Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 5

Soru 81Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında "121 Alacak Senetleri" hesabının borç kalanı $153.000$ TL'dir. Yapılan envanter incelemesinde bu tutarın tamamının vadesine $30$ gün kalmış ticari bir senede ait olduğu tespit edilmiştir. T.C. Merkez Bankası reeskont faiz oranı $\%24$ olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre hesaplanacak reeskont tutarı ve yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Reeskont tutarı

3.000

TL'dir ve "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlandırılır.

Reeskont tutarı

3.060

TL'dir ve "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlandırılır.

Reeskont tutarı

3.000

TL'dir ve "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabı borçlandırılır.

Dönemsellik kavramı gereği senet vadesinde tahsil edilene kadar herhangi bir reeskont kaydı yapılmaz.

Reeskont tutarı

3.000

TL'dir ve "121 Alacak Senetleri" hesabı alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reeskont tutarı $3.000$ TL'dir ve "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlandırılır.

Cevap

Reeskont tutarı

3.000

TL olarak hesaplanır ve alacak senedi olduğu için "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlandırılır.

VUK hükümlerine göre reeskont hesaplamasında iç iskonto yöntemi kullanılır. Yapılan hesaplamada

F = \frac{153.000 \times 30 \times 24}{36.000 + (30 \times 24)} = 3.000

TL sonucu bulunur. Alacak senetlerinin dönem sonu değerindeki bu düşüş, ihtiyatlılık kavramı gereği gider olarak kaydedilmelidir. Bu nedenle "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan "122 Alacak Senetleri Reeskontu" hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Vergi Usul Kanunu'na uygun İç İskonto formülünü belirleyiniz.

F = \frac{A \times n \times t}{36.000 + (n \times t)}

VUK uyarınca senetli alacak ve borçların değerlemesinde iç iskonto yöntemi esastır.

2

Verilen değerleri formülde yerine koyunuz (

A=153.000

,

n=30

,

t=24

).

F = \frac{153.000 \times 30 \times 24}{36.000 + (30 \times 24)}

Nominal değer, kalan gün sayısı ve faiz oranı hesaplamaya dahil edilir.

3

Matematiksel işlemleri gerçekleştiriniz.

F = \frac{110.160.000}{36.720} = 3.000

TL

Payda kısmındaki

36.000 + 720

toplamı iç iskonto hesaplamasının temel farkıdır.

4

Muhasebe kaydını oluşturunuz.

Borç: 657 Reeskont Faiz Giderleri

3.000

TL / Alacak: 122 Alacak Senetleri Reeskontu

3.000

TL

Alacak senetlerindeki değer azalışı işletme için bir giderdir ve ihtiyatlılık kavramı gereği kaydedilir.

Anahtar Kavram

Reeskont işlemi, senedin üzerindeki nominal değerin, bilançonun düzenlendiği tarih itibarıyla sahip olduğu gerçek değere (peşin değere) indirgenmesi işlemidir.

İpuçları

1

Reeskont hesaplamasında VUK'un zorunlu kıldığı 'İç İskonto' formülünü hatırlayınız.

2

Formüldeki payda kısmının

36.000 + (n \times t)

şeklinde olması gerektiğini ve alacak senedi için bunun bir gider olduğunu unutmayınız.

3

153.000 \times 720 / 36.720

işlemini yaparak tutarı bulabilir, gider kaydı için 657 kodlu hesabı kullanabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri Borç Senetleri için kullanarak yapılacak gelir kaydını ve net kar üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak nominal değeri

(1 + (faiz \times vade))

oranına bölerek peşin değeri bulabilir (

153.000 / 1,02 = 150.000

), aradaki farkı reeskont olarak alabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 82Soru →

İşletme, $20.11.2024$ tarihinde işletme müdürünün kullanımı için $1.800.000$ TL (KDV hariç) bedelle bir binek otomobil satın almıştır. Faydalı ömrü $5$ yıl olan bu araç için işletme tarafından normal amortisman yöntemi benimsenmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin $2024$ yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

30.000

60.000

120.000

360.000

720.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.000

Cevap

Binek otomobillerde uygulanan kıst amortisman kuralı gereği, işletmenin 2024 yılı sonunda ayırması gereken tutar 60.000 TL'dir.

Vergi Usul Kanunu uyarınca, işletmelerin faaliyetlerinde kullandıkları binek otomobiller için satın alındıkları ilk yıl 'kıst amortisman' uygulaması yapılır. Bu kurala göre, varlığın yıllık amortisman tutarının 12 aya bölünmesiyle bulunan aylık tutar, o yılın sonuna kadar olan ay sayısı ile çarpılır.

1.800.000

TL maliyet bedelli ve

5

yıl ömürlü aracın yıllık amortismanı

360.000

TL olup; Kasım ayında alındığı için yıl sonuna kadar geçen

2

aylık süre için

60.000

TL amortisman ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman oranının belirlenmesi

\%20

Normal amortisman yönteminde oran

1 / \text{Faydalı Ömür}

formülü ile bulunur.

1 / 5 = 0,20

yani

\%20

.

2

Tam yıl amortisman tutarının hesaplanması

360.000

TL

1.800.000 \text{ TL} \times \%20 = 360.000 \text{ TL}

.

3

Kıst amortisman uygulanacak ay sayısının belirlenmesi

2

Ay

Varlık 20 Kasım'da alındığı için 2024 yılında Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 2 aylık kullanım süresi mevcuttur.

4

Dönem sonu amortisman payının hesaplanması

60.000

TL

Kıst amortisman formülü:

(\text{Tam Yıl Payı} / 12) \times \text{Kullanılan Ay Sayısı}

.

(360.000 / 12) \times 2 = 60.000 \text{ TL}

.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması

İpuçları

1

Varlığın bir 'binek otomobil' olduğunu ve bu tür varlıklar için ilk yıl özel bir kural uygulandığını hatırlayın.

2

Normal amortisman oranını %20 olarak hesapladıktan sonra yıllık tutarı bulup, varlığın yılın bitimine kaç ay kala alındığına odaklanın.

3

Kasım ve Aralık aylarını içeren 2 aylık süreyi yıllık tutarın 12'de birini kullanarak hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

İlk yıl ayrılmayan amortisman tutarının (

300.000

TL) hangi yılda gider yazılacağını araştırınız.

Alternatif Yöntem

Önce bir aylık amortisman payını bulup sonra ay sayısıyla çarpabilirsiniz:

1.800.000 / 5 = 360.000

(yıllık);

360.000 / 12 = 30.000

(aylık);

30.000 \times 2 = 60.000

TL.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 83Soru →

Muhasebe sürecinde envanter işlemleri; işletmenin iktisadi değerlerinin miktar ve değer olarak kesin bir şekilde saptanması amacıyla yürütülür. Bu süreçte, iktisadi kıymetlerin varlığının fiilen tespiti ile bu varlıkların muhasebe kayıtlarına uygun hale getirilmesi için yapılan düzeltme kayıtları farklı aşamalarda gerçekleştirilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi işletmenin "muhasebe içi envanter" (kaydi envanter) aşamasında gerçekleştirdiği işlemlerden biri değildir?

