Banka Muhasebesi

204 soru

Soru 21Soru

Bir banka, bir müşterisi lehine daha önce düzenlemiş olduğu 600.000600.000 TL tutarındaki 'Kesin Teminat Mektubu'nun, müşterinin taahhüdünü yerine getirmemesi sebebiyle muhatap tarafından paraya çevrilmesi talebiyle karşılaşmıştır. Banka, söz konusu tutarı bankanın kasasından nakit olarak ödeyerek tazmin işlemini gerçekleştirmiştir.

Buna göre, bu tazmin işlemi sonucunda yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tazmin edilen tutar '151 Tazmin Edilen Teminat Mektupları' (veya ilgili aktif hesap) hesabının borcuna kaydedilirken, eş zamanlı olarak nazım hesaplarda izlenen risk tutarı ters kayıtla kapatılmalıdır.

Cevap

Tazmin edilen tutarın bilanço içi hesaplarda (151 nolu hesap gibi) aktifleştirilmesi ve nazım hesaplardaki risk kaydının ters kayıtla kapatılması doğrudur.
Teminat mektubu tazmin edildiğinde, bankanın gayrinakdi kredi riski (bilanço dışı) sona erer ve yerini müşterisinden olan nakdi bir alacağa (bilanço içi) bırakır. Bu nedenle, banka ödediği tutarı '151 Tazmin Edilen Teminat Mektupları' gibi bir aktif hesapta borç olarak takip ederken, aynı zamanda düzenleme anında 910(B) / 911(A) şeklinde yaptığı nazım hesap kaydını 911(B) / 910(A) şeklinde ters kayıtla kapatmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço içi (gerçek) kaydın yapılması
151 Tazmin Edilen Teminat Mektupları Hesabı (Borçlu): 600.000600.000 TL / 100 Kasa Hesabı (Alacaklı): 600.000600.000 TL
Banka, müşteri adına ödeme yaptığı için bu tutar banka için bir alacak niteliği kazanır.
2
Nazım hesaplarda izlenen riskin kapatılması
911 Alacaklı Nazım Hesaplar Karşılığı (veya Gayrinakdi Krediler Karşılığı) (Borçlu): 600.000600.000 TL / 910 Borçlu Nazım Hesaplar (veya Gayrinakdi Krediler) (Alacaklı): 600.000600.000 TL
Ödeme yapıldığı için bankanın üzerindeki gayrinakdi risk sona ermiştir, bu yüzden memorandum kayıtları ters çevrilerek kapatılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Nazım Hesapların Çift Taraflı Kayıt ve Kapatılma Mantığı

İpuçları

1
Nazım hesaplar (9. grup) her zaman karşılıklı çalışır ve bilanço içi hesaplarla (1-8. grup) aynı kayıt içinde yer almaz.
2
Tazmin edilen bir teminat mektubu için iki ayrı yevmiye kaydı gereklidir: Biri ödemeyi (aktifleşme), diğeri nazım hesabı (kapatma) kaydetmek içindir.
3
Ödeme yapıldığında 151 (veya 150) nolu aktif hesap borçlanırken, 910 nolu nazım hesap alacaklandırılarak kapatılır.

Daha Fazla Pratik

Teminat mektubu komisyonlarının tahakkuk ve nazım hesap süreçlerini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 22Soru

Bir banka, 15 Kasım 2025 tarihinde kısa vadeli fiyat hareketlerinden yararlanmak amacıyla 50.00050.000 USD nominal değerli bir Devlet Tahvilini 50.00050.000 USD bedelle satın almıştır. Alım tarihindeki kur 1 USD=32,001 \text{ USD} = 32,00 TL'dir. 31 Aralık 2025 dönem sonu itibarıyla söz konusu tahvilin borsa rayici (temiz fiyat) 51.00051.000 USD, dönem sonu kuru ise 1 USD=34,001 \text{ USD} = 34,00 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bankanın 31.12.2025 tarihinde yapacağı değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 030 Gerçeğe Uygun Değer Farkı K/Z Yansıtılan MD hesabı 134.000134.000 TL borçlandırılırken; 100.000100.000 TL Kambiyo Karları, 34.00034.000 TL Menkul Değerler Değerleme Karları hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Menkul değer hesabının 134.000 TL borçlandırıldığı, farkın 100.000 TL'sinin kambiyo karı, 34.000 TL'sinin ise değerleme karı olarak kaydedildiği seçenek doğrudur.
Doğru cevap, yabancı para cinsinden alınan menkul değerin toplam 134.000 TL'lik değer artışını, kur etkisi (100.000 TL) ve piyasa fiyatı etkisi (34.000 TL) olarak ikiye ayıran muhasebe kaydını ifade etmektedir. 030 nolu hesap aktif bir hesap olduğu için artış borç tarafına yazılırken, gelir yaratan farklar ilgili kar hesaplarının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alış bedelinin TL karşılığını hesapla.
50.000 USD×32,00 TL/USD=1.600.000 TL50.000 \text{ USD} \times 32,00 \text{ TL/USD} = 1.600.000 \text{ TL}
Menkul değerler ilk kayıtta işlem tarihindeki kurla TL'ye çevrilir.
2
Dönem sonu piyasa değerinin TL karşılığını hesapla.
51.000 USD×34,00 TL/USD=1.734.000 TL51.000 \text{ USD} \times 34,00 \text{ TL/USD} = 1.734.000 \text{ TL}
Değerleme günündeki borsa rayici ve cari kur esas alınır.
3
Kambiyo karını (kur farkı) ayrıştır.
50.000 USD×(34,0032,00)=100.000 TL50.000 \text{ USD} \times (34,00 - 32,00) = 100.000 \text{ TL}
Yatırılan ana paranın kur artışından kaynaklanan kazancı Kambiyo Karları hesabında izlenir.
4
Menkul değer değerleme karını (fiyat farkı) ayrıştır.
(51.00050.000) USD×34,00=34.000 TL(51.000 - 50.000) \text{ USD} \times 34,00 = 34.000 \text{ TL}
Menkul değerin yabancı para cinsinden değer artışının cari kurdaki karşılığı bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda Yabancı Para (YP) Menkul Değerlerin Değerlemesi

