Menkul Sermaye İratları

20 soru

Bay (Z), 2025 takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını elde etmiştir:

- Tam mükellef bir anonim şirketten brüt $500.000$ TL kâr payı elde edilmiştir. Kurum bünyesinde $\%10$ oranında vergi tevkifatı yapılmıştır.
- İsviçre'deki bir bankada bulunan mevduat hesabından $30.000$ TL faiz geliri elde edilmiştir (Türkiye'de tevkifata tabi değildir).
- Türkiye'deki bir bankada bulunan vadeli mevduat hesabından $200.000$ TL brüt faiz geliri elde edilmiştir (Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi kapsamında vergi tevkifatı yapılmıştır).

2025 yılı beyanname verme sınırları şu şekildedir:
- Tevkifata tabi menkul sermaye iratları için (GVK 86/1-c): $230.000$ TL
- Tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratları için (GVK 86/1-d): $13.000$ TL

Buna göre Bay (Z)'nin 2025 yılı gelir vergisi beyanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kâr payının yarısı (

250.000

TL) ile İsviçre banka faizinin tamamı (

30.000

TL) beyan edilmeli; kâr payı üzerinden kesilen

50.000

TL verginin tamamı mahsup edilmelidir.

Kâr payının tamamı (

500.000

TL) ve İsviçre faizi (

30.000

TL) beyan edilmeli; yerli mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmemelidir.

Kâr payının yarısı (

250.000

TL) beyan edilmeli; ancak stopajın sadece yarısı (

25.000

TL) mahsup edilebilir.

Yerli mevduat faizi (

200.000

TL) de dahil olmak üzere elde edilen tüm iratlar beyan edilmeli ve toplam stopaj tutarı mahsup edilmelidir.

İsviçre banka faizi Türkiye'de tevkifata tabi olmadığı için tutarı ne olursa olsun beyannameye dahil edilmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kâr payının yarısı ( $250.000$ TL) ile İsviçre banka faizinin tamamı ( $30.000$ TL) beyan edilmeli; kâr payı üzerinden kesilen $50.000$ TL verginin tamamı mahsup edilmelidir.

Cevap

Kâr payının istisna sonrası tutarı ile yurt dışı faiz geliri toplanarak beyan edilmeli ve kâr payı stopajının tamamı mahsup edilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı istisnadır (

250.000

TL). Bu tutar, tevkifata tabi menkul sermaye iratları için belirlenen beyan sınırını (

230.000

TL) aştığı için beyan edilmelidir. Tevkifata tabi olmayan yurt dışı banka faizleri ise kendi sınırını (

13.000

TL) aştığı için beyana dahildir. Ayrıca, kâr payı üzerinden yapılan tevkifatın tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilebilir.

Adım Adım Çözüm

Kâr payı için istisna ve beyan kontrolü yapılması

\%50

istisna uygulanır:

500.000 / 2 = 250.000

TL. Bu tutar

230.000

TL'lik sınırı aştığı için beyan edilmelidir.

GVK Madde 22/2 uyarınca kâr paylarının yarısı istisnadır.

Yurt dışı faiz geliri için beyan kontrolü yapılması

30.000

TL tutarındaki faiz,

13.000

TL'lik sınırı aştığı için beyan edilmelidir.

Tevkifata tabi olmayan iratlar GVK 86/1-d kapsamında değerlendirilir.

Yerli mevduat faizinin değerlendirilmesi

Beyan dışı bırakılır.

GVK Geçici 67. madde uyarınca yerli mevduat faizleri nihai vergileme olup beyan edilmez.

Mahsup edilecek verginin belirlenmesi

Brüt

500.000

TL üzerinden kesilen

50.000

TL stopajın tamamı.

Kâr payının yarısı istisna olsa da stopajın tamamının mahsup edilebileceği kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında istisna, beyan sınırları ve stopaj mahsubu kurallarının sentezi.

Soru 2Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmiş sayılması için aranan temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Tahsil esası

Tahakkuk esası

Hukuken ve tekemmül esası

Fiili tasarruf esası

Bilanço esası

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuken ve tekemmül esası

Cevap

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesinde geçerli olan temel ilke hukuken ve tekemmül esasıdır.

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmiş sayılması için paranın fiilen tahsil edilmesi gerekmez. Gelirin, sahibinin hukuki tasarrufuna girmesi, yani alacağın hukuken doğması ve miktarının kesinleşmiş (tekemmül etmiş) olması yeterlidir. Bu durum 'hukuken ve tekemmül' ilkesi olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

Gelir Vergisi Kanunu'ndaki gelir unsurlarının elde etme ilkelerini karşılaştırın.

Ticari kazançta tahakkuk, GMSİ'de tahsil, ücrette hukuki ve fiili tasarruf ilkeleri geçerlidir.

Her gelir unsuru için vergilendirmeyi başlatan olay (elde etme) farklı bir hukuki temele dayanır.

Menkul sermaye iratlarına (MSİ) özgü 'elde etme' tanımını inceleyin.

GVK Madde 75 ve ilgili hükümler uyarınca, MSİ için iradın sahibinin emrine amade olması (hukuki tasarruf) ve miktarının kesinleşmesi aranır.

MSİ'de paranın fiilen hesaba yatması veya çekilmesi değil, o paranın kişi adına hukuken doğmuş olması vergilendirme için yeterlidir.

Doğru teknik terimi belirleyin.

Bu durum vergi hukukunda 'hukuken ve tekemmül' ilkesi olarak adlandırılır.

Alacağın doğması (hukuken) ve miktarının belirlenmesi (tekemmül) şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarında Elde Etme İlkesi

Daha Fazla Pratik

Diğer gelir unsurlarının (GMSİ, Ücret, Ticari Kazanç) elde etme ilkelerini bir tablo halinde karşılaştırarak pekiştirin.

Tahmini Süre:45s

Soru 3Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde ettiği kâr payı, faiz ve benzeri gelirler menkul sermaye iradı olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi gelir vergisi açısından "menkul sermaye iradı" (MSİ) kapsamında değerlendirilen bir gelirdir?

Repo (geri alım vaadiyle satış) işlemlerinden sağlanan gelirler

Bir şirketin yönetim kurulu üyelerine ödenen huzur hakkı ödemeleri

Telif haklarının müellifi (yazarı) tarafından kiralanmasından doğan kazançlar

Zirai işletmeye dahil bir traktörün kiraya verilmesinden elde edilen bedel

Kollektif şirket ortağının şirketten aldığı kâr payı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Repo (geri alım vaadiyle satış) işlemlerinden sağlanan gelirler

Cevap

Repo (geri alım vaadiyle satış) işlemlerinden sağlanan gelirler menkul sermaye iradı olarak kabul edilir.

Repo (geri alım vaadiyle satış) işlemleri, bir menkul kıymetin (tahvil, bono vb.) belli bir süre sonunda geri alınması taahhüdüyle satılmasıdır. Bu işlemden elde edilen getiri, paranın (sermayenin) belli bir süre kullandırılması karşılığı alınan bir faiz benzeri irat olduğu için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

75

. maddesi uyarınca menkul sermaye iradı olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iradının tanımını hatırla

GVK Madde

75

: Sermaye dolayısıyla elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlardır.

Gelirin hangi kategoriye girdiğini belirlemek için yasal tanım temeldir.

Seçeneklerdeki gelir unsurlarını vergi türlerine göre sınıflandır

Repo = MSİ; Huzur Hakkı = Ücret; Telif Hakkı (Müellifçe) = GMSİ; Şirket Kâr Payı (Kollektif) = Ticari Kazanç.

Türk vergi sisteminde gelir unsurları arasındaki farkları belirlemek hatayı önler.