Dönem sonu stok değer düşüklüğü karşılıklarının hesaplanarak defter kayıtlarına geçirilmesi

Maddi duran varlıklar için dönem sonu amortisman paylarının hesaplanarak ilgili gider hesaplarına yansıtılması

Bankadaki mevduatların, bankadan alınan hesap özetleri ile karşılaştırılarak mevcut tutarların fiilen saptanması

Gelecek dönemlere ait olarak peşin ödenen giderlerin, dönemsellik ilkesi gereği ilgili dönem hesaplarına aktarılması

Vadesi gelmemiş senetli alacaklar için reeskont hesaplanarak senetlerin öz değerine indirgenmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankadaki mevduatların, bankadan alınan hesap özetleri ile karşılaştırılarak mevcut tutarların fiilen saptanması

Cevap

Bankadaki mevduat tutarlarının hesap özetleri (ekstre) ile karşılaştırılarak fiili durumun saptanması işlemi, muhasebe dışı envanter kapsamında yer alır.

Varlık ve borçların fiili mevcudiyetinin tespiti (sayma, ölçme, tartma veya banka ekstresi gibi belgelerle doğrulama), muhasebe dışı envanter aşamasıdır. Banka hesap özetleri ile karşılaştırma yaparak mevcut bakiyeyi saptamak, defter dışı bir tespit faaliyeti olduğu için doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter aşamalarını tanımlama

Envanter; muhasebe dışı envanter (fiili tespit) ve muhasebe içi envanter (kaydi düzeltme) olarak ikiye ayrılır.

Dönem sonu işlemlerinin hangi sırayla ve hangi yöntemle yapılacağını belirlemek için bu ayrım kritiktir.

2

Muhasebe dışı envanteri analiz etme

Sayım, tartım, ölçüm ve dış belgelerle (banka ekstresi vb.) mevcutların saptanması muhasebe dışı envanterdir.

Bu aşamada henüz defter kaydı yapılmaz, sadece fiili durum (gerçek mevcudiyet) tespit edilir.

3

Muhasebe içi envanteri analiz etme

Amortisman, reeskont, karşılık ayırma ve dönemsellik kayıtları muhasebe içi envanterdir.

Genel geçici mizan sonrası, fiili sonuçların defterlere yansıtılması ve hesapların kapatılması bu aşamada gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Muhasebe Dışı ve Muhasebe İçi Envanter Ayrımı

İpuçları

1

Eğer işlem bir yevmiye kaydı (madde) gerektiriyorsa muhasebe içi; sadece fiziksel bir tespit veya kontrol içeriyorsa muhasebe dışıdır.

2

Muhasebe dışı envanterde miktar saptanır, muhasebe içi envanterde ise değerleme ve düzeltme kayıtları yapılır.

Daha Fazla Pratik

Dönem sonu işlemlerinin sıralamasını (Muhasebe Dışı Envanter -> Genel Geçici Mizan -> Muhasebe İçi Envanter -> Kesin Mizan) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 84Soru →

İşletmenin ticari faaliyetlerinden doğan $150.000$ TL tutarındaki senetli alacağı için açtığı dava, dönem sonunda işletme aleyhine sonuçlanmış ve kesinleşen mahkeme kararıyla alacağın tahsil imkanının tamamen ortadan kalktığı (değersiz alacak niteliği kazandığı) tespit edilmiştir. Bu alacak için geçmiş dönemlerde herhangi bir karşılık ayrılmadığı bilindiğine göre, yapılacak envanter kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

150.000

TL borçlandırılır.

654 Karşılık Giderleri hesabı

150.000

TL borçlandırılır.

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı

150.000

TL borçlandırılır.

128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı

150.000

TL borçlandırılır.

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı $150.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Daha önce karşılık ayrılmamış olan ve mahkeme kararıyla değersizleşen alacak, 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına borç kaydedilerek giderleştirilir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca, mahkeme kararı gibi belgelerle tahsil imkanının kalmadığı kesinleşen alacaklar 'Değersiz Alacak' olarak adlandırılır. Eğer işletme bu alacak şüpheli hale geldiğinde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırmış olsaydı, zarar 129 nolu hesaptan karşılanırdı. Ancak soruda karşılık ayrılmadığı açıkça belirtildiği için, ortaya çıkan kesin zarar '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabına borç yazılarak doğrudan o dönemin gideri olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın hukuki durumunu analiz etme

Alacak mahkeme kararı ile kesin olarak tahsil edilemez hale geldiğinden 'Değersiz Alacak' niteliği kazanmıştır.

Vergi Usul Kanunu'na göre kazai bir hükme (mahkeme kararına) dayanarak tahsili imkansızlaşan alacaklar değersiz alacak sayılır.

2

Karşılık durumunu kontrol etme

Alacak için geçmiş dönemlerde herhangi bir karşılık ayrılmamıştır.

Muhasebe kaydının doğrudan gider mi yoksa mevcut karşılıktan mahsup mu edileceğini belirlemek için bu bilgi kritiktir.

3

Muhasebe kaydını belirleme

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı Borçlandırılır / 121 (veya 128) Alacak Hesabı Alacaklandırılır.

Karşılık ayrılmamış değersiz alacaklar, işletme için kesinleşmiş bir zarar niteliğinde olduğundan doğrudan olağandışı gider yazılır.

Anahtar Kavram

Değersiz Alacakların Muhasebeleştirilmesi

Soru 85Soru →

İşletmenin geçici yatırım amacıyla portföyünde bulunan $X$ işletmesine ait hisse senetlerinin maliyet bedeli $200.000$ TL'dir. Bu hisse senetleri için önceki dönem sonunda $15.000$ TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. Cari dönem sonunda yapılan envanter işlemlerinde, söz konusu hisse senetlerinin borsa rayicinin $175.000$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10.000

TL tutarında Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

25.000

TL tutarında Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

10.000

TL tutarında Komisyon Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

25.000

TL tutarında Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı borçlandırılmalıdır.

15.000

TL tutarında Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklandırılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $10.000$ TL tutarında Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

Cevap

İşletme, cari dönem sonundaki toplam değer düşüklüğü olan

25.000

TL ile önceki dönemden gelen

15.000

TL karşılık arasındaki fark olan

10.000

TL için ek karşılık ayırmalı ve Karşılık Giderleri hesabını borçlandırmalıdır.

Doğru cevap olan ifadeye göre, hisse senetlerinin maliyet bedeli (

200.000

TL) ile dönem sonu borsa değeri (

175.000

TL) arasındaki fark olan

25.000

TL işletmenin maruz kaldığı toplam değer kaybıdır. Ancak, işletme önceki dönemde zaten

15.000

TL karşılık ayırdığı için, bu dönem sadece aradaki fark olan

10.000

TL tutarında ek karşılık ayırmalıdır. Bu işlem için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılırken '119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam değer düşüklüğünü hesapla

200.000

TL (Maliyet) -

175.000

TL (Borsa Rayici) =

25.000

TL

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri maliyet bedeli ile borsa rayicinden düşük olanıyla değerlenir.

2

Ayrılması gereken ek karşılık tutarını belirle

25.000

TL (Gereken Toplam) -

15.000

TL (Mevcut Karşılık) =

10.000

TL

Daha önce ayrılmış bir karşılık varsa, sadece aradaki fark (artış) kadar yeni kayıt yapılır.

