İdarenin Sorumluluğu

Bir kamu üniversitesine bağlı nükleer araştırma merkezinde, tüm güvenlik ve denetim protokollerine harfiyen uyulmasına rağmen, bilimsel literatürde o güne kadar öngörülmemiş ve tamamen laboratuvarın teknik donanımındaki bir metal yorgunluğundan kaynaklanan sızıntı sonucu çevre arazilerdeki tarım ürünleri zarar görmüştür. Yapılan inceleme neticesinde, zarar gören çiftçilerden birinin, arazisine idareden gerekli izinleri almadan ve ekim yasağı bulunan istilacı bir bitki türünü ektiği tespit edilmiştir.

Bu olayda idarenin mali sorumluluğu ile ilgili idare hukuku ilkeleri çerçevesinde yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Danıştay'ın yerleşik içtihatları ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun ile kabul edilen; toplumsal olaylar veya terör eylemleri sonucunda meydana gelen, idarenin doğrudan bir eylemi ile zarar arasında klasik anlamda bir illiyet bağının kurulamadığı anonim nitelikteki zararların tazmin edilmesi aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanmaktadır?

İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini, nesnel kurallara, bilimsel verilere veya hizmetin niteliğine uygun düşmeyecek şekilde; hatalı, sakat veya eksik bir biçimde yerine getirmesi durumunda hizmet kusuru söz konusu olur.

Buna göre, bir devlet hastanesinde gerçekleştirilen tıbbi müdahale sırasında, sağlık personelinin yerleşik tıbbi standartlara ve sterilizasyon kurallarına aykırı hareket etmesi sonucunda hastanın sağlığının kalıcı olarak bozulması, hizmet kusurunun aşağıdaki görünüm biçimlerinden hangisi ile açıklanır?

Danıştay içtihatları ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun ile çerçevesi belirlenen 'sosyal risk ilkesi' kapsamında idarenin sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir devlet hastanesinde röntgen teknisyeni olarak görev yapan bir personelin, hastane yönetimi tarafından tüm radyasyon güvenliği önlemleri alınmasına ve cihazların bakımları düzenli yapılmasına rağmen, görevi gereği maruz kaldığı X ışınları nedeniyle meslek hastalığına yakalanması durumunda idarenin sorumlu tutulması aşağıdaki kusursuz sorumluluk ilkelerinden hangisi ile açıklanır?

İdare, bir bölgedeki içme suyu havzasını korumak ve halk sağlığını güvence altına almak amacıyla bütünüyle hukuka uygun bir düzenleme yapmış ve bu bölgedeki tüm sanayi faaliyetlerini yasaklamıştır. Bu düzenleme nedeniyle, bölgede uzun yıllardır yasal ruhsatlarla faaliyet gösteren ve taşınması teknik olarak mümkün olmayan bir mermer işleme tesisi tamamen kapatılmak zorunda kalmıştır. İdarenin hiçbir hizmet kusuru bulunmamasına rağmen, toplumun genel yararı için gerçekleştirilen bu faaliyet sonucu belirli bir kişinin uğradığı özel ve olağandışı zararın tazmin edilmesi gerektiğini öngören kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu ortadan kaldıran veya azaltan, dolayısıyla illiyet bağını kesen nedenler arasında kabul edilen 'mücbir sebep' ile 'beklenmeyen hal' kavramlarını birbirinden ayıran en temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

İdare hukukunda idarenin mali sorumluluğunu tayin ederken illiyet bağını kesen veya daraltan nedenlerden 'mücbir sebep' ile 'beklenmeyen hal' (kaza) arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında bir kamu görevlisinin, hizmetin araç ve gereçlerini kullanarak ancak hizmetle bağdaşmayan şahsi bir kusuruyla (kasıt, şahsi husumet veya ağır ihmal) üçüncü kişilere zarar vermesi durumunda uygulanacak sorumluluk rejimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İdarenin mali sorumluluğunun kurucu unsurlarından olan illiyet bağının kesilmesi noktasında, doktrinde kabul edilen 'dışsallık' (idarenin faaliyeti dışından gelme) unsuru bakımından mücbir sebep ve beklenmeyen hal ayrımı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) bünyesinde kurulan tehlikeli atık müdahale biriminde görevli bir radyasyon uzmanı, radyoaktif sızıntı riski bulunan bir tesise yönelik operasyon sırasında, idarenin tüm uluslararası güvenlik standartlarını uygulamasına ve personelin koruyucu ekipmanları eksiksiz kullanmasına rağmen, müdahale edilen materyalin doğasından kaynaklanan öngörülemeyen bir etkileşim sonucunda kalıcı bir sağlık sorunu yaşamıştır. Yapılan idari soruşturmada, ne idarenin bir ihmalinin ne de personelin bir kişisel kusurunun bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu olayda, zarar gören kamu görevlisinin tazminat talebinin idarenin kusursuz sorumluluğu kapsamında karşılanması durumunda dayanılabilecek temel hukuk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

1982 Anayasası'nın 125. maddesinin son fıkrası "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmünü amirdir. Bu anayasal ilke, idarenin mali sorumluluğunun temelini oluşturur.