Doğru unsuru tespit et

Repo gelirleri sermaye getirisi olduğu için MSİ'dir.

Tanıma uyan tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İradının Kapsamı ve Unsurları

İpuçları

Menkul sermaye iradı, paradan para kazanmak veya sermaye değerinin getirisini elde etmektir.

Şirket kâr payları (şahıs şirketleri hariç) ve faiz türleri genellikle bu gruptadır.

Daha Fazla Pratik

Kar paylarında yarısı istisna uygulamasını ve hangi kurum ödemelerinde bu kuralın geçerli olduğunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 4Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi 'hukuken ve tekemmül' ilkesine bağlanmıştır. Buna göre, bir bankada bulunan mevduat hesabına yürütülen faiz gelirinin vergi hukuku açısından elde edilmiş sayılması için aşağıdaki şartlardan hangisinin gerçekleşmesi yeterlidir?

Faiz tutarının bankadan nakit olarak fiilen çekilmesi

Faiz tutarının hesaplanarak mükellefin tasarrufuna hazır hale getirilmesi

İlgili yıla ait gelir vergisi beyannamesinin vergi dairesine verilmiş olması

Banka tarafından faiz ödemesi üzerinden vergi tevkifatının (stopaj) yapılması

Faiz gelirinin mükellefin banka cüzdanına (hesap özetine) işlenmiş olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz tutarının hesaplanarak mükellefin tasarrufuna hazır hale getirilmesi

Cevap

Faiz tutarının hesaplanarak mükellefin tasarrufuna hazır hale getirilmesi menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi için yeterlidir.

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmiş sayılması için paranın fiilen tahsil edilmesi şart değildir. Gelirin miktar ve mahiyet itibarıyla kesinleşerek (tekemmül) sahibinin hukuki tasarrufuna sunulması (hukuken) elde etme için yeterli kabul edilir. Mevduat faizi örneğinde, faizin hesaplanıp hesap sahibinin emrine hazır hale getirilmesi bu şartı karşılar.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iratlarında (MSİ) geçerli olan elde etme ilkesini belirle.

MSİ'de elde etme ilkesi 'hukuken ve tekemmül' esasıdır.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca MSİ'de gelirin miktarının kesinleşmesi ve hukuki olarak hak kazanılması esastır.

'Hukuken ve tekemmül' kavramının içeriğini analiz et.

İradın miktar ve mahiyet olarak kesinleşip sahibinin tasarrufuna sunulmasıdır.

Bu ilke, paranın fiilen ele geçmesini (tahsil) değil, paranın istenebilir ve kullanılabilir durumda olmasını arar.

Mevduat faizi örneğine uygula.

Bankanın faizi hesaplayıp hesaba alacak kaydetmesi tasarruf yetkisini doğurur.

Mükellef bu aşamadan sonra parayı dilediği zaman çekme veya başka işleme konu etme hakkına sahip olur.

Anahtar Kavram

Hukuken ve Tekemmül Esası

Soru 5Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak kabul edilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı ( $MSİ$ ) kapsamında yer alan gelir unsurlarından biri değildir?

Mevduat faizleri

Hisse senedi kâr payları

Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Repo (geri alım vaadiyle satış) kazançları

Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Cevap

Binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller

Doğru yanıt olan binaların ve arazilerin kiraya verilmesinden elde edilen bedeller,

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

70

. maddesi uyarınca Gayrimenkul Sermaye İradı (

GMSİ

) olarak vergilendirilir. Menkul sermaye iradı (

MSİ

) ise kanunun

75

. maddesinde tanımlandığı üzere, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden (mevduat, hisse senedi, tahvil gibi) elde edilen getirileri kapsar.

Adım Adım Çözüm

Gelir unsurlarının niteliğini belirleme

Menkul sermaye iratlarının nakdi sermaye ve para ile temsil edilen değerlerden (faiz, kâr payı gibi) türediği saptanır.

Soruda istenen ayrımı yapabilmek için öncelikle MSİ tanımındaki temel dayanağın (nakit/menkul kıymet) anlaşılması gerekir.

Kanun maddeleri arasındaki ayrımı yapma

GVK Madde

75

'te sayılan MSİ unsurları ile Madde

70

'de sayılan GMSİ unsurları karşılaştırılır.

Bina ve arazi gibi taşınmaz malların kiralanması GVK Madde

70

uyarınca Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ) olarak tanımlanmıştır.

Sonuçlandırma

Mevduat faizi, repo, kâr payı ve tahvil faizleri MSİ iken; taşınmaz kiralarının bu kapsamda olmadığı teyit edilir.

Yanlış olan seçenek, menkul değil gayrimenkul bir varlığın getirisidir.

Anahtar Kavram

Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İradı Ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 6Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, tam mükellef gerçek kişilerin $2025$ takvim yılında elde ettikleri menkul sermaye iratlarının (MSİ) vergilendirilmesi ve beyanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ( $2025$ yılı gelirleri için GVK $86/1-c$ beyan sınırı $382.000$ TL, GVK $86/1-d$ beyan sınırı $21.000$ TL'dir.)

Türkiye'de yerleşik bankalarca ödenen mevduat faizleri, Geçici

67

. madde kapsamında tevkifata tabi tutulmuş olduğundan tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmez.

Repo işlemlerinden sağlanan kazançlar, kaynakta tevkif yoluyla vergilendirildiği için yıllık beyannameye dahil edilmez ve bu gelirler nihai vergi niteliği taşır.

Kıyı bankacılığından (off-shore) elde edilen faiz gelirleri, herhangi bir tevkifata tabi olmadıkları için

2025

yılı sınırı olan

21.000

TL'yi aşmaları halinde yıllık beyanname ile beyan edilmelidir.

Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle

21.000

TL'lik (GVK

86/1-d

) beyanname verme sınırı üzerinden beyan edilir.

Tam mükellef bir kurumdan elde edilen kâr paylarının yarısı vergiden müstesna olup, kalan yarısı

382.000

TL'yi aşarsa yıllık beyanname ile beyan edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle $21.000$ TL'lik (GVK $86/1-d$ ) beyanname verme sınırı üzerinden beyan edilir.

Cevap

Eurobond faiz gelirleri, tevkifata tabi olmadığı gerekçesiyle

21.000

TL'lik alt sınır üzerinden beyan edilir ifadesi yanlıştır; bu gelirler için

382.000

TL'lik üst sınır geçerlidir.

Eurobond (Dış borçlanma tahvili) faiz gelirleri, GVK

94

. maddesi kapsamında

\%0

oranında tevkifata tabi tutulmaktadır. Türk vergi uygulamasında bir gelirin tevkifat oranının

\%0

olması, o gelirin 'tevkifata tabi tutulmuş gelir' olma statüsünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle Eurobond faizleri, tevkifata tabi olmayan gelirler (alacak faizi, off-shore faizi gibi) için geçerli olan

21.000

TL'lik (

86/1-d

) sınırı değil, tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları için geçerli olan

382.000

TL'lik (

86/1-c

) sınırı esas alır.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iratlarının tevkifat rejimlerini sınıflandırmak

Mevduat ve repo Geçici

67

; Kâr payı ve Eurobond GVK

94

; Off-shore ise tevkifata tabi değildir.

Her gelir türünün beyan kuralı, tabi olduğu tevkifat maddesine göre değişir.

Tevkifata tabi olan ve olmayan gelirler için beyan sınırlarını eşleştirmek

Tevkifata tabi olanlar (GVK

94

kapsamındakiler) için

382.000

TL; tevkifata tabi olmayanlar için

21.000

TL sınır uygulanır.

