Banka Muhasebesi

204 soru

Soru 41Soru

Bir mevduat bankası, 2828 Aralık 20252025 tarihinde bir müşterisinden 120.000120.000 TL tutarında, 11 ay vadeli ve yıllık %10\%10 basit faiz oranlı bir Türk lirası mevduat kabul etmiştir. Bankanın dönem sonu değerleme çalışmaları kapsamında, bu mevduat hesabı için 31.12.202531.12.2025 tarihinde ayırması gereken faiz reeskont (tahakkuk) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100100

Cevap

Bankanın yıl sonunda ayırması gereken mevduat faiz reeskont tutarı 100100 TL'dir.
Dönemsellik ilkesi gereği, 2828 Aralık'ta açılan mevduatın 3131 Aralık tarihine kadar geçen 33 günlük faiz yükü 20252025 yılına aittir. 120.000120.000 TL üzerinden %10\%10 faiz oranıyla 33 günlük hesaplama yapıldığında (120.000×0,10×3/360120.000 \times 0,10 \times 3 / 360), 100100 TL tutarında faiz reeskontu ayrılması gerektiği sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem içine isabet eden gün sayısını hesaplayın.
33 gün
Mevduat 2828 Aralık'ta açılmış olup yıl sonuna kadar (312831 - 28) toplam 33 günlük faiz işlemiştir.
2
Günlük basit faiz formülünü uygulayın: (Anapara×FaizOranı×Gu¨n)/36.000(Anapara \times Faiz \, Oranı \times Gün) / 36.000.
100100 TL
120.000×10×336.000=3.600.00036.000=100\frac{120.000 \times 10 \times 3}{36.000} = \frac{3.600.000}{36.000} = 100 TL.
3
Bulunan tutarı reeskont tutarı olarak belirleyin.
100100 TL
Dönemsellik ilkesi gereği cari yıla ait olan bu faiz giderinin yıl sonunda tahakkuk ettirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin dönemsellik ilkesi gereği yıl sonunda kıstelyevm esasına göre tahakkuk (reeskont) işlemine tabi tutulması.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) sistematiğine göre, bankaların kullandırdıkları krediler veya diğer mali kuruluşlar nezdindeki hesaplarından elde ettikleri faiz gelirleri aşağıdaki hesap gruplarından hangisinde izlenmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5 - Faiz Gelirleri

Cevap

Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda faiz gelirleri 5 nolu grupta izlenir.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre 5 nolu grup 'Faiz Gelirleri' grubudur. Bankaların temel gelir kaynağı olan nakdi kredi faizleri, bankalararası işlemlerden sağlanan faizler ve menkul değerlerden elde edilen faizler bu hesap grubunda takip edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
BTDHP ana hesap gruplarının sınıflandırmasının hatırlanması
Hesap planında 0-2 arası aktif, 3-4 arası pasif, 5-8 arası ise gelir ve gider gruplarını temsil eder.
Soruda istenen 'faiz geliri' bir gelir tablosu unsuru olduğu için 5 ile 8 arasındaki gruplara odaklanılmalıdır.
2
Gelir hesaplarının kendi içindeki ayrımının yapılması
5 nolu grup Faiz Gelirlerini, 7 nolu grup ise Faiz Dışı Gelirleri temsil etmektedir.
Banka muhasebesinde gelirler, faiz kaynaklı olup olmamasına göre farklı ana gruplarda tasnif edilir.

Anahtar Kavram

BTDHP Hesap Grupları ve Sınıflandırması
Tahmini Süre:45s
Soru 43Soru

Bir ticari bankada (A) İşletmesi adına 1111 Aralık 20252025 tarihinde 600.000600.000 TL tutarında, 9292 gün vadeli ve yıllık %36\%36 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açılmıştır. Banka, dönem sonu işlemlerinde faiz giderlerini kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre hesaplayarak reeskont ayırmaktadır.

Buna göre, bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 740 MEVDUAT FAİZ GİDERLERİ: 12.00012.000 (Borç) / 311 TİCARİ KURULUŞLAR MEVDUATI FAİZ REESKONTLARI: 12.00012.000 (Alacak)

Cevap

Bankanın 2020 günlük kıstelyevm faizi için 740740 Mevduat Faiz Giderleri hesabını borçlandırıp, 311311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı Faiz Reeskontları hesabını alacaklandırdığı 12.00012.000 TL tutarlı kayıt doğrudur.
Doğru seçenek, paranın bankada kaldığı gerçek gün sayısı olan 2020 gün üzerinden hesaplanan 12.00012.000 TL tutarındaki faizi, ticari mevduatlara özgü olan 311311 nolu reeskont hesabı ile eşleştirmiştir. Dönemsellik kavramı gereği, cari yıla ait olan bu gider 740740 nolu hesapta borç kaydıyla gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu için faiz işleyecek gün sayısını belirle
3131 Aralık - 1111 Aralık = 2020 gün
Bankacılıkta paranın yatırıldığı ilk gün (valör günü) faiz işlemez, çekildiği gün işler. Bu nedenle fark gün sayısı baz alınır.
2
Kıstelyevm faiz tutarını hesapla
600.000×0,36×20360=12.000600.000 \times 0,36 \times \frac{20}{360} = 12.000 TL
Basit faiz formülü (I=P×n×tI = P \times n \times t) kullanılarak dönem sonuna isabet eden gider tutarı bulunur.
3
Banka Tekdüzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre uygun hesapları belirle
Gider: 740740 Mevduat Faiz Giderleri, Yükümlülük: 311311 Ticari Kuruluşlar Mevduatı Faiz Reeskontları
Müşteri bir işletme ((A) İşletmesi) olduğu için mevduat türü 'Ticari'dir. Ticari mevduatların faiz reeskontları 311311 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faiz reeskontları kıstelyevm (gün) esasına göre hesaplanır ve ilgili mevduat grubunun reeskont hesabına kaydedilir.
Soru 44Soru

Bankaların Kredilerin Sınıflandırılmasına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca; borçlusunun kredi değerliliğinde ciddi bir bozulma olmamakla birlikte, anapara veya faiz ödemeleri vadesinden itibaren 3030 günü aşan ancak 9090 günü geçmeyen gecikmelerin bulunduğu nakdi krediler, aşağıdaki sınıflardan hangisinde takip edilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci Grup (Yakın İzlemedeki Krediler)

Cevap

İkinci Grup (Yakın İzlemedeki Krediler)
Bankacılık düzenlemelerine göre, ödemeleri vadesinden itibaren 3030 günü aşan ancak henüz 9090 günü doldurmamış olan krediler 'Yakın İzlemedeki Krediler' olarak adlandırılan İkinci Grup'ta izlenir. Bu aşamada kredi henüz donuk alacak (NPL) sayılmaz ancak risk takibi sıkılaştırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredi gecikme gün sayısını belirleyin.
Gecikme süresi: 30<Gu¨n9030 < \text{Gün} \leq 90
Yönetmelikteki sınıflandırma eşiklerini uygulamak için gün sayısına bakılmalıdır.
2
Gecikme süresine göre ilgili kredi grubunu eşleştirin.
Yakın İzlemedeki Krediler (2. Grup)
30 günü aşan gecikmeler kredinin riskinin arttığını gösterir ancak henüz 'donuk alacak' (90 gün) statüsüne geçmemiştir.
3
Karşılık türünü tespit edin.
Genel Karşılık (Beklenen Kredi Zararı - 2. Aşama)
1. ve 2. grup krediler için genel karşılık ayrılırken, 3. gruptan itibaren özel karşılık ayrılmaya başlanır.

Anahtar Kavram

Kredi Sınıflandırma Grupları ve Gecikme Süreleri

Daha Fazla Pratik

90 günü aşan gecikmelerde faiz tahakkukunun durdurulması ve reeskont işlemlerinin iptali konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 45Soru

Banka muhasebesi uygulamasında, mülkiyeti bankaya ait olmayan ancak tahsil edilmek üzere müşterilerden alınan kıymetlerin takibi için nazım hesaplar kullanılır. Bir bankanın, müşterisinden tahsil edilmek üzere 75.00075.000 TL tutarında bir çek teslim alması durumunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 911911 Tahsil Edilecek Çekler 75.00075.000 TL / Alacak: 912912 Tahsil Edilecek Çekler Karşılığı 75.00075.000 TL

Cevap

Banka, tahsil edilmek üzere teslim aldığı çek için Borç: 911911 Tahsil Edilecek Çekler ve Alacak: 912912 Tahsil Edilecek Çekler Karşılığı kaydını yapmalıdır.
Tahsil edilmek üzere alınan çekler bankanın mülkiyetine geçmediği için aktif bir varlık olarak (101 veya 103 gibi) kaydedilemez. Bu nedenle, banka muhasebesi standartları gereği 99 ile başlayan nazım hesaplar grubunda, çekin teslim alındığını gösteren borçlu kayıt ve bunun karşılığını gösteren alacaklı kayıt yapılarak izleme sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kıymetin niteliğini analiz etme
Çek bankanın mülkiyetinde değildir, sadece tahsilat hizmeti için alınmıştır.
Mülkiyeti bankaya ait olmayan değerler bilanço içi hesaplarda değil, nazım hesaplarda izlenir.
2
Doğru nazım hesap grubunu belirleme
Tahsilat amaçlı çekler için 911911 ve 912912 kodlu hesaplar kullanılır.
Banka hesap planında tahsil edilecek kıymetler ile emanet kıymetler farklı alt hesaplarda takip edilir.
3
Muhasebe kaydını oluşturma
911911 Tahsil Edilecek Çekler (Borçlu), 912912 Tahsil Edilecek Çekler Karşılığı (Alacaklı).
Nazım hesaplar 'çapraz kayıt' prensibine göre çalışır; kıymet girişi olduğunda ilgili nazım hesap borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Nazım hesaplar, bankanın mülkiyetinde olmayan ancak takip edilmesi gereken değerlerin çapraz kayıt sistemiyle izlendiği hesaplardır.

İpuçları

1
Bankanın mülkiyetine geçmeyen işlemler hangi hesap grubunda takip edilir?
2
Nazım hesaplarda bir giriş kaydı yapılırken 'karşılığı' hesabı hangi tarafta yer alır?
3
Tahsilat hizmeti için alınan çeklerin izlendiği hesap kodları 911911 ve 912912 şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Çek tahsil edildiğinde nazım hesapların nasıl kapatılacağını ve müşterinin mevduat hesabına yapılacak kaydı inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 46Soru

Bir mevduat bankası, 1313 Aralık 20252025 tarihinde bir müşterisinden 200.000200.000 USD tutarında, 33 ay vadeli ve yıllık %5\%5 basit faiz oranlı bir Döviz Tevdiat Hesabı (DTH) kabul etmiştir. İşlem tarihindeki kur 11 USD = 34,0034,00 TL iken, 3131 Aralık 20252025 tarihindeki dönem sonu işlemlerinde kur 11 USD = 35,2035,20 TL olarak belirlenmiştir.

Banka, faiz hesaplamalarında faizin başladığı günü hariç, bittiği günü dahil ederek kıstelyevm esasına göre tahakkuk yapmaktadır. Buna göre, 3131 Aralık 20252025 tarihinde bankanın yapacağı dönem sonu işlemleri sonucunda "Kambiyo Zararları" ve "Faiz Giderleri" hesaplarına aktarılacak tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir? (Faiz hesaplamalarında 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo Zararları: 240.000240.000 TL; Faiz Giderleri: 17.60017.600 TL

Cevap

Bankanın yapması gereken işlemler sonucunda Kambiyo Zararları hesabına 240.000240.000 TL, Faiz Giderleri hesabına ise 17.60017.600 TL kaydedilmelidir.
Kambiyo Zararları: 240.000240.000 TL ve Faiz Giderleri: 17.60017.600 TL tutarlarının yer aldığı seçenek doğrudur. Çünkü banka açısından bir borç olan DTH hesabında kur artışı yükümlülüğü artırarak kambiyo zararı oluşturur (200.000×1,20=240.000200.000 \times 1,20 = 240.000 TL). Ayrıca 1818 günlük faiz tutarı (500500 USD), dönem sonu kuru olan 35,2035,20 TL ile çarpılarak faiz gideri olarak tahakkuk ettirilmelidir (500×35,20=17.600500 \times 35,20 = 17.600 TL).

Adım Adım Çözüm

1
Kıstelyevm (tahakkuk) gün sayısının belirlenmesi
Gün Sayısı = 1818 gün
1313 Aralık'tan 3131 Aralık'a kadar, ilk gün hariç tutulduğunda (311331 - 13) toplam 1818 gün faiz işlemiştir.
2
Döviz cinsinden işleyen faiz tutarının hesaplanması
Faiz (USD) = 500500 USD
F=A×n×t36000200.000×5×1836.000=18.000.00036.000=500F = \frac{A \times n \times t}{36000} \Rightarrow \frac{200.000 \times 5 \times 18}{36.000} = \frac{18.000.000}{36.000} = 500 USD.
3
Faiz giderinin TL karşılığının dönem sonu kuruyla hesaplanması
Faiz Gideri (TL) = 17.60017.600 TL
Dönem sonu tahakkukları cari kur üzerinden kaydedilir: 500500 USD ×35,20\times 35,20 TL = 17.60017.600 TL.
4
Anapara üzerindeki kur farkı zararının hesaplanması
Kambiyo Zararı = 240.000240.000 TL
DTH bir pasif hesaptır. Kur artışı (35,2034,00=1,2035,20 - 34,00 = 1,20 TL) bankanın borcunu artırır: 200.000200.000 USD ×1,20\times 1,20 TL = 240.000240.000 TL zarar.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde yabancı para cinsinden yükümlülüklerin (mevduat) dönem sonu değerlemesi ve faiz tahakkuku

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi 'Krediler' (aktif hesap) üzerinden çözerek kur farkının kar/zarar yönünü karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 47Soru

Bir banka, 1 Kasım 2025 tarihinde nominal değeri 200.000200.000 TL olan bir özel kesim tahvilini, satın alma tarihindeki işlemiş faizleri dahil 205.000205.000 TL bedelle 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler' portföyüne dahil etmiştir. Satın alma bedeli içerisindeki işlemiş faiz tutarı 3.0003.000 TL'dir. 31 Aralık 2025 tarihinde tahvilin toplam işlemiş faiz tutarı 5.0005.000 TL ve borsadaki gerçeğe uygun değeri 210.000210.000 TL olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre, bankanın yıl sonu değerleme işlemleri sonucunda özkaynaklar altında izlenen 'Menkul Değerler Değerleme Farkları' hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000

Cevap

Bankanın özkaynaklarındaki değerleme farkı hesabına kaydedilecek tutar 3.0003.000 TL'dir.
Tahvilin alım bedeli içindeki faiz (3.0003.000) düşüldüğünde maliyet 202.000202.000 TL olur. Yıl sonunda tahvilin toplam faizi 5.0005.000 TL'ye ulaştığından, değerleme öncesi defter değeri 207.000207.000 TL'dir (202.000202.000 maliyet + 5.0005.000 faiz). Gerçeğe uygun değer 210.000210.000 TL olduğu için aradaki 3.0003.000 TL'lik artış değerleme farkı olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahvilin maliyet bedelini hesapla
205.0003.000=202.000205.000 - 3.000 = 202.000 TL
Satın alma bedeli içindeki işlemiş faizler maliyetin bir parçası değildir, 190 kodlu hesapta takip edilir.
2
Değerleme öncesi taşıma değerini (Amortize edilmiş maliyet) belirle
202.000+5.000=207.000202.000 + 5.000 = 207.000 TL
Yıl sonunda toplam işlemiş faiz tutarı (5.0005.000), tahvilin çıplak maliyetine eklenerek değerleme öncesi bakiye bulunur.
3
Gerçeğe uygun değer farkını hesapla
210.000207.000=3.000210.000 - 207.000 = 3.000 TL
Piyasa değeri ile değerleme öncesi bakiye arasındaki olumlu fark özkaynaklara aktarılır.

Anahtar Kavram

Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan (FVOCI) menkul değerlerde değerleme farkı, işlemiş faizler ayrıştırıldıktan sonra kalan tutarın özkaynaklar altındaki 'Menkul Değerler Değerleme Farkları' (311) hesabına kaydedilmesidir.

İpuçları

1
Menkul değerin içindeki işlemiş faizleri maliyetten ayırmayı unutmayın.
2
Değerleme farkını bulurken, yıl sonu piyasa değerinden tahvilin faiz dahil edilmiş güncel defter değerini çıkarmalısınız.
3
210.000(202.000+5.000)210.000 - (202.000 + 5.000) işlemi size doğru sonucu verecektir.

Daha Fazla Pratik

FVOCI yerine 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr/Zarara Yansıtılan' portföyü olsaydı, bu 3.0003.000 TL hangi hesaba kaydedilirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru

A Bankası, 1616 Kasım 20252025 tarihinde bir ticari firmaya 600.000600.000 TL tutarında, 66 ay vadeli, yıllık %24\%24 basit faiz oranlı bir ticari kredi kullandırmıştır. Kredinin faiz tahsilatı vade sonunda anapara ile birlikte yapılacaktır. Banka, faiz hesaplamalarında 11 yılı 360360 gün olarak kabul etmektedir.

Buna göre, bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları 18.00018.000 TL / Alacak: 401 Kredilerden Alınan Faizler 18.00018.000 TL

Cevap

Doğru kayıt, 45 günlük işlemiş faiz tutarı olan 18.00018.000 TL'nin '121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları' hesabına borç, '401 Kredilerden Alınan Faizler' hesabına alacak kaydedilmesidir.
Dönem sonu işlemleri kapsamında, bankanın kullandırdığı krediden doğan ve henüz vadesi gelmediği için tahsil edilmeyen ancak 2025 yılına ait olan 45 günlük faiz, 'Tahakkuk Eden Faizler' mantığıyla gelir kaydedilmelidir. Banka TDHP'ye göre kredilerin işlemiş faizleri ilgili kredi grubunun tahakkuk hesabında (121) izlenirken, gelir ise 401 nolu hesapta takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu itibarıyla işlemiş faiz gün sayısını hesaplayınız.
Kasım ayı için 1414 gün (301630 - 16), Aralık ayı için 3131 gün olmak üzere toplam 4545 gün.
Dönemsellik ilkesi uyarınca sadece raporlama dönemine (2025) ait sürenin faizi hesaplanmalıdır.
2
Kıstelyevm (gün) esasına göre faiz tutarını hesaplayınız.
Faiz=600.000×0,24×45360=18.000Faiz = 600.000 \times 0,24 \times \frac{45}{360} = 18.000 TL.
Bankalar basit faiz hesaplamalarında genellikle yıllık bazda 360 günü esas alır.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (TDHP) uygun yevmiye kaydını oluşturunuz.
Aktif bir hesap olan '121 Ticari Krediler Faiz Tahakkukları' borçlandırılır, '401 Kredilerden Alınan Faizler' gelir hesabı alacaklandırılır.
Henüz tahsil edilmemiş ancak hak kazanılmış faiz gelirleri tahakkuk hesaplarında izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Gelir Tahakkukları ve Kıstelyevm Esası

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi yabancı para (DTH) cinsinden mevduat faiz tahakkuku ve kur değerlemesi ile birlikte çözerek pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 49Soru

Bir mevduat bankası, yasal yükümlülükleri çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdinde tutması gereken zorunlu karşılık tutarını tamamlamak amacıyla, TCMB nezdindeki serbest hesabından 3.500.0003.500.000 TL'nin zorunlu karşılıklar hesabına aktarılması talimatını vermiştir. Bankanın yapacağı bu virman işlemine ilişkin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 290 Zorunlu Karşılıklar Hesabı

Cevap

Bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest hesabından zorunlu karşılık hesabına yapılan aktarımda '290 Zorunlu Karşılıklar Hesabı' borçlandırılır.
Zorunlu karşılıklar, bankaların likidite yönetimi ve para politikası gereği Merkez Bankası'nda bloke olarak tuttukları tutarlardır. Bankalar Tek Düzen Hesap Planı uyarınca bu tutarlar '290 Zorunlu Karşılıklar Hesabı'nda izlenir. Serbest bir hesaptan bu hesaba aktarım yapıldığında, 290 nolu hesapta bir artış meydana geldiği için bu hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Banka, Merkez Bankası nezdindeki serbest mevduatını zorunlu (bloke) mevduata dönüştürmektedir.
Zorunlu karşılıklar, bankaların mevduat yükümlülüklerine karşılık TCMB'de tutmak zorunda oldukları yasal rezervlerdir.
2
Bankalar Tek Düzen Hesap Planı'na (THP) göre ilgili hesapları belirleme
TCMB serbest hesapları 020, zorunlu karşılıklar ise 290 nolu hesapta takip edilir.
Hesap planı gereği bu iki varlık türü farklı kodlarda sınıflandırılmıştır.
3
Yevmiye kaydını oluşturma
Borç: 290 Zorunlu Karşılıklar Hesabı, Alacak: 020 T.C. Merkez Bankası Hesabı şeklinde kayıt yapılır.
Varlık hesaplarında artış borç, azalış alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Zorunlu Karşılıklar (Munzam Karşılıklar) Muhasebesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 50Soru

Bir banka, kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla portföyünde bulundurduğu ve 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar/Zarara Yansıtılan Menkul Değerler' hesabında 120.000120.000 TL maliyetle izlediği özel kesim tahvillerini, satış tarihine kadar işlemiş 3.0003.000 TL faizi ile birlikte toplam 126.000126.000 TL bedelle nakit karşılığında satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabına 3.0003.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Satış işleminde, işlemiş faiz tutarı olan 3.0003.000 TL 'Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabına alacak kaydedilmelidir.
Banka, bir menkul kıymeti sattığında tahsil edilen tutarın içindeki işlemiş faiz kısmını faiz geliri (400 nolu hesap), maliyetin üzerindeki net artışı ise satış kârı (460 nolu hesap) olarak kaydetmelidir. Soruda verilen 3.0003.000 TL işlemiş faiz, doğrudan faiz geliri hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nakit girişini belirleyin.
126.000126.000 TL nakit tahsil edilmiştir (Kasa Hesabı Borçlandırılır).
Bankanın kasasına giren toplam tutarın kaydedilmesi gerekir.
2
Elden çıkarılan kıymetin defter değerini aktiften çıkın.
120.000120.000 TL (030 Nolu Hesap Alacaklandırılır).
Varlık hesapları elden çıkarıldığında kayıtlı değerleri üzerinden kapatılır.
3
İşlemiş faiz tutarını ayrıştırın.
3.0003.000 TL (400 Menkul Değerlerden Alınan Faizler Alacaklandırılır).
Banka muhasebesinde tahvil satışlarında birikmiş faizler, sermaye kazancından (satış kârından) ayrı izlenir.
4
Net satış kârını hesaplayın ve kaydedin.
126.000(120.000+3.000)=3.000126.000 - (120.000 + 3.000) = 3.000 TL (460 Menkul Değerler Satış Karları Alacaklandırılır).
Maliyet ve faiz dışındaki fazlalık, bankanın faaliyet kârıdır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Menkul Kıymet Satış Gelirlerinin Ayrıştırılması

İpuçları

1
Banka muhasebesinde satış bedelini; maliyet, faiz ve kâr bileşenlerine ayırarak düşünün.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 51Soru

Z Bankası, 2222 Aralık 20252025 tarihinde kasasına 40.00040.000 USD tutarında efektif satın almıştır. Satın alma tarihindeki kur 11 USD = 32,5032,50 TL'dir. 3131 Aralık 20252025 tarihinde dönem sonu envanter ve değerleme işlemleri yapıldığında TCMB döviz alış kuru 11 USD = 33,2033,20 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 011 Efektif Deposu 28.00028.000 TL; Alacak: 640 Kambiyo Karları 28.00028.000 TL

Cevap

Banka kasasındaki efektiflerin değerlemesi sonucunda oluşan 28.00028.000 TL tutarındaki kur farkı, 011 Efektif Deposu hesabına borç, 640 Kambiyo Karları hesabına alacak kaydedilmelidir.
Banka muhasebesinde kasadaki nakit yabancı paralar (efektif), 011 Efektif Deposu hesabında takip edilir. Dönem sonunda döviz kurlarında meydana gelen artış, banka için bir kambiyo karı niteliğindedir. Bu nedenle varlık hesabı olan 011 Efektif Deposu hesabı kur farkı kadar (28.00028.000 TL) borçlandırılarak güncellenirken, 640 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılarak gelir kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Efektifin satın alma tarihindeki TL karşılığını hesaplayınız.
40.000 USD×32,50 TL/USD=1.300.000 TL40.000 \text{ USD} \times 32,50 \text{ TL/USD} = 1.300.000 \text{ TL}
Varlığın defter değerini belirlemek için gereklidir.
2
Efektifin dönem sonu (31 Aralık) piyasa değerini hesaplayınız.
40.000 USD×33,20 TL/USD=1.328.000 TL40.000 \text{ USD} \times 33,20 \text{ TL/USD} = 1.328.000 \text{ TL}
Varlığın güncel değerini tespit etmek için değerleme kuru kullanılır.
3
Kur farkı tutarını ve niteliğini belirleyiniz.
1.328.0001.300.000=28.000 TL (Kar)1.328.000 - 1.300.000 = 28.000 \text{ TL (Kar)}
Dönem sonu kurunun alış kurundan yüksek olması kur geliri yaratır.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 011 Efektif Deposu / Alacak: 640 Kambiyo Karları
Artış gösteren varlık hesabı borçlandırılırken, gelir hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Değerlemesi

İpuçları

1
Bankalarda 'efektif' nakit yabancı parayı, 'döviz' ise banka mevduatlarını temsil eder.
2
Dönem sonu kur (33,2033,20) ile alış kuru (32,5032,50) arasındaki farkı bulup toplam tutarla çarpmayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü bir senaryoda yapılacak kambiyo zararı kaydını ve hesap kodlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 52Soru

X Bankası, 11 Aralık 20252025 tarihinde ticari amaçla (gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılan) nominal değeri 200.000200.000 USD olan bir Devlet İç Borçlanma Senedini (DİBS) 200.000200.000 USD bedelle satın almıştır. Satın alma tarihinde 11 USD = 3030 TL'dir. 3131 Aralık 20252025 yıl sonu değerlemesinde senedin borsa değeri 205.000205.000 USD ve kur 11 USD = 3333 TL olarak belirlenmiştir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu değerleme sonucunda 'Menkul Değerler Değerleme Faiz ve Değer Artış Kazançları' hesabına alacak kaydedilecek tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000 TL

Cevap

Menkul Değerler Değerleme Faiz ve Değer Artış Kazançları hesabına alacak kaydedilecek tutar 165.000165.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen 165.000165.000 TL, senedin dolar bazındaki 5.0005.000 USD'lik borsa değer artışının, dönem sonu kuru olan 3333 TL ile çarpılması sonucu hesaplanmıştır. Banka muhasebesinde bu tutar 'Menkul Değerler Değerleme Faiz ve Değer Artış Kazançları' hesabına alacak kaydedilirken; ana paranın kur artışından kaynaklanan 600.000600.000 TL'lik fark (200.000×[3330]200.000 \times [33-30]) 'Yabancı Para İşlemleri Kârı' (Kambiyo Kârı) hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alma tarihindeki TL maliyetini hesaplayınız.
200.000 USD×30 TL/USD=6.000.000 TL200.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 6.000.000 \text{ TL}
Yabancı para cinsinden menkul değerlerin başlangıç kaydı tarihi kur üzerinden yapılır.
2
Dönem sonu toplam TL değerini hesaplayınız.
205.000 USD×33 TL/USD=6.765.000 TL205.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL/USD} = 6.765.000 \text{ TL}
Yıl sonu değerlemesinde güncel borsa değeri ve güncel kur esas alınır.
3
Toplam farkı kur farkı (kambiyo) ve değer artışı (faiz/fiyat) olarak ayrıştırınız.
Kur Farkı: 200.000×(3330)=600.000 TL200.000 \times (33 - 30) = 600.000 \text{ TL}; Değer Artışı: (205.000200.000)×33=165.000 TL(205.000 - 200.000) \times 33 = 165.000 \text{ TL}
Banka Tek Düzen Hesap Planı gereği yabancı para menkul değerlerdeki kur farkları kambiyo geliri, borsa değeri artışları ise menkul değer değerleme geliri olarak ayrıştırılır.

Anahtar Kavram

Yabancı Para Menkul Değerlerde Değerleme Farklarının Ayrıştırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 53Soru

(A) Bankası, kısa vadeli likidite ihtiyacını karşılamak üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesindeki Bankalararası Para Piyasası'ndan (Interbank) bir hafta önce sağlamış olduğu 5.000.0005.000.000 TL tutarındaki fonu, vadesi dolduğunda 25.00025.000 TL faizi ile birlikte geri ödemiştir.

Buna göre, bankanın yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 210 Bankalararası Para Piyasasına Borçlar 5.000.0005.000.000 / Borç: 500 Faiz Giderleri 25.00025.000 / Alacak: 020 T.C. Merkez Bankası Hesabı 5.025.0005.025.000

Cevap

Bankalararası Para Piyasasına Borçlar hesabının ve Faiz Giderleri hesabının borçlandırılması, T.C. Merkez Bankası hesabının ise alacaklandırılması gerekir.
Banka, Bankalararası Para Piyasası'ndan aldığı borcu faiziyle geri ödediğinde, daha önce alacaklı olan '210 Bankalararası Para Piyasasına Borçlar' hesabı ana para tutarı üzerinden borçlandırılarak kapatılır. Ödenen faiz banka için bir gider olduğundan '500 Faiz Giderleri' hesabına borç kaydedilir. Toplam ödeme tutarı ise bankanın TCMB nezdindeki serbest hesabından çıkacağı için '020 T.C. Merkez Bankası' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapatılacak yükümlülük hesabının belirlenmesi
210 Bankalararası Para Piyasasına Borçlar hesabı 5.000.0005.000.000 TL borçlandırılır.
Pasif karakterli borç hesapları geri ödeme yapıldığında borç tarafına kaydedilerek kapatılır.
2
Finansman maliyetinin (faiz) kaydedilmesi
500 Faiz Giderleri hesabı 25.00025.000 TL borçlandırılır.
Kullanılan fon karşılığında ödenen faiz banka için bir gider unsuru olup 5. grupta takip edilir.
3
Ödeme kaynağının kaydedilmesi
020 T.C. Merkez Bankası hesabı 5.025.0005.025.000 TL alacaklandırılır.
Interbank piyasası işlemleri bankaların TCMB nezdindeki serbest hesaplarından mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Interbank İşlemlerinin Tasfiyesi

İpuçları

1
Bankanın geri ödeme yapması, nakit çıkışı olacağını ve bir yükümlülüğün azalacağını gösterir.
2
Interbank piyasası işlemleri bankaların kendi aralarında değil, TCMB üzerindeki hesapları aracılığıyla gerçekleştirilir.
3
Borç kapatılırken yükümlülük hesabı (210) borçlanır, maliyet (500) borçlanır ve varlık hesabı (020) alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

TCMB'den alınan reeskont kredilerinin muhasebe kayıtlarını ve 200 numaralı hesabın kullanımını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 54Soru

Bir banka, ithalatçı bir müşterisinin talebi doğrultusunda yurt dışındaki satıcı lehine 250.000250.000 USD tutarında "İthalat Akreditifi" açmıştır. İşlem gününde geçerli olan döviz kuru 11 USD = 32,0032,00 TL'dir. Bu akreditif açılış işleminin bankanın nazım hesaplarına kaydedilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.000.0008.000.000 TL tutarında "Nakit Dışı Krediler" hesabı borçlandırılır, "Nakit Dışı Krediler Karşılığı" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

8.000.0008.000.000 TL tutarında "Nakit Dışı Krediler" hesabının borçlandırıldığı ve karşılığının alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Akreditif işlemleri bankanın gayrinakdi kredi (nakit dışı kredi) yükümlülüğüdür. Bu tür yükümlülükler bilanço dışı unsurlar olduğu için nazım hesaplarda takip edilir. Doğru kayıtta, riskin artması nedeniyle borçlu nazım hesaplar grubundaki ilgili hesap borçlandırılırken, buna karşılık gelen alacaklı nazım hesap alacaklandırılır. Tutar ise güncel kur üzerinden 8.000.0008.000.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz tutarını ulusal para birimine çeviriniz.
250.000×32,00=8.000.000250.000 \times 32,00 = 8.000.000 TL
Banka kayıtları Türkiye'de TL cinsinden tutulmak zorundadır.
2
Akreditif işleminin niteliğini belirleyiniz.
Gayrinakdi Kredi (Nakit Dışı Kredi)
Akreditif, bankanın müşteri lehine verdiği bir ödeme taahhüdüdür ve bir risk unsuru olarak nazım hesaplarda izlenir.
3
Nazım hesap kaydını oluşturunuz.
Borç: 914 Nakit Dışı Krediler / Alacak: 915 Nakit Dışı Krediler Karşılığı
Bankanın üstlendiği riskler borçlu nazım hesapların borcuna, bunların karşılıkları ise alacaklı nazım hesapların alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Gayrinakdi kredi (akreditif, teminat mektubu vb.) işlemlerinde bankanın üstlendiği taahhüt ve riskler, işlem tarihindeki kur üzerinden borçlu ve alacaklı nazım hesaplar (memorandum accounts) çifti kullanılarak muhasebeleştirilir.

Daha Fazla Pratik

Akreditif ödemesi gerçekleştiğinde nazım hesapların nasıl kapatıldığını ve nakdi kredi dönüşümünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 55Soru

ABC Bankası, yurt dışındaki muhabir banka nezdindeki hesabında bulunan 10.00010.000 USD tutarındaki dövizi, nakit olarak çekerek banka bünyesindeki merkez kasasına (efektif deposuna) aktarmıştır. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı döviz alış kuru 11 USD =32,20= 32,20 TL, efektif alış kuru ise 11 USD =32,00= 32,00 TL'dir. Bankanın kayıtlarında söz konusu dövizler 32,2032,20 TL kurundan izlenmektedir.

Bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 656 Kambiyo Zararları hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.

Cevap

656 Kambiyo Zararları hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.
Banka muhasebesinde 'döviz' (kaydi yabancı para) ile 'efektif' (fiziki yabancı para) kurları farklılık gösterir. Genellikle efektif alış kuru, fiziksel taşıma ve depolama maliyetleri nedeniyle döviz alış kurundan daha düşüktür. Banka kendi bünyesindeki döviz varlığını efektif varlığına dönüştürdüğünde, kayıtlı değeri olan 322.000322.000 TL yerine 320.000320.000 TL değerinde bir varlık elde etmiş olur. Aradaki 2.0002.000 TL'lik fark varlık değerindeki azalışı temsil ettiğinden 656 Kambiyo Zararları hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Çıkan varlığın (Döviz) TL değerini hesapla
10.000×32,20=322.00010.000 \times 32,20 = 322.000 TL
Yurt dışı bankadaki dövizler banka kayıtlarında döviz alış kuru üzerinden izlenmektedir.
2
Giren varlığın (Efektif) TL değerini hesapla
10.000×32,00=320.00010.000 \times 32,00 = 320.000 TL
Kasaya giren fiziki yabancı paralar bankanın efektif alış kuru üzerinden kaydedilmelidir.
3
Kur farkını ve işlem sonucunu belirle
322.000320.000=2.000322.000 - 320.000 = 2.000 TL (Zarar)
Daha yüksek değerli bir varlık (döviz) daha düşük değerli bir varlığa (efektif) dönüştüğü için değer azalışı oluşmuştur.
4
Muhasebe kaydını oluştur
Borç: 011 Efektif Deposu (320.000320.000); Borç: 656 Kambiyo Zararları (2.0002.000); Alacak: 061 Yurt Dışı Bankalar (322.000322.000)
Bankalar Tekdüzen Hesap Planı kuralları gereği aktif hesaplardaki azalış alacağa, artış borca yazılır; gider/zararlar borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif ve döviz kurları arasındaki farkların yönetimi

Daha Fazla Pratik

Bankaların dönem sonu değerlemelerinde kullandıkları kurlar (TCMB Alış Kurları) ile kambiyo karlarının hesaplanmasını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru

Bir mevduat bankası, nominal değeri 100.000100.000 TL olan ve vadesine 9090 gün kalmış ticari bir senedi %20\%20 yıllık iskonto oranıyla iskonto etmiştir. Banka ayrıca faiz tutarı üzerinden %5\%5 oranında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahsil etmiştir. Buna göre, bu kredi işlemine ilişkin bankanın yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İskonto Kredileri hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İskonto Kredileri hesabı nominal değer olan 100.000 TL tutarında borçlandırılır.
Banka muhasebesi standartlarına göre, iskonto edilen bir senedin nominal değeri bankanın o müşteriden olan alacağını temsil eder ve bu tutar doğrudan 'İskonto Kredileri' hesabının borcuna kaydedilir. Peşin olarak kesilen faiz ve vergiler ise ilgili gelir ve yükümlülük hesaplarının alacağına yazılırken, kalan net tutar müşterinin mevduat hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İskonto faizinin hesaplanması
100.000×0,20×(90/360)=5.000100.000 \times 0,20 \times (90 / 360) = 5.000 TL
Yıllık iskonto oranı üzerinden vadesine kalan gün sayısı kadar faiz hesaplanır.
2
BSMV tutarının hesaplanması
5.000×0,05=2505.000 \times 0,05 = 250 TL
Banka işlemlerinde elde edilen faiz geliri üzerinden yasal vergi (BSMV) hesaplanması zorunludur.
3
Müşteriye ödenecek net tutarın belirlenmesi
100.0005.000250=94.750100.000 - 5.000 - 250 = 94.750 TL
Banka, senedin nominal değerinden peşin faizi ve vergiyi düşerek net tutarı müşterinin mevduat hesabına aktarır.
4
Muhasebe kayıt mantığının kurulması
İskonto Kredileri (Borç): 100.000100.000 TL; Mevduat (Alacak): 94.75094.750 TL; Faiz/Gelir (Alacak): 5.0005.000 TL; BSMV (Alacak): 250250 TL
Banka aktifinde artış (kredi) borç, pasifinde artış (mevduat ve yükümlülükler) alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İskonto Kredilerinde Nominal Değer Esası

İpuçları

1
İskonto kredisinde banka senedi satın alır; bu nedenle senedin üzerindeki rakam bankanın asıl alacağıdır.
2
Faiz hesaplanırken formülde yılın 360 gün olarak alınması gerektiğini unutmayın: Nominal×Oran×(Gu¨n/360)Nominal \times Oran \times (Gün / 360).
3
Banka bu işlemden dolayı hem faiz geliri elde eder hem de devlet adına vergi (BSMV) tahsil eder. Her ikisi de bankanın pasifine (alacak tarafına) kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

İskonto edilen senedin vadesi geldiğinde bankanın yapacağı tahsilat kaydını ve nazım hesaplardaki senet izleme mantığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışı seyahati için banka gişesinden 2.0002.000 ABD Doları tutarında nakit (banknot) satın almıştır. İşlem tarihinde bankanın efektif satış kuru 11 USD=34,50\text{USD} = 34,50 TL\text{TL}, döviz satış kuru ise 11 USD=34,40\text{USD} = 34,40 TL\text{TL} olarak ilan edilmiştir. Müşteri, işlem bedelini bankadaki vadesiz Türk Lirası mevduat hesabından ödemiştir.

Buna göre, söz konusu efektif satış işleminin banka tarafından yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "011 Efektif Deposu" hesabı 2.0002.000 ABD Doları tutarında alacaklandırılır.

Cevap

İşlem nakit (banknot) satışı olduğu için "011 Efektif Deposu" hesabı yabancı para tutarı olan 2.0002.000 ABD Doları kadar alacaklandırılmalıdır.
Banka tarafından yapılan efektif satış işleminde, bankanın aktifinde bulunan nakit yabancı para (efektif) mevcudu azalmaktadır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, yabancı para varlıklarındaki azalışlar ilgili hesabın (011 Efektif Deposu) alacak tarafına hem yabancı para hem de TL karşılığı ile kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini (efektif/döviz) belirlemek.
Müşteri nakit (banknot) satın aldığı için bu bir "efektif" işlemidir.
Banka muhasebesinde nakit yabancı paralar efektif, kaydi paralar döviz olarak adlandırılır.
2
Kullanılacak döviz kurunu seçmek.
Banka efektif sattığı için "Efektif Satış Kuru" (34,5034,50) kullanılır.
Müşterinin yabancı para alması, bankanın bu parayı satması anlamına gelir.
3
TL karşılığını hesaplamak.
2.000×34,50=69.0002.000 \times 34,50 = 69.000 TL\text{TL}.
Müşterinin mevduat hesabından tahsil edilecek tutarı bulmak için gereklidir.
4
Muhasebe kaydını kurgulamak.
Borç: 290 Mevduat (69.00069.000 TL\text{TL}), Alacak: 011 Efektif Deposu (2.0002.000 USD\text{USD} / 69.00069.000 TL\text{TL} karşılığı).
Varlıklardaki azalış alacak, yükümlülüklerdeki azalış borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif ve döviz ayrımı ile efektif satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Bankanın elindeki fiziksel yabancı paraların (banknot) 'efektif' olarak adlandırıldığını unutmayın.
2
Banka müşterisine para satıyorsa, bu banka için bir 'satış' işlemidir ve bankanın ilan ettiği satış kurları geçerlidir.
3
Vadesiz mevduat hesabı banka için bir borçtur; bu borcun ödeme nedeniyle azalması durumunda hesap borçlandırılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Efektif alış işlemlerinde kullanılan kurları ve muhasebe kayıtlarını inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru

(Z) Ltd. Şti., 1515 Kasım 20252025 tarihinde bir ticari bankada 1.500.0001.500.000 TL tutarında, 33 ay (9292 gün) vadeli ve yıllık %36,5\%36,5 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açmıştır. Banka, dönem sonlarında kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre faiz tahakkuku yapmaktadır. Buna göre, bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (Faiz hesaplamalarında 11 yıl 365365 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 400 Mevduata Verilen Faizler 69.00069.000 TL / Alacak: 301 Ticari Kuruluşlar Mevduatı 69.00069.000 TL

Cevap

Bankanın yapması gereken kayıt, 4646 günlük kıstelyevm faizi olan 69.00069.000 TL'nin 400 Mevduata Verilen Faizler hesabına borç, 301 Ticari Kuruluşlar Mevduatı hesabına (faiz reeskontu olarak) alacak kaydedilmesidir.
Dönem sonu olan 3131 Aralık itibarıyla, paranın bankada kaldığı süre olan 4646 günlük faiz tutarı hesaplanmalıdır. Hesaplama sonucunda bulunan 69.00069.000 TL, banka için bir gider niteliğinde olduğundan 400 Mevduata Verilen Faizler hesabında izlenir. Henüz ödeme yapılmadığı ancak müşterinin alacağı arttığı için bu tutar 301 Ticari Kuruluşlar Mevduatı hesabının alacağına (reeskont mantığıyla) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu itibarıyla işlemiş olan faiz gün sayısını hesaplayınız.
Kasım: 3015=1530 - 15 = 15 gün; Aralık: 3131 gün; Toplam: 15+31=4615 + 31 = 46 gün.
Kıstelyevm esasına göre, paranın bankada kaldığı süre boyunca hak edilen faiz giderinin ilgili döneme kaydedilmesi gerekir.
2
Banka faiz formülünü (365365 gün üzerinden) uygulayınız.
F=(1.500.000×36,5×46)/36500=69.000F = (1.500.000 \times 36,5 \times 46) / 36500 = 69.000 TL.
Banka Tekdüzen Hesap Planı ve bankacılık teamülleri gereği faiz hesaplamalarında baz gün sayısı 365365 olarak alınır.
3
Banka Tekdüzen Hesap Planı'na uygun yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 400 Mevduata Verilen Faizler (Gider), Alacak: 301 Ticari Kuruluşlar Mevduatı (Yükümlülük artışı).
Tahakkuk eden faiz, banka için bir giderdir ve henüz ödenmediği için müşterinin mevduat hesabında bir artış (reeskont yoluyla) olarak gösterilir.

Anahtar Kavram

Kıstelyevm Faiz Tahakkuku ve BTDHP Hesap İşleyişi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 59Soru

XYZ Bankası müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan 20.00020.000 GBP tutarındaki ithalat borcunu, bankadaki vadesiz USD hesabından karşılanmak üzere transfer edilmesini talep etmiştir. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı kurlar 11 GBP =42,50= 42,50 TL ve 11 USD =34,00= 34,00 TL'dir. Banka bu işlem için %0,1\%0,1 oranında komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 BSMV'yi müşterinin vadesiz TL hesabından tahsil etmiştir. Banka yabancı paraları pozisyon hesapları üzerinden takip etmektedir. Bu bilgilere göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Döviz Satış Pozisyonu (GBP)' hesabı 850.000850.000 TL borçlandırılırken, 'Döviz Alış Pozisyonu (USD)' hesabı 850.000850.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Bankanın GBP satıp USD alması nedeniyle 'Döviz Satış Pozisyonu (GBP)' hesabının borçlandırılması, 'Döviz Alış Pozisyonu (USD)' hesabının ise alacaklandırılması doğrudur.
Banka muhasebe standartlarına göre, banka bir döviz cinsini (GBP) satıp başka bir döviz cinsini (USD) aldığında, bu işlem yabancı para pozisyon hesapları üzerinden izlenir. GBP satışı nedeniyle 'Döviz Satış Pozisyonu' borçlandırılarak pozisyon azaltılır, USD alışı nedeniyle 'Döviz Alış Pozisyonu' alacaklandırılarak pozisyon artırılır. Bu kayıt, bankanın kambiyo riskini takip etmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Transfer edilecek tutarın TL karşılığını hesapla
20.000 GBP×42,50 TL=850.000 TL20.000 \text{ GBP} \times 42,50 \text{ TL} = 850.000 \text{ TL}
Banka muhasebesinde tüm yabancı para işlemlerinin TL karşılığı üzerinden kaydedilmesi zorunludur.
2
Müşterinin USD hesabından mahsup edilecek tutarı hesapla
850.000 TL/34,00 TL=25.000 USD850.000 \text{ TL} / 34,00 \text{ TL} = 25.000 \text{ USD}
Müşteri borcunu USD ile ödediği için, banka müşteriden 25.00025.000 USD satın almış (Döviz Alış) sayılır.
3
Komisyon ve BSMV tutarlarını hesapla
Komisyon: 850850 TL; BSMV: 42,542,5 TL; Toplam: 892,5892,5 TL
Banka hizmeti karşılığında gelir elde eder ve bu gelir üzerinden yasal vergileri (BSMV) tahsil eder.
4
Pozisyon hesapları arasındaki dengeyi kur
291 (GBP Satış) Borç: 850.000850.000 TL / 290 (USD Alış) Alacak: 850.000850.000 TL
Banka bir dövizi satıp diğerini aldığı (arbitraj benzeri işlem) durumlarda, pozisyon hesapları arasında TL karşılığı üzerinden virman yapılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyon Hesaplarının (290/291) İşleyişi

İpuçları

1
Önce transfer edilecek tutarın TL değerini, sonra bu değerin USD karşılığını bulun.
2
Bankanın varlıklarındaki (muhabir banka) ve borçlarındaki (müşteri mevduatı) azalışların hangi yöne kaydedileceğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Akreditif işlemlerinde teminatların TL veya döviz olarak alınmasının kur farkı kayıtları üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşlemi iki ayrı yevmiye maddesi gibi düşünün: Birincisi bankanın müşteriden USD alması, ikincisi ise bankanın yurt dışına GBP göndermesi. Bu iki kaydı birleştirdiğinizde pozisyon hesapları arasındaki denge netleşecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 60Soru

(M) İşletmesi, 1515 Şubat 20262026 tarihinde bir ticari bankada 200.000200.000 TL tutarında, 3030 gün vadeli ve yıllık %30\%30 faiz oranlı bir ticari mevduat hesabı açtırmıştır. Vade sonunda (1717 Mart 20262026) faiz tahakkuk ettirilmiş, yasal kesintiler yapıldıktan sonra anapara ve net faiz tutarı müşterinin vadesiz ticari mevduat hesabına aktarılarak vadeli hesap kapatılmıştır. (Gelir vergisi stopaj oranı %15\%15 olarak dikkate alınacak ve faiz hesaplamasında 11 yıl 360360 gün kabul edilecektir.)

Buna göre, vade sonundaki faiz ödemesi ve hesabın kapatılmasına ilişkin yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: BORÇ: 303 Vadeli Ticari Mevduat 200.000200.000 / BORÇ: 400 Mevduata Verilen Faizler 5.0005.000 // ALACAK: 302 Vadesiz Ticari Mevduat 204.250204.250 / ALACAK: 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar 750750

Cevap

Vade sonundaki doğru muhasebe kaydı; 303 Vadeli Ticari Mevduat ve 400 Mevduata Verilen Faizler hesaplarının borçlandırılması, 302 Vadesiz Ticari Mevduat ve 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesaplarının alacaklandırılması şeklindedir.
Doğru kayıt, bankanın mevduat faizini bir gider olarak 400 Mevduata Verilen Faizler hesabının borcuna, kapanan vadeli anaparayı 303 Vadeli Ticari Mevduat hesabının borcuna kaydeder. Alacak tarafında ise müşteriye ödenecek net tutar 302 Vadesiz Ticari Mevduat hesabına, devlete ödenecek vergi ise 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Brüt faiz tutarının hesaplanması
I=200.000×30×3036.000=5.000I = \frac{200.000 \times 30 \times 30}{36.000} = 5.000 TL
Mevduatın bankada kaldığı süre boyunca hak edilen toplam faiz gelir vergisinden önceki tutardır.
2
Gelir vergisi stopaj tutarının hesaplanması
5.000×%15=7505.000 \times \%15 = 750 TL
Banka, ödediği faiz üzerinden yasal olarak vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine ödemekle yükümlüdür.
3
Net faiz ve toplam ödeme tutarının belirlenmesi
Net Faiz: 5.000750=4.2505.000 - 750 = 4.250 TL; Toplam: 200.000+4.250=204.250200.000 + 4.250 = 204.250 TL
Müşterinin vadesiz hesabına aktarılacak olan anapara ve net faiz toplamıdır.
4
Muhasebe kaydının yapılması
BTDHP kodlarına göre ilgili hesapların çalıştırılması
Vadeli hesabın kapatılması, faiz giderinin kaydedilmesi ve vergi borcunun tahakkuku için gereklidir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Mevduat Faiz Tahakkuku ve Ödemesi

İpuçları

1
Faiz hesaplamasında kullanılan standart formülü (I=PnT/36000I = PnT/36000) hatırlayın.
2
Bankanın müşteriye yapacağı ödemenin brüt faiz değil, vergi kesildikten sonra kalan net faiz olduğunu dikkate alın.

Daha Fazla Pratik

Vade sonu yıl sonuna sarkan mevduatlarda 'Kıstelyevm' esasına göre faiz tahakkuku konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 11Sonraki
Banka Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3 | Examkin