İpuçları

1
Bankacılıkta YP menkul değerlerde iki tip kazanç vardır: Kur artışı ve Kağıdın değer artışı.
2
Dönem sonu toplam değer ile maliyet arasındaki farkı bulurken kurun ve borsa rayicinin etkilerini ayrı ayrı hesaplamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Vadeye kadar elde tutulacak (İtfaiye Edilmiş Maliyetiyle Değerlenen) menkul değerlerde kur farkı ve reeskont işlemlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam farkı bulmak için (51.000×34)(50.000×32)(51.000 \times 34) - (50.000 \times 32) işlemini yapıp, ardından sadece kur farkını (50.000×250.000 \times 2) hesaplayarak aradaki farkın değerleme karı olduğunu teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 23Soru

Bir mevduat bankası, 2121 Aralık 20262026 tarihinde bir müşterisinden 60.00060.000 TL tutarında, 11 ay vadeli ve yıllık %12\%12 basit faiz oranlı bir Türk lirası vadeli mevduat kabul etmiştir. Bankanın 3131 Aralık 20262026 tarihindeki dönem sonu işlemlerinde, dönemsellik ilkesi gereği bu hesap için hesaplaması gereken faiz tahakkuk tutarı kaç TL'dir? (Gün hesabı 360360 gün üzerinden, kıstelyevm esasına göre yapılacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200

Cevap

Dönem sonuna isabet eden 10 günlük faiz tutarı olan 200 TL hesaplanmalıdır.
Banka muhasebesinde dönemsellik ilkesi gereği, mevduatın vade sonu beklenmeksizin yıl sonu itibarıyla (31 Aralık) o yıla ait olan faiz yükü hesaplanıp giderleştirilmelidir. 21 Aralık'ta açılan hesap için 31 Aralık'a kadar geçen 10 günlük süreye isabet eden faiz tutarı 60.000×0,12×(10/360)=20060.000 \times 0,12 \times (10/360) = 200 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonuna kadar geçen gün sayısını belirleyin.
21 Aralık - 31 Aralık = 10 gün
Dönemsellik ilkesi gereği cari döneme ait faiz giderinin tespit edilmesi gerekir.
2
Basit faiz formülünü kullanarak 10 günlük faiz tutarını hesaplayın.
60.000×0,12×10360=20060.000 \times 0,12 \times \frac{10}{360} = 200 TL
Anapara, yıllık faiz oranı ve gün sayısının çarpılıp 360'a bölünmesiyle döneme isabet eden tutar bulunur.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ilkesi ve kıstelyevm esasına göre faiz tahakkuku

İpuçları

1
Bankanın Aralık ayı sonunda ne kadar süreyle bu parayı kullandığını hesaplayın.
2
Basit faiz formülünde gün sayısını 10 alarak işlem yapın.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemden sonra yapılacak muhasebe kaydında hangi hesapların borçlandırılıp alacaklandırılacağını düşünün (400 Faiz Giderleri ve 401 Faiz Tahakkukları).

Alternatif Yöntem

Önce 1 günlük faizi (60.000×0,12/360=2060.000 \times 0,12 / 360 = 20 TL) bulup, sonra bunu geçen gün sayısı (10) ile çarparak 200 TL sonucuna ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru

Bir ticari banka, vadesi dolan bir tasarruf mevduatı hesabına 10.00010.000 TL brüt faiz tahakkuk ettirmiş ve bu tutar üzerinden %5\%5 oranında gelir vergisi (stopaj) kesintisi yaparak kalan net tutarı müşterinin mevduat hesabına alacak kaydetmiştir. Bu işleme ilişkin bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 740 Mevduat Faiz Giderleri 10.00010.000 / Alacak: 300 Mevduat 9.5009.500, 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 500500

Cevap

Bankanın faiz giderini brüt tutar olan 10.00010.000 TL üzerinden borçlandırması, %5\%5 vergi kesintisini (500500 TL) ödenecek vergi olarak alacaklandırması ve net tutarı (9.5009.500 TL) mevduat hesabına alacak kaydetmesi gerekir.
Banka muhasebe sisteminde, mevduat hesaplarına yürütülen faizler banka için bir gider niteliğindedir ve '740 Mevduat Faiz Giderleri' hesabında brüt tutar üzerinden izlenir. Hesaplanan gelir vergisi stopajı, bankanın devlete olan borcu olduğundan '380 Ödenecek Vergi ve Fonlar' hesabına alacak kaydedilir. Müşterinin tasarrufuna bırakılan net faiz tutarı ise '300 Mevduat' hesabına alacak yazılarak müşterinin mevduat bakiyesi artırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt faiz tutarı üzerinden gelir vergisi (stopaj) kesintisini hesaplayınız.
10.000×0,05=50010.000 \times 0,05 = 500 TL
Yasal mevzuat gereği mevduat faizlerinden vergi kesintisi yapılması zorunludur.
2
Müşterinin hesabına geçecek net tutarı hesaplayınız.
10.000500=9.50010.000 - 500 = 9.500 TL
Müşteriye ödenen tutar, brüt faizden vergi kesintisi düşüldükten sonra kalan kısımdır.
3
Bankanın BTDHP standartlarına göre yevmiye kaydını oluşturunuz.
740 Borç, 300 ve 380 Alacak
Faiz banka için bir maliyet unsuru iken, vergi bir yükümlülük, mevduat ise bir borç artışıdır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faiz giderlerinin stopaj dahil brüt tutar üzerinden kaydedilmesi ve vergi yükümlülüğünün ayrıştırılması.

İpuçları

1
Bankanın faiz ödemesi, banka için bir maliyet/gider unsurudur.
2
Müşteri hesabına alacak kaydedilen tutar, brüt faizden vergi kesintisi düşüldükten sonraki net tutardır.

Daha Fazla Pratik

Vadeli mevduat hesaplarında dönem sonlarında yapılan kıstelyevm esasına dayalı faiz tahakkuk kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru

(T) İşletmesi, 1 Kasım 2025 tarihinde bir ticari bankada 800.000800.000 TL tutarında, 1 yıl vadeli ve yıllık %45\%45 faiz oranlı bir mevduat hesabı açmıştır. Banka, faiz ödemesini vade sonunda (1 Kasım 2026 tarihinde) gerçekleştirecektir. Bankanın 31 Aralık 2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Hesaplamalarda 1 ay 30 gün, 1 yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır, 381 Gider Tahakkukları hesabı 60.00060.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Dönemsellik kavramı gereği, 1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasındaki 2 aylık faiz gideri (60.00060.000 TL) hesaplanarak 740 Mevduat Faiz Giderleri borç ve 381 Gider Tahakkukları alacak kaydı yapılmalıdır.
Dönemsellik kavramı gereğince, bir döneme ait gelir ve giderlerin, tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın ilgili dönemde kaydedilmesi gerekir. Banka için 2025 yılına ait faiz yükü 2 aylık süreyi kapsamaktadır. 800.000800.000 TL anapara üzerinden %45\%45 faiz oranıyla 2 aylık faiz 60.00060.000 TL olarak hesaplanır. Bu tutar banka için bir giderdir (740) ve henüz ödenmediği için bir borç tahakkukudur (381).

Adım Adım Çözüm

1
Döneme isabet eden sürenin belirlenmesi
2 Ay (Kasım ve Aralık)
1 Kasım 2025'ten 31 Aralık 2025'e kadar geçen süre cari dönemin gideridir.
2
Kıstelyevm (gün/ay esaslı) faiz tutarının hesaplanması
60.00060.000 TL
Faiz = Anapara×FaizOranı×(Su¨re/12)Anapara \times Faiz Oranı \times (Süre / 12) => 800.000×0,45×(2/12)=60.000800.000 \times 0,45 \times (2 / 12) = 60.000 TL.
3
Muhasebe kaydının BTDHP'ye göre oluşturulması
740 (B) / 381 (A)
Bankacılıkta mevduat faizleri 740 hesabında izlenir; henüz ödenmeyen ancak tahakkuk eden giderler için 381 Gider Tahakkukları hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Mevduat Faiz Tahakkuku (Kıstelyevm Esası)

İpuçları

1
Dönemsellik kavramını hatırlayın; faiz gideri hangi ayları kapsamaktadır?
2
Bankanın faiz giderlerini hangi hesap sınıfında izlediğine dikkat edin (Genel Muhasebe ile farkı).
3
Vade sonu gelmeden vergi kesintisi yapılır mı? Hesaplamayı 2 ay (2/122/12) üzerinden yapın.

Daha Fazla Pratik

Vade sonu geldiğinde (1 Kasım 2026) yapılacak olan ana para, faiz ve stopaj ödemesi kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Gün bazlı hesaplama yapılırsa: (800.000×45×60)/36.000=60.000(800.000 \times 45 \times 60) / 36.000 = 60.000 TL sonucuna ulaşılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru

Bir ticari banka, müşterisi olan (B) A.Ş. adına 16 Aralık 2025 tarihinde 400.000400.000 TL tutarında, 60 gün vadeli ve yıllık %36\%36 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açmıştır. Banka, 31 Aralık 2025 tarihinde gerekli faiz tahakkuk işlemlerini yapmış ve kıstelyevm esasına göre ilgili gider kaydını oluşturmuştur. Mevduatın vadesi 14 Şubat 2026 tarihinde dolduğuna ve gelir vergisi (stopaj) oranı %15\%15 olduğuna göre, bankanın vade tarihindeki faiz ödemesi ve net tutarın müşterinin hesabına aktarılmasına ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 740 MEVDUAT FAİZ GİDERLERİ 18.00018.000 / Borç: 300.95 FAİZ VE GİDER REESKONTLARI 6.0006.000 / Alacak: 380 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 3.6003.600 / Alacak: 300.02 TİCARİ KURULUŞLAR MEVDUATI 20.40020.400

Cevap

Vade tarihinde 740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına cari yıl payı (18.00018.000 TL) borç, 300.95 Faiz ve Gider Reeskontları hesabına önceki yıl payı (6.0006.000 TL) borç kaydedilir; 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına stopaj tutarı (3.6003.600 TL) ve 300.02 Ticari Kuruluşlar Mevduatı hesabına net faiz (20.40020.400 TL) alacak kaydedilir.
Banka muhasebesi uygulamalarında (BTDHP), yıl sonunda tahakkuk ettirilen faizler 'Faiz ve Gider Reeskontları' hesabında izlenir. Vade geldiğinde, toplam faizden bu reeskont tutarı düşülerek kalan kısım cari yıl gideri olarak kaydedilir. Vergi kesintisi toplam brüt tutar üzerinden yapıldığı için 3.600 TL vergi ayrılır ve kalan net tutar müşterinin mevduat hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam brüt faiz tutarını hesapla
400.000×0,36×(60/360)=24.000400.000 \times 0,36 \times (60/360) = 24.000 TL
Vade sonundaki toplam getiri yükümlülüğünü belirlemek için.
2
2025 yılına ait tahakkuk eden faiz payını hesapla (16 Aralık - 31 Aralık = 15 gün)
400.000×0,36×(15/360)=6.000400.000 \times 0,36 \times (15/360) = 6.000 TL
Dönemsellik ilkesi gereği önceki yılın giderini ve reeskont tutarını belirlemek için.
3
2026 yılına ait faiz giderini ve stopaj tutarını hesapla
Gider: 24.0006.000=18.00024.000 - 6.000 = 18.000 TL; Stopaj: 24.000×0,15=3.60024.000 \times 0,15 = 3.600 TL
Cari yıl kar/zarar tablosuna yansıyacak gideri ve devlete ödenecek vergiyi bulmak için.
4
Müşterinin hesabına geçecek net faiz tutarını bul
24.0003.600=20.40024.000 - 3.600 = 20.400 TL
Mevduat hesabına yapılacak net artışı belirlemek için.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Mevduat Faiz Tahakkuku ve Kıstelyevm Esası

İpuçları

1
Bankalar 31 Aralık'ta henüz vadesi dolmayan mevduatların faizlerini hesaplayıp gider yazarlar.
2
Toplam 60 günlük sürenin 15 günü 2025'e, kalan 45 günü 2026'ya aittir.
3
Stopaj vergisi toplam faiz (24.00024.000) üzerinden hesaplanırken, 740 hesabı sadece 2026'nın payını (18.00018.000) göstermelidir.

Daha Fazla Pratik

Mevduatın vade tarihinden önce bozulması durumunda yapılacak faiz düzeltme kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 27Soru

ABC Bankası, bir müşterisi lehine 100.000100.000 USD tutarında görüldüğünde ödemeli bir ithalat akreditifi açmıştır. İşlemle ilgili veriler aşağıdaki gibidir:

İşlem DetayıDeğer
Akreditif Tutarı100.000100.000 USD
İşlem Tarihi Döviz Satış Kuru11 USD =32,50= 32,50 TL
Alınan Nakit Karşılık (Teminat) Oranı%10\%10
Tahsil Edilen Komisyon Oranı%0,2\%0,2

Buna göre, akreditifin açılması aşamasında bankanın yapması gereken nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.250.0003.250.000 TL tutarında "910 Gayrinakdi Krediler" borçlu, "911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı" alacaklı

Cevap

Banka, akreditif açılışını 100.000100.000 USD ×32,50\times 32,50 TL =3.250.000= 3.250.000 TL tutarı üzerinden "910 Gayrinakdi Krediler" ve "911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı" hesaplarını karşılıklı çalıştırarak kaydetmelidir.
Banka muhasebesi standartlarına göre, akreditif gibi gayrinakdi krediler açıldıklarında banka için bir ödeme taahhüdü oluştururlar. Bu taahhüt, işlem tarihindeki döviz kuru üzerinden TL'ye çevrilerek (3.250.0003.250.000 TL) nazım hesaplarda tam tutarıyla kaydedilir. Alınan nakit karşılıklar veya komisyonlar bilanço içi hesaplarda (mevduat ve gelir hesapları) ayrıca takip edilse de, bankanın riskini gösteren nazım hesap kaydı akreditifin brüt tutarı üzerinden gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Akreditif tutarının Türk Lirası cinsinden değerini hesaplayın.
100.000100.000 USD ×32,50\times 32,50 TL =3.250.000= 3.250.000 TL
Banka kayıtları ulusal para birimi (TL) üzerinden tutulur; bu nedenle döviz tutarı işlem tarihindeki kurla çevrilmelidir.
2
İşlemin banka için niteliğini belirleyin.
Akreditif açılması banka için bir "Gayrinakdi Kredi" (Bilanço dışı taahhüt) niteliğindedir.
Banka, müşterisi adına ödeme yapma taahhüdü altına girdiği için bu bir nakit dışı kredi işlemidir.
3
Nazım hesap kaydı için kullanılacak tutarı belirleyin.
Nazım hesap kaydı, nakit karşılık düşülmeden toplam taahhüt tutarı olan 3.250.0003.250.000 TL üzerinden yapılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, gayrinakdi krediler riskin tamamını gösterecek şekilde tam tutarlarıyla nazım hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Gayrinakdi Kredilerin (Akreditif) Nazım Hesaplarda İzlenmesi

İpuçları

1
Bankanın akreditif açması, ileride bir ödeme yapma sözü verdiği anlamına gelir; bu tür sözler bilanço dışında nerede izlenir?
2
İşlem tarihinde kurun 32,5032,50 TL olduğunu unutmayın ve toplam taahhüdün alınan teminatlarla (nakit karşılık) netleştirilmeden kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planında 910 kodu 'Gayrinakdi Krediler'i, 911 kodu ise bu kredilerin karşılığını temsil eden alacaklı hesabı ifade eder. Toplam risk 100.000100.000 USD karşılığı TL'dir.

Daha Fazla Pratik

Akreditif bedeli yurt dışındaki satıcıya ödendiğinde, daha önce açılan bu nazım hesapların nasıl kapatılacağını ve nakit karşılığın nasıl mahsup edileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru

Bir banka şubesinde gün sonunda yapılan kasa sayımında, yabancı paraların izlendiği "Efektif Deposu" hesabında 100100 ABD Doları tutarında noksanlık olduğu tespit edilmiştir. Sayım tarihindeki efektif alış kuru 11 USD = 3232 TL'dir.

Buna göre, söz konusu noksanlığın kayda alınmasıyla ilgili bankanın yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 290 Diğer Çeşitli Aktifler (3.2003.200 TL) / Alacak: 010.02 Efektif Deposu (3.2003.200 TL)

Cevap

Borç tarafında "290 Diğer Çeşitli Aktifler", alacak tarafında ise "010.02 Efektif Deposu" hesabının yer aldığı kayıt doğrudur.
Banka şubelerinde yapılan kasa sayımlarında ortaya çıkan noksanlıklar, sorumlusu belirlenene veya noksanlığın nedeni çözülene kadar '290 Diğer Çeşitli Aktifler' hesabının borcuna kaydedilir. Noksanlığın yabancı para kasasında (Efektif Deposu) olması durumunda, ilgili varlık hesabından (010.02) çıkış yapmak için alacak kaydı oluşturulur. İşlem TL karşılığı üzerinden muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Noksan tutarın Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
100100 USD ×\times 3232 TL/USD = 3.2003.200 TL
Banka kayıtları Türk Lirası cinsinden tutulduğu için yabancı para noksanlığı kur üzerinden TL'ye çevrilmelidir.
2
Noksanlığı geçici hesaba kaydediniz.
290 Diğer Çeşitli Aktifler hesabına 3.2003.200 TL borç kaydı yapılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre kasa noksanlıkları nedeni belirlenene kadar bu hesapta takip edilir.
3
Eksilen efektif mevcudunu kayıtlardan düşürünüz.
010.02 Efektif Deposu hesabına 3.2003.200 TL alacak kaydı yapılır.
Kasada fiili olarak bulunmayan tutar, ilgili varlık hesabından çıkarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kasa noksanlıklarının (TL veya Efektif) kaydı 290 Diğer Çeşitli Aktifler hesabı aracılığıyla yapılır.

İpuçları

1
Bankalarda kasa noksanlıkları için 290'lı, fazlalıklar için 390'lı hesap grupları kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlığının nedeninin bulunamaması ve personelden tahsil edilmesine karar verilmesi durumundaki kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 29Soru

Bir banka şubesi, dönem sonunda 5.0005.000 Avro tutarındaki nakit mevcudunu değerlemeye tabi tutmuştur. Bu yabancı paraların banka kayıtlarındaki maliyet değeri 185.000TL185.000 TL (11 Avro = 37,00TL37,00 TL) iken, dönem sonu değerlemesinde esas alınacak efektif alış kuru 11 Avro = 38,50TL38,50 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, bankanın yapması gereken dönem sonu değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 010.02 Efektif Deposu 7.500 TL / Alacak: 640 Kambiyo Karları 7.500 TL

Cevap

Dönem sonu kur farkı artışı için '010.02 Efektif Deposu' hesabına borç, '640 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.
Banka muhasebesi kurallarına göre, kasa mevcudu olan yabancı paralar (efektif), dönem sonunda efektif alış kuru ile değerlenir. Kur artışı sonucunda oluşan 7.500TL7.500 TL tutarındaki değer artışı, varlık hesabı olan 'Efektif Deposu' hesabının borcuna, gelir niteliğindeki 'Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kayıtlı değerin belirlenmesi
185.000 TL
Yabancı paraların defterdeki mevcut maliyet tutarı tespit edilir.
2
Dönem sonu güncel değerinin hesaplanması
5.000 x 38,50 = 192.500 TL
Mevcut efektif miktarının dönem sonu alış kuruyla çarpılması gerekir.
3
Kur farkı kar/zarar tespitinin yapılması
192.500 - 185.000 = 7.500 TL (Kar)
Güncel değer kayıtlı değerden yüksek olduğu için olumlu kur farkı (kar) oluşmuştur.
4
Muhasebe kaydının oluşturulması
Borç: 010.02 Efektif Deposu / Alacak: 640 Kambiyo Karları
Efektif mevcudundaki artış ilgili aktif hesaba, gelir ise kar hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde yabancı para nakit mevcudu (efektif) dönem sonlarında efektif alış kuru üzerinden değerlenir ve oluşan olumlu farklar Kambiyo Karları hesabına kaydedilir.

İpuçları

1
Öncelikle dönem sonundaki toplam TL değerini hesaplayarak mevcut kayıtlı değerle karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda 'Kambiyo Zararları' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru

Bir banka, müşterisi olan (A) Anonim Şirketi lehine bir kamu ihalesine katılması amacıyla 150.000150.000 TL tutarında 6 ay süreli "Geçici Teminat Mektubu" düzenlemiş ve karşılığında nakit olarak 750750 TL komisyon tahsil etmiştir. Bu işleme ilişkin bankanın yapacağı nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: Teminat Mektupları 150.000150.000 TL / Alacak: Teminat Mektupları Karşılığı 150.000150.000 TL

Cevap

Bankanın düzenlediği teminat mektubu için nazım hesaplarda Borç: Teminat Mektupları, Alacak: Teminat Mektupları Karşılığı şeklinde 150.000150.000 TL tutarında kayıt yapılmalıdır.
Banka müşterisi lehine teminat mektubu düzenlediğinde, bankanın ödeme riski doğar. Bu risk, nazım hesapların borç tarafına ilgili risk hesabının (Teminat Mektupları), alacak tarafına ise dengeleyici hesabın (Teminat Mektupları Karşılığı) yazılmasıyla 150.000150.000 TL üzerinden kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleme
Teminat mektubu düzenlenmesi bir gayrinakdi kredi işlemidir ve banka için bir taahhüt/risk oluşturur.
Gayrinakdi krediler, bankanın nakit çıkışı yapmadığı ancak ileride yapma olasılığının olduğu yükümlülüklerdir.
2
İzlenecek hesap sınıfını saptama
Bilanço dışı bu yükümlülükler 9. sınıf Nazım Hesaplarda izlenmelidir.
Nazım hesaplar, bankanın gerçek varlık ve yükümlülüklerini etkilemeyen ancak takip edilmesi gereken bilgileri çift taraflı kayıt esasına göre kaydeder.
3
Muhasebe kaydını oluşturma
Borçlu tarafa 'Teminat Mektupları' (ana risk hesabı), alacaklı tarafa 'Teminat Mektupları Karşılığı' hesabı yazılır.
Bankalar Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, gayrinakdi krediler borçlu nazım hesaplarda, bunların karşılıkları ise alacaklı nazım hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde nazım hesaplar, bilanço dışı (kontenjan) kalemlerin izlenmesi amacıyla kullanılır ve her zaman kendi içinde dengeli (Borç=Alacak) bir yapı arz eder.

İpuçları

1
Teminat mektubu düzenlenmesi banka için nakit çıkışı gerektirmeyen bir gayrinakdi kredi işlemidir.
2
Gayrinakdi kredilerin ana tutarı her zaman 9. sınıf nazım hesaplarda izlenmelidir.
3
Nazım hesap kaydı yapılırken Borç tarafına riskin türünü (Teminat Mektupları), Alacak tarafına ise karşılığını yazmayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Teminat mektubunun banka tarafından tazmin edilmesi (müşteri yerine ödenmesi) durumunda yapılacak bilanço içi kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

Bir mevduat bankası, kısa vadeli likidite ihtiyacını karşılamak amacıyla Bankalararası Para Piyasası'ndan (Interbank) 2.000.0002.000.000 TL tutarında fon sağlamıştır (borç almıştır). Söz konusu tutar, bankanın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest mevduat hesabına aktarılmıştır.

Buna göre, fonu sağlayan (borç alan) bankanın yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 020 T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılır.

Cevap

020 T.C. Merkez Bankası Hesabı borçlandırılır.
Bankalararası Para Piyasası'ndan (Interbank) fon sağlandığında, bu tutar bankanın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest mevduat hesabına aktarılır. Muhasebe prensiplerine göre, bankanın Merkez Bankası'ndaki serbest mevduatı bir varlıktır ve varlıklardaki artış ilgili hesabın (020 T.C. Merkez Bankası Hesabı) borç tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğinin belirlenmesi
Bankalararası Para Piyasası'ndan borç alınması durumunda bankanın bir varlığı (Merkez Bankasındaki mevduatı) artarken bir yükümlülüğü (Interbank borcu) de aynı oranda artar.
Çift taraflı kayıt esasına göre bir varlık artışı borç, bir borç artışı ise alacak tarafına kaydedilmelidir.
2
İlgili hesapların Tek Düzen Hesap Planı'na göre seçilmesi
Merkez Bankasındaki serbest mevduat artışı için '020 T.C. Merkez Bankası Hesabı' borçlandırılır; Interbank borcu için '310 Bankalararası Para Piyasası Borçları Hesabı' alacaklandırılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda likidite ve borçlanma işlemlerinin izlendiği hesap kodları bu şekilde tanımlanmıştır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Bankalararası Para Piyasası (Interbank) İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 32Soru

(K) İşletmesi, 1 Ekim 2025 tarihinde bir ticari bankada 500.000500.000 TL tutarında, 6 ay vadeli ve yıllık %36\%36 faiz oranlı bir vadeli mevduat hesabı açtırmıştır. Banka, muhasebe kayıtlarını Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun olarak tutmakta ve dönem sonlarında kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre faiz tahakkuku yapmaktadır. Buna göre, bankanın 31 Aralık 2025 tarihinde yapacağı faiz tahakkuk kaydında "740 Mevduat Faiz Giderleri" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir? (1 ay 30 gün, 1 yıl 360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 45.00045.000

Cevap

45.00045.000 TL tutarındaki brüt faiz, dönem sonu faiz gideri olarak kaydedilmelidir.
Dönemsellik kavramı gereği, 1 Ekim - 31 Aralık tarihleri arasına isabet eden 90 günlük faiz tutarı brüt olarak hesaplanmalı ve gider kaydedilmelidir. 500.000×0,36×(90/360)500.000 \times 0,36 \times (90/360) işlemi sonucunda elde edilen 45.00045.000 TL, doğru tahakkuk tutarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz tahakkukuna esas alınacak gün sayısını hesaplayınız.
30+30+30=9030 + 30 + 30 = 90 gün
1 Ekim'den 31 Aralık'a kadar geçen süre (Ekim, Kasım ve Aralık ayları) dönem sonu itibarıyla giderleştirilmelidir.
2
Basit faiz formülünü kullanarak brüt faiz tutarını hesaplayınız.
I=500.000×36×9036.000=45.000I = \frac{500.000 \times 36 \times 90}{36.000} = 45.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği, cari yıla ait olan faiz yükü tahakkuk ettirilmelidir.
3
Muhasebe kaydını belirleyiniz.
740 Mevduat Faiz Giderleri hesabına 45.00045.000 TL borç kaydedilir.
Bankalar için ödenen veya tahakkuk eden mevduat faizleri birer gider unsurudur.

Anahtar Kavram

Kıstelyevm Esasına Göre Faiz Tahakkuku

İpuçları

1
Faiz hesaplamasında 1 Ekim ile 31 Aralık arasındaki gün sayısını dikkate alınız.
2
Banka muhasebesinde mevduat faiz giderleri 740 numaralı hesapta takip edilir ve tahakkuklar brüt tutardır.

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki (1 Nisan 2026) faiz ödeme kaydını ve vergi stopajının nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

Banka muhasebesi sisteminde, mülkiyeti bankaya ait olmayan ancak risk takibi veya bilgi mahiyetinde izlenmesi gereken işlemler nazım hesaplarda takip edilir. Bir bankanın, müşterisine kullandıracağı kredi karşılığında 200.000200.000 TL değerindeki bir gayrimenkul üzerine ipotek (teminat) tesis etmesi durumunda yapılacak nazım hesap kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: "910 Teminatlı Değerler" / Alacaklı: "911 Teminatlı Değerler Karşılığı"

Cevap

Gayrimenkul ipoteği gibi teminatların alınması durumunda "910 Teminatlı Değerler" hesabı borçlandırılırken "911 Teminatlı Değerler Karşılığı" hesabı alacaklandırılır.
Banka muhasebesinde teminat olarak kabul edilen değerler (gayrimenkul ipoteği, rehinler vb.), nazım hesaplarda borçlu hesap olarak "910 Teminatlı Değerler" ve alacaklı hesap olarak "911 Teminatlı Değerler Karşılığı" şeklinde kaydedilir. Bu kayıt, bankanın üzerinde risk taşıdığı ancak mülkiyetine sahip olmadığı kıymetleri izlemesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleme
Gayrimenkul ipoteği bir teminat alma işlemidir ve mülkiyet bankaya geçmez.
Mülkiyeti bankaya ait olmayan kıymetlerin takibi nazım hesaplarda (9'lu grup) yapılır.
2
Nazım hesap çalışma prensibini uygulama
Teminat girişi olduğunda borçlu nazım hesap (910) borç, alacaklı nazım hesap (911) alacak tarafına yazılır.
Nazım hesaplar çift taraflı kayıt esasına göre kendi içinde dengeli çalışmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Nazım hesapların borçlu ve alacaklı çiftler halinde çalışması ve bilanço içi hesaplardan tamamen ayrılması.

Daha Fazla Pratik

Teminat mektubu tazmin edildiğinde nazım hesapların nasıl kapatıldığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru

Hazine birimi tarafından nakit fazlasının değerlendirilmesi kararlaştırılan bir mevduat bankası, Bankalararası Para Piyasası (Interbank) üzerinden başka bir bankaya 4.500.0004.500.000 TL tutarında vadeli depo (borç) sağlamıştır. İşlem sonucunda ilgili tutarın transferi, bankanın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest mevduat hesabından mahsup edilerek gerçekleştirilmiştir.

Bu işlemin muhasebeleştirilmesine ilişkin borç veren bankanın yapması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 030030 Bankalar Hesabı borçlandırılır, 020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Bankalar hesabının borçlandırıldığı ve T.C. Merkez Bankası hesabının alacaklandırıldığı ifade doğrudur.
Bankalararası Para Piyasası'nda depo (borç) verilmesi durumunda, borç veren bankanın diğer bankadan olan alacağı artar ve aktif bir hesap olan 030030 Bankalar hesabı borçlandırılır. Bu tutarın çıkış kaynağı bankanın TCMB nezdindeki serbest mevduat hesabı olduğu için, yine aktif bir hesap olan 020020 T.C. Merkez Bankası hesabı azalarak alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin ekonomik niteliğini analiz etmek.
Başka bir bankaya borç verilmesi, banka için bir aktif (varlık) artışı, bu fonun TCMB'den çıkması ise bir aktif azalışıdır.
Muhasebe kaydının temelini oluşturacak hesap değişimlerini belirlemek gerekir.
2
Alacak artışını ilgili aktif hesapta göstermek.
030030 Bankalar hesabı 4.500.0004.500.000 TL tutarında borçlandırılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (THP) göre, yurt içi ve dışı bankalardan olan alacaklar bu hesapta takip edilir.
3
TCMB nezdindeki serbest varlık azalışını kaydetmek.
020020 T.C. Merkez Bankası hesabı 4.500.0004.500.000 TL tutarında alacaklandırılır.
Para transferi bankanın TCMB'deki serbest hesabından gerçekleştiği için bu hesapta azalış meydana gelir.

Anahtar Kavram

Bankalararası Para Piyasası İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Bankanın başka bir kuruma borç vermesi, bilançonun aktif tarafında bir alacak artışı yaratır.

Daha Fazla Pratik

Bankalararası işlemlerin TCMB nezdindeki 'Takas ve Mutabakat' (Clearing) süreçlerindeki kayıt farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru

Bir müşteri, ticari bir bankada açtırdığı vadesiz tasarruf mevduatı hesabına nakit olarak 20.00020.000 TL yatırmıştır. Banka Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHPBTDHP) göre, bankanın bu işlem için yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 100100 KASA 20.00020.000 / Alacak: 300300 TASARRUF MEVDUATI 20.00020.000

Cevap

Bankanın nakit varlığındaki artışı temsil eden 100 Kasa hesabının borç tarafına, bankanın müşteriye olan borcunu temsil eden 300 Tasarruf Mevduatı hesabının alacak tarafına kayıt yapılması gerekir.
Mevduat kabulü banka için bir kaynak artışıdır. Bankaya nakit girişi olduğunda aktif bir hesap olan '100 Kasa' hesabı borçlandırılırken, müşteriye olan borcun (yükümlülüğün) artması nedeniyle pasif bir hesap olan '300 Tasarruf Mevduatı' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık değişimini belirle
Bankaya nakit girişi olduğu için 100100 Kasa (Aktif) hesabı artar.
Varlık hesaplarındaki artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.
2
Kaynak/Yükümlülük değişimini belirle
Müşterinin yatırdığı tutar banka için bir borçtur, bu nedenle 300300 Tasarruf Mevduatı (Pasif) hesabı artar.
Kaynak ve yükümlülük hesaplarındaki artışlar hesabın alacak tarafına kaydedilir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
Borç tarafına Kasa, alacak tarafına Tasarruf Mevduatı yazılır.
Muhasebenin temel denklik prensibi gereği borç ve alacak toplamları eşit olmalıdır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Mevduat Açılışı

Daha Fazla Pratik

Mevduat hesaplarının dönem sonu değerlemesi ve kıstelyevm esasına göre faiz tahakkuk kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 36Soru

Bankaların finansal işlemlerini kaydetmek amacıyla kullandıkları hesap planı sistematiğinde, üç haneli ana hesap kodlarının üçüncü basamağı belirli bir kodlama disiplinine dayanmaktadır. Bu disiplin çerçevesinde, ana hesap kodunun sonundaki 00, 11 ve 22 rakamlarının ifade ettiği teknik ayrım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 00: Türk Parası (TP) hesapları - 11: Yabancı Para (YP) hesapları - 22: TP ve YP toplamını gösteren hesaplar

Cevap

Hesap planı sistematiğinde 00 rakamı Türk Parası hesaplarını, 11 rakamı Yabancı Para hesaplarını, 22 rakamı ise her ikisinin toplamını temsil eder.
Banka hesap planı standartlarına göre, üç haneli ana hesap kodlarının son rakamı hesabın para birimi niteliğini tanımlar. '0' rakamı Türk Parası cinsinden işlemlerin, '1' rakamı Yabancı Para cinsinden işlemlerin izlendiği hesapları, '2' rakamı ise bu iki hesabın konsolide edildiği toplam (kontrol) hesabını ifade eder. Örneğin; 010 Kasa (TP), 011 Kasa (YP) ve 012 Kasa Toplam şeklinde bir hiyerarşi mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap planı kod yapısını incelemek
Bankacılık hesap planında ana hesaplar 3 hanelidir.
Kodlama sistematiğinin temelini ana hesap yapısı oluşturur.
2
Üçüncü hanenin fonksiyonunu belirlemek
Son hanenin para birimi ayrımı (TP/YP) için kullanıldığı tespit edilir.
Bankacılıkta para cinsi ayrımı raporlama ve likidite takibi için kritiktir.
3
Rakamların karşılıklarını eşleştirmek
0 = TP, 1 = YP, 2 = Toplam (Kontrol) eşleşmesi doğrulanır.
Sistematik gereği 0 ve 1'in toplamı her zaman 2 sonuyla biten hesapta toplanır.

Anahtar Kavram

BTDHP Ana Hesap Kodlama Standartları

Daha Fazla Pratik

Bankacılıkta hesapların 7 haneli tam yapısını ve sektör kırılımlarını içeren çalışmaları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışı seyahati dönüşünde elinde kalan 500500 ABD Doları tutarındaki nakit yabancı parayı (banknot) bozdurmak amacıyla bankaya teslim etmiş ve karşılığını Türk Lirası olarak nakden almıştır.

Buna göre banka, teslim aldığı yabancı paraları Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydetmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 011 Efektif Deposu

Cevap

Banka, teslim aldığı nakit yabancı paraları 011 Efektif Deposu hesabının borcuna kaydetmelidir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bankanın elinde bulunan nakit Türk Lirası varlıkları '010 Kasa' hesabında izlenirken, nakit yabancı para (banknot) varlıkları '011 Efektif Deposu' hesabında izlenir. Müşteriden dolar banknotu alınması durumunda bankanın efektif mevcudu artacağı için 011 numaralı hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
Müşteriden nakit yabancı para (banknot) alınması işlemi bir 'Efektif Alımı'dır.
Yabancı paranın fiziksel (nakit) olması, muhasebede 'Efektif' tanımına girmesini sağlar.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre ilgili hesabı seçmek
BTDHP'de Türk Lirası nakit mevcudu 010 Kasa, yabancı para nakit mevcudu ise 011 Efektif Deposu hesabında izlenir.
Yabancı para varlıklarındaki artışın ilgili aktif hesabın borcuna kaydedilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Efektif ve Döviz Ayrımı

İpuçları

1
Banka muhasebesinde nakit paralar ikiye ayrılır: TL ve Yabancı Para.
2
Nakit yabancı paralara 'Efektif' denir; hesap planında bu isme sahip hesabı arayın.

Daha Fazla Pratik

Efektif deposunda gün sonunda yapılan sayımda noksan çıkması durumunda hangi hesabın kullanılacağını araştırın.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru

Bir banka şubesinde gün sonunda yapılan kasa sayımında, efektif deposunda 300300 İsviçre Frangı (CHF\text{CHF}) tutarında bir fazlalık saptanmıştır. Sayım anındaki kur 11 CHF=36,00\text{CHF} = 36,00 TL\text{TL} olarak belirlenmiştir. Nedeni henüz saptanamayan bu kasa fazlalığının kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011011 Efektif Deposu 10.80010.800 TL\text{TL} / Alacak: 390390 Muhtelif Borçlar 10.80010.800 TL\text{TL}

Cevap

Efektif deposundaki artışın '011 Efektif Deposu' hesabına borç, henüz nedeni bilinmeyen fazlalığın ise '390 Muhtelif Borçlar' hesabına alacak kaydedilmesini ifade eden seçenek doğrudur.
Banka şubelerinde yapılan sayımlar sonucunda ortaya çıkan efektif (nakit yabancı para) fazlalıkları, ilgili varlık hesabının (011011 Efektif Deposu) borçlandırılması ve nedeni araştırılmak üzere geçici bir yükümlülük hesabının (390390 Muhtelif Borçlar) alacaklandırılmasıyla muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Fazlalığın Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
300300 CHF×36,00\text{CHF} \times 36,00 TL/CHF=10.800\text{TL/CHF} = 10.800 TL\text{TL}
Banka kayıtları ulusal para birimi (TL) üzerinden tutulur.
2
Artış gösteren varlık hesabını belirleyiniz.
Borç: 011011 Efektif Deposu (10.80010.800 TL\text{TL})
Fiziki yabancı para banknotlarındaki artış efektif deposu hesabının borç tarafına kaydedilir.
3
Geçici yükümlülük kaydını yapınız.
Alacak: 390390 Muhtelif Borçlar (10.80010.800 TL\text{TL})
Sayım fazlasının nedeni belirlenene kadar bu tutar banka için bir borç (emanet) niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde kasa (TL) ve efektif (yabancı banknot) mevcudu arasındaki ayrımın yapılması ve sayım fazlalarının geçici hesaplarda izlenmesi.

İpuçları

1
Bankalarda yabancı para banknotlarına 'Efektif' denildiğini ve bunun TL kasasından ayrı bir hesapta izlendiğini unutmayın.
2
Sayım fazlası tespit edildiğinde, nedeni henüz bilinmiyorsa bu tutar banka için geçici bir yükümlülük (alacaklı hesap) doğurur.

Daha Fazla Pratik

Nedeni belirlenemeyen kasa fazlalığının dönem sonunda kambiyo kârı olarak kaydedilmesi sürecini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru

Bir mevduat bankası, daha önce bir müşterisi lehine düzenlediği 150.000150.000 TL tutarındaki teminat mektubunun muhatabı tarafından bankaya ibraz edilerek paraya çevrilmesi talebiyle karşılaşmıştır. Müşterinin vadesiz mevduat hesabında yeterli bakiye bulunmaması nedeniyle banka, söz konusu tutarı kendi kaynaklarından ödeyerek tazmin etmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "122 Tazmin Edilen Gayrinakdi Kredi Bedelleri" hesabı borçlandırılır, "100 Kasa" hesabı alacaklandırılır; aynı zamanda nazım hesaplardaki kayıt ters kayıtla kapatılır.

Cevap

Banka, ödemeyi kendi kaynaklarından yaptığı için "122 Tazmin Edilen Gayrinakdi Kredi Bedelleri" hesabını borçlandırarak müşterisinden alacak kaydeder ve "100 Kasa" hesabını alacaklandırır; eş anlı olarak risk ortadan kalktığı için nazım hesaplardaki kayıt ters kayıtla kapatılır.
Teminat mektubu tazmin edildiğinde, banka üçüncü kişiye (muhataba) ödeme yapar. Bu ödeme banka için bir nakit çıkışıdır (100 Kasa Alacak). Bu tutar artık müşteriden tahsil edilecek bir alacaktır ve bankacılık hesap planında "122 Tazmin Edilen Gayrinakdi Kredi Bedelleri" hesabında takip edilir. Ayrıca mektup artık geçerli olmadığı için 910/911 nolu nazım hesaplardaki kayıt ters çevrilerek risk takibi sonlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Nakit ödeme ve alacak oluşumunun tespiti
Banka kasasından 150.000150.000 TL çıkmış ve müşteriye karşı bir alacak (tazmin kredisi) doğmuştur.
Müşteri adına yapılan ödeme, banka için gayrinakdi kredinin nakdi krediye dönüşmesidir.
2
Bilanço içi yevmiye kaydının yapılması
122 Tazmin Edilen Gayrinakdi Kredi Bedelleri (B) 150.000150.000 / 100 Kasa (A) 150.000150.000
Aktif bir hesap olan alacağın artışı borca, kasanın azalışı alacağa kaydedilir.
3
Nazım hesaplardaki yükümlülüğün sonlandırılması
911 Gayrinakdi Krediler Karşılığı (B) 150.000150.000 / 910 Teminat Mektupları (A) 150.000150.000
Teminat mektubu tazmin edildiği (ödendiği) için bankanın mektup riski sona ermiştir.

Anahtar Kavram

Gayrinakdi kredilerin tazmini (paraya çevrilmesi) durumunda, işlem nakdi kredi niteliği kazanır ve bilanço içi hesaplara aktarılırken ilgili nazım hesaplar kapatılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru

Bir ticari bankanın müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan 50.00050.000 USD tutarındaki ithalat borcunu ödemek amacıyla bankasına transfer talimatı vermiştir. Banka, 11 USD =33= 33 TL spot kur üzerinden müşterinin mevduat hesabından gerekli tutarı tahsil ederek muhabir banka aracılığıyla havaleyi gerçekleştirmiştir. Buna göre, bu işleme ilişkin banka kayıtlarında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 061 Yurtdışı Bankalar (Döviz Deposu) hesabı 50.00050.000 USD tutarında alacaklandırılır.

Cevap

061 Yurtdışı Bankalar (Döviz Deposu) hesabının 50.00050.000 USD tutarında alacaklandırılması doğrudur.
İthalat transferi, bankanın yurt dışındaki muhabir bankalar nezdindeki kaydi yabancı para varlıklarından (döviz) yapılır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu varlıklar '061 Yurtdışı Bankalar' veya genel olarak 'Döviz Deposu' olarak adlandırılan hesaplarda takip edilir. İşlem sonucunda bankanın bu varlıkları azaldığı için ilgili hesap alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin TL karşılığının hesaplanması
50.000×33=1.650.00050.000 \times 33 = 1.650.000 TL
Bankanın müşteriden tahsil edeceği TL tutarını belirlemek için güncel kur kullanılır.
2
Müşterinin mevduat hesabının borçlandırılması
300 Mevduat (TL) hesabı 1.650.0001.650.000 TL borçlandırılır.
Müşterinin bankaya olan yükümlülüğü (mevduatı) bedelin tahsili ile azalır.
3
Döviz pozisyon kayıtlarının yapılması
290 Pozisyon (TL) Alacak / 291 Pozisyon (USD) Borç
Banka döviz satışı yaptığı için döviz pozisyonunun dengelenmesi gerekir.
4
Varlık hesabından çıkışın kaydedilmesi
061 Yurtdışı Bankalar (veya Döviz Deposu) 50.00050.000 USD Alacak
Bankanın yurt dışındaki muhabir hesabı üzerinden ödeme yapıldığı için varlık kaleminde azalış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Döviz ve Efektif Ayırımı

İpuçları

1
İşlemin 'fiziki nakit' mi yoksa 'hesaptan hesaba transfer' mi olduğuna dikkat edin.
2
Bankanın varlıklarındaki azalışın (transfer edilen tutar) hangi tarafa kaydedilmesi gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İthalat akreditifi açılması durumunda hangi nazım hesapların çalışacağını ve döviz pozisyon hesabının ne zaman devreye gireceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 11Sonraki
Banka Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2 | Examkin