GVK

86

. maddesi, tevkifatlı ve tevkifatsız gelirler için farklı beyan eşikleri öngörmüştür.

Eurobond faizlerinin tevkifat statüsünü analiz etmek

Eurobondlar GVK

94/1-7-a

uyarınca

\%0

tevkifata tabidir, yani 'tevkifata tabi' kategorisindedir.

Tevkifat oranının sıfır olması, hukuken tevkifat kapsamında olma statüsünü değiştirmez; dolayısıyla yüksek sınıra (

382.000

TL) tabidir.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat Rejimi ve Beyan Sınırları

İpuçları

Menkul sermaye iratlarında hangi gelirlerin 'tevkifata tabi' hangilerinin 'tevkifata tabi olmayan' statüsünde olduğunu ve buna bağlı sınırları hatırlayın.

GVK Geçici

67

. madde kapsamındaki gelirler (mevduat, repo) ile GVK

94

. madde kapsamındaki gelirlerin (kâr payı, Eurobond) beyan usullerini karşılaştırın.

Eurobond faizlerinin tevkifat oranının

\%0

olması, onun GVK

86/1-c

maddesi karşısındaki statüsünü etkiler mi?

Daha Fazla Pratik

GVK Geçici

67

. madde kapsamında vergilendirilen gelirlerin neden beyanname verme sınırının hesabına dahil edilmediğini ve 'nihai vergi' kavramını araştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermayenin, müteşebbis tarafından kullanılması karşılığında elde edilen gelirler menkul sermaye iratı (MSİ) olarak tanımlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iratı kapsamına giren bir gelir türüdür?

Her türlü hisse senetlerinin kâr payları

Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden sağlanan iratlar

Bir ticari işletmenin işletilmesinden doğan kazançlar

Serbest meslek faaliyetinden elde edilen telif kazançları

Zirai bir işletme bünyesinde üretilen ürünlerin satışından sağlanan hasılat

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her türlü hisse senetlerinin kâr payları

Cevap

Her türlü hisse senetlerinin kâr payları

Hisse senetlerinin kâr payları, bir sermaye ortaklığının sonucunda sermayedarın elde ettiği getiridir ve

193

sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun

75

. maddesinin

1

. bendinde açıkça menkul sermaye iratı olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Gelir türünün niteliğinin belirlenmesi

Kazancın kaynağı sermaye kullanımıdır.

Menkul sermaye iradı olması için gelirin emeğe değil, sermayenin başkası tarafından kullanılmasına dayanması gerekir.

Yasal mevzuat ile karşılaştırma

GVK

75

. madde listesinde yer alan unsurların kontrolü.

193

sayılı Kanun'un

75

. maddesinde hisse senedi kâr payları ilk sırada sayılmıştır.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarının Tanımı ve Kapsamı

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Gelir vergisi mevzuatı kapsamında menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesi, elde etme zamanı ve beyan esasları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Menkul sermaye iratlarında elde etme 'hukuken ve tekemmül' esasına bağlanmış olup; gelirin mülkiyetinin hukuken kazanılması ve miktarının kesinleşmesi elde etme için yeterlidir.

Eurobond (Dış borçlanma aracı) faiz gelirleri üzerinden yapılan vergi kesintisi oranı %0 olsa dahi bu gelirler 'tevkifata tabi' kabul edilir ve

2025

yılı için

158.000

TL'lik beyan sınırı dahilinde değerlendirilir.

Mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarınca ödenen kâr payları GVK Geçici 67. madde kapsamında vergilendirildiğinden, bu gelirler için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmez.

Alacak faizleri gibi herhangi bir vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları, herhangi bir alt sınır uygulanmaksızın her durumda yıllık beyanname ile beyan edilmelidir.

Tam mükellef bir kurumun kâr dağıtımı sonucunda elde edilen kâr paylarının yarısı vergiden müstesna olup, kalan tutarın beyan sınırını aşması durumunda elde edilen gelirin tamamı beyan edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacak faizleri gibi herhangi bir vergi kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları, herhangi bir alt sınır uygulanmaksızın her durumda yıllık beyanname ile beyan edilmelidir.

Cevap

Alacak faizleri gibi tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratlarının herhangi bir sınır olmaksızın beyan edileceği ifadesi yanlıştır; bu gelirler için 2025 yılında 13.000 TL tutarında bir beyan sınırı bulunmaktadır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun 86/1-d maddesine göre, bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı belirli bir sınırı (2025 yılı için 13.000 TL) aşmayan, tevkifata ve istisnaya tabi olmayan menkul sermaye iratları için beyanname verilmez. Bu tutarın aşılması durumunda ise gelirin tamamı beyan edilir. Dolayısıyla 'herhangi bir sınır uygulanmaksızın' ifadesi kanuni düzenleme ile çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iratlarında (MSİ) elde etme ilkesini belirle.

MSİ'de elde etme 'hukuken ve tekemmül' esasına dayanır. (Seçenek A elendi).

GVK uyarınca ticari kazançta tahakkuk, GMSİ'de tahsil, MSİ'de ise hukuken ve tekemmül esası geçerlidir.

Özel vergilendirme rejimlerini (Geçici 67. Madde) kontrol et.

Mevduat, repo ve katılım payları Geçici 67 kapsamındadır ve beyan edilmez. (Seçenek C elendi).

Finansal araçlardan elde edilen gelirlerde stopajın nihai vergi olması esastır.

Tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratlarının beyan kurallarını incele.

Alacak faizleri ve yurt dışı mevduat faizleri gibi gelirler için GVK 86/1-d uyarınca beyan sınırı mevcuttur.

2025 yılı için bu sınır 13.000 TL olarak belirlenmiştir ve bu tutarın altındaki gelirler beyan dışıdır.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında elde etme ilkesi ile tevkifata tabi olan ve olmayan gelirlerin beyan sınırları arasındaki farklar.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 9Soru →

Türk vergi sisteminde, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz ve benzeri getiriler menkul sermaye iradı (MSİ) olarak vergilendirilir. Gelirin elde edilmesi noktasında ise "hukuken ve tekemmül" esası uygulanır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı kapsamında değerlendirilen bir gelir unsuru değildir?

Eurobond (dış borçlanma aracı) faiz gelirleri

Katılım bankalarınca ödenen kâr payları

Repo (geri alım vaadiyle satış) kazançları

Konut olarak kiraya verilen bir dairesinden elde edilen kira geliri

Anonim şirketlerin ortaklarına dağıttığı kâr payları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konut olarak kiraya verilen bir dairesinden elde edilen kira geliri

Cevap

Konut olarak kiraya verilen bir dairesinden elde edilen kira geliri, menkul sermaye iradı değil, gayrimenkul sermaye iradıdır.

Doğru cevap olan seçenek, bir taşınmazın kiralanmasına dayandığı için gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ) niteliğindedir. Diğer tüm seçenekler doğrudan nakdi sermaye getirisi olan menkul sermaye iratlarını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iradının tanımını değerlendir.

MSİ; sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri iratlardır.

Hangi gelirlerin bu kategoriye girdiğini belirlemek için temel tanımı bilmek gerekir.

Yatırım araçlarını kategorize et.

Eurobond faizleri, katılım bankası kâr payları, repo kazançları ve şirket temettüleri doğrudan paranın (sermayenin) getirisi olduğu için MSİ'dır.

Seçeneklerdeki finansal enstrümanların vergi kanunundaki yerini belirlemek gerekir.

İstisna durumu saptanır.

Taşınmaz malların (konut, iş yeri, arazi vb.) kiralanması

193

sayılı Kanun'un

70

. maddesi uyarınca Gayrimenkul Sermaye İradı (GMSİ) olarak vergilendirilir.