3

Muhasebe kaydını oluştur

654 Karşılık Giderleri Hesabı (Borç):

10.000

TL / 119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (Alacak):

10.000

TL

Değer düşüklüğü bir giderdir ve ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık yöntemiyle muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği hisse senetlerinde değer düşüklüğü karşılığı ayırma ve ek karşılık mantığı.

İpuçları

1

Hisse senetlerinde değer düşüklüğü, maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farktır.

2

Önceki dönemden devreden bir karşılık varsa, bu tutar toplam ihtiyaçtan düşülerek sadece 'ek' miktar kaydedilir.

3

Cari dönem sonundaki

25.000

TL'lik toplam ihtiyacın

15.000

TL'si zaten hesapta mevcut, geri kalan tutarı gider yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin borsa değerinin maliyet bedelinin üzerine çıkması durumunda yapılacak işlemi (veya işlemsizliği) araştırınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 86Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihi itibarıyla portföyünde bulunan menkul kıymetlere ilişkin envanter bilgileri şu şekildedir:

* Geçici yatırım amacıyla tanesi $80$ TL'den satın alınan $1.000$ adet hisse senedinin borsa rayici $75$ TL olarak tespit edilmiştir. Alış sırasında ödenen $2.000$ TL komisyon tutarı, muhasebe kaydı sırasında hatalı bir şekilde hisse senetlerinin maliyetine eklenmiştir.
* $01.11 .2025$ tarihinde satın alınan $100.000$ TL nominal değerli, yıllık $\%24$ faiz getirili devlet tahvillerinin faiz ödemesi kupon vadesi sonunda ( $01.11 .2026$ ) tahsil edilecektir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu ayarlama kayıtlarında "Karşılık Giderleri" ve "Faiz Gelirleri" hesaplarına kaydedilmesi gereken tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Karşılık Giderleri:

5.000

TL; Faiz Gelirleri:

4.000

TL

Karşılık Giderleri:

7.000

TL; Faiz Gelirleri:

4.000

TL

Karşılık Giderleri:

5.000

TL; Faiz Gelirleri:

0

TL

Karşılık Giderleri:

5.000

TL; Faiz Gelirleri:

24.000

TL

Karşılık Giderleri:

0

TL; Faiz Gelirleri:

4.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karşılık Giderleri: $5.000$ TL; Faiz Gelirleri: $4.000$ TL

Cevap

Karşılık Giderleri için

5.000

TL, Faiz Gelirleri için

4.000

TL tutarında kayıt yapılmalıdır.

Doğru cevap, hisse senetleri için komisyon hariç maliyet üzerinden (

80.000

TL) piyasa değeri ile fark olan

5.000

TL'lik karşılık giderini ve tahviller için Kasım-Aralık dönemine ait

4.000

TL'lik faiz gelirini yansıtan seçenektir. Komisyonlar maliyete eklenmediği için baz alınan maliyet bedeli doğru hesaplanmış ve dönemsellik ilkesi uyarınca tahakkuk kaydı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senedi maliyetini düzeltme

Gerçek Maliyet:

1.000 \times 80 = 80.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve VUK uyarınca menkul kıymet alım komisyonları maliyete eklenmez, doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilir.

2

Hisse senedi değer düşüklüğü karşılığını hesaplama

Karşılık Tutarı:

80.000 - (1.000 \times 75) = 5.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyet bedelinin altına düşen hisse senetleri için aradaki fark kadar karşılık ayrılır (654 Karşılık Giderleri / 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı).

3

Tahvil faiz tahakkukunu hesaplama

100.000 \times \%24 \times (2/12) = 4.000

TL

Dönemsellik kavramı gereği, Kasım ve Aralık aylarına ait 2 aylık faiz geliri, tahsilat henüz yapılmasa da dönemin geliri olarak kaydedilmelidir (181 Gelir Tahakkukları / 642 Faiz Gelirleri).

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin değerlemesinde komisyonların maliyete eklenmemesi, ihtiyatlılık gereği karşılık ayrılması ve dönemsellik gereği faiz tahakkuku yapılması esastır.

Soru 87Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında ticari faaliyetlerinden kaynaklanan $244.000$ TL tutarında Alacak Senedi ve $122.000$ TL tutarında Borç Senedi bulunmaktadır. Her iki senedin de vadesine $30$ gün kalmıştır ve reeskont işlemlerinde uygulanacak yıllık faiz oranı $\%20$ olarak belirlenmiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve iç iskonto yöntemi dikkate alındığında, bu reeskont işlemlerinin işletmenin dönem sonu kârı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

2.000

TL azalış

2.000

TL artış

2.033

TL azalış

4.000

TL azalış

6.000

TL azalış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.000$ TL azalış

Cevap

Dönem sonu kârında net 2.000 TL azalış meydana gelir.

Vergi Usul Kanunu uyarınca iç iskonto yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamada, alacak senetleri için

4.000

TL tutarında faiz gideri (657), borç senetleri için ise

2.000

TL tutarında faiz geliri (647) tahakkuk ettirilir. Gelir ve giderlerin netleştirilmesi sonucunda işletmenin dönem sonu kârı

2.000

TL azalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak senetleri için iç iskonto tutarını hesapla.

F_{alacak} = \frac{244.000 \times 20 \times 30}{36000 + (20 \times 30)} = \frac{146.400.000}{36.600} = 4.000

TL

VUK'a göre reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi zorunludur.

2

Borç senetleri için iç iskonto tutarını hesapla.

F_{borç} = \frac{122.000 \times 20 \times 30}{36000 + (20 \times 30)} = \frac{73.200.000}{36.600} = 2.000

TL

Alacak senetleri reeskont edildiğinde borç senetlerinin de reeskont edilmesi zorunludur.

3

Reeskont tutarlarının gelir/gider karakterini belirle ve net etkiyi bul.

Alacak Reeskontu:

4.000

TL (Gider) | Borç Reeskontu:

2.000

TL (Gelir) | Net:

2.000

TL Gider Fazlası (Azalış)

657 Reeskont Faiz Giderleri hesabı kârı azaltırken, 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı kârı artırır.

Anahtar Kavram

İç İskonto ve Reeskontun Kâr Üzerindeki Net Etkisi

Daha Fazla Pratik

Reeskont işlemlerinin ertesi yılın başında (

01.01

) yapılan ters kayıt (iptal) işleminin bilançodaki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 88Soru →

İşletmelerde dönem sonu kapanış süreci; genel geçici mizanın düzenlenmesi, envanter çalışmalarının yürütülmesi ve sonuç hesaplarının kapatılması gibi birbirini izleyen aşamalardan oluşur. $213$ sayılı Vergi Usul Kanunu ( $VUK$ ) ve muhasebe standartları çerçevesinde yürütülen bu süreçte "envanter" kavramı ve uygulaması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etme sürecidir.

Muhasebe içi envanter; iktisadi kıymetlerin miktar bazlı fiziki sayımının yapıldığı, muhasebe dışı envanterden önce gerçekleştirilmesi gereken temel bir hazırlık aşamasıdır.

Değerleme işlemi, muhasebe dışı envanterin bir parçası olmayıp; yalnızca dönem sonu yansıtma kayıtları sırasında gerçekleştirilen teknik bir muhasebe içi süreçtir.

