Banka Muhasebesi

204 soru

Soru 61Soru

Bir mevduat bankası, 11 Aralık 20252025 tarihinde bir ticari işletmeye 500.000500.000 TL tutarında, 66 ay vadeli ve yıllık %24\%24 faiz oranlı bir ticari kredi kullandırmıştır. Faiz ödemesi vade sonunda yapılacaktır. Bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken dönem sonu envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (BSMV ihmal edilecektir; 11 ay 3030 gün, 11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 129 Tahakkuk Eden Faiz Alacakları 10.00010.000 TL / Alacak: 400 Faiz Gelirleri 10.00010.000 TL

Cevap

Bankanın yapması gereken kayıt, 129 Tahakkuk Eden Faiz Alacakları hesabına 10.00010.000 TL borç ve 400 Faiz Gelirleri hesabına 10.00010.000 TL alacak yazılmasıdır.
Dönemsellik kavramı uyarınca, 1 Aralık - 31 Aralık arasındaki 30 günlük süre için hesaplanan 10.00010.000 TL tutarındaki faiz geliri, bankanın o dönemdeki kazancı sayılır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu tutar, tahsilat vade sonunda yapılacağı için '129 Tahakkuk Eden Faiz Alacakları' hesabında aktifleştirilirken, '400 Faiz Gelirleri' hesabında gelir olarak raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Tahakkuk süresini belirle
30 gün
Kredi 1 Aralık'ta verilmiş olup, 31 Aralık tarihine kadar 30 günlük bir süre geçmiştir.
2
Aralık ayı faiz tutarını hesapla
10.00010.000 TL
Faiz = 500.000×0,24×(30/360)=10.000500.000 \times 0,24 \times (30 / 360) = 10.000 TL formülü uygulanır.
3
BTHP'ye uygun muhasebe kaydını yap
Borç 129 / Alacak 400
Henüz tahsil edilmeyen ancak hak kazanılan faiz geliri 129 nolu alacak hesabında, gelir ise 400 nolu gelir hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Kredi Faiz Tahakkuku ve Dönemsellik Kavramı

İpuçları

1
Kredi kullandırılan tarih ile dönem sonu arasındaki gün sayısını hesaplayarak başlayın.
2
Yıllık faiz oranını 360 güne bölerek günlük faizi bulun ve bunu 30 gün ile çarpın.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda faiz gelirlerinin 400'lü, tahakkukların ise 129 nolu hesapta izlendiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki tahsilat kaydında anapara, faiz ve BSMV'nin nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yıllık faiz tutarını (500.000×0,24=120.000500.000 \times 0,24 = 120.000 TL) bulduktan sonra 12'ye bölerek aylık faiz tutarına (10.00010.000 TL) daha hızlı ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 62Soru

Bankaların Tek Düzen Hesap Planı (BTHP) çerçevesinde; kredi değerliliği tam olan ve geri ödemelerinde herhangi bir gecikme yaşanmayan bir müşteriye kullandırılan 100.000100.000 TL tutarındaki nakdi ticari kredinin başlangıç kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Standart Nitelikli Nakdi Krediler

Cevap

Standart nitelikteki ve geri ödemesinde sorun bulunmayan nakdi krediler '120 Standart Nitelikli Nakdi Krediler' hesabında izlenir.
Banka muhasebesinde, müşterinin kredi değerliliğinde bir sorun olmadığı ve ödemelerin düzenli yapıldığı durumlarda nakdi krediler '120 Standart Nitelikli Nakdi Krediler' hesabında izlenir. Bu hesap bir aktif hesaptır ve kredi kullandırıldığında borçlandırılarak açılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredinin türünü (nakdi/gayrinakdi) ve risk grubunu belirleyin.
Kredi nakdi (para çıkışı var) ve standart nitelikli (risk yok).
Muhasebe kaydının hangi hesap grubunda ve hangi statüde açılacağını belirlemek için gereklidir.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'ndaki ilgili kodları eşleştirin.
Grup 12 (Krediler) altında 120 kodu standart kredileri temsil eder.
Yasal düzenlemelere göre kredilerin gecikme sürelerine göre farklı hesaplarda izlenmesi zorunludur.
3
Kayıt tarafını (borç/alacak) tespit edin.
Kredinin kullandırılması bir varlık artışıdır, dolayısıyla aktif karakterli olan kredi hesabı borçlandırılır.
Aktif hesaplardaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

BTHP uyarınca nakdi kredilerin risk gruplarına göre sınıflandırılması ve 120 kodlu hesabın kullanımı.
Tahmini Süre:45s
Soru 63Soru

Y Bankası, 11 Aralık 20252025 tarihinde nominal değeri 3.600.0003.600.000 TL olan, 9090 gün vadeli bir ticari senedi yıllık %40\%40 basit iskonto oranı üzerinden iskonto ederek kredi olarak kullandırmıştır. Banka, faiz ve iskonto gelirlerini kıstelyevm (gün esası) yöntemine göre dönem sonunda muhasebeleştirmektedir. Buna göre, 3131 Aralık 20252025 tarihinde bankanın yapması gereken dönem sonu yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları Hesabı 120.000120.000 (Borçlu), 401 Kredilerden Alınan Faizler Hesabı 120.000120.000 (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonunda, 1 Aralık - 31 Aralık tarihleri arasındaki 30 günlük süreye isabet eden 120.000120.000 TL tutarındaki iskonto geliri, 121 nolu aktif düzenleyici hesaptan çıkarılarak 401 nolu gelir hesabına aktarılmalıdır.
İskonto senetli kredilerde banka, faiz tutarını senedin nominal değeri üzerinden peşin olarak keser. Bu tutar başlangıçta '121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları' hesabının alacağına kaydedilerek senedin net değerini bilançoda gösterir. Yıl sonunda ise Aralık ayı boyunca (30 gün) hak edilen iskonto tutarı (120.000120.000 TL), bu düzenleyici hesaptan borç kaydıyla çıkarılarak '401 Kredilerden Alınan Faizler' hesabına gelir olarak aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam iskonto tutarını hesapla.
3.600.000×0,40×(90/360)=360.0003.600.000 \times 0,40 \times (90 / 360) = 360.000 TL
Senedin nominal değeri üzerinden vadesine kadar olan toplam peşin faiz (iskonto) yükü bulunur.
2
Cari döneme (2025) ait gün sayısını belirle.
31 Aralık - 1 Aralık = 30 gün
Banka işlemlerinde paranın bankada kaldığı veya kredinin kullanıldığı gün sayısı kıstelyevm esasına göre belirlenir.
3
Dönem sonu gelir tahakkuk tutarını hesapla.
3.600.000×0,40×(30/360)=120.0003.600.000 \times 0,40 \times (30 / 360) = 120.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği sadece Aralık ayına ait olan kısmın gelir yazılması gerekir.
4
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre yevmiye kaydını oluştur.
121 Kredilerden Alınan Faiz Tahakkuk ve Reeskontları (Borç) / 401 Kredilerden Alınan Faizler (Alacak)
İskonto senetli kredilerde, başlangıçta alacaklı çalışan düzenleyici hesap (121), gelir hak edildikçe borçlandırılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

İskonto Senetli Kredilerde Dönem Sonu Gelir Tahakkuku

Alternatif Yöntem

Toplam tutarı (360.000) bulduktan sonra, toplam sürenin 1/3'ünün (30/90) geçtiğini görerek doğrudan 360.000 / 3 = 120.000 TL sonucuna ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 64Soru

(A) Bankası, geçici likidite fazlasını değerlendirmek amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ile 20.000.00020.000.000 TL tutarında, bir hafta vadeli "Ters Repo" işlemi gerçekleştirmiştir. İşlem tarihinde nakit çıkışı bankanın TCMB nezdindeki serbest hesabından yapılmıştır.

Buna göre, işlemin gerçekleştiği tarihte (A) Bankası tarafından yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 250250 Ters Repo İşlemlerinden Alacaklar Hesabı 20.000.00020.000.000 TL / Alacak: 020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı 20.000.00020.000.000 TL

Cevap

Ters Repo işlemlerinde, fon sağlayan (borç veren) banka tarafında 'Borç: 250250 Ters Repo İşlemlerinden Alacaklar / Alacak: 020020 T.C. Merkez Bankası' kaydı yapılır.
Ters repo işlemi, bir bankanın elindeki nakit fazlasını belirli bir süre için Merkez Bankası'na veya başka bir finansal kuruma vererek karşılığında menkul kıymet teminatı almasıdır. Bu bir plasman (yatırım) işlemi olduğu için bankanın aktifinde 'Ters Repo İşlemlerinden Alacaklar' (250250) hesabı artış gösterir (Borçlanır). Fon çıkışı TCMB hesabından yapıldığı için 'T.C. Merkez Bankası Hesabı' (020020) alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Ters Repo, bankanın nakit verip menkul kıymet alması (fon sağlaması) işlemidir.
Soruda bankanın likidite fazlasını değerlendirdiği belirtilmiştir.
2
Hesap planındaki karşılığını bul
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre Ters Repo alacakları 250250 nolu hesapta izlenir.
Ters Repo işlemleri banka için bir alacak (varlık) kalemidir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
Aktif hesaplardaki artış borç (250250), azalış alacak (020020 TCMB) tarafına kaydedilir.
Çift taraflı kayıt sisteminin temel kuralıdır.

Anahtar Kavram

Ters Repo ve Repo İşlemleri Arasındaki Fark
Soru 65Soru

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) sistematiği ve bankacılıkta dönemsellik kavramının uygulanması çerçevesinde; bankaların dönem sonlarında gerçekleştirdikleri faiz tahakkuk ve reeskont işlemlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mevduat hesaplarına ilişkin dönem sonu faiz gider reeskontları, genel bir gider tahakkuk hesabında değil; ilgili mevduat grubunun yer aldığı 3.3. Sınıf (Mevduat ve Diğer Yabancı Kaynaklar) altındaki reeskont hesaplarında takip edilir.

Cevap

Mevduat faiz gider reeskontlarının, genel bir hesap yerine ilgili mevduat grubunun yer aldığı hesap sınıfı içerisinde izlenmesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda (BTDHP), dönemsellik kavramı gereği yapılan reeskont ve tahakkuk kayıtları, genel muhasebeden farklı olarak merkezi bir hesapta toplanmaz. Mevduat faiz gider reeskontları, ilgili mevduat türünün izlendiği ana hesap sınıfı (örneğin 33 - Mevduat sınıfı) içerisindeki reeskont yardımcı hesaplarında izlenerek, mevduatın toplam maliyetiyle bütünleşik bir raporlama sunar.

Adım Adım Çözüm

1
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nın (BTDHP) genel muhasebe sistematiğinden farkını belirleyin.
BTDHP'de faiz tahakkuk ve reeskontlarının genel hesaplar (181/381181/381) yerine ilgili ürün gruplarının içinde izlendiği saptanır.
Bankacılıkta her bir finansal ürünün (kredi veya mevduat) net değerinin ve faiz yükünün ilgili hesap grubu altında görülmesi şeffaflık açısından zorunludur.
2
Mevduat hesaplarının sınıflandırmasını analiz edin.
Mevduatların 3.3. Sınıf (Mevduat ve Diğer Yabancı Kaynaklar) altında izlendiği ve bu sınıfın altında her mevduat türü için reeskont hesaplarının tanımlandığı görülür.
Dönem sonunda henüz vadesi dolmamış mevduatların işlemiş faizleri, bankanın bir borcu ve gideri olarak bu reeskont hesaplarına kaydedilir.
3
Dönemsellik kavramı ile muhasebe kayıt ilişkisini kurun.
Vadesi ertesi yıla sarkan mevduatların bu yıla ait faiz yükü, reeskont kaydıyla dönem giderlerine aktarılırken ilgili pasif kaleminin değerini artırır.
Bu işlem sonucunda bilanço, bankanın gerçek yükümlülüklerini tam olarak yansıtmış olur.

Anahtar Kavram

BTDHP'de Tahakkuk ve Reeskontların Entegrasyonu

İpuçları

1
Bankaların özel bir hesap planı (BTDHP) kullandığını ve bu planın genel ticari işletmelerin planından farklı bir gruplandırma mantığına sahip olduğunu unutmayın.
2
Dönem sonu faiz işlemlerinde (reeskont/tahakkuk) ilgili aktif veya pasif kalemin bulunduğu ana sınıfa (1.1. Sınıf Krediler, 3.3. Sınıf Mevduat gibi) odaklanın.
3
BTDHP'de faiz tahakkukları merkezi bir 'Tahakkuk' hesabında değil, ilgili ürünün (kredi/mevduat) kendi yardımcı hesaplarında 'reeskont' adı altında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Bankaların menkul değerler cüzdanı (2. Sınıf) reeskont işlemleri ile kredi reeskontları arasındaki benzerlikleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Genel Muhasebe ile Banka Muhasebesi arasındaki farkı kod bazlı değil, 'merkezi raporlama' vs. 'ürün bazlı bütünleşik raporlama' ayrımı üzerinden karşılaştırarak sonuca gidebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 66Soru

Bir banka, 11 Kasım 20252025 tarihinde nominal değeri 100.000100.000 TL olan, yıllık %24\%24 faizli ve 66 ayda bir kupon ödemeli bir özel kesim tahvilini, kısa vadeli fiyat dalgalanmalarından yararlanarak kâr elde etmek amacıyla 100.000100.000 TL bedelle satın almıştır. 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapılan değerleme çalışmalarında, tahvilin borsa değerinin (temiz fiyat) 102.000102.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Bu bilgilere göre, bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapacağı dönem sonu kayıtlarında "Menkul Değerlerden Alınan Faizler" ve "Menkul Değerler Değerleme Farkları" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Faiz Geliri: 4.0004.000 TL; Değerleme Karı: 2.0002.000 TL

Cevap

Menkul Değerlerden Alınan Faizler hesabına 4.0004.000 TL, Menkul Değerler Değerleme Farkları hesabına ise 2.0002.000 TL kaydedilmelidir.
Doğru cevapta belirtilen tutarlar, tahvilin bankada kaldığı iki aylık sürenin (11 Kasım - 3131 Aralık) faiz getirisi (4.0004.000 TL) ile tahvilin piyasa fiyatındaki artıştan kaynaklanan değerleme farkının (2.0002.000 TL) doğru ayrıştırıldığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kıstelyevm esasına göre işlemiş faizi hesaplayınız.
100.000×0,24×(2/12)=4.000100.000 \times 0,24 \times (2/12) = 4.000 TL
11 Kasım - 3131 Aralık tarihleri arasında geçen 22 aylık süre için bankanın hak kazandığı faiz gelirinin dönemsellik ilkesi gereği kaydedilmesi gerekir.
2
Menkul değerin değerleme farkını (temiz fiyat üzerinden) bulunuz.
102.000100.000=2.000102.000 - 100.000 = 2.000 TL
Ticari amaçlı menkul değerler borsa değeri (gerçeğe uygun değer) ile değerlenir; alış bedeli ile borsa değeri arasındaki fark değerleme karı/zararı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde ticari amaçlı menkul değerlerin dönem sonunda kıstelyevm faiz tahakkuku ve gerçeğe uygun değer farkı ayrıştırılarak kaydedilmelidir.

İpuçları

1
11 Kasım'dan 3131 Aralık'a kadar kaç ay geçtiğini hesaplayarak başlayın.
2
Faiz geliri için 100.000×0,24×(2/12)100.000 \times 0,24 \times (2/12) formülünü kullanın.
3
Temiz fiyat, işlemiş faizi içermeyen fiyattır; bu nedenle alış bedeli ile borsa değeri arasındaki fark doğrudan değerleme karıdır.

Daha Fazla Pratik

Menkul değerin 'Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan' (FVOCI) olarak sınıflandırılması durumunda değerleme farkının hangi hesapta izleneceğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru

Bir banka, müşterisi olan (B) Limited Şirketi lehine bir inşaat taahhüt işi için düzenlediği 450.000450.000 TL tutarındaki 'Kesin Teminat Mektubu'nun, işin başarıyla tamamlanması üzerine ilgili kurumdan iade edildiğini ve bankanın yükümlülüğünün sona erdiğini tespit etmiştir.

Buna göre, bankanın söz konusu teminat mektubuna ilişkin riskini muhasebe kayıtlarından çıkarmak için yapması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 911911 GAYRİNAKDİ KREDİLER KARŞILIĞI 450.000450.000 / Alacak: 910910 GAYRİNAKDİ KREDİLER 450.000450.000

Cevap

Gayrinakdi krediler karşılığı hesabının borçlandırıldığı ve gayrinakdi krediler hesabının alacaklandırıldığı ters kayıt doğrudur.
Banka muhasebesinde teminat mektupları gibi gayrinakdi krediler, düzenlendikleri an 'Borçlu Nazım Hesaplar' grubundaki risk hesabına borç, 'Alacaklı Nazım Hesaplar' grubundaki karşılık hesabına alacak kaydedilerek izlenir. Mektup iade edildiğinde veya yükümlülük sona erdiğinde, bu kayıt tam tersi şekilde (Karşılık hesabı borçlu, Risk hesabı alacaklı) yapılarak risk kayıtları kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini ve nazım hesap etkisini analiz etmek.
Teminat mektubunun iadesi ile bankanın üstlendiği gayrinakdi riskin (yükümlülüğün) sona erdiğinin saptanması.
Nazım hesaplarda izlenen risklerin sona ermesi durumunda ters kayıt (kapanış kaydı) yapılması gerektiğini belirlemek için.
2
Kapanış kaydı için hesap yönlerini belirlemek.
Açılışta borçlu olan 910910 nolu hesabın alacaklı, alacaklı olan 911911 nolu hesabın ise borçlu tarafa yazılması.
Nazım hesapların borçlu ve alacaklı çiftler halinde çalışması ve risk bittiğinde bakiyenin sıfırlanması zorunluluğu.

Anahtar Kavram

Nazım hesapların (Memorandum Accounts) ters kayıt esasına göre kapatılması.

Alternatif Yöntem

Nazım hesapların her zaman 'çift taraflı' ve 'bilançodan bağımsız' çalıştığını hatırlayarak, seçeneklerde sadece 900'lü hesapların karşılıklı kullanıldığı ve kapanış yönünde olan maddeyi aramak.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru

Bir banka müşterisi, vadesiz Türk Lirası mevduat hesabındaki bakiyesini kullanarak banka gişesinden 4.0004.000 ABD Doları tutarında nakit yabancı para (banknot) satın almıştır. İşlem tarihinde bankanın uyguladığı efektif satış kuru 11 USD = 34,0034,00 TL olup, kambiyo satışlarında %0,2\%0,2 oranında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahakkuk ettirilmektedir. Buna göre, söz konusu işleme ilişkin bankanın yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 290 Mevduat Hesabı (136.272136.272 TL) / Alacak: 011 Efektif Deposu (136.000136.000 TL), 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar (272272 TL)

Cevap

Mevduat hesabının toplam tutar (136.272136.272 TL) kadar borçlandırıldığı, Efektif Deposu hesabının döviz bedeli (136.000136.000 TL) ve Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının vergi tutarı (272272 TL) kadar alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Bankanın müşteriye nakit (banknot) satması durumunda aktif karakterli olan '011 Efektif Deposu' hesabı döviz bedeli üzerinden alacaklandırılır. Müşteri bu alımı TL mevduat hesabından yaptığı için pasif karakterli '290 Mevduat' hesabı toplam tutar (bedel + vergi) kadar borçlandırılarak azaltılır. Ayrıca kambiyo satışından doğan vergi yükümlülüğü '380 Ödenecek Vergi ve Fonlar' hesabında alacak olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz tutarının Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
4.0004.000 USD ×\times 34,0034,00 TL/USD = 136.000136.000 TL
Efektif satış işlemlerinde işlem tarihindeki efektif satış kuru baz alınır.
2
İşlem üzerinden alınacak BSMV (Kambiyo Gider Vergisi) tutarını hesaplayınız.
136.000136.000 TL ×\times %0,2\%0,2 = 272272 TL
Kambiyo satışlarında yasal mevzuat gereği belirlenen oranda vergi tahakkuk ettirilir.
3
Muhasebe kayıtlarını oluşturunuz.
Borç: 290 Mevduat Hesabı (136.272136.272 TL); Alacak: 011 Efektif Deposu (136.000136.000 TL) ve 380 Ödenecek Vergi ve Fonlar (272272 TL)
Müşterinin TL hesabından toplam bedel düşülürken, bankanın efektif mevcudu azalır ve vergi borcu doğar.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Efektif Satış ve Vergi Kaydı

İpuçları

1
İşlemde banknot (nakit) söz konusu olduğu için 'Efektif' hesabını kullanmalısınız.
2
Bankanın müşteriye yaptığı satışlarda BSMV hesaplanır ve bu tutar müşterinin hesabından tahsil edilir.
3
Hesaplama yaparken 4.0004.000 USD'nin TL karşılığını bulup üzerine %0,2\%0,2 vergi eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Banka müşterisinin nakit USD getirip bunu vadesiz TL hesabına yatırması (Efektif Alışı) durumunda kaydın nasıl değişeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 69Soru

(A) Bankası, nakit yönetimini optimize etmek amacıyla başka bir yerel mevduat bankası olan (B) Bankası nezdindeki serbest hesabında bulunan 400.000400.000 TL tutarındaki bakiyesini, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki kendi serbest hesabına aktarmıştır. Bu işlemin (A) Bankası nezdinde yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı 400.000400.000 / Alacak: 030030 Bankalar Hesabı 400.000400.000

Cevap

Banka, (B) Bankası nezdindeki hesabını alacaklandırarak kapatırken, TCMB nezdindeki serbest hesabını borçlandırarak artırmalıdır.
Doğru yanıt, varlıklar arasındaki yer değiştirmeyi doğru yansıtmaktadır. (A) Bankası'nın (B) Bankası'ndaki mevduatı azaldığı için 030 Bankalar hesabı alacaklandırılır, bu tutar TCMB'deki kendi hesabına girdiği için 020 T.C. Merkez Bankası hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirle
Başka bir bankadaki mevduatın TCMB hesabına aktarılması (Virman/EFT).
Kayda konu olan varlıkların hangi hesaplarda takip edildiğini tespit etmek gerekir.
2
Hesapları tespit et
TCMB Serbest Mevduat (020020 nolu hesap) ve Bankalar (030030 nolu hesap).
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre TCMB nezdindeki serbest bakiyeler 020, diğer bankalardaki bakiyeler 030 hesabında izlenir.
3
Artış ve azalış yönlerini belirle
020020 T.C. Merkez Bankası Hesabı (Artış \rightarrow Borç), 030030 Bankalar Hesabı (Azalış \rightarrow Alacak).
Aktif hesaplardaki artışlar borca, azalışlar alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde TCMB ve Muhabir Banka İlişkileri

İpuçları

1
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda TCMB nezdindeki serbest mevduatlar hangi hesap kodunda izlenir?
2
Bir bankanın diğer bankalar nezdindeki (muhabir) mevduatları 030 Bankalar hesabında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin ardından, TCMB nezdindeki serbest hesabın zorunlu karşılık hesabına aktarılması (munzam virman) kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru

A Bankası, 1616 Aralık 20252025 tarihinde ihraçtan satın aldığı 2.400.0002.400.000 TL nominal değerli, yıllık %40\%40 basit faiz getirili Devlet Tahvilini portföyüne dahil etmiştir. Banka, 3131 Aralık 20252025 tarihi itibarıyla mali tablolarını hazırlarken dönemsellik ilkesi gereği gerekli değerleme ve faiz tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmektedir.

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken faiz tahakkuk kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (11 yıl 360360 gün olarak dikkate alınacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL tutarında "Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları" hesabı borçlandırılır.

Cevap

Bankanın yapması gereken kayıtta 40.000 TL tutarında Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları hesabı borçlandırılır.
Dönemsellik ilkesi gereği, bankanın portföyünde bulunan Devlet Tahvili için yıl sonuna kadar geçen süreye (1515 gün) tekabül eden faiz tutarı hesaplanmalı ve dönem geliri olarak kaydedilmelidir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre bu işlemde faiz geliri '400 Menkul Değerlerden Alınan Faizler' hesabının alacağına, tahakkuk eden alacak tutarı ise '041 Devlet İç Borçlanma Senetleri Faiz Tahakkuk ve Reeskontları' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu için geçerli gün sayısını belirlemek
3116=1531 - 16 = 15 gün
16 Aralık'ta alınan tahvil için 31 Aralık'a kadar bankanın mülkiyetinde geçen süre faiz geliri doğurur.
2
Kıstelyevm esasına göre faiz tutarını hesaplamak
F=2.400.000×40×1536.000=40.000 TLF = \frac{2.400.000 \times 40 \times 15}{36.000} = 40.000 \text{ TL}
Yıllık basit faiz oranı üzerinden 15 günlük tahakkuk eden faiz miktarı tespit edilir.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na (BTDHP) göre muhasebe kaydını oluşturmak
041 nolu hesap Borçlu (40.00040.000), 400 nolu hesap Alacaklı (40.00040.000)
Doğan faiz alacağı bir varlık artışı olarak ilgili aktif hesaba borç, dönem geliri olarak ise gelir hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Dönemsellik ve Faiz Tahakkuku

İpuçları

1
16 Aralık ile 31 Aralık arasındaki gün farkını bularak hesaplamaya başlayın.
2
Banka muhasebesinde menkul değerlerden doğan faizlerin izlendiği hesap kodlarını (041 ve 400) hatırlayın.
3
Faiz formülünü 2.400.000×0,40×(15/360)2.400.000 \times 0,40 \times (15/360) şeklinde kurarak sonuca ulaşın ve artış olan varlık hesabını borçlandırın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi bir kredi kullandırımı için yaparak faiz reeskontu ile tahakkuku arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Günlük faiz tutarını (2.400.000×0,40/360=2.666,672.400.000 \times 0,40 / 360 = 2.666,67 TL) bulup bunu 15 gün ile çarparak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru

(A) Bankası, gün sonunda kasasında oluşan 500.000500.000 TL tutarındaki nakit fazlasını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest hesabına yatırmıştır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebeleştirilmesinde borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 020 T.C. Merkez Bankası Hesabı

Cevap

Bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest hesabına para yatırması durumunda '020 T.C. Merkez Bankası Hesabı' borçlandırılır.
Banka Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest mevduatları '020 T.C. Merkez Bankası Hesabı' altında izlenir. Banka nakit varlığını bu hesaba aktardığında, TCMB hesabındaki varlık artışı nedeniyle bu hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Bankanın nakit varlığının (Kasa) bir kısmının Merkez Bankası'na (Serbest Hesap) aktarılması.
Varlık hesapları arasında bir yer değişimi söz konusudur.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre uygun hesapları seç
TCMB Serbest Hesap için '020 T.C. Merkez Bankası Hesabı', nakit çıkışı için '010 Kasa Hesabı'.
Banka muhasebesinde Merkez Bankası işlemleri 02 grubunda izlenir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
020 T.C. Merkez Bankası Hesabı (Borçlu) / 010 Kasa Hesabı (Alacaklı).
Aktif karakterli bir hesap olan TCMB hesabı artış nedeniyle borçlandırılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Merkez Bankası Serbest Hesap İşlemleri

İpuçları

1
Banka muhasebesinde hesap kodları genel muhasebeden farklıdır; Merkez Bankası işlemleri genellikle 02 ile başlar.

Daha Fazla Pratik

Merkez Bankası'na zorunlu karşılık (munzam karşılık) aktarımı yapıldığında hangi hesabın kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru

Bankaların finansal raporlama süreçlerinde kullandıkları hesap kodlarının hiyerarşik yapısı ve bu hesapların finansal tablolara yansıtılma ilkeleri dikkate alındığında, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafından yayımlanan hesap planı sistematiği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nazım hesaplar sınıfında izlenen gayri nakdi krediler, verilen teminatlar ve taahhütler; bankanın mali yükümlülüklerini göstermesi bakımından finansal durum tablosunda (bilanço) aktif ve pasif toplamlarına dahil edilerek raporlanır.

Cevap

Nazım hesaplar sınıfında izlenen kalemlerin bilanço aktif ve pasif toplamlarına dahil edildiği ifadesi yanlıştır; bu hesaplar bilanço dışı unsurlardır.
Doğru cevap, nazım hesapların finansal durum tablosunun toplamlarına dahil edildiğini öne süren ifadedir. Nazım hesaplar (9. Sınıf), bankanın mülkiyetinde olmayan ancak takip edilmesi gereken risk ve sorumlulukların izlendiği 'bilanço dışı' hesaplardır. Çift taraflı kayıt sistemine göre çalışsalar da, bu hesapların toplamı bilançonun aktif veya pasif toplamına eklenmez; sadece bilanço dipnotlarında veya ayrı bir tabloda raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
BTDHP'nin kod hiyerarşisini değerlendirin.
Sınıf (1. hane), Grup (2. hane) ve Ana Hesap (3. hane) yapısının doğruluğu teyit edildi.
Bankacılık hesap planının temel yapı taşını anlamak için gereklidir.
2
Varlık sınıflandırma mantığını analiz edin.
Bankalarda varlıkların vade yerine likidite ve risk odaklı (nakit değerler, krediler vb.) sınıflandırıldığı belirlendi.
Genel muhasebe (THP) ile banka muhasebesi (BTDHP) arasındaki temel farkı ayırt etmek için gereklidir.
3
Reeskont ve tahakkuk hesaplarının niteliğini inceleyin.
BTDHP'de bu hesapların düzenleyici değil, bağımsız aktif hesaplar olduğu saptandı.
Bankacılıkta tahakkuk esasının varlık tabanlı uygulandığını doğrulamak için gereklidir.
4
Nazım hesapların (9. Sınıf) bilanço üzerindeki etkisini sorgulayın.
Nazım hesapların bilanço dışı olduğu ve finansal durum tablosunun toplam büyüklüğünü (dip toplamı) etkilemediği sonucuna varıldı.
Bilançonun temel denkliğini ve nazım hesapların izleme fonksiyonunu netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) Sınıflandırma İlkeleri ve Nazım Hesapların Bilanço Dışı Niteliği

Daha Fazla Pratik

Banka bilançosundaki aktif hesapların likidite sırasına göre nasıl dizildiğini ve hangi grupların 'finansal varlık' kapsamında değerlendirildiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru

Bir mevduat bankası, 2121 Aralık 20252025 tarihinde bir müşterisi adına 300.000300.000 TL tutarında, 3030 gün vadeli ve yıllık %36\%36 basit faiz oranlı bir Türk Lirası vadeli mevduat hesabı açmıştır. Banka kayıtlarını her ayın ve yılın sonunda kapatmaktadır. Buna göre, bankanın 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken dönem sonu faiz tahakkuk kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400 Mevduat Faizleri 3.000 TL (Borçlu), 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları 3.000 TL (Alacaklı)

Cevap

400 Mevduat Faizleri hesabının 3.000 TL borçlandırılması ve 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları hesabının 3.000 TL alacaklandırılması gerekir.
Banka muhasebesi uygulamalarında, dönemsellik ilkesi gereği, yıl sonunda henüz vadesi dolmamış mevduat hesaplarına işlemiş olan faizlerin hesaplanarak gider kaydedilmesi zorunludur. 21 Aralık'ta açılan hesap için 31 Aralık akşamına kadar 10 gün geçmiştir. 3.000 TL olarak hesaplanan bu tutar, 400 Mevduat Faizleri hesabına borç (gider artışı) ve 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları hesabına alacak (yükümlülük artışı) kaydedilerek tahakkuk işlemi tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu itibarıyla işlemiş olan gün sayısını hesaplayınız.
31 Aralık - 21 Aralık = 10 gün.
Dönemsellik kavramı gereği, sadece cari yıla ait olan (işlemiş) kısmın giderleştirilmesi gerekir.
2
Basit faiz formülü kullanarak 10 günlük faiz tutarını hesaplayınız.
Faiz=300.000×36×1036.000=3.000Faiz = \frac{300.000 \times 36 \times 10}{36.000} = 3.000 TL.
Banka muhasebesinde faiz hesaplamalarında payda 36.000 (360 gün esası) olarak alınır.
3
Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre uygun hesapları belirleyiniz.
Borç: 400 Mevduat Faizleri, Alacak: 381 Ödenecek Faiz ve Gider Reeskontları.
Mevduat faizi banka için bir giderdir. Vadesi gelmediği için ödeme yapılmamış, sadece yükümlülük tahakkuk etmiştir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde mevduat faizlerinin kıstelyevm esasına göre dönem sonunda tahakkuk ettirilmesi.
Tahmini Süre:50s
Soru 74Soru

Bir banka müşterisi, yurt dışındaki bir firmaya olan ithalat borcunu ödemek amacıyla bankasından 25.00025.000 USD tutarında transfer yapılmasını talep etmiştir. Banka, işlemi 11 USD =32,40= 32,40 TL satış kuru üzerinden gerçekleştirmiş; ayrıca müşteriden %0,2\%0,2 (binde iki) komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) tahsil etmiştir. Transfer tutarı bankanın yurt dışı muhabir banka hesabından karşılanmıştır. Bu bilgilere göre, bankanın yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına 811.701811.701 TL tutarında borç kaydı yapılır.

Cevap

Müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına 811.701811.701 TL borç kaydı yapılması doğrudur.
Banka müşterisi adına transfer gerçekleştirdiğinde, banka aslında müşteriye döviz satmış olur. Banka Muhasebesi TDHP uyarınca, müşterinin TL hesabından dövizin TL karşılığı (810.000810.000 TL), binde iki komisyon (1.6201.620 TL) ve komisyonun %5'i kadar BSMV (8181 TL) olmak üzere toplam 811.701811.701 TL borç kaydedilerek tahsil edilir. Eş zamanlı olarak 290 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabı döviz bedeli kadar alacaklandırılırken, 520 nolu gelir hesabı ve 380 nolu vergi hesabı da alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz satışının TL karşılığını hesapla
25.00025.000 USD ×32,40\times 32,40 TL/USD =810.000= 810.000 TL
Bankanın müşteriye sattığı dövizin o günkü satış kuru üzerinden değeri bulunur.
2
Komisyon tutarını hesapla
810.000810.000 TL ×0,002=1.620\times 0,002 = 1.620 TL
Banka, işlemin TL karşılığı üzerinden binde iki oranında komisyon almaktadır.
3
BSMV tutarını hesapla
1.6201.620 TL ×0,05=81\times 0,05 = 81 TL
Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, bankanın aldığı komisyon bedeli üzerinden %5 oranında hesaplanır.
4
Toplam tahsilat tutarını belirle
810.000+1.620+81=811.701810.000 + 1.620 + 81 = 811.701 TL
Müşterinin hesabından döviz bedeli, komisyon ve vergi toplamı kadar çekim yapılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Kambiyo Satış İşlemleri

İpuçları

1
Müşteriden tahsil edilecek toplam tutarı bulmak için önce dövizin TL karşılığını, sonra komisyonu ve vergiyi hesaplamalısınız.
2
BSMV matrahının sadece bankanın elde ettiği komisyon geliri olduğunu unutmayın.
3
Bankanın döviz satması durumunda banka bilançosunda 300 Mevduat (TL) hesabı borçlanırken, 290 Kambiyo Pozisyon Eşitliği (TL) hesabı alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı miktar dövizi bir müşteriden satın alması (döviz alış kaydı) durumunda muhasebe kayıtlarının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru

Banka Tek Düzen Hesap Planı (BTDHP) sistematiği, genel hesap planındaki (THP) dönen ve duran varlık ayrımına dayalı sınıflandırma yerine; likidite, bankacılık hizmetleri ve risk gruplandırmasını esas alan bir yapıya sahiptir. Bu doğrultuda, bir bankanın kullanımındaki hizmet binaları, operasyonel taşıtlar ve bankacılık yazılımları gibi maddi ve maddi olmayan duran varlıkların BTDHP içerisindeki sınıflandırılması ve amortisman süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile bunlara ilişkin birikmiş amortismanlar, BTDHP'nin 0.0. Grubu (Nakit Değerler, Merkez Bankası ve Diğer Aktifler) içerisinde sınıflandırılır.

Cevap

Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile birikmiş amortismanları 0.0. Grup (Nakit Değerler, Merkez Bankası ve Diğer Aktifler) içerisinde sınıflandıran ifade doğrudur.
Doğru seçenek olan ifade, BTDHP'nin temel yapısını yansıtır. Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda 0.0. Grup sadece nakit paraları değil, bankalar, menkul değerler, maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıkları da kapsayan geniş bir 'Likit Değerler ve Diğer Aktifler' grubudur. Bu nedenle hizmet binaları, taşıtlar ve yazılımlar bu grupta izlenir; bunlara ait birikmiş amortismanlar da yine aynı grup içinde varlığı düzenleyici (eksi) olarak yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
BTDHP Ana Hesap Gruplarının Hatırlanması
00: Nakit Değerler ve Diğer Aktifler, 11: Krediler, 22: Takipteki Alacaklar, 33: Mevduat, 44: Diğer Borçlar, 55: Faiz Gelirleri, 66: Faiz Giderleri, 77: Faiz Dışı Gelirler, 88: Faiz Dışı Giderler, 99: Nazım Hesaplar.
Soruda istenen varlıkların hangi ana grupta yer aldığını belirlemek için temel yapıya hakim olmak gerekir.
2
Duran Varlıkların Konumunun Belirlenmesi
Genel Muhasebe (THP) sistematiğinde 2525 ve 2626 nolu gruplarda izlenen duran varlıklar, BTDHP'de 'Diğer Aktifler' şemsiyesi altında 0.0. grup (kod: 080080, 090090 vb.) içinde yer alır.
Bankaların ana faaliyeti kredi vermek olduğundan, sabit kıymetler 'Diğer Aktifler' grubunda sınıflandırılır.
3
Amortisman Kayıt Mantığının Analizi
Amortismanlar ilgili varlığın değerini azaltan birer düzenleyici hesap olarak varlığın bulunduğu grupta (0.0. Grup) eksi karakterli olarak takip edilir.
Hesap planı sistematiğinde varlık ve düzenleyicisi aynı ana grup kodunu paylaşır.

Anahtar Kavram

BTDHP Grup Sistematiği ve Duran Varlık Sınıflandırması

Daha Fazla Pratik

BTDHP'deki 'Diğer Aktifler' ve 'Diğer Pasifler' gruplarının genel TDHP'deki karşılıklarını karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 76Soru

ABC Bankası, bir ihracatçı müşterisinin yurt dışındaki alıcısından gelen 50.00050.000 USD tutarındaki ihracat bedelini, müşterinin talimatı doğrultusunda Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenleyerek Türk lirasına çevirmiş ve gerekli komisyon kesintisini yaptıktan sonra kalan tutarı müşterinin vadesiz TL mevduat hesabına aktarmıştır. İşlemle ilgili veriler şöyledir:

- Banka Döviz Alış Kuru: 11 USD = 33,0033,00 TL
- Bankanın İşlem Tarihindeki Defter (Değerleme) Kuru: 11 USD = 33,2033,20 TL
- Bankanın Uyguladığı Komisyon Oranı: %0,4\%0,4 (İşlem tutarı üzerinden)

Buna göre, bankanın bu işleme ilişkin yapacağı muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem sonucunda bankanın "011 Efektif Deposu" hesabına 50.00050.000 USD borç kaydı yapılır.

Cevap

İşlem sonucunda bankanın "011 Efektif Deposu" hesabına 50.00050.000 USD borç kaydı yapılır ifadesi yanlıştır.
Soruda belirtilen işlem bir yurt dışı transferi (havale) mahiyetindedir. Bankacılık muhasebesinde, bankanın kasasına fiziksel olarak girmeyen, hesaplar arası transfer yoluyla gelen yabancı paralar 'Döviz' olarak adlandırılır ve '060 Yurt Dışı Bankalar' gibi hesaplarda izlenir. '011 Efektif Deposu' hesabı ise sadece banka şubesine nakit olarak yatırılan yabancı paralar için kullanılır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz alış tutarının TL karşılığını hesapla.
50.000 USD×33,00 TL/USD=1.650.000 TL50.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL/USD} = 1.650.000 \text{ TL}
Müşteriye ödenecek brüt TL tutarını belirlemek için.
2
Banka komisyonunu hesapla.
1.650.000 TL×0,004=6.600 TL1.650.000 \text{ TL} \times 0,004 = 6.600 \text{ TL}
İşlemden yapılacak kesintiyi bulmak için.
3
Bankanın defter değeri üzerinden pozisyon tutarını hesapla.
50.000 USD×33,20 TL/USD=1.660.000 TL50.000 \text{ USD} \times 33,20 \text{ TL/USD} = 1.660.000 \text{ TL}
291 Kambiyo Pozisyon Eşitliği hesabına yapılacak kaydı belirlemek için.
4
Kambiyo karını hesapla.
1.660.000 TL (Defter Deg˘eri)1.650.000 TL (Alıs¸ Tutarı)=10.000 TL1.660.000 \text{ TL (Defter Değeri)} - 1.650.000 \text{ TL (Alış Tutarı)} = 10.000 \text{ TL}
Bankanın kur farkından elde ettiği geliri belirlemek için.
5
İşlemin niteliğine göre doğru hesap kodunu seç.
Gelen bedel transfer olduğu için 060 Yurt Dışı Bankalar hesabı borçlandırılır; 011 Efektif Deposu sadece fiziksel nakit girişlerinde kullanılır.
Döviz ve efektif kavramları arasındaki farkı uygulamak için.

Anahtar Kavram

Bankalarda Döviz Alım İşlemleri ve Kambiyo Pozisyon Muhasebesi

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı dövizi müşteriye daha yüksek bir kurdan sattığı (Döviz Satım Belgesi - DSB) durumdaki kambiyo zararı oluşumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 77Soru

Bir banka şubesinde 1212 Aralık 20252025 tarihinde yapılan gün sonu kasa sayımında 5.0005.000 Avro (EUR\text{EUR}) tutarında bir noksanlık saptanmış ve nedeni aynı gün bulunamadığı için ilgili hesaplara kaydedilerek yasal süreç başlatılmıştır. İşlem tarihinde bankanın Avro alış kuru 34,2034,20 TL'dir. 3131 Aralık 20252025 dönem sonu itibarıyla noksanlığın nedeni halen belirlenememiş olup, bu tarihte bankanın Avro alış kuru 37,8037,80 TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bankanın dönem sonunda yapması gereken noksanlığa ilişkin değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 012012 Döviz Pozisyon Hesabı 18.00018.000 TL / Alacak: 641641 Kambiyo Karları 18.00018.000 TL

Cevap

Döviz pozisyon hesabının 18.00018.000 TL borçlandırıldığı ve kambiyo karlarının 18.00018.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
Banka muhasebesinde kasa sayım noksanları kaydedilirken aktif karakterli 'Efektif Deposu' hesabı alacaklandırılır. Muhasebe sisteminin döviz dengesini korumak amacıyla 'Döviz Pozisyon Hesabı' döviz bazında borçlandırılır. Bu durum bankanın ilgili para biriminde 'uzun pozisyon' (borç bakiyesi) taşıdığı anlamına gelir. Dönem sonunda kurda meydana gelen artış (3,603,60 TL), eldeki bu hayali 'pozisyon' üzerinde kâr yaratır. Bu nedenle 012012 Döviz Pozisyon Hesabı borçlandırılırken, 641641 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Noksanlık tarihinde yapılan ilk kaydın mantığını kurma
298298 Sayım ve Tesellüm Noksanları (TL) borçlandırılırken, 011011 Efektif Deposu alacaklandırılır. Eş zamanlı olarak 012012 Döviz Pozisyon Hesabı döviz bazında borçlandırılır (5.0005.000 EUR).
Bankalarda aktif bir hesabın azalışı, o yabancı para cinsinden pozisyonun 'artı' (borç) bakiyesi vermesine neden olur.
2
Döviz pozisyonunun niteliğini belirleme
Pozisyon hesabı 5.0005.000 EUR borç bakiyesi vermektedir (Uzun Pozisyon).
Kasadaki eksilme, muhasebe eşitliğini sağlamak için pozisyon hesabında borç yönlü bir dengeleme gerektirir.
3
Dönem sonu kur farkını hesaplama
Kur Farkı=(37,8034,20)×5.000=18.000\text{Kur Farkı} = (37,80 - 34,20) \times 5.000 = 18.000 TL.
Dönem başı (işlem tarihi) ve dönem sonu kurları arasındaki fark noksan kalan tutar ile çarpılır.
4
Değerleme kaydını oluşturma
Uzun pozisyonda kur artışı kâr doğurduğu için 641641 Kambiyo Karları alacaklandırılır, 012012 Döviz Pozisyon Hesabı (TL karşılığı) borçlandırılır.
Banka muhasebesinde yabancı para değerlemeleri pozisyon hesabı üzerinden gelir tablosuna aktarılır.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Pozisyonu ve Değerleme Mantığı

İpuçları

1
Bankalarda yabancı para işlemleri çift sütunlu (döviz ve TL) takip edilen pozisyon hesapları üzerinden yürütülür.
2
Kasadaki bir varlık azalışı (noksanlık), döviz pozisyon hesabının borçlanmasına (uzun pozisyon) neden olur.
3
Kur artışının kâr mı zarar mı olduğunu anlamak için pozisyonun yönüne bakın: Borç bakiyesi (uzun) veren bir pozisyonda kur artışı her zaman kâr yaratır.

Daha Fazla Pratik

Sayım fazlası durumunda pozisyonun yönünün 'kısa' (alacak bakiyesi) olacağını ve kur artışının kambiyo zararı yaratacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 78Soru

Bir banka müşterisi, tasarruf amacıyla elinde bulundurduğu 1.0001.000 ABD Doları tutarındaki nakit yabancı parayı (banknot), aynı bankada bulunan vadesiz döviz tevdiat hesabına yatırmıştır. Bu işlemin banka tarafından muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: '011 Efektif Deposu' hesabına 1.0001.000 ABD Doları borç kaydedilir.

Cevap

Bankaya yatırılan nakit yabancı paralar (efektif), '011 Efektif Deposu' hesabının borç tarafına orijinal döviz tutarı üzerinden kaydedilir.
Banka muhasebesinde, müşterilerin bankaya yatırdığı nakit yabancı paralar (banknotlar) '011 Efektif Deposu' hesabının borç tarafına kaydedilir. Banka Tek Düzen Hesap Planı'na göre dövizli işlemler kendi orijinal para birimleri üzerinden izlendiği için kayıt tutarı yabancı para (1.0001.000 ABD Doları) olarak girilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Müşterinin banknot (efektif) yatırması bankanın nakit varlığını artırır.
Banka muhasebesinde yerli para 'Kasa', yabancı para nakitler ise 'Efektif' olarak adlandırılır.
2
İlgili hesabı seç
011 Efektif Deposu hesabı kullanılır.
Yabancı para banknotların giriş ve çıkışları bu hesapta takip edilir.
3
Kayıt yönünü ve tutarı belirle
Hesabın borç tarafına 1.0001.000 ABD Doları kaydedilir.
Aktif karakterli hesaplardaki artışlar borç tarafına, yabancı para tutarlar ise kendi birimiyle kaydedilir.

Anahtar Kavram

Banka muhasebesinde efektif (nakit yabancı para) girişlerinin muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Bankaya giren kıymetin 'efektif' (nakit yabancı para) mi yoksa 'döviz' (kaydi yabancı para) mi olduğuna dikkat edin.
2
Banka Tek Düzen Hesap Planı'nda yabancı para banknotlar 011 kodlu hesapta takip edilir.
3
Aktif bir hesap olan Efektif Deposu, bankaya para girişi olduğunda artar. Artışlar hesabın borç tarafına yazılır.

Daha Fazla Pratik

Banka müşterisinin nakit yabancı para satın alması (efektif satışı) durumundaki kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 79Soru

Z Bankası, 1616 Kasım 20252025 tarihinde bir ticari müşterisine 200.000200.000 EUR tutarında, 66 ay vadeli ve yıllık %9\%9 basit faiz oranlı bir ihracat kredisi kullandırmıştır. Kredinin anapara ve faiz tahsilatının vade sonunda bir kerede yapılması kararlaştırılmıştır. Kredinin verildiği tarihte 11 EUR = 36,0036,00 TL iken, 3131 Aralık 20252025 tarihinde kur 11 EUR = 38,5038,50 TL olarak belirlenmiştir.

Bankanın Tek Düzen Hesap Planı ve dönemsellik ilkesi uyarınca 3131 Aralık 20252025 tarihinde yapması gereken değerleme ve faiz tahakkuk işlemleri sonucunda gelir tablosunda oluşacak etkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Banka faiz hesaplamalarında 11 yılı 360360 gün olarak esas almaktadır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500.000500.000 TL Kambiyo Karı ve 86.62586.625 TL Faiz Geliri kaydedilir.

Cevap

Dönem sonunda banka 500.000500.000 TL Kambiyo Karı ve 86.62586.625 TL Faiz Geliri kaydetmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, hem anapara için oluşan kur artışının (500.000500.000 TL) doğru bir şekilde 'Kambiyo Karı' olarak sınıflandırıldığını hem de işlemiş olan 2.2502.250 EUR tutarındaki faizin dönem sonu kuru (38,5038,50) üzerinden TL'ye çevrilerek 'Faiz Geliri' (86.62586.625 TL) olarak kaydedildiğini ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kredinin yıl sonuna kadar geçen gün sayısını belirlemek
4545 gün
1616 Kasım - 3131 Aralık arası süre: Kasım ayından 1414 gün (301630-16) ve Aralık ayından 3131 gün olmak üzere toplam 4545 gündür.
2
Dönem sonu itibarıyla işlemiş faiz tutarını yabancı para cinsinden hesaplamak
2.2502.250 EUR
Faiz Formülü: Anapara×FaizOranı×(Gu¨n/360)Anapara \times Faiz Oranı \times (Gün / 360) => 200.000×0,09×(45/360)=2.250200.000 \times 0,09 \times (45 / 360) = 2.250 EUR.
3
İşlemiş faizin dönem sonu kuru üzerinden TL karşılığını (tahakkuk) hesaplamak
86.62586.625 TL
Dönemsellik ilkesi gereği faiz, dönem sonu kuru olan 38,5038,50 TL ile çarpılır: 2.250×38,50=86.6252.250 \times 38,50 = 86.625 TL.
4
Anapara tutarının dönem sonu değerlemesinden doğan kur farkını hesaplamak
500.000500.000 TL
Kur farkı: 200.000×(38,5036,00)=200.000×2,50=500.000200.000 \times (38,50 - 36,00) = 200.000 \times 2,50 = 500.000 TL (Kambiyo Karı).

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde Yabancı Para Kredilerin Dönem Sonu Değerlemesi ve Faiz Tahakkuku

İpuçları

1
Yabancı para cinsinden kalemler dönem sonunda güncel kurlar ile değerlenir.
2
Kredinin anaparası için oluşan fark kambiyo hesabı ile, işlemiş faiz ise faiz geliri hesabı ile ilişkilendirilir.

Daha Fazla Pratik

Bankanın aynı krediyi döviz mevduatı olarak kabul etmesi durumunda yapılacak 'Faiz Gideri' kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 80Soru

X Bankası, 1 Ekim 2025 tarihinde "Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Menkul Değerler" portföyünde izlemek amacıyla, nominal değeri 10.00010.000 Avro olan bir özel kesim tahvilini ihraç değerinden (100100) satın almıştır. Satın alma tarihinde 11 Avro = 32,0032,00 TL'dir. 31 Aralık 2025 tarihinde yapılan değerleme çalışmalarında, söz konusu tahvilin borsa rayicinin 10.30010.300 Avro ve döviz kurunun 11 Avro = 35,0035,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

Bu bilgilere göre, bankanın dönem sonu değerleme işlemlerinde "Menkul Değerler Değerleme Farkları" (Özkaynaklar) hesabına borç veya alacak kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.50010.500 TL

Cevap

Menkul Değerler Değerleme Farkları hesabına kaydedilmesi gereken tutar 10.50010.500 TL'dir.
Banka muhasebesi uygulamalarında, gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan yabancı para borçlanma araçlarının değerlemesinde ikili bir ayrım yapılır. Tahvilin maliyet değeri üzerinden oluşan kur farkları (bu örnekte 30.00030.000 TL) gelir tablosuna 'Kambiyo Karları' olarak yansıtılırken; menkul değerin yabancı para cinsinden borsa rayicinde meydana gelen artışın dönem sonu kuruyla çarpımı sonucu bulunan tutar (300300 Avro ×35,00=10.500\times 35,00 = 10.500 TL), özkaynaklar altındaki 'Menkul Değerler Değerleme Farkları' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satın alma tarihindeki TL maliyetini hesapla
10.000 Avro×32,00=320.00010.000 \text{ Avro} \times 32,00 = 320.000 TL
Menkul değerin defter değerini belirlemek için.
2
Anapara üzerindeki kur farkını (Kambiyo Farkı) hesapla
10.000 Avro×(35,0032,00)=30.00010.000 \text{ Avro} \times (35,00 - 32,00) = 30.000 TL
Banka muhasebesinde borçlanma araçlarının anapara kur farkları Kâr/Zarar tablosuna yansıtılır.
3
Borsa rayici ile nominal değer arasındaki farkı (Fiyat Farkı) hesapla
10.30010.000=30010.300 - 10.000 = 300 Avro
Yabancı para cinsinden değerleme farkını bulmak için.
4
Özkaynaklara kaydedilecek tutarı dönem sonu kuruyla TL'ye çevir
300 Avro×35,00=10.500300 \text{ Avro} \times 35,00 = 10.500 TL
FVOCI (Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan) varlıklarda fiyat farkı Menkul Değerler Değerleme Farkları (Özkaynak) hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı Para Cinsinden FVOCI Borçlanma Araçlarının Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

FVOCI portföyündeki bir hisse senedi olsaydı kur farkının tamamı nereye kaydedilirdi? (Cevap: Tamamı özkaynaklara kaydedilirdi).
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 11Sonraki
Banka Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4 | Examkin