Menkul sermaye ile gayrimenkul sermaye arasındaki farkı ayırt etmek doğru cevabı sağlar.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarının (MSİ) Kapsamı ve GMSİ ile Farkı

Alternatif Yöntem

Gelir türlerini 'sermaye piyasası aracı' mı yoksa 'taşınmaz mal' mı olduğuna göre ayırarak çözüme ulaşılabilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 10Soru →

Tam mükellef Bay (B), $2025$ takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını elde etmiştir:

* Tam mükellef bir anonim şirketin $2025$ yılı Haziran ayındaki genel kurulunda dağıtılmasına karar verilen, ancak ödemesi $2026$ yılı Ocak ayına sarkan brüt $460.000$ TL kâr payı.
* $2025$ yılında vadesi dolan Eurobond (dış borçlanma aracı) faiz geliri $40.000$ TL.
* Türkiye'de yerleşik bir bankadan elde edilen mevduat faizi $100.000$ TL.

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümleri ve $2025$ yılı beyanname verme sınırı ( $230.000$ TL) dikkate alındığında, Mart $2026$ döneminde verilecek yıllık gelir vergisi beyannamesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kâr payının yarısı (

230.000

TL) ile Eurobond faiz gelirinin tamamı (

40.000

TL) toplanarak beyan edilmelidir; mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmez.

Ödemesi

2026

yılında yapıldığı için kâr payı

2025

yılı beyannamesine dahil edilmez; sadece Eurobond faiz geliri beyan sınırı altında kaldığı için beyanname verilmez.

Kâr payının tamamı (

460.000

TL) ve Eurobond faizi (

40.000

TL) toplanarak beyan edilir; mevduat faizi beyan dışı bırakılır.

Elde edilen tüm menkul sermaye iratları (

600.000

TL) tek bir beyanname ile beyan edilmeli ve ödenen stopajlar mahsup edilmelidir.

Kâr payı stopaj yoluyla vergilendiği için beyan edilmez; sadece Eurobond faizi tevkifata tabi olmadığı için tutarı ne olursa olsun beyan edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kâr payının yarısı ( $230.000$ TL) ile Eurobond faiz gelirinin tamamı ( $40.000$ TL) toplanarak beyan edilmelidir; mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmez.

Cevap

Hukuken ve tekemmül esası uyarınca 2025 geliri sayılan kâr payının vergiye tabi yarısı ile Eurobond faizinin toplamı beyan sınırını aştığı için her iki gelir de beyan edilmeli, mevduat faizi ise kapsam dışı tutulmalıdır.

Kâr paylarında hukuken tekemmül (karar tarihi) esas alındığından gelir 2025 yılına aittir. GVK 22/3 uyarınca bu gelirin sadece yarısı (

230.000

TL) vergiye tabidir. Bu tutar ile Eurobond faiz geliri (

40.000

TL) toplamı (

270.000

TL), 2025 beyan sınırını (

230.000

TL) aştığı için her ikisi de yıllık beyannameye dahil edilmelidir. Mevduat faizi ise Geçici 67. madde uyarınca hiçbir şekilde beyan edilmez.

Adım Adım Çözüm

Elde etme zamanının belirlenmesi

2025 Yılı Geliri

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' (alacak hakkının doğması) ilkesi geçerlidir. Anonim şirket genel kurulunun kâr dağıtım kararı aldığı 2025 yılı, ödeme 2026'ya sarsa bile gelirin elde edildiği yıldır.

Kâr payı istisnasının uygulanması

230.000 TL

GVK 22/3 maddesi uyarınca, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının %50'si gelir vergisinden müstesnadır. (460.000 / 2 = 230.000 TL).

Beyan sınırına tabi gelirlerin toplanması

270.000 TL

GVK 86/1-c uyarınca tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları toplanır. Eurobond faizi (%0 stopajlı olsa da tevkifatlı sayılır) ve kâr payının kalan yarısı toplanır: 230.000 + 40.000 = 270.000 TL.

Sınır kontrolü ve beyan kararı

Beyan Gerekli

Elde edilen 270.000 TL, 2025 yılı beyan sınırı olan 230.000 TL'yi aştığı için kâr payı ve Eurobond faizi beyannameye dahil edilir.

Mevduat faizinin değerlendirilmesi

Beyan Dışı

GVK Geçici 67. madde kapsamında bankalardan elde edilen mevduat faizleri nihai vergilemeye tabidir; yıllık beyannameye dahil edilmez ve diğer gelirler için sınır hesabında dikkate alınmaz.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında elde etme ilkesi, iştirak kazancı istisnası ve beyanname toplama kurallarının sentezi.

Soru 11Soru →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sermaye sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında, nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde ettiği kâr payı, faiz ve benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak kabul edilir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi menkul sermaye iradı niteliği taşımaz?

Mevduat faizleri

Repo işlemlerinden sağlanan gelirler

Her nevi alacak faizleri

İştirak hisselerinden doğan kâr payları

Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti

Cevap

Bir avukatın mesleki faaliyetinden dolayı elde ettiği vekalet ücreti, menkul sermaye iradı değil, serbest meslek kazancı kapsamında değerlendirilir.

Doğru cevap olan avukatlık vekalet ücreti, avukatın şahsi mesaisi ve mesleki bilgisine dayanan 'serbest meslek faaliyeti' sonucu elde edildiği için serbest meslek kazancıdır. Menkul sermaye iradı olabilmesi için gelirin, bir mesleki faaliyet dışında sadece sermayenin getirisinden oluşması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Menkul sermaye iradının tanımını hatırla

GVK Madde

75

'e göre; ticari, zirai veya mesleki faaliyet dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz vb. gelirlerdir.

Soruda istenen 'olmayan' unsuru bulmak için tanım çerçevesini belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki gelirlerin kaynağını analiz et

Faiz, repo ve kâr payları doğrudan sermayeye bağlı gelirlerdir. Ancak vekalet ücreti, şahsi mesai ve mesleki bilgiye dayanır.

Gelirin sermayeden mi yoksa emekten/meslekten mi doğduğunu ayırt etmek sınıflandırma için kritiktir.

Serbest meslek kazancı ile karşılaştır

GVK Madde

65

'e göre her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Vekalet ücretinin hukuki niteliği avukatın 'mesleki faaliyeti' olduğu için bu kategoriye girer.

Anahtar Kavram

Gelir Unsurlarının Ayrımı: Menkul Sermaye İradı vs. Serbest Meslek Kazancı

Soru 12Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi olan Bay (B), $2025$ takvim yılında elde ettiği menkul sermaye iratlarına ilişkin aşağıdaki bilgileri sunmuştur:

Gelir Türü	Brüt Tutar
Tam mükellef bir kurumdan elde edilen kâr payı	$600.000$ TL
Eurobond faiz geliri	$50.000$ TL
Kıyı bankacılığından (off-shore) elde edilen mevduat faizi	$25.000$ TL
Türkiye'de yerleşik bir bankadan elde edilen mevduat faizi	$120.000$ TL

Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili hükümleri ve $2025$ yılı beyan sınırları ( $86/1$ -c için $230.000$ TL, $86/1$ -d için $13.000$ TL) dikkate alındığında, Bay (B)'nin yıllık gelir vergisi beyannamesine dâhil etmesi gereken toplam menkul sermaye iradı matrahı kaç TL'dir?

375.000

350.000

675.000

25.000

495.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 375.000

Cevap

Toplam beyan edilmesi gereken matrah 375.000 TL'dir.