VUK

hükümlerine göre, envanterde yer alan kalemlerin tek tek listelenmesi yerine, sadece ilgili hesapların toplam bakiyelerinin envanter defterine yazılması mufassal tespit ilkesi için yeterlidir.

Envanter süreci, genel geçici mizan ile fiili durum arasındaki farkların saptanıp geçici bir hesaba kaydedilmesiyle hukuki ve teknik olarak tamamlanmış sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etme sürecidir.

Cevap

Envanter çıkarmak; bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve müfredatlı olarak tespit etme sürecidir.

Doğru olan ifade, envanterin yasal ve teknik tanımını eksiksiz yansıtmaktadır. Envanter sadece malların sayılması değil; varlıklar, alacaklar ve borçların miktar bazlı tespiti ile bunların bilanço günündeki değerlerinin (değerleme) saptanması sürecidir.

Adım Adım Çözüm

1

Envanterin yasal tanımını analiz etme

213

sayılı

VUK

Madde

186

uyarınca envanter; sayım, ölçüm, tartım ve değerlemeyi kapsayan bir bütündür.

Envanterin sadece fiziksel bir sayım mı yoksa parasal bir tespiti de kapsayıp kapsamadığını belirlemek için.

2

Muhasebe içi ve dışı envanter ayrımını yapma

Muhasebe dışı envanter fiili durumu (sayım+değerleme), muhasebe içi envanter ise kaydi durumu (ayarlama kayıtları) ifade eder.

Sürecin hangi adımının nerede gerçekleştiğini doğru kategorize etmek için.

3

Seçeneklerdeki teknik hataları eleme

Değerlemenin muhasebe dışı envanterin bir parçası olduğu ve müfredatlı (ayrıntılı) kaydın zorunlu olduğu teyit edildi.

Yanlış kurgulanmış ifadeleri yasal mevzuata göre ayıklamak için.

Anahtar Kavram

Envanterin Tanımı ve Kapsamı (VUK 186)

İpuçları

1

Envanterin yasal tanımının içinde 'değerleme' kavramının olup olmadığını hatırlayın.

2

Muhasebe dışı envanter gerçek (fiili) durumu, muhasebe içi envanter ise defterdeki (kaydi) durumu ifade eder.

3

VUK

186

. maddesi envanteri; saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek olarak dört temel eylemle tanımlar.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe içi envanter kayıtları sonrasında düzenlenen 'Kesin Mizan' ile 'Genel Geçici Mizan' arasındaki farkları inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 89Soru →

Doruk İşletmesi'nin $2026$ yılı dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, işletme stoklarında bulunan ve maliyet bedeli $200.000$ TL olan bir grup ticari malın modasının geçmesi nedeniyle değer kaybettiği tespit edilmiştir. İşletme, söz konusu malları öncelikle '157 Diğer Stoklar' hesabına devretmiş, ardından Takdir Komisyonu'na başvurmuştur. Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucunda bu malların emsal bedeli $140.000$ TL olarak belirlenmiş ve işletme bu tutar üzerinden karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin stok değer düşüklüğü karşılığı ayırmasına ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri

60.000

(BORÇ) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

60.000

(ALACAK)

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

60.000

(BORÇ) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

60.000

(ALACAK)

654 Karşılık Giderleri

60.000

(BORÇ) / 157 Diğer Stoklar

60.000

(ALACAK)

654 Karşılık Giderleri

140.000

(BORÇ) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

140.000

(ALACAK)

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

60.000

(BORÇ) / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar

60.000

(ALACAK)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri $60.000$ (BORÇ) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı $60.000$ (ALACAK)

Cevap

İşletme, maliyet bedeli (

200.000

TL) ile Takdir Komisyonu tarafından belirlenen emsal bedel (

140.000

TL) arasındaki fark olan

60.000

TL için '654 Karşılık Giderleri' hesabını borçlandırıp, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabını alacaklandırmalıdır.

Doğru yevmiye kaydında, Takdir Komisyonu tarafından onaylanan değer kaybı tutarı olan

60.000

TL (

200.000

-

140.000

), bir dönem gideri olarak '654 Karşılık Giderleri' hesabının borcuna; ilgili varlığın değerini bilançoda net olarak göstermek amacıyla da aktif düzenleyici bir hesap olan '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Karşılık tutarının hesaplanması

200.000 - 140.000 = 60.000

TL

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı gereği karşılık, maliyet bedeli ile emsal bedel arasındaki fark kadar ayrılır.

2

Gider hesabının belirlenmesi

654 Karşılık Giderleri

Stoklarda meydana gelen değer düşüklükleri işletme için dönem içi bir gider niteliğindedir.

3

Karşı hesap (düzenleyici hesap) seçimi

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

Stokların değerini bilançoda netleştirmek amacıyla aktif karakterli ancak pasif işleyişli bu düzenleyici hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı ve Emsal Bedel Uygulaması

İpuçları

1

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken maliyet bedeli ile emsal bedel arasındaki farkı dikkate alın.

2

Karşılık ayırma işlemi için kullanılan gider hesabı '654' kodlu hesaptır.

3

Stokların değerini bilançoda indiren pasif karakterli düzenleyici hesap '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı'dır.

Daha Fazla Pratik

Stokların değer düşüklüğü ortadan kalktığında yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 90Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihindeki mizan bilgileri ve envanter verileri aşağıdaki gibidir:

- $102$ Bankalar hesabı içinde yer alan $\$12.000$ tutarındaki mevduatın kayıt tarihi itibarıyla değeri $384.000$ TL'dir.
- $320$ Satıcılar hesabı içinde yer alan $\$5.000$ tutarındaki borcun kayıt tarihi itibarıyla değeri $165.000$ TL'dir.

$31.12.2025$ tarihinde TCMB döviz alış kuru $1$ USD = $35,00$ TL, döviz satış kuru $1$ USD = $35,50$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, dönem sonu değerleme işlemleriyle ilgili yapılacak günlük defter kaydında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

646

Kambiyo Karları hesabı

36.000

TL alacaklandırılır.

320

Satıcılar hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

646

Kambiyo Karları hesabı

26.000

TL alacaklandırılır.

656

Kambiyo Zararları hesabı

12.500

TL borçlandırılır.

102

Bankalar hesabı

42.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $646$ Kambiyo Karları hesabı $36.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Bankadaki döviz mevduatının değerlemesi sonucu ortaya çıkan

36.000

TL tutarındaki artış, 646 Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Bankadaki

\$12.000

tutarındaki varlığın dönem sonu değeri

420.000

TL (

12.000 \times 35

) olarak hesaplanır. Kayıtlı değeri

384.000

TL olduğundan,

36.000

TL tutarında bir değer artışı söz konusudur. Bu artış '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilir. Aynı zamanda satıcılara olan borç da

10.000

TL artmış olup, bu tutar '656 Kambiyo Zararları' hesabının borcuna yazılmalıdır. Seçeneklerdeki doğru ifade kambiyo karlarının

36.000

TL alacaklandırılacağıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Banka mevduatının dönem sonu değerini hesapla

\$12.000 \times 35,00

TL =

420.000

TL

VUK uyarınca bankadaki yabancı paralar TCMB döviz alış kuru ile değerlenir.