Buna göre, idarenin hukuki sorumluluğunun genel özellikleri ve şartları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İdarenin yürüttüğü ve yüksek risk teşkil eden bir kamu hizmeti sırasında, kullanılan teknik donanımda önceden öngörülemeyen ve periyodik tüm bakımlara rağmen engellenemeyen ani bir mekanik metal yorgunluğu sonucunda büyük bir patlama meydana gelmiş ve çevre binalar zarar görmüştür. İdare hukukunda illiyet bağını kesen veya daraltan nedenler ve sorumluluk ilkeleri uyarınca, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdare hukukunda, idarenin yürüttüğü kamu hizmetlerinde kullandığı ateşli silahlar, patlayıcı maddeler veya yüksek gerilim hatları gibi bünyesinde doğal olarak yüksek risk barındıran araç ve gereçlerin yol açtığı zararlardan dolayı, idarenin herhangi bir kusuru bulunmasa dahi sorumlu tutulmasını ifade eden kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından işletilen bir hidroelektrik santralinin baraj kapaklarında, günümüz teknolojisi ve bilimsel verileriyle önceden tespit edilmesi imkânsız olan gizli bir metal yorgunluğu (mikro çatlak) sebebiyle aniden kopma meydana gelmiş ve alt havzada bulunan tarım arazileri sular altında kalarak ciddi zarara uğramıştır. İdare, zararın öngörülemez ve önlenemez bir durumdan kaynaklandığını ileri sürerek zarar görenlerin tazminat talebini reddetmiştir.

Bu olaydaki idarenin hukuki sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi idare hukuku ilkelerine göre doğrudur?

X Büyükşehir Belediyesi, şehir içi ulaşımı rahatlatmak amacıyla mevzuata, imar planlarına ve kamu yararına bütünüyle uygun bir idari kararla ana arterlerden birinde çok katlı kavşak ve altgeçit inşaatına başlamıştır. Herhangi bir planlama, projelendirme veya uygulama hatası (hizmet kusuru) bulunmayan ve iki yıl süren bu inşaat süresince, projenin merkezinde yer alan yasal bir akaryakıt istasyonunun araç giriş-çıkış bağlantıları fiziksel olarak tamamen kapanmıştır. İstasyon sahibi, alternatif hiçbir erişim imkânı kalmaması sebebiyle bu süreçte iflas etmiş ve ağır bir maddi zarara uğramıştır. İşletme sahibi, uğradığı zararın tazmini istemiyle idareye karşı tam yargı davası açmıştır.

Buna göre, idare mahkemesinin idareyi tazminata mahkûm edebilmesi için kararına dayanak yapacağı temel hukuki ilke ve gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Bir il özel idaresinde iş makinesi operatörü olarak çalışan kamu görevlisi, köy yolu yapım çalışmaları yürüttüğü esnada, daha önceden şahsi husumeti bulunan bir vatandaşa ait tarlaya kasten girerek ekili ürünlere zarar vermiştir.

Bu olayda ortaya çıkan zararın tazmini ve idarenin sorumluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

İdare, kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla bütünüyle hukuka uygun bir biçimde yürüttüğü bir demiryolu genişletme projesi kapsamında, teknik gereklilikler nedeniyle bir sanayi sitesinin ana giriş güzergahını iki yıl sürecek şekilde değiştirmiştir. Bu uygulama sonucunda, sitenin girişinde bulunan bir akaryakıt istasyonu, ulaşımın zorlaşması nedeniyle müşteri kitlesini büyük oranda kaybetmiş ve ticari olarak özel ve olağandışı bir zarara uğramıştır. İdarenin herhangi bir kusuru bulunmaksızın gerçekleşen bu zararı tazmin etme yükümlülüğü, aşağıdaki sorumluluk ilkelerinden hangisi ile açıklanır?

İdare, tarihi bir bölgede yer alan ve çökme tehlikesi bulunan bir köprünün restorasyonu amacıyla, bölgeye çıkan tek ana yolu bir yıl süreyle araç trafiğine kapatmıştır. Bu işlem sonucunda, yol üzerinde faaliyet gösteren ve tek geçim kaynağı bu güzergâh üzerindeki trafik olan bir konaklama tesisi, alternatif bir ulaşım imkânı da bulunmadığı için faaliyetlerini tamamen durdurmak zorunda kalmış ve ağır bir maddi zarara uğramıştır. İdarenin bu hukuka uygun eylemi sonucunda ortaya çıkan özel ve olağandışı zararı tazmin etmesi gerektiğini savunan kusursuz sorumluluk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ilçede meydana gelen aşırı yağışlar neticesinde dere yatağı taşmış ve civardaki konutlarda büyük çaplı maddi hasar oluşmuştur. Afet sonrası hazırlanan bilirkişi raporunda; bölgeden sorumlu belediyenin dere yatağında mevzuat gereği her yıl yapması zorunlu olan ıslah ve temizlik çalışmalarını ödenek yetersizliği gerekçesiyle o dönem yerine getirmediği, su baskını ihbarı üzerine yola çıkan kurtarma ekiplerinin ise periyodik bakımları aksatılmış itfaiye araçlarının yolda arızalanması sebebiyle olay mahalline makul süreden çok daha sonra ulaşabildiği tespit edilmiştir. Üstelik kurtarma faaliyeti esnasında, yeterli mesleki eğitim verilmemiş bir itfaiye erinin yanlış ekipman kullanımı sonucu bir evin duvarı haksız yere yıkılmıştır.

Meydana gelen zararların tazmini istemiyle idari yargıda açılacak tam yargı davasında, idarenin sorumluluğunun niteliğine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi idare hukuku esaslarına uygundur?