Doğru hesaplamada öncelikle brüt kâr payının yarısı istisna edilir (

300.000

TL). Ardından, tevkifata tabi kâr payı kalanı ile Eurobond faiz geliri (

50.000

TL) toplanarak

2025

yılı beyan sınırı olan

230.000

TL ile karşılaştırılır; toplam sınırın üstünde kaldığı için her iki kalem de beyan edilir. Ayrıca, tevkifata tabi olmayan off-shore mevduat faizi (

25.000

TL) de kendi sınırı olan

13.000

TL'yi aştığı için beyannameye dâhil edilmelidir. Yurt içi mevduat faizi ise Geçici

67

kapsamında beyan dışıdır. Sonuç olarak

300.000 + 50.000 + 25.000 = 375.000

TL matraha ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Kâr payı istisnasını uygula

600.000 / 2 = 300.000

GVK Madde 22 uyarınca tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı gelir vergisinden istisnadır.

Tevkifata tabi menkul sermaye iratlarını gruplandır ve beyan sınırıyla karşılaştır

300.000

(Kâr payı kalan) +

50.000

(Eurobond) =

350.000

TL.

350.000 > 230.000

TL (2025 sınırı).

GVK 86/1-c maddesi uyarınca, tevkifata tabi tutulmuş menkul sermaye iratları toplamı beyan sınırını aşarsa beyan edilir.

Tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratlarını değerlendir

25.000

TL (Off-shore).

25.000 > 13.000

TL (2025 sınırı).

GVK 86/1-d maddesi uyarınca, tevkifata tabi olmayan MSI'lar 13.000 TL'lik sınırı aşıyorsa beyan edilmelidir.

GVK Geçici 67 kapsamındaki gelirleri belirle

120.000

TL (Yurt içi mevduat faizi) beyan edilmez.

Yurt içi banka mevduat faizleri GVK Geçici 67 kapsamında stopaja tabi olup, tutarı ne olursa olsun yıllık beyannameye dâhil edilmez.

Toplam beyan matrahını hesapla

300.000 + 50.000 + 25.000 = 375.000

Beyan sınırı aşılan tüm unsurların safi tutarları toplanır.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında tevkifatlı ve tevkifatsız gelirlerin beyan sınırları ve GVK Geçici 67. madde istisnası ayrımı.

Daha Fazla Pratik

GVK Geçici 67. madde kapsamındaki diğer gelir unsurları (repo, hazine bonosu vb.) ve bunların gerçek kişilerce beyan durumunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 13Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi 'hukuken ve tekemmül' ilkesine bağlanmıştır. Ayrıca, tam mükellef gerçek kişiler tarafından elde edilen bazı menkul sermaye iratları Türkiye'de vergi tevkifatına (stopaj) tabi tutulmadığı için belirli bir maktu sınırı aşması halinde beyan edilmektedir.

Buna göre, tam mükellef bir gerçek kişinin elde ettiği aşağıdaki gelirlerden hangisi, Türkiye'de vergi tevkifatına tabi olmadığı için tutarı kanuni sınırı ( $2025$ yılı için $19.000$ TL) aşması durumunda yıllık beyanname ile beyan edilmek zorundadır?

Türkiye'deki bir bankada açılmış olan mevduat hesabına yürütülen faiz geliri

Bankalar aracılığıyla gerçekleştirilen repo işlemlerinden sağlanan kazançlar

Yurt dışındaki bankalardan (off-shore bankacılık dahil) elde edilen faiz gelirleri

Tam mükellef bir kurumdan elde edilen ve yarısı gelir vergisinden istisna olan kâr payları

Katılım bankalarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yurt dışındaki bankalardan (off-shore bankacılık dahil) elde edilen faiz gelirleri

Cevap

Yurt dışındaki bankalardan (off-shore bankacılık dahil) elde edilen faiz gelirleri, Türkiye'de vergi tevkifatına tabi olmadığı için belirlenen maktu sınırı aşması halinde beyan edilmelidir.

Doğru yanıt olan yurt dışındaki bankalardan (off-shore dahil) elde edilen faiz gelirleri, Türkiye'de herhangi bir vergi kesintisine tabi tutulmazlar. Gelir Vergisi Kanunu'nun 86/1-d maddesi uyarınca, Türkiye'de tevkifata tabi tutulmayan bu tür menkul sermaye iratları, her yıl yeniden belirlenen maktu sınırı (

2025

yılı için

19.000

TL) aşmaları durumunda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirilmek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Elde etme ilkesinin kontrol edilmesi

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi 'hukuken ve tekemmül' etmiş olmaya bağlıdır; yani tahsilat şart değildir, irat üzerinde hukuki tasarruf hakkının doğması yeterlidir.

MSİ unsurlarının vergilendirilme zamanını belirlemek için temel ilkedir.

Gelirin stopaja tabi olup olmadığının belirlenmesi

Türkiye'deki mevduat faizi, repo ve katılım bankası payları kaynakta tevkifata tabidir. Ancak yurt dışı banka faizlerinde (off-shore gibi) Türkiye'de stopaj yapılamaz.

Beyanname verme sınırının hangisinin (GVK 86/1-c veya 86/1-d) uygulanacağını belirlemek gerekir.

Beyan sınırının uygulanması

Tevkifata tabi olmayan MSİ unsurları (GVK 86/1-d),

2025

yılı için

19.000

TL olan maktu sınırı aşarsa beyan edilir. Off-shore faizleri bu kapsama girer.

Mükellefin yıllık beyanname verme yükümlülüğünü sayısal olarak teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında (MSİ) vergilendirme rejimi, iradın Türkiye'de tevkifata (stopaj) tabi olup olmamasına göre değişir. Tevkifata tabi olmayan iratlar için düşük olan maktu beyan sınırı (GVK 86/1-d) uygulanırken, tevkifata tabi olan ve beyan edilmesi gerekenler (kâr payları gibi) için yüksek olan toplama sınırı (GVK 86/1-c) uygulanır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 14Soru →

Tam mükellef gerçek kişi Bay (C), $2025$ takvim yılında elde ettiği menkul sermaye iratlarına (MSİ) ilişkin şu verileri paylaşmıştır:

- Tam mükellef bir sermaye şirketinin $2025$ yılı Haziran ayındaki genel kurulunda dağıtılmasına karar verilen, ancak şirketin likidite sıkışıklığı nedeniyle ödemesini $2026$ yılı Şubat ayında yaptığı brüt $460.000$ TL tutarındaki kâr payı.
- Hazine tarafından $2020$ yılında ihraç edilmiş Eurobondlardan elde edilen $30.000$ TL tutarındaki faiz geliri.
- Yurt dışındaki bir kıyı bankasından (offshore) elde edilen $12.500$ TL tutarındaki faiz geliri.
- Bir katılım bankasındaki kâr payı hesabından elde edilen $150.000$ TL tutarındaki brüt kâr payı.

$2025$ yılı gelirleri için geçerli olan beyan sınırları; GVK madde $86/1-c$ kapsamında $230.000$ TL, GVK madde $86/1-d$ kapsamında ise $13.000$ TL'dir.

Buna göre, Bay (C)'nin $2025$ yılındaki tüm menkul sermaye iratları dikkate alındığında, $2026$ yılının Mart ayında vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alacak toplam MSİ tutarı kaç TL'dir?

30.000

260.000

272.500

422.500

490.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $260.000$

Cevap

Bay (C)'nin beyan edeceği toplam tutar

260.000

TL'dir.

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi 'hukuken ve tekemmül' ilkesine bağlı olduğundan,

2025

yılındaki genel kurul kararı ile kâr payı

2025

yılının geliri sayılır. Bu kâr payının yarısı istisna edildikten sonra kalan

230.000

TL ile

0

stopajlı olduğu için tevkifata tabi kabul edilen

30.000

TL'lik Eurobond faizinin toplamı (

260.000

TL),

2025

yılı beyan sınırı olan

230.000

TL'yi aştığı için beyannameye dahil edilmelidir. Toplam beyan tutarı

260.000

TL olur.

Adım Adım Çözüm

Kâr payının elde edilme yılının tespiti

Gelir

2025

yılına aittir.

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' ilkesi geçerlidir. Kâr paylarında hukuken hak kazanma, genel kurulun kâr dağıtım kararı ile gerçekleşir; fiili ödeme tarihinin (

2026

) önemi yoktur.

Kâr payı istisnasının uygulanması

460.000 / 2 = 230.000

TL.

Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vergiden istisnadır.

Eurobond ve Katılım Bankası gelirlerinin değerlendirilmesi

Eurobond:

30.000

TL (Beyan sınırına tabi). Katılım Bankası: Beyan dışı.

Eurobond faizleri stopaj oranı %

0

olsa da tevkifata tabi kabul edilir. Katılım bankası kâr payları ise GVK Geçici

67

. madde kapsamında kaynağında stopaja tabi olup tutarı ne olursa olsun beyan edilmez.

GVK 86/1-c beyan sınırı kontrolü

230.000

(Kâr payı yarısı) +

30.000

(Eurobond) =

260.000

TL.

Toplam tutar

260.000

TL,

2025

yılı sınırı olan

230.000

TL'yi aştığı için her iki gelir de beyan edilmelidir.

Kıyı bankası (Offshore) gelirinin kontrolü

12.500

TL beyan edilmez.

GVK

86/1-d

uyarınca stopajsız MSİ'ler

13.000

TL'lik sınırı aşmadıkça beyan edilmez ve diğer gelirler nedeniyle beyanname verilse dahi matraha eklenmez.

Anahtar Kavram

Hukuken ve Tekemmül İlkesi ile MSİ Beyan Sınırları

Daha Fazla Pratik

İştirak hissesi satış kazancı ile kâr payı arasındaki vergilendirme farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 15Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi olan Bayan (S), $2025$ takvim yılında elde ettiği ve tamamı 'hukuken ve tekemmül' etmiş olan aşağıdaki menkul sermaye iratlarına ilişkin vergi beyannamesini hazırlamaktadır:

Gelir Türü	Brüt Tutar
Tam mükellef bir kurumdan elde edilen kar payı	$460.000$ TL
$2023$ yılında ihraç edilmiş Eurobondlardan elde edilen faiz geliri	$50.000$ TL
Yurt dışındaki bir bankadan (offshore) elde edilen mevduat faizi	$11.000$ TL
$01.01.2006$ tarihinden sonra ihraç edilen Devlet Tahvili faiz geliri	$150.000$ TL

$2025$ yılı için GVK Madde $86/1-c$ uyarınca tevkifata tabi MSI beyan sınırı $230.000$ TL ve GVK Madde $86/1-d$ uyarınca tevkifata tabi olmayan MSI beyan sınırı $13.000$ TL olduğuna göre, Bayan (S)'nin elde ettiği bu gelirlerin vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yıllık beyanname ile sadece kar payının yarısı (

230.000

TL) ve Eurobond faiz geliri (

50.000

TL) beyan edilmelidir.

Kar payının yarısı (

230.000

TL) tam olarak beyan sınırına eşit olduğu için bu tutar beyan edilmez, sadece Eurobond faiz geliri beyan edilir.

Kıyı bankacılığı (offshore) faiz geliri de diğer gelirler nedeniyle beyanname verildiği için tutarına bakılmaksızın beyannameye dahil edilmelidir.

Devlet tahvili faiz geliri de dahil olmak üzere elde edilen tüm menkul sermaye iratları yıllık beyanname ile beyan edilmelidir.

Kar payının yarısı istisna kapsamında olduğundan ve diğer gelirler de kendi sınırlarının altında kaldığından hiçbir gelir beyan edilmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllık beyanname ile sadece kar payının yarısı ( $230.000$ TL) ve Eurobond faiz geliri ( $50.000$ TL) beyan edilmelidir.

Cevap

Sadece kar payının yarısı (

230.000

TL) ve Eurobond faiz geliri (

50.000

TL) yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmelidir.

Kar payının yarısı istisna edildikten sonra kalan

230.000

TL ile %0 tevkifata tabi olan Eurobond faiz geliri olan

50.000

TL toplandığında elde edilen

280.000

TL,

2025

yılı için belirlenen

230.000

TL'lik beyan sınırını aşmaktadır. Bu durumda her iki gelir kaleminin de beyan edilmesi zorunludur. Kıyı bankacılığı faizi

13.000

TL'lik özel sınırın altında kaldığı için,

2006

sonrası devlet tahvili ise Geçici

67

. madde uyarınca beyan edilmez.

Adım Adım Çözüm

Kar payı istisnasını uygula

460.000 / 2 = 230.000

GVK Madde 22/2 uyarınca, tam mükellef kurumlardan elde edilen kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisnadır.

GVK Madde 86/1-c kapsamındaki toplam geliri hesapla

230.000

(Kar payı vergiye tabi yarısı) +

50.000

(Eurobond faizi) =

280.000

Eurobond faizleri GVK Madde 94 uyarınca %0 tevkifata tabi olduğundan, tevkifata tabi MSI sınıfında değerlendirilerek kar payı ile birlikte toplanır.

Beyan sınırı ile karşılaştır

280.000 > 230.000

Toplam tutar

2025

yılı beyan sınırı olan

230.000

TL'yi aştığı için her iki gelir de beyan edilmelidir.

Diğer gelirlerin durumunu kontrol et

Kıyı bankacılığı (

11.000 < 13.000

) -> Beyan dışı; Devlet Tahvili (Geçici 67. Madde) -> Beyan dışı

Kıyı bankacılığı faizi tevkifata tabi değildir ve beyan sınırının altındadır. 2006 sonrası ihraç edilen devlet tahvilleri ise stopaj yoluyla vergilendirilir ve beyan edilmez.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında tevkifata tabi olan ve olmayan gelirlerin beyan sınırları ve istisna uygulamaları.

Daha Fazla Pratik

Repo gelirleri ve 2006 öncesi ihraç edilen tahvillerin beyan durumlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 16Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi olan Bay (E)'nin $2025$ takvim yılı içerisinde elde ettiği menkul sermaye iratlarına ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

* Yurtdışındaki bir bankadan (offshore) elde edilen $7.000$ TL faiz geliri.
* Türkiye'de yerleşik bir bankadan elde edilen ve üzerinden vadesinde vergi tevkifatı yapılmış olan $450.000$ TL mevduat faiz geliri.
* Tam mükellef bir anonim şirketin $2025$ yılı Aralık ayındaki genel kurulunda dağıtılmasına karar verilen ancak ödemesi $2026$ yılına sarkan brüt $70.000$ TL tutarındaki kâr payı.
* $2010$ yılında ihraç edilmiş olan Eurobondlardan elde edilen $196.000$ TL faiz geliri.
* Bir şahsa verilen borç karşılığında $2025$ yılında tahakkuk eden $6.500$ TL alacak faizi.

$2025$ yılı beyanname verme sınırı $230.000$ TL ve tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratları beyan sınırı $13.000$ TL olduğuna göre; Bay (E)'nin $2025$ yılına ilişkin vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil etmesi gereken toplam menkul sermaye iratı tutarı kaç TL'dir?

209.500

231.000

244.500

279.500

694.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 244.500

Cevap

Bay (E)'nin beyan etmesi gereken toplam tutar

244.500

TL'dir.

Doğru cevap olan seçenekte sunulan tutar; hem tevkifatsız gelirlerin toplamının (

13.500

TL)

13.000

TL'lik sınırı aşması hem de Eurobond ile kâr payı toplamının (

231.000

TL)

230.000

TL'lik sınırı aşması nedeniyle, beyan edilmesi gereken tüm kalemlerin (istisna sonrası net tutarların) doğru toplamıdır.

Adım Adım Çözüm

Tevkifata tabi olmayan gelirlerin değerlendirilmesi (GVK 86/1-d)

Offshore faizi (

7.000

TL) + Alacak faizi (

6.500

TL) =

13.500

TL.

Tevkifata tabi olmayan MSİ toplamı

13.000

TL'lik sınırı aştığı için bu gelirlerin tamamı beyan edilmelidir.

Kâr payı geliri için istisna ve dönem kontrolü

70.000

TL /

2

35.000

TL (İstisna sonrası kalan tutar).

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' ilkesi geçerlidir. Kar dağıtım kararı 2025'te alındığı için gelir bu yılın kabul edilir ve yarısı istisnadır.

Tevkifata tabi olan ve Eurobond gelirleri için beyan sınırı kontrolü (GVK 86/1-c)

Eurobond faizi (

196.000

TL) + Kâr payı (

35.000

TL) =

231.000

TL.

Bu toplam

230.000

TL'lik genel beyan sınırını aştığı için her iki gelir de beyannameye dahil edilir.

Geçici 67. madde kapsamındaki gelirlerin ayrılması

Mevduat faizi (

450.000

TL) = Beyan edilmez.

Yerli bankalardan elde edilen ve tevkifata tabi olan mevduat faizleri Geçici

67

. madde uyarınca tutarı ne olursa olsun beyan dışıdır.

Toplam matrahın hesaplanması

13.500

(Adım 1) +

231.000

(Adım 3) =

244.500

TL.

Beyan sınırı geçen tüm MSİ unsurları toplanır.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında beyanname verme sınırlarının (GVK 86/1-c ve 86/1-d) ayrı ayrı değerlendirilmesi ve 'hukuken ve tekemmül' esasına göre dönemsellik tespiti.

Daha Fazla Pratik

Menkul sermaye iratlarında kâr payı iadesi (vergi mahsubu) hesaplamalarını içeren soruları çözmek master düzeyinde pekiştirme sağlayacaktır.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 17Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi, ortağı olduğu bir kurumun $2025$ yılı kârından pay almasına yönelik karar alınmasıyla kâr payı almaya hak kazanmıştır. Kurum kâr dağıtım tarihini ilan etmiş ve ödenecek tutar kesinleşmiştir ancak ilgili kişi bu tutarı henüz fiilen tahsil etmemiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bu menkul sermaye iradının elde edilme durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gelir henüz nakden tahsil edilmediği için vergilendirme açısından elde edilmiş sayılmaz.

Gelir hukuken ve tekemmül ettiği için fiilen tahsil edilmese dahi elde edilmiş sayılır.

Gelirin elde edilmiş sayılması için mutlaka bir banka veya finans kurumu aracılığıyla ödenmesi şarttır.

Gelir ancak yıllık gelir vergisi beyannamesi verildiği tarihte elde edilmiş kabul edilir.

Kurum tarafından vergi kesintisi (stopaj) ödenmediği sürece gelir elde edilmiş sayılmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir hukuken ve tekemmül ettiği için fiilen tahsil edilmese dahi elde edilmiş sayılır.

Cevap

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi 'hukuken ve tekemmül' esasına bağlı olduğundan, tutar kesinleşip talep edilebilir hale geldiğinde gelir elde edilmiş sayılır.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi, gelirin mahiyet ve tutar itibarıyla kesinleşmesini ve sahibinin bu tutar üzerinde hukuki tasarruf hakkının doğmasını ifade eden 'hukuken ve tekemmül' esasına dayanır. Bu nedenle, kâr dağıtım kararı alınması ve tutarın kesinleşmesiyle birlikte fiili bir ödeme yapılmasa dahi gelir elde edilmiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

Gelir türünü ve ilgili yasal düzenlemeyi belirle.

Kâr payı bir menkul sermaye iradıdır (GVK Madde

75

Soruda bahsedilen kâr payı, sermaye dolayısıyla elde edilen bir irat olduğu için bu sınıfa girer.

Elde etme ilkesini hatırla.

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' esası geçerlidir.

Diğer gelir unsurlarının aksine (örneğin GMSİ'de tahsil esası), MSI'da paranın kasaya girmesi şart değildir.

Senaryodaki şartları analiz et.

Tutar kesinleşmiş (tekemmül) ve ödeme tarihi geldiği için hak doğmuştur (hukuken).

Fiili tahsilat yapılmasa da yasal olarak gelir sahibinin tasarrufuna amade hale gelmiştir.

Anahtar Kavram

Hukuken ve Tekemmül Esası

Daha Fazla Pratik

Menkul sermaye iratları ile gayrimenkul sermaye iratları (GMSİ) arasındaki elde etme ilkelerini (hukuken ve tekemmül vs. tahsil) karşılaştırarak tekrar ediniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 18Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi "hukuken ve tekemmül" (hukuki ve ekonomik tasarruf) esasına bağlanmıştır. Buna göre, tam mükellef bir gerçek kişi tarafından elde edilen aşağıdaki menkul sermaye iratlarından hangisi, Türkiye'de vergi tevkifatına (stopaj) tabi tutulmadığı için Gelir Vergisi Kanunu'nun 86/1-d maddesi uyarınca belirlenen beyanname verme sınırını ( $2025$ yılı için yaklaşık $20.000$ TL) aşması durumunda yıllık beyanname ile beyan edilmelidir?

Repo gelirleri

Mevduat faizleri

Kıyı bankacılığı (off-shore) faiz gelirleri

Katılım bankalarınca ödenen kâr payları

Eurobond (Devlet tahvili) faiz gelirleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kıyı bankacılığı (off-shore) faiz gelirleri

Cevap

Kıyı bankacılığı (off-shore) faiz gelirleri, Türkiye'de vergi tevkifatına tabi olmadığı için düşük beyan sınırına tabidir.

Kıyı bankacılığı (off-shore) faiz gelirleri, yurt dışından elde edildiği ve Türkiye'de herhangi bir vergi tevkifatına (stopaj) tabi tutulmadığı için Gelir Vergisi Kanunu'nun 86/1-d maddesi kapsamına girer. Bu madde uyarınca, tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul sermaye iratları, her yıl yeniden değerleme oranına göre belirlenen (2025 yılı için yaklaşık

20.000

TL) tutarı aşması halinde beyan edilmek zorundadır. Diğer seçeneklerdeki gelirler ya doğrudan stopaj yoluyla vergilendirilmiş sayılır ya da farklı (daha yüksek) beyan sınırlarına tabidir.

Adım Adım Çözüm

İrat türünün tevkifat (stopaj) durumunu belirle.

Kıyı bankacılığı (off-shore) üzerinden elde edilen faizler, yurt dışı kaynaklı olduğu için Türkiye'deki bankalarca vergi kesintisine tabi tutulamaz.

GVK Geçici 67. madde veya 94. madde hükümleri Türkiye sınırları içinde yapılan ödemeleri kapsar.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 86. maddesindeki beyan kurallarını uygula.

Tevkifata tabi tutulmamış menkul sermaye iratları, 86/1-d maddesi uyarınca belirlenen sınırı aşarsa beyan edilir.

Vergi idaresinin takibini sağlamak için tevkifat uygulanmayan gelirlerde daha düşük bir beyan eşiği öngörülmüştür.

İlgili yılın (2025) beyan sınırını kontrol et.

Belirlenen tutarın (yaklaşık

20.000

TL) üzerindeki off-shore faiz geliri yıllık beyannameye dahil edilmelidir.

Hukuken ve tekemmül eden gelirin tasarruf edilebilir hale gelmesiyle beyan yükümlülüğü doğar.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat ve Beyan Ayrımı

Soru 19Soru →

Tam mükellef gerçek kişi Bay (A), $2025$ takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını (MSİ) elde etmiştir:

* Tam mükellef bir anonim şirketten brüt $520.000$ TL kâr payı (Şirket genel kurulu $25.12.2025$ tarihinde kâr dağıtım kararı almış, ödemeyi $10.01.2026$ tarihinde yapmıştır).
* Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen Devlet tahvili (Eurobond) faiz geliri: $40.000$ TL.
* Jersey adalarındaki bir bankadan elde edilen kıyı bankacılığı (offshore) faiz geliri: $11.000$ TL.
* Türkiye'deki bir bankada bulunan repo hesabından elde edilen getiri: $60.000$ TL.

$2025$ yılı gelirleri için beyanname verme sınırı $230.000$ TL, tevkifata tabi olmayan MSİ beyan sınırı ise $13.000$ TL olarak belirlendiğine göre; Bay (A)'nın Mart $2026$ tarihinde vereceği yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil etmesi gereken toplam menkul sermaye iratı tutarı kaç TL'dir?

300.000

311.000

560.000

40.000

260.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $300.000$ TL

Cevap

Bay (A)'nın beyan etmesi gereken toplam menkul sermaye iratı

300.000

TL'dir.

Menkul sermaye iratlarında 'hukuken ve tekemmül' ilkesi gereği, kâr dağıtım kararının alındığı 2025 yılı vergileme dönemidir. Tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı istisna olduğundan

260.000

TL dikkate alınır. Eurobond faizleri (

40.000

TL) ise stopaj oranı %0 olsa da tevkifata tabi gelir sayılır. Bu iki gelirin toplamı olan

300.000

TL, genel beyan sınırı olan

230.000

TL'yi aştığı için beyan edilmelidir. Repo gelirleri stopaj yoluyla nihai vergilendiğinden, offshore geliri ise

13.000

TL'lik sınırın altında kaldığından beyannameye dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

Kâr payının elde edilme zamanını ve beyan tutarını belirleme

260.000

MSİ'de gelir 'hukuken ve tekemmül' ettiğinde elde edilmiş sayılır. Şirket 2025'te dağıtım kararı aldığı için gelir 2025 yılına aittir. Brüt tutarın yarısı (

520.000 / 2

) istisnadır.

Eurobond faiz geliri ve tevkifat durumunu değerlendirme

40.000

Eurobond faizleri GVK 94. madde kapsamında %0 stopaja tabi olsa da 'tevkifata tabi' gelir sayılır ve beyan sınırı kontrolüne (GVK 86/1-c) dahil edilir.

Beyan sınırı kontrolü (GVK 86/1-c)

300.000

Kâr payının yarısı (

260.000

) ile Eurobond faizinin (

40.000

) toplamı olan

300.000

TL,

230.000

TL'lik genel beyan sınırını aştığı için her iki gelir de beyan edilir.

Offshore ve Repo gelirlerini kontrol etme

0

Offshore geliri (

11.000

TL) tevkifata tabi değildir ve

13.000

TL'lik sınırın altındadır. Repo geliri ise Geçici 67. madde kapsamında nihai vergilemeye tabi olup beyan edilmez.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarında Hukuken ve Tekemmül İlkesi ile Beyanname Verme Sınırlarının Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Menkul sermaye iratlarında iade edilecek vergi (stopaj mahsubu) hesaplamalarını içeren karmaşık senaryoları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 20Soru →

Tam mükellef bir gerçek kişi olan mükellefin $2025$ takvim yılında elde ettiği menkul sermaye iratlarına (MSİ) ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Gelir Türü	Tutarı (TL)	Elde Edilme / İşlem Detayı
Anonim Şirket Kâr Payı (Brüt)	$300.000$	$28.12.2025$ tarihinde dağıtım kararı alınmış, ödeme Şubat $2026$ ’da yapılmıştır.
Eurobond Faiz Geliri ( $2022$ İhraç)	$70.000$	$15.11.2025$ tarihinde tahsil edilmiştir.
Kıyı Bankacılığı (Off-shore) Faizi	$14.000$	$30.12.2025$ tarihinde hesaba aktarılmıştır.
Mevduat Faizi (Stopajlı)	$100.000$	$31.12.2025$ tarihinde vadesi dolmuş ve hesaba geçmiştir.

Veriler:
- $2025$ yılı için GVK m. $86/1$ -c beyan sınırı $230.000$ TL'dir.
- $2025$ yılı için GVK m. $86/1$ -d beyan sınırı $13.000$ TL'dir.
- Mevduat faizleri GVK Geçici $67$ . madde kapsamında vergilendirilmektedir.

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesine ilişkin "hukuken ve tekemmül" esası dikkate alındığında, mükellefin Mart $2026$ döneminde beyan etmesi gereken toplam menkul sermaye iradı matrahı kaç TL'dir?

14.000

234.000

84.000

384.000

0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $14.000$

Cevap

Mükellefin beyan etmesi gereken toplam MSİ matrahı

14.000

TL'dir.

Menkul sermaye iratlarında gelirin elde edilmesi hukuki ve ekonomik tasarruf imkanının doğmasıyla gerçekleşir. Anonim şirket kâr paylarında genel kurulun dağıtım kararı aldığı tarih (Aralık 2025) gelirin elde edildiği tarihtir. Brüt

300.000

TL kâr payının yarısı istisna olup kalan

150.000

TL ile

70.000

TL'lik Eurobond faizi toplamı (

220.000

TL),

230.000

TL'lik beyan sınırının altında kaldığı için beyannameye dahil edilmez. Stopajsız olan off-shore geliri (

14.000

TL) ise

13.000

TL'lik m. 86/1-d sınırını aştığı için beyan edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

Elde etme zamanının belirlenmesi

Tüm gelirler

2025

yılına aittir.

MSİ'de 'hukuken ve tekemmül' esası geçerlidir. Kâr payı dağıtım kararı alındığında, faizler ise vadesinde hesaba aktarıldığında elde edilmiş sayılır.

Kâr payı istisnasının uygulanması

300.000 / 2 = 150.000

TL istisna,

150.000

TL kalan.

GVK m.

22/2

uyarınca tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı gelir vergisinden istisnadır.

Tevkifata tabi MSİ toplamının beyan sınırı ile kıyaslanması

150.000

(Kâr payı) +

70.000

(Eurobond) =

220.000

TL.

Eurobondlar %

0

stopajlı (tevkifata tabi) kabul edilir. Toplam

220.000

TL,

230.000

TL'lik m.

86/1

-c sınırının altında kaldığı için bu gelirler beyan edilmez.

Tevkifata tabi olmayan MSİ'nin değerlendirilmesi

Off-shore faizi (

14.000

TL)

> 13.000

TL.

Kıyı bankacılığı faizi tevkifata tabi değildir ve m.

86/1

-d sınırını aştığı için tamamı beyan edilmelidir.

Nihai matrahın belirlenmesi

14.000

TL.

Mevduat faizi Geçici

67

kapsamında olduğundan tutarı ne olursa olsun beyan dışıdır. Sınırı aşan tek kalem off-shore geliridir.

Anahtar Kavram

Menkul Sermaye İratlarında Elde Etme ve Beyan Sınırları

Menkul Sermaye İratları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik