığı paraları (personel, dava, yardım, aidat vb.) kapsar. Harcamalara katılma payları ise

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında düzenlenen bir öz gelirdir.

Adım Adım Çözüm

Belediye giderlerinin hukuki dayanağını tespit etme

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 60. maddesi belediye giderlerini listeler.

Giderlerin yasallığı ilkesi gereği, belediyeler sadece kanunda belirtilen kalemlerde harcama yapabilir.

Gider kalemlerini gelir kalemlerinden ayırt etme

Harcamalara katılma payları, belediyenin vatandaşlardan topladığı bir 'gelir'dir.

Belediye Gelirleri Kanunu'na göre katılma payları öz gelir niteliğindedir; oysa personel, sosyal yardım ve birlik aidatları belediyenin kasasından çıkan 'gider'lerdir.

Anahtar Kavram

Belediye Gider ve Gelir Ayrımı

Soru 13Soru →

$2464$ sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, belediyelerin öz gelirlerini düzenleyen temel mevzuat olup bu kanun kapsamında çeşitli vergi, resim ve harçlar tahsil edilmektedir. Bu vergiler arasında yer alan "Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi"ne ilişkin mükellefiyet, matrah ve istisna hükümleri incelendiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi mevzuata aykırı bir açıklamadır?

Verginin mükellefi, elektriği ve havagazını tüketen gerçek veya tüzel kişilerdir.

Sanayi işletmelerinin üretim, taşıma ve yükleme gibi doğrudan imalat süreçlerinde kullandıkları elektrik bu vergiden müstesna tutulmuştur.

Verginin matrahı; tüketilen elektriğin kilowatt-saat (

kWh

), havagazının ise metreküp (

m^3

) cinsinden toplam miktarı üzerinden hesaplanır.

Vergiyi tahsil eden dağıtım kuruluşları, bu tutarları kanunda belirtilen süreler içinde ilgili belediyeye beyan etmek ve ödemekle yükümlüdür.

Kazanç amacı gütmeyen hastaneler, ibadethaneler ve eğitim kurumları tarafından yapılan tüketimler bu verginin kapsamı dışında bırakılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verginin matrahı; tüketilen elektriğin kilowatt-saat ( $kWh$ ), havagazının ise metreküp ( $m^3$ ) cinsinden toplam miktarı üzerinden hesaplanır.

Cevap

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi'nin matrahının miktar üzerinden hesaplandığını belirten ifade yanlıştır; doğru matrah satış bedelidir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 38. maddesine göre, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi'nin matrahı, cereyan ve havagazı satış bedelidir (vergi ve resimler matraha dahil edilmez). Tüketilen miktarın (kWh veya m³) esas alınması gibi bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle matrahın miktar üzerinden hesaplandığını belirten açıklama mevzuata aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 34-39. maddelerini analiz etmek.

Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi'nin yasal çerçevesi belirlendi.

Verginin unsurlarını tespit etmek için mevzuat dayanağı gereklidir.

Verginin matrahına ilişkin 38. maddeyi incelemek.

Kanun metninde 'Verginin matrahı, cereyan ve havagazı satış bedelidir' hükmüne ulaşıldı.

Miktar (kWh/m³) ile bedel (TL) arasındaki farkı ayırt etmek sorunun çözüm noktasıdır.

Seçeneklerdeki matrah tanımıyla kanun hükmünü karşılaştırmak.

Matrahın miktar üzerinden hesaplandığını iddia eden seçeneğin yanlış olduğu teyit edildi.

KPSS formatında vergi matrahlarının 'ad valorem' (değer esaslı) mı yoksa 'spesifik' (miktar esaslı) mı olduğu sıkça sorgulanır.

Anahtar Kavram

Vergi Matrahı Ayrımı (Ad Valorem vs Spesifik)

Soru 14Soru →

$5302$ sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun $42.$ maddesi, bu idarenin mali yapısını oluşturan gelir kalemlerini düzenlemiştir. Mahalli idarelerin görev alanları ve vergilendirme yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi il özel idaresinin yasal gelirleri arasında yer almaktadır?

Belediye sınırları dışında kalan alanlardaki ticari işletmelerin levhalarından alınan ilan ve reklam vergisi

İl özel idaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların kira, satış ve işletilmesinden elde edilen gelirler

Büyükşehir belediyesi kurulan illerde, büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalan taşınmazlardan elde edilen emlak vergisi payları

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında sinema ve tiyatro biletlerinden tahsil edilen eğlence vergisi payları

Kamuya açık alanlarda sunulan telekomünikasyon hizmetlerinden alınan haberleşme vergisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl özel idaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların kira, satış ve işletilmesinden elde edilen gelirler

Cevap

İl özel idaresinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların kira, satış ve işletilmesinden elde edilen gelirler,

5302

sayılı Kanun uyarınca idarenin öz gelirlerinden biridir.

İl özel idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların kira, satış ve işletme gelirleri,

5302

sayılı Kanun'un

42/b

maddesi uyarınca doğrudan idarenin bütçesine giren temel öz gelir kalemlerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın belirlenmesi

5302

sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun

42.

maddesinin incelenmesi

İl özel idaresinin gelir kalemleri bu maddede tahdidi (sınırlı) olarak listelenmiştir.

Gelir kalemlerinin sınıflandırılması

Öz gelirler, paylar ve yardımlar ayrımının yapılması

İdarenin kendi mal varlığından (taşınmazlar) ve sunduğu hizmetlerden elde ettiği gelirler öz gelir statüsündedir.

Vergi yetkisi ayrımının kontrol edilmesi

İlan ve reklam, eğlence ve haberleşme vergilerinin dışlanması

Bu vergiler

2464

sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ile sadece belediyelere tanınmış yetkilerdir.

Tahakkuk ve tahsil usulünün değerlendirilmesi

Gelirlerin

6183

sayılı Kanun ve

5302

sayılı Kanun çerçevesinde takibi

İl özel idaresi alacakları amme alacağı niteliğinde olup, tahsili özel kanun hükümlerine tabidir.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Gelirleri ve Belediye Gelirleri Ayrımı

Alternatif Yöntem

İl özel idaresi gelirlerini ezberlemek yerine, belediye gelirlerini (

2464

sayılı Kanun) eleyerek doğru sonuca ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 15Soru →

Mahalli idarelerin mali denetimi süreçleri, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun getirdiği 'mali yönetim ve kontrol' yaklaşımı ile Anayasa'nın 127. maddesinde düzenlenen 'idari vesayet' yetkisi arasındaki dengeye dayanmaktadır. Bu çerçevede, mahalli idarelerde yürütülen iç ve dış denetim faaliyetlerinin hukuki niteliği ve yetki sınırları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sayıştay tarafından mahalli idareler üzerinde gerçekleştirilen dış denetim, merkezi yönetimin yerel yönetimler üzerindeki idari vesayet yetkisinin mali alandaki tezahürüdür.

İç denetçiler, görevlerinin yerine getirilmesinde bağımsızdırlar ve hazırladıkları raporları, idari vesayet denetimine esas teşkil etmek üzere doğrudan Valiliğe veya İçişleri Bakanlığına sunarlar.

Sayıştay tarafından yürütülen dış denetim, mali tabloların güvenilirliğini ve işlemlerin mevzuata uygunluğunu esas alan bir mali denetim iken; İçişleri Bakanlığı müfettişlerinin denetimi, Anayasal bir yetki olan idari vesayete dayanan idari bir denetimdir.

5018 sayılı Kanun uyarınca dış mali denetim yetkisi münhasıran Danıştay'a verilmiş olup, mahalli idarelerin bütçe kesin hesapları bu yargı organı tarafından karara bağlanır.

Mahalli idarelerin mali özerkliği gereği, iç denetim birimi kuran belediyeler 5018 sayılı Kanun kapsamındaki dış denetimden ve Sayıştay'ın yargılama yetkisinden muaf tutulurlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay tarafından yürütülen dış denetim, mali tabloların güvenilirliğini ve işlemlerin mevzuata uygunluğunu esas alan bir mali denetim iken; İçişleri Bakanlığı müfettişlerinin denetimi, Anayasal bir yetki olan idari vesayete dayanan idari bir denetimdir.

Cevap

Doğru ifade, mahalli idarelerin mali denetimindeki iki ana kulvarı birbirinden ayırmaktadır. 5018 sayılı Kanun kapsamında Sayıştay, TBMM adına mali tabloları ve kaynak kullanımını denetleyen 'dış denetim' makamıdır. Diğer taraftan İçişleri Bakanlığı, Anayasa'nın 127. maddesinden aldığı yetkiyle, yerel hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun yürütülmesini sağlamak amacıyla 'idari vesayet' denetimi gerçekleştirir. Bu iki denetim birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Adım Adım Çözüm

Dış denetim makamını belirle.

5018 sayılı Kanun'a göre dış denetim TBMM adına Sayıştay tarafından yapılır.

Mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkeleri gereği dış denetim bağımsız bir yargı organı eliyle yürütülür.

İdari vesayet makamını ve dayanağını belirle.

İçişleri Bakanlığı, Anayasa'nın 127. maddesi uyarınca mahalli idareler üzerinde idari vesayet yetkisine sahiptir.

İdari vesayet, merkezi idarenin yerel yönetimlerin eylem ve işlemleri üzerindeki denetim yetkisidir.

İki denetim türünü karşılaştır.

Sayıştay mali ve hukuki uygunluk (hesap denetimi) odaklıdır; Bakanlık denetimi ise idari süreçler ve yerel hizmetlerin bütünlüğü odaklıdır.

Farklı hukuki dayanaklar (Kanun vs. Anayasa) farklı denetim türlerini ve kapsamlarını doğurur.

Anahtar Kavram

Mali Dış Denetim (Sayıştay) ile İdari Vesayet (İçişleri Bakanlığı) Ayrımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

$442$ sayılı Köy Kanunu hükümleri çerçevesinde, köy tüzel kişiliğinin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik mali ve bedeni yükümlülükleri olan "salma" ve "imece" uygulamalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Salma miktarı, köy ihtiyar meclisi tarafından her köylünün "hâl ve vaktine" (mali gücüne) göre belirlenen nakdi bir katkıyken; imece, köyün zorunlu işlerinin köylülerin bedeni çalışmasıyla yerine getirilmesidir.

Salma ve imece uygulamalarına karar verme yetkisi köyün genel karar organı olan Köy Derneği'ne aittir ve bu kararlar mülki idare amirinin onayıyla kesinleşir.

Salma yükümlülüğü, vergi hukukundaki genellik ilkesi uyarınca, köyde ikamet eden her hane reisi için mali durum gözetilmeksizin eşit bir tutar olarak takdir edilir.

6360

sayılı Kanun ile mahalleye dönüşen yerlerde "kırsal mahalle" statüsü alınması, bu yerleşim yerlerinde Köy Kanunu'ndaki salma toplama ve imece yürütme yetkilerini tekrar canlandırır.

İmece usulü, Köy Kanunu'nda sayılan "zorunlu işler" için başvurulabilecek bir yöntem olmayıp; yalnızca köylülerin oy birliği ile yapmaya karar verdiği "ihtiyari işler" için uygulanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salma miktarı, köy ihtiyar meclisi tarafından her köylünün "hâl ve vaktine" (mali gücüne) göre belirlenen nakdi bir katkıyken; imece, köyün zorunlu işlerinin köylülerin bedeni çalışmasıyla yerine getirilmesidir.

Cevap

Salma miktarının köy ihtiyar meclisince mali güce göre belirlendiği ve imecenin bedeni çalışmayı ifade ettiği seçenek doğrudur.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere,

442

sayılı Köy Kanunu'nun

16

. maddesi uyarınca salma, köyün ortak işlerini görmek için köy ihtiyar meclisi tarafından köylünün mali durumuna (hâl ve vaktine) göre belirlenen paradır. İmece ise aynı kanun kapsamında köyün zorunlu işlerinin köylülerin bedenen çalışmasıyla yerine getirilmesi yöntemidir.

Adım Adım Çözüm

Karar organını belirle

Köy ihtiyar meclisi

Köy Kanunu uyarınca salma ve imeceye karar veren yetkili organ ihtiyar meclisidir.

Salmanın kriterini analiz et

Hâl ve vakit (mali güç) esası

Salma, köylüler arasında eşit dağıtılmaz; herkesin ekonomik durumuna göre takdir edilir.

İmecenin niteliğini tanımla

Birlikte bedeni çalışma

İmece, köyün ortak ve zorunlu işlerinin köylülerin emeğiyle yapılmasıdır.

Güncel mevzuat (6360 Sayılı Kanun) etkisini değerlendir

Büyükşehirlerdeki mahallelerde bu yetkiler yoktur

Mahalle olan birimlerde köy tüzel kişiliği sona erdiği için salma ve imece yetkisi de kalkmıştır.

Anahtar Kavram

Köy İdaresinin Mali ve Bedeni Yükümlülükleri (Salma ve İmece)

Daha Fazla Pratik

Köy ihtiyar meclisinin salma kararına karşı yapılabilecek itiraz yollarını ve sürelerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 17Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri çerçevesinde mahalli idarelerin mali denetimi ve hesap verebilirliği süreci düşünüldüğünde, Sayıştay tarafından gerçekleştirilen dış denetim raporlarının sunulma usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerine ilişkin denetim raporları Sayıştay tarafından doğrudan ilgili mahalli idare meclisine gönderilir ve bu meclislerde görüşülerek karara bağlanır.

Sayıştay, mahalli idarelerin denetim raporlarını yalnızca TBMM'ye sunar; bu raporların yerel meclislerde görüşülme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Mahalli idare denetim raporları, idari vesayet denetimi kapsamında incelenmek üzere öncelikle İçişleri Bakanlığına sunulur ve Bakanlık onayıyla kesinleşir.

İç denetçiler tarafından hazırlanan mali raporların bir sureti, dış denetimle koordinasyon sağlanması amacıyla doğrudan Danıştay Başkanlığına iletilir.

Mahalli idarelerin mali özerkliği gereği, dış denetim raporları sadece bilgi amaçlıdır ve yerel meclislerin bu raporlar üzerinde hukuki bir işlem yapma yetkisi yoktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalli idarelerin hesap ve işlemlerine ilişkin denetim raporları Sayıştay tarafından doğrudan ilgili mahalli idare meclisine gönderilir ve bu meclislerde görüşülerek karara bağlanır.

Cevap

Sayıştay tarafından hazırlanan dış denetim raporlarının doğrudan ilgili mahalli idare meclisine gönderilmesi ve orada karara bağlanması ifadesi doğrudur.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 68. maddesinin son fıkrası uyarınca, mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında tespit edilen hususlar, Sayıştay tarafından hazırlanan raporlarla doğrudan ilgili mahalli idare meclisine gönderilir. Bu raporlar meclis tarafından görüşülerek karara bağlanır. Bu mekanizma yerel düzeyde demokratik hesap verebilirliği sağlar.

Adım Adım Çözüm

Dış denetimin kapsamını belirle

Dış denetim Sayıştay tarafından, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin mevzuata uygunluğu ile mali raporların güvenilirliği üzerinden yapılır.

5018 sayılı Kanun gereği dış denetim yetkisi münhasıran Sayıştay'a aittir.

Mahalli idarelere özgü raporlama usulünü kontrol et

Genel bütçeli idarelerin aksine mahalli idarelerde raporlar doğrudan yerel karar organına (Meclis) gider.

Yerel yönetimlerde 'hesap verebilirlik' ilkesi gereği, seçilmiş meclisin harcamalar üzerindeki denetim sonuçlarını görmesi esastır.

Anahtar Kavram

Mahalli İdarelerde Dış Denetim ve Raporlama Usulü

Daha Fazla Pratik

İç denetçilerin atama usulü ve İç Denetim Koordinasyon Kurulu'nun yapısını incelemek konuyu tamamlayacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 18Soru →

442 sayılı Köy Kanunu'na göre, köyün yol, köprü ve çeşme yapımı gibi ortak işlerinin görülmesi amacıyla, köy sakinlerinin bizzat kendi emekleriyle çalışmaları veya yerlerine bir işçi göndermeleri şeklinde uygulanan bedeni yükümlülük aşağıdakilerden hangisidir?

Salma

İmece

Emlak Vergisi

İdari Vesayet

Harç

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İmece

Cevap

İmece, köy halkının bedenen katılımıyla köyün ortak ihtiyaçlarını giderme yöntemidir.

Köy Kanunu uyarınca, köyün ortak ve zorunlu işlerinin (yol yapımı, su getirilmesi vb.) köy halkı tarafından el birliğiyle ve bedenen çalışılarak yapılmasına 'İmece' denir. Soruda açıkça bedeni çalışma vurgusu yapıldığı için doğru cevap budur.

Adım Adım Çözüm

Köy Kanunu'ndaki iş gücü temelli yükümlülüğü tanımla.

Köy halkının bizzat çalışması esasına dayanan usul 'İmece' olarak adlandırılır.

Soruda 'bedeni çalışma' vurgusu yapılmıştır.

Benzer kavram olan Salma ile ayrımı yap.

Salma nakdi (parasal), İmece ise bedeni (emek) bir yükümlülüktür.

Hatalı cevapları elemek için nakdi ve bedeni ayrımı kritiktir.

Anahtar Kavram

İmece ve Salma Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İmece ve Salma kararlarının kim tarafından alındığını (Köy İhtiyar Meclisi) gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 19Soru →

6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, İller Bankası A.Ş.’nin hukuki statüsü, sermaye kaynağı ve ortaklık yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bankanın ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir; sermayesi ise bu idarelerin genel bütçe vergi gelirleri paylarından ayrılan tutarlar ile diğer öz kaynaklardan oluşur.

Bankanın sermayesinin tamamı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanır ve banka doğrudan merkezi yönetimin bir genel müdürlüğü olarak faaliyet gösterir.

Banka, ticari bir mevduat bankası statüsündedir ve sermayesinin %51'i Borsa İstanbul üzerinden halka arz edilmiş hisselerden oluşur.

Bankanın tek ortağı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı olup mahalli idareler sadece teknik destek alan müşteri statüsündedir.

Bankanın sermayesi, sadece büyükşehir belediyelerinin emlak vergisi gelirlerinden yapılan kesintilerle oluşturulan bir fondan ibarettir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankanın ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir; sermayesi ise bu idarelerin genel bütçe vergi gelirleri paylarından ayrılan tutarlar ile diğer öz kaynaklardan oluşur.

Cevap

İller Bankası A.Ş.'nin ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir; sermayesi bu idarelerin genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylardan karşılanır.

Doğru ifade, bankanın ortaklarının mahalli idareler (il özel idareleri ve belediyeler) olduğunu ve sermayesinin bu idarelerin merkezi yönetimden aldıkları vergi paylarından ayrılan tutarlarla finanse edildiğini belirtmektedir. Bu yapı, İlbank'ı diğer kamu bankalarından ayıran en temel özelliktir.

Adım Adım Çözüm

Kanuni dayanağı tespit et.

6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun.

Bankanın kuruluşu, görevleri ve sermaye yapısı bu özel kanunla düzenlenmiştir.

Bankanın hukuki statüsünü belirle.

Özel hukuk hükümlerine tabi, kâr amacı gütmeyen, kalkınma ve yatırım bankası.

Yerel yönetimlerin finansman ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanmıştır.

Ortaklık ve sermaye yapısını analiz et.

Ortaklar: İl özel idareleri ve belediyeler. Sermaye kaynağı: Bu idarelerin 5779 sayılı Kanun uyarınca aldıkları paylardan yapılan kesintiler.

Banka, yerel yönetimlerin kendi öz kaynaklarıyla oluşturdukları kolektif bir finansman kuruluşudur.

Anahtar Kavram

İlbank'ın Yerel Yönetim Ortaklığına Dayalı Yapısı

Tahmini Süre:50s

Soru 20Soru →

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 60. maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 43. maddesinde mahalli idarelerin gider kalemleri tahdidi olmamakla birlikte temel başlıklar halinde sayılmıştır. Bu giderlerin bir kısmı personelin özlük hakları veya borç ödemeleri gibi 'zorunlu' nitelikteyken, bir kısmı ise hizmetin gereğine göre idarenin takdirine bağlı 'isteğe bağlı' harcamalardır.

Buna göre, mahalli idarelerin bütçe disiplini ve kanuni düzenlemeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mahalli idareler için bir 'gider' (harcama) kalemi olarak değil, doğrudan bir 'öz gelir' kalemi olarak düzenlenmiştir?

Belediye hizmetleriyle ilgili olarak kamuoyu görüşünü belirlemek amacıyla yapılan anket ve araştırma giderleri

Teknik altyapı hizmetlerinin inşası dolayısıyla 2464 sayılı Kanun uyarınca mülk sahiplerinden tahsil edilen harcamalara katılma payları

Mahalli idare birliklerine ödenen yıllık üyelik aidatları ile bu birliklerle yürütülen ortak projelerin belediye payı

Belediye borçlanmalarına ilişkin olarak dönemsel olarak ödenmesi gereken anapara geri ödemeleri ve faiz yükümlülükleri

Belediye personeline mevzuat uyarınca ödenen sosyal denge tazminatları, ikramiyeler ve kıdem tazminatı karşılıkları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik altyapı hizmetlerinin inşası dolayısıyla 2464 sayılı Kanun uyarınca mülk sahiplerinden tahsil edilen harcamalara katılma payları

Cevap

Altyapı hizmetleri karşılığında ilgililerden alınan harcamalara katılma payları, bir gider değil, mahalli idarelerin öz gelir kalemidir.

Harcamalara katılma payları (yol, su, kanalizasyon), 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nda düzenlenen ve belediyenin teknik altyapı yatırımları yapması durumunda bu hizmetten yararlanan mülk sahiplerinden tahsil ettiği bir 'gelir' kalemidir. 5393 sayılı Kanun'un 60. maddesinde 'katılma payı' belediyenin başka kurumlara (örn. birliklere) ödediği bir gider olarak geçse de, 'harcamalara katılma payları' teknik bir terim olarak öz gelirleri ifade eder.

Adım Adım Çözüm

Yasal Çerçevenin Belirlenmesi

5393 sayılı Belediye Kanunu (Madde 60) ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu (Madde 43) giderleri; 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ise gelirleri düzenler.

Gider ve gelir ayrımını yapmak için temel mevzuatın bilinmesi gerekir.

Gider Kalemlerinin İncelenmesi

Personel giderleri, borç ödemeleri, birlik aidatları ve kamuoyu araştırmaları ilgili kanunlarda açıkça 'gider' olarak sayılmıştır.

Seçeneklerdeki harcama unsurlarının yasal statüsünü doğrulamak.

Kavramsal Ayrımın Yapılması

'Harcamalara katılma payları' ifadesi, belediyenin yaptığı bir harcamayı değil, yaptığı harcama karşılığında vatandaşın ödediği 'geliri' ifade eder.

Terim benzerliğinden kaynaklanan (katılma payı/katılım payı) yanılgıyı gidermek.

Zorunlu ve İsteğe Bağlı Ayrımının Kontrolü

Kamuoyu araştırması ve temsil giderleri isteğe bağlıdır; personel ve borç ödemeleri ise zorunlu giderlerdir.

Soruda istenen ek kategorizasyonu doğrulamak.

Anahtar Kavram

Mahalli idarelerde gider kalemleri ile öz gelir kalemlerinin (özellikle harcamalara katılma paylarının) ayırt edilmesi.

Sayfa 1 / 7Sonraki

Mahalli İdarelerin Mali Yapısı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram