İdarenin Sorumluluğu

Bir askeri birlikte görevli mühimmat uzmanı astsubay (A), kullanım ömrünü doldurmuş patlayıcı maddelerin planlı imhası görevi sırasında, patlayıcıların kimyasal doğasından kaynaklanan ve önceden öngörülemeyen ani bir reaksiyon sonucu meydana gelen erken patlamada yaralanmıştır. Aynı patlamanın şiddetiyle, askeri birliğin hemen dışındaki karayolundan aracıyla geçmekte olan sivil vatandaş (V) de savrulan şarapnel parçaları nedeniyle yaralanmıştır. Yapılan adli ve idari tahkikatta, imha işleminin tüm güvenlik prosedürlerine uygun yapıldığı ve idarenin herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı kesin olarak tespit edilmiştir.

Buna göre, olaydaki idari sorumluluk rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi idare hukuku ilkelerine göre doğrudur?

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün sorumluluğunda bulunan bir devlet yolunda yürütülen genişletme ve asfalt yenileme çalışmaları sırasında, çalışma bölgesinin girişine mevzuatın öngördüğü uyarı levhalarının konulmaması ve gece görünürlüğü sağlayacak reflektörlü işaretleme önlemlerinin alınmaması nedeniyle bir sürücünün kaza yaparak bedensel zarara uğraması durumunda; idarenin tazminat sorumluluğunun kaynağı olan hizmet kusuru görünümü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumuna ait hizmet aracının, tüm periyodik bakımları zamanında yapılmış olmasına rağmen, görev sırasında rotunun aniden çıkması sonucu meydana gelen kazada bir vatandaş ağır yaralanmıştır. İdari yargı yerleri, aracın teknik aksamındaki bu arızayı 'beklenmeyen hal' (kaza) olarak nitelendirmiştir.

Bu vaka kapsamında idarenin sorumluluğu ve illiyet bağı unsuru açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir büyükşehir belediyesinin yürüttüğü yol genişletme çalışmaları sırasında, sahada gerekli güvenlik şeritlerinin çekilmemesi ve uyarı levhalarının konulmaması nedeniyle aracıyla çukura düşen bir vatandaş maddi zarara uğramıştır. Vatandaş, bu zararın tazmini için hukuki yollara başvurmak istemektedir.

Anayasamızın 125. maddesinde güvence altına alınan "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü ve idarenin mali sorumluluğunun genel özellikleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken isabetlidir?

İdarenin sunduğu kamu hizmetlerinde kullandığı bazı araç ve tesisler, nitelikleri gereği çevresi için yüksek risk teşkil etmektedir. Bu tür faaliyetlerde idare, gerekli tüm önlemleri alsa ve hiçbir kusuru bulunmasa dahi, söz konusu riskin gerçekleşmesi sonucu doğan zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Örneğin; bir kamu kurumuna ait yüksek gerilim hattının bakımlarının zamanında yapılmasına rağmen, fırtınasız bir günde teknik bir arıza nedeniyle koparak bir vatandaşın aracının üzerine düşmesi ve maddi hasara yol açması durumunda idarenin sorumluluğu söz konusu olacaktır.

Bu örnek olayda idarenin tazmin yükümlülüğünün dayandığı temel sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunun doğabilmesi için gerekli olan kurucu unsurlardan 'zarar' ve 'illiyet bağı' kavramları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

X ilinde idareye ait bir mühimmat deposunda, tüm güvenlik ve bakım standartlarına harfiyen uyulmasına rağmen, depolanan maddelerin doğasından kaynaklanan ve bilimsel olarak önceden tespit edilmesi imkânsız olan ani bir kimyasal tepkime sonucu patlama meydana gelmiş ve çevredeki evler hasar görmüştür.

Y ilinde ise idarece işletilen bir teleferik tesisi, bölgenin meteorolojik geçmişinde daha önce hiç görülmemiş ve tahmin edilemeyen şiddetteki bir kasırganın aniden kopması sonucu taşıyıcı direklerin yıkılmasıyla kaza yapmış ve yolcular yaralanmıştır.

İdare hukukunda illiyet bağını kesen nedenler ve idarenin mali sorumluluğu dikkate alındığında, bu iki olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

Bir vergi dairesinde görevli memur, aralarında geçmişe dayalı husumet bulunan bir mükellefin gizli tutulması gereken ticari verilerini, mükellefin ticari rakiplerine kasten sızdırarak mükellefin ağır maddi zarara uğramasına neden olmuştur.

Bu durumda, meydana gelen zararın tazmini ve tarafların hukuki sorumluluğuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda, kamu görevlilerinin eylemlerinden doğan sorumluluk rejimi ile hizmet kusuru ve kişisel kusur ayrımı dikkate alındığında; kamu görevlisinin yetkilerini kullanırken gerçekleştirdiği ve 'kişisel kusur' (kasıt veya ağır kusur) teşkil eden fiilleri sonucunda ortaya çıkan zararların tazmini ve rücu süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukukidir?

Hukuk devleti ilkesinin bir sonucu olarak kabul edilen 'idarenin mali sorumluluğu' kurumunun genel özellikleri ve anayasal çerçevesi düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu sorumluluk rejimini doğru tanımlayan bir ifadedir?

Bir mülki idare amiri, geçmişe dayanan şahsi bir anlaşmazlık nedeniyle, emri altındaki bir memurun görev yerini hizmetin gereklerine aykırı olarak ve sırf onu mağdur etmek amacıyla kısa aralıklarla defalarca değiştirmiştir. Bu kasıtlı idari işlemler silsilesi sonucunda ağır bir psikolojik yıpranma (mobbing) yaşayan memur, uğradığı manevi zararın tazmin edilmesini talep etmektedir.

Hizmet kusuru ile kişisel kusur ayrımı ve idarenin rücu hakkı kuralları dikkate alındığında, bu olayla ilgili açılacak dava ve hukuki süreç hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdarenin doğrudan bir eylemi veya işlemi bulunmasa dahi, toplumsal olaylar ve terör faaliyetleri nedeniyle bireylerin uğradığı zararların, sosyal dayanışma esasına göre tüm toplum tarafından paylaşılması gerektiğini savunan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda; terör eylemleri, toplumsal olaylar veya anarşi gibi kolektif hareketler sonucunda ortaya çıkan zararların, idarenin herhangi bir işlemi veya eylemi ile zarar arasında doğrudan bir illiyet bağı (nedensellik bağı) kurulmasına gerek duyulmaksızın, sosyal dayanışma esasına göre tazmin edilmesini öngören kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda; kamu hizmetinin yürütülmesinde kullanılan bazı araçların veya hizmetin niteliği gereği bünyesinde barındırdığı olağanüstü tehlikelerin, öncelikle bu hizmeti bizzat yerine getiren kamu görevlileri üzerinde yoğunlaşması ve bu personelin hizmeti ifa ederken zarara uğraması durumunda; idarenin herhangi bir kusuru bulunmasa dahi ortaya çıkan zararı tazmin etmekle yükümlü olması aşağıdaki ilkelerden hangisiyle açıklanır?

Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) bünyesinde yüksek gerilim hattı teknisyeni olarak görev yapan bir personel, bir arıza ihbarı üzerine gittiği trafo merkezinde tüm teknik emniyet kurallarına riayet ederek çalışmaya başlamıştır. Çalışma esnasında, trafo içindeki izolatörlerde imalat hatasından kaynaklanan ve mevcut rutin testlerle saptanması mümkün olmayan yapısal bir mikro çatlağın aniden büyümesi (beklenmeyen hal) nedeniyle şiddetli bir patlama meydana gelmiş ve teknisyen ağır şekilde yaralanmıştır. Yapılan teknik incelemede, idarenin hizmetin organizasyonunda, cihazların periyodik bakımında veya denetiminde herhangi bir kusurunun bulunmadığı bilirkişi raporuyla kesinleşmiştir.

Bu olayda idarenin tazminat sorumluluğuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi idare hukuku ilkeleri uyarınca doğrudur?

1982 Anayasası’nın 125. maddesinde yer alan "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmüyle güvence altına alınan idarenin mali sorumluluğunun genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir devlet hastanesinde gerçekleştirilen cerrahi müdahale sırasında, ameliyathanedeki tıbbi cihazların yeterince sterilize edilmemesi nedeniyle hastanın enfeksiyon kapması ve sağlığının bozulması durumunda; idarenin tazminat sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru görünüm biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda; deprem, sel ve şiddetli fırtına gibi idarenin faaliyet alanı dışında gerçekleşen, önceden öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olaylar sebebiyle idarenin mali sorumluluğunun ortadan kalkması, illiyet bağını kesen aşağıdaki nedenlerden hangisi ile ifade edilir?

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen bir baraj inşaatı projesinde, kayalıkları parçalamak amacıyla düzenli olarak patlayıcı (dinamit) kullanılmaktadır. İdare, patlatma faaliyeti öncesinde çevre güvenliğini tam olarak sağlamış, yasal mevzuattaki tüm tedbirleri almış ve operasyon sürecinde hiçbir ihmal göstermemiştir. Buna rağmen, patlatma esnasında zemin yapısından kaynaklanan umulmayan bir fiziksel reaksiyon sonucu sıçrayan devasa kaya parçaları; o sırada şantiyede görevi başında bulunan DSİ mühendisi (K)'nin ağır yaralanmasına ve güvenli bölge sınırlarının oldukça ötesindeki karayolundan geçmekte olan sivil vatandaş (L)'nin aracının kullanılmaz hâle gelmesine neden olmuştur.

İdare hukukundaki sorumluluk rejimleri dikkate alındığında, idarenin söz konusu mağdurlara karşı tazminat yükümlülüğüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukuku ilkeleri ve Danıştay içtihatları çerçevesinde; idarenin ağır hizmet kusuru teşkil eden bir eylemi sonucunda, imar mevzuatına aykırı olarak ruhsatsız inşa edilmiş bir binanın yıkılması durumunda idarenin mali sorumluluğunun kurucu unsurları bakımından aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?