2

Banka hesabındaki kur farkını bul

420.000 - 384.000 = 36.000

TL (Olumlu fark)

Dönem sonu değeri ile kayıtlı değer arasındaki fark, değerleme karı veya zararıdır.

3

Satıcılar borcunun dönem sonu değerini hesapla

\$5.000 \times 35,00

TL =

175.000

TL

Yabancı para cinsinden borçlar da TCMB döviz alış kuru ile değerlenir.

4

Satıcılar hesabındaki kur farkını bul

175.000 - 165.000 = 10.000

TL (Olumsuz fark)

Borcun TL karşılığındaki artış işletme için kambiyo zararı niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı varlık ve kaynakların dönem sonu değerlemesinde TCMB döviz alış kurunun kullanılması ve kar/zararın netleştirilmeden ayrı hesaplarda izlenmesi.

Soru 91Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapılan envanter çalışmaları sonucunda ticari senetlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Senet Türü	Nominal Değer (TL)	Vadeye Kalan Gün Sayısı
Alacak Senetleri	$223.200$	$40$
Borç Senetleri	$211.200$	$80$

Reeskont hesaplamalarında yıllık $\%30$ faiz oranı ve Vergi Usul Kanunu'na (VUK) uygun olarak iç iskonto yöntemi kullanılmaktadır.

Bu bilgilere göre, yapılan reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem karındaki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

6.000

TL artış

6.000

TL azalış

6.640

TL artış

7.200

TL azalış

20.400

TL artış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $6.000$ TL artış

Cevap

Yapılan reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem karı 6.000 TL artış gösterir.

İşletme dönem sonunda elindeki senetleri tasarruf değerine indirgerken, Borç Senetleri Reeskontu (

13.200

TL) sayesinde gelecekteki bir faiz yükünden kurtulmuş gibi '647 Reeskont Faiz Gelirleri' oluşturur. Alacak Senetleri Reeskontu (

7.200

TL) ise gelecekteki faiz alacağının bu döneme ait olmayan kısmını '657 Reeskont Faiz Giderleri' olarak kaydetmeyi gerektirir.

13.200

TL gelir ile

7.200

TL giderin net sonucu

6.000

TL kar artışıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak senetleri reeskont tutarının hesaplanması

F_a = \frac{223.200 \times 40 \times 30}{36.000 + (40 \times 30)} = \frac{267.840.000}{37.200} = 7.200

TL

Alacak senetlerinin dönem sonu tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto formülü uygulanır. Bu tutar 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabına kaydedilir.

2

Borç senetleri reeskont tutarının hesaplanması

F_b = \frac{211.200 \times 80 \times 30}{36.000 + (80 \times 30)} = \frac{506.880.000}{38.400} = 13.200

TL

Borç senetlerinin tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto uygulanır. Bu tutar 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabına kaydedilir.

3

Dönem karı üzerindeki net etkinin belirlenmesi

13.200 \text{ (Gelir)} - 7.200 \text{ (Gider)} = 6.000

TL Kar Artışı

Dönem sonunda oluşan faiz gelirleri ile faiz giderleri netleştirilerek toplam karda meydana gelen değişim bulunur.

Anahtar Kavram

İç iskonto yöntemi ile alacak ve borç senetlerinin reeskonta tabi tutulması ve gelir-gider hesapları arasındaki mahsup ilişkisi.

İpuçları

1

Reeskont hesaplamasında VUK uyarınca iç iskonto yöntemi olan

F = [A \times n \times r] / [36.000 + (n \times r)]

formülünü kullanmalısınız.

2

Alacak senetleri reeskontu işletme için bir gider unsuru iken, borç senetleri reeskontunun bir gelir unsuru olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Reeskont yapılan senetlerin izleyen yılın ilk gününde yapılan 'İptal Kaydı'nın (Açılış kaydı sonrası ters kayıt) özkaynaklar ve dönem karı üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 92Soru →

İşletme, $01.11.2025$ tarihinde mal satışından doğan $18.000$ USD tutarındaki senetsiz ticari alacağını kayıtlara almıştır ( $1$ USD = $30,50$ TL). $31.12.2025$ tarihindeki dönem sonu değerlemesinde kur $1$ USD = $33,00$ TL olarak gerçekleşmiş ve gerekli kur farkı kaydı yapılmıştır. $2026$ yılının Mart ayında, borçlunun iflas erteleme talebinde bulunması üzerine alacak için icra takibi başlatılmış ve alacak şüpheli hale gelmiştir. Söz konusu alacağın $200.000$ TL'lik kısmı için daha önce alınmış bir banka teminat mektubu bulunmaktadır.

İhtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı için karşılık ayrılmasına karar verildiğine göre, $2026$ yılında yapılması gereken muhasebe kaydında "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

394.000

594.000

349.000

549.000

45.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 394.000

Cevap

Dönem sonu değerlenmiş toplam alacak tutarı olan

594.000

TL'den, banka teminat mektubu ile güvence altına alınan

200.000

TL düşüldükten sonra kalan

394.000

TL karşılık gideri olarak kaydedilmelidir.

Doğru yanıt olan

394.000

TL, işletmenin elindeki yabancı paralı alacağın dönem sonu değerlemesi yapılmış güncel TL karşılığından (

594.000

TL), tahsilatı garanti altında olan teminat tutarının (

200.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Bu uygulama hem Dönemsellik hem de İhtiyatlılık kavramlarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın 31.12.2025 tarihindeki değerlenmiş TL bakiyesini hesapla.

18.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL/USD} = 594.000 \text{ TL}

Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek bilançoda gösterilmelidir.

2

Alacağın teminatlı ve teminatsız kısımlarını ayrıştır.

Toplam:

594.000

TL, Teminatlı:

200.000

TL, Teminatsız:

394.000

TL

VUK ve ihtiyatlılık kavramı gereği, şüpheli alacakların sadece teminatsız kalan kısmı için karşılık ayrılabilir.

3

Karşılık gideri tutarını belirle ve muhasebe kaydını oluştur.

654 Karşılık Giderleri (Borçlu):

394.000

TL

Şüpheli hale gelen teminatsız kısım için karşılık ayrılması işletmenin giderlerini ve ihtiyatlılığını yansıtır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat ve Değerleme Etkisi

İpuçları

1

Yabancı paralı alacakların şüpheli hale gelmeden önce en son yapılan değerleme kaydı ile güncellenmiş bakiyesini dikkate almalısınız.

2

Karşılık ayırırken sadece 'risk altında olan' (teminatı olmayan) tutarı hesaplamanız gerektiğini unutmayın.

3

18.000

doların

33,00

kurundan değerini bulup, bundan

200.000

TL teminatı düşerek sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu alacak için dönem sonunda reeskont hesaplanmış olsaydı, karşılık tutarı nasıl etkilenirdi?

Alternatif Yöntem

Önce alacağın başlangıç değerinden teminatı düşüp (

549.000 - 200.000 = 349.000

), üzerine kur farkı artışını (

18.000 \times 2,50 = 45.000

) ekleyerek de aynı sonuca (

394.000

TL) ulaşılabilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 93Soru →

$7/A$ seçeneğine göre maliyet hesaplarını izleyen bir işletmede, dönem sonu envanter çalışmaları kapsamında giderlerin yansıtma hesapları aracılığıyla gelir tablosu hesaplarına aktarımı tamamlanmıştır. Bu aşamadan sonra, ana maliyet hesapları ile yansıtma hesaplarının birbirleriyle karşılaştırılarak kapatılması gerekmektedir.

Buna göre, $770$ Genel Yönetim Giderleri hesabı ile $771$ Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabının karşılıklı kapatılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı borçlandırılır,

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı alacaklandırılır.

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı borçlandırılır,

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı alacaklandırılır.

632

Genel Yönetim Giderleri hesabı borçlandırılır,

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı alacaklandırılır.

690

Dönem Kârı veya Zararı hesabı borçlandırılır,

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı alacaklandırılır.

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı borçlandırılır,

632

Genel Yönetim Giderleri hesabı alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $771$ Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı borçlandırılır, $770$ Genel Yönetim Giderleri hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Dönem sonunda maliyet hesaplarının kapatılması için

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma hesabı borçlandırılırken,

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı alacaklandırılır.

Doğru yanıt olan yansıtma hesabının borçlandırılması ve ana gider hesabının alacaklandırılması işlemi, bu iki geçici hesabın bakiyelerini sıfırlayarak dönem sonu kapanışını sağlar.

770

hesabı dönem içinde borç bakiyesi verdiği için alacak tarafına kayıt yapılarak;

771

hesabı ise yansıtma adımında alacak bakiyesi verdiği için borç tarafına kayıt yapılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1

Giderlerin Gelir Tablosuna Aktarılması (Yansıtma Kaydı)

632

Genel Yönetim Giderleri (B) /

771

G.Y.G. Yansıtma (A)

7/A seçeneğinde giderler önce yansıtma hesapları aracılığıyla fonksiyonel gider hesaplarına (632 gibi) aktarılır.

2

Maliyet Hesaplarının Karşılıklı Kapatılması

771

G.Y.G. Yansıtma (B) /

770

Genel Yönetim Giderleri (A)

Dönem içi borç kalanı veren ana gider hesabı ile yansıtma adımıyla alacak kalanı oluşan yansıtma hesabı birbirine ters kayıtla kapatılarak sıfırlanır.

3

Sonuç Hesaplarının Kapatılması

690

Dönem Kârı veya Zararı (B) /

632

Genel Yönetim Giderleri (A)

Gelir tablosu hesapları dönem sonunda 690 numaralı hesaba devredilerek kapatılır.

Anahtar Kavram

7/A seçeneğinde maliyet hesaplarının (7xx) ve yansıtma hesaplarının (7x1) karşılıklı kapatılması süreci.

Soru 94Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla portföyünde bulundurduğu hisse senetleri için bir önceki yılın sonunda $15.000$ TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. $31.12.2025$ tarihindeki envanter ve değerleme çalışmalarında, bu hisse senetlerinin toplam maliyet bedelinin $180.000$ TL, borsa rayicinin ise $160.000$ TL olduğu ve değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işlemleri yapıldıktan sonra, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

654 Karşılık Giderleri hesabı

5.000

TL borçlandırılır.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

654 Karşılık Giderleri hesabı

20.000

TL borçlandırılır.

110 Hisse Senetleri hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı

5.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı $5.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının

5.000

TL borçlandırılması ifadesi doğrudur.

İşletmenin hedeflediği toplam karşılık tutarı

20.000

TL'dir. Hali hazırda portföyde bu hisse senetleri için ayrılmış

15.000

TL karşılık bulunduğundan, dönem sonunda yalnızca aradaki

5.000

TL'lik artış için gider kaydı yapılması yeterlidir. Bu işlem için '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, '119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Cari dönem sonundaki toplam değer düşüklüğü miktarını hesapla

180.000 - 160.000 = 20.000

TL

VUK ve muhasebe standartları gereği borsa rayici maliyetin altına düşen menkul kıymetler için fark kadar karşılık ayrılmalıdır.

2

Mevcut karşılık hesabının bakiyesini kontrol et

15.000

TL (Alacak bakiyesi)

Önceki dönemden devreden bir karşılık varsa, yeni dönemde sadece fark kadar işlem yapılır.

3

İlave edilmesi gereken karşılık tutarını belirle

20.000 - 15.000 = 5.000

TL

Toplam karşılık tutarının hedef değere (

20.000

TL) ulaşması için eksik kalan kısım tamamlanmalıdır.

4

Muhasebe kaydını oluştur

654 Karşılık Giderleri (Borç):

5.000

/ 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak):

5.000

Karşılık artışı bir giderdir ve ihtiyatlılık kavramı uyarınca sonuç hesaplarına yansıtılmalıdır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde karşılık ayırma işlemi 'netleştirme' değil 'tamamlama' mantığıyla çalışır.

İpuçları

1

Önce borsa rayici ile maliyet arasındaki farkı bularak toplamda ne kadar karşılık olması gerektiğini hesaplayın.

2

Hesaplarda zaten bir miktar karşılık olduğunu unutmayın; sadece eksik olan kısmı tamamlamanız gerekir.

3

Hedef

20.000

TL bakiye, mevcut

15.000

TL bakiye. Kayıt yapmanız gereken tutar

5.000

TL'dir.

Daha Fazla Pratik

Bu hisse senetleri bir sonraki dönem

170.000

TL'ye satılırsa yapılacak kaydı inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 95Soru →

İşletme, $01.10.2024$ tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere $1.200.000$ TL maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu araç için faydalı ömür $5$ yıl olarak belirlenmiş olup işletme "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin $2025$ yılında bu binek otomobil için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

432.000

288.000

480.000

240.000

120.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $432.000$

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayıracağı amortisman tutarı

432.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

432.000

TL; binek otomobil için 2024 yılında ayrılan

120.000

TL'lik kıst amortisman tutarının

1.200.000

TL olan maliyet bedelinden düşülmesiyle elde edilen

1.080.000

TL tutarındaki net defter değerine

\%40

hızlandırılmış amortisman oranının uygulanmasıyla elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman oranlarını belirle.

Normal Oran:

1 / 5 = %20

; Azalan Bakiyeler Oranı:

\%20 \times 2 = %40

.

Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.

2

2024 yılı (ilk yıl) amortisman tutarını kıst amortisman esasına göre hesapla.

Tam yıl tutarı:

1.200.000 \times %40 = 480.000

TL. Kıst (3 ay):

480.000 \times (3/12) = 120.000

TL.

VUK uyarınca binek otomobillerde aktife girdiği ilk yıl için ay kesri tam sayılmak suretiyle kıst amortisman uygulanır.

3

2025 yılı amortisman matrahını (net defter değerini) bul.

1.200.000 - 120.000 = 1.080.000

TL.

Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın matrahı, maliyet bedelinden o güne kadar ayrılmış amortisman tutarının düşülmesiyle bulunur.

4

2025 yılı amortisman giderini hesapla.

1.080.000 \times %40 = 432.000

TL.

Bulunan yeni matrah üzerinden belirlenen hızlandırılmış amortisman oranı uygulanır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde Kıst Amortisman ile Azalan Bakiyeler yönteminin birlikte uygulanması ve net defter değeri üzerinden matrah tespiti.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 96Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmalarında, ticari alacak senetlerinin toplam nominal değeri $221.400$ TL (vadesine 25 gün var), ticari borç senetlerinin toplam nominal değeri ise $151.200$ TL (vadesine 50 gün var) olarak saptanmıştır. Reeskont işlemlerinde T.C. Merkez Bankası tarafından belirlenen %36 iskonto oranı uygulanacaktır. (Vergi etkisi ihmal edilecektir.)

Bu bilgilere göre, reeskont işlemlerinin 2025 yılı dönem sonu kayıtları ve mali tablolar üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dönem net kârı

1.800

TL artar ve 31.12.2025 tarihinde "322 Borç Senetleri Reeskontu (-)" hesabı

7.200

TL borçlandırılır.

Dönem net kârı

1.800

TL artar ve hesaplamada

F = \frac{A \times n \times t}{36000}

formülü (Dış İskonto) esas alınır.

Dönem net kârı

1.800

TL azalır ve "122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)" hesabı

5.400

TL borçlandırılır.

Dönem net kârı

2.025

TL artar ve reeskont işlemi borç senetleri için ihtiyari olduğundan "İhtiyatlılık" ilkesine dayanır.

Dönem net kârı

1.800

TL artar ve 01.01.2026 tarihindeki açılış kaydında "122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)" hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem net kârı $1.800$ TL artar ve 31.12.2025 tarihinde "322 Borç Senetleri Reeskontu (-)" hesabı $7.200$ TL borçlandırılır.

Cevap

Dönem net kârının

1.800

TL artması ve borç senetleri reeskontu hesabının

7.200

TL borçlandırılması ifadesi doğrudur.

Yapılan hesaplamalar sonucunda alacak senetleri için

5.400

TL reeskont faiz gideri, borç senetleri için ise

7.200

TL reeskont faiz geliri ortaya çıkmaktadır. Bu iki işlemin gelir tablosu üzerindeki net etkisi kârın

1.800

TL artması yönündedir. Muhasebe kaydı açısından, '322 Borç Senetleri Reeskontu (-)' hesabı pasif karakterli bilançoyu düzenleyen (contra-liability) bir hesap olup, dönem sonunda borçlandırılarak artırılır ve karşılığında '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak Senetleri Reeskont Tutarı Hesaplama (İç İskonto)

F_a = \frac{221.400 \times 36 \times 25}{36000 + (36 \times 25)} = \frac{199.260.000}{36.900} = 5.400 \text{ TL}

VUK uyarınca senetli alacakların dönem sonundaki peşin değerine indirgenmesi için iç iskonto uygulanır.

2

Borç Senetleri Reeskont Tutarı Hesaplama (İç İskonto)

F_b = \frac{151.200 \times 36 \times 50}{36000 + (36 \times 50)} = \frac{272.160.000}{37.800} = 7.200 \text{ TL}

Senetli borçların peşin değerine indirgenmesi için aynı yöntem ve oran kullanılır.

3

Dönem Sonu Yevmiye Kayıtlarının Belirlenmesi

Alacaklar için: 657 (Borç) / 122 (Alacak)

5.400

; Borçlar için: 322 (Borç) / 647 (Alacak)

7.200

.

Alacak reeskontu gider (657), borç reeskontu gelir (647) niteliğindedir.

4

Kâr Üzerindeki Net Etkinin Belirlenmesi

7.200 \text{ (Gelir)} - 5.400 \text{ (Gider)} = 1.800 \text{ TL Kâr Artışı}

.

Gelir hesaplarının alacak toplamı ile gider hesaplarının borç toplamı arasındaki fark net sonucu verir.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Reeskontun Dönem Sonucu Etkisi

Daha Fazla Pratik

Reeskont işlemlerinin bir sonraki yılın başında yapılan iptal (ters kayıt) işlemlerinin gelir tablosu üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Net etkiyi bulmak için doğrudan nominal değerlerin farkı üzerinden işlem yapmak yerine, her iki senedin faiz yükünü ayrı ayrı hesaplayıp gelir ve gider hesaplarına aktarmak en güvenli yoldur.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 97Soru →

İşletmelerde dönem sonu işlemleri kapsamında; mevcutları, alacakları ve borçları saymak, ölçmek ve tartmak suretiyle fiilen saptama işlemine ne ad verilir?

Muhasebe dışı envanter

Muhasebe içi envanter

Değerleme

Genel geçici mizan

Kapanış kaydı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Muhasebe dışı envanter

Cevap

İşletmelerin varlık ve borçlarını fiilen (sayarak, ölçerek, tartarak) saptaması 'Muhasebe dışı envanter' olarak tanımlanır.

Doğru cevap olan 'Muhasebe dışı envanter', işletmenin bilanço günündeki varlık ve borçlarının kasa, ambar veya depo gibi alanlarda fiilen sayılması, ölçülmesi ve tartılması aşamasını temsil eder. Bu süreç sonucunda işletmenin gerçek (fiili) durumu ortaya çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter sürecindeki fiziksel eylemleri tanımlamak

Sayma, ölçme ve tartma gibi işlemler fiziksel (fiili) bir tespit sürecidir.

Envanterin iki aşaması (muhasebe içi ve dışı) arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.

2

Fiziksel tespitin teknik adını belirlemek

Muhasebe kayıtları dışındaki bu fiziksel sürece 'Muhasebe Dışı Envanter' denir.

213

sayılı Vergi Usul Kanunu (

VUK

) bu süreci fiili envanter olarak tanımlar.

3

Muhasebe içi envanter ile karşılaştırmak

Muhasebe içi envanter kayıtlarla ilgilenirken, muhasebe dışı envanter gerçek durumla ilgilenir.

Kavramsal karışıklığı önlemek için kayıt ve fiili durum ayrımı netleştirilir.

Anahtar Kavram

Envanter, işletmenin iktisadi değerlerinin fiziksel (muhasebe dışı) ve kaydi (muhasebe içi) olarak saptanması sürecidir.

İpuçları

1

İşlemin 'fiilen' yapılmasına ve 'sayma/tartma' gibi fiziksel eylemlere odaklanın.

2

Envanter süreci, muhasebe kayıtları üzerinden yapılanlar ve kayıt dışı (fiziksel) yapılanlar olarak ikiye ayrılır.

Daha Fazla Pratik

Muhasebe içi envanter ile muhasebe dışı envanter sonuçlarının karşılaştırılmasıyla ortaya çıkan farkların (sayım noksanı veya fazlası) nasıl kaydedildiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 98Soru →

İşletme, $20.10.2024$ tarihinde pazarlama departmanında kullanılmak üzere $900.000$ TL (KDV hariç) bedelle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü $5$ yıl olarak belirlenmiş olup işletme amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni (Hızlandırılmış Amortisman) tercih etmektedir. Buna göre, işletmenin $2025$ yılında bu taşıt için ayıracağı amortisman gideri kaç TL'dir?

324.000

360.000

180.000

162.000

388.800

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 324.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayıracağı amortisman gideri 324.000 TL'dir.

Doğru çözümde binek otomobil için ilk yıl (2024) Ekim ayından itibaren 3 aylık kıst amortisman (%40 oranla 90.000 TL) ayrılmış, ikinci yıla (2025) geçildiğinde ise maliyetten bu tutar düşülerek 810.000 TL'lik matrah üzerinden %40 oranında tam yıl amortismanı hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman oranını belirle

%40

Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (

1/5 = %20

) iki katıdır.

2

2024 yılı (birinci yıl) kıst amortisman tutarını hesapla

90.000 TL

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır. Tam yıl payı

900.000 \times %40 = 360.000

TL; 2024 yılı payı (Ekim, Kasım, Aralık = 3 ay)

360.000 \times (3/12) = 90.000

TL'dir.

3

2025 yılı (ikinci yıl) hesaplama matrahını (Net Defter Değeri) bul

810.000 TL

İkinci yılın matrahı, maliyet bedelinden birikmiş amortismanın çıkarılmasıyla bulunur:

900.000 - 90.000 = 810.000

TL.

4

2025 yılı amortisman giderini hesapla

324.000 TL

Yeni matrah üzerinden yıllık oran uygulanır:

810.000 \times %40 = 324.000

TL.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması ve azalan bakiyeler yönteminde matrah takibi.

Tahmini Süre:1m 45s

Soru 99Soru →

İşletme, $2025$ yılı içerisinde vadesi dolan $240.000$ TL tutarındaki senetli ticari alacağını borçlunun ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle tahsil edememiş ve yasal takip sürecini başlatmıştır. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, söz konusu alacağın $90.000$ TL'lik kısmının gayrimenkul rehni ile teminat altına alınmış olduğu, kalan kısmın ise herhangi bir güvencesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı için $\%100$ oranında karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri Hesabı,

150.000

TL

654 Karşılık Giderleri Hesabı,

240.000

TL

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı,

150.000

TL

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı,

150.000

TL

654 Karşılık Giderleri Hesabı,

90.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri Hesabı, $150.000$ TL

Cevap

654 Karşılık Giderleri Hesabı,

150.000

TL

Doğru yanıt olan '654 Karşılık Giderleri Hesabı,

150.000

TL' seçeneği, alacağın teminatsız kalan kısmı (

240.000 - 90.000

) üzerinden doğru oranla hesaplanmış ve standartlara uygun gider hesabına kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alacak tutarından teminatlı kısmın düşülmesi

240.000 - 90.000 = 150.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve ihtiyatlılık kavramı gereği, şüpheli alacaklar için karşılık ayrılırken teminatlı kısımlar dikkate alınmaz.

2

Karşılık tutarının belirlenmesi

150.000 \times \%100 = 150.000

TL

İşletme politikası gereği teminatsız kısmın tamamı için karşılık ayrılmaktadır.

3

Yevmiye kaydının borç tarafındaki hesabın belirlenmesi

654 Karşılık Giderleri Hesabı (Borç)

Dönem içinde ayrılan karşılıklar doğrudan bir gider unsuru olarak gelir tablosuna yansıtılır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık Ayırma Sınırı

İpuçları

1

Karşılık ayrılırken alacağın üzerindeki güvencelere (teminat, rehin) dikkat edin.

2

Toplam alacaktan teminatlı kısmı çıkardıktan sonra kalan tutarı bulun.

3

Karşılık ayırma kaydında borçlu hesap her zaman bir gider hesabıdır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan alacak daha sonra tahsil edilirse hangi hesabın (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 100Soru →

$7/A$ seçeneğine göre maliyet hesaplarını izleyen bir işletmenin dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları öncesinde bazı hesaplarının kalanları şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı (TL)	Alacak Kalanı (TL)
$770$ Genel Yönetim Giderleri	$220.000$	-
$760$ Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri	$180.000$	-
$600$ Yurtiçi Satışlar	-	$850.000$
$642$ Faiz Gelirleri	-	$50.000$

İşletmede yapılan envanter incelemeleri sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
- Genel Yönetim Giderleri hesabının $30.000$ TL'lik kısmının gelecek döneme ait olduğu anlaşılmış ve gerekli dönem ayırıcı hesap kaydı yapılmıştır.
- Genel Yönetim Giderleri hesabının kalan tutarı içerisinde $10.000$ TL tutarında Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) bulunduğu belirlenmiştir.

Kurumlar vergisi oranının $\%25$ olduğu varsayıldığında, yansıtma ve kapanış işlemleri sonucunda " $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının kalanı aşağıdakilerden hangisidir?

395.000

TL Alacak kalanı

397.500

TL Alacak kalanı

372.500

TL Alacak kalanı

400.000

TL Alacak kalanı

530.000

TL Alacak kalanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $395.000$ TL Alacak kalanı

Cevap

395.000

TL Alacak kalanı veren seçenek doğrudur.

Doğru yanıt olan seçenek, muhasebenin temel ilkelerine uygun olarak önce giderlerin dönem ayarlamasını yapmış (

770

hesabı

190.000

TL'ye çekilmiş), ardından ticari kârı

530.000

TL olarak hesaplamıştır. Vergi matrahı için KKEG tutarı olan

10.000

TL ilave edilerek

540.000

TL üzerinden

\%25

vergi (

135.000

TL) hesaplanmış ve bu vergi ticari kârdan düşülerek

395.000

TL net kâra ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Giderlerin dönem ayarlamasını yapınız.

770

nolu hesabın gerçek dönem gideri:

220.000 - 30.000 = 190.000

TL.

Dönemsellik kavramı gereği gelecek döneme ait giderler

180

nolu hesaba aktarılmalıdır.

2

Gider yansıtma ve gelir hesaplarını kapatarak ticari kârı bulunuz.

Gelirler:

850.000 + 50.000 = 900.000

TL; Giderler:

190.000 (632) + 180.000 (631) = 370.000

TL. Ticari Kâr (

690

):

900.000 - 370.000 = 530.000

TL.

Ticari kâr, işletmenin tüm gelirlerinden tüm dönem giderlerinin düşülmesiyle elde edilir.

3

Vergi matrahını (Mali Kâr) hesaplayınız.

Mali Kâr = Ticari Kâr + KKEG =

530.000 + 10.000 = 540.000

TL.

KKEG'ler ticari kârın içindedir ancak vergi matrahından düşülemedikleri için matraha ilave edilirler.

4

Vergi karşılığını ve net kârı hesaplayınız.

Vergi (

691

):

540.000 \times \%25 = 135.000

TL. Dönem Net Kârı (

692

):

530.000 - 135.000 = 395.000

TL.

Net kâr, ticari kârdan hesaplanan kurumlar vergisi karşılığının düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Ticari kârdan mali kâra geçiş ve vergi sonrası net kâr hesaplaması

İpuçları

1

Önce

770

nolu hesabın gerçek dönem gideri tutarını bulmak için envanter notundaki dönem ayarlamasını uygulayın.

2

Ticari kârı bulduktan sonra vergi hesaplamak için KKEG tutarını kâra ekleyerek mali kâra (vergi matrahına) ulaşmanız gerektiğini unutmayın.

3

Unutmayın: Net kâr, 'Ticari Kâr - Vergi Karşılığı' formülü ile hesaplanır, mali kâr üzerinden değil.

Daha Fazla Pratik

KKEG'lerin dönem net kârı üzerindeki etkisini daha iyi anlamak için, KKEG'lerin vergi öncesi kârı etkilemediğini ancak vergi tutarını artırarak net kârı azalttığını analiz edebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Envanter ve Değerleme İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap