Diplomasi ve Konsolosluk Hukuku

385 soru

Uluslararası hukukta devletlerin uluslararası örgütler nezdindeki daimi temsilcilikleri ile 1969 Sözleşmesi ile düzenlenen özel misyonların (ad hoc diplomasi) hukuki rejimleri karşılaştırıldığında; "istenmeyen kişi" (persona non grata) kurumu ve temsilcilerin statüsü bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası örgüt temsilciliklerinde ev sahibi devletin "istenmeyen kişi" ilan etme yetkisi, ikili diplomasideki mutlak takdir yetkisinin aksine; ev sahibi devlet, gönderen devlet ve örgüt arasındaki üçlü (tripartite) hukuki ilişki çerçevesinde ve genellikle merkez anlaşmalarıyla (headquarters agreements) sınırlandırılmıştır.

1969 Özel Misyonlar Sözleşmesi uyarınca, kabul eden devletin bir özel misyon üyesini "istenmeyen kişi" ilan edebilmesi için taraflar arasında önceden kurulmuş daimi bir diplomatik veya konsolosluk ilişkisinin bulunması zorunludur.

Özel misyon üyeleri, 1961 Sözleşmesi'ndeki daimi diplomatik ajanlardan farklı olarak, kabul eden devletin yargı yetkisinden hiçbir istisna olmaksızın mutlak kişisel bağışıklığa sahiptirler.

Özel misyon şefinin görevine başlayabilmesi için, daimi misyon şeflerinde olduğu gibi, gönderen devletin devlet başkanı tarafından imzalanmış ve kabul eden devletin dışişleri bakanına sunulan resmi bir "güven mektubu" (lettre de créance) ibrazı hukuken zorunludur.

1969 Sözleşmesi, özel misyon binalarının dokunulmazlığını 1961 Sözleşmesi'ne kıyasla daha mutlak bir korumaya tabi tutmuş; yangın veya afet gibi kamu güvenliğini ilgilendiren acil durumlarda dahi makamların rıza almadan binaya girmesini kesin olarak yasaklamıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası örgüt temsilciliklerinde ev sahibi devletin "istenmeyen kişi" ilan etme yetkisi, ikili diplomasideki mutlak takdir yetkisinin aksine; ev sahibi devlet, gönderen devlet ve örgüt arasındaki üçlü (tripartite) hukuki ilişki çerçevesinde ve genellikle merkez anlaşmalarıyla (headquarters agreements) sınırlandırılmıştır.

Cevap

Uluslararası örgüt temsilciliklerinde ev sahibi devletin tasarrufu mutlak olmayıp, örgüt ile yapılan merkez anlaşmaları ve üçlü hukuki ilişki rejimi çerçevesinde sınırlandırılmıştır.

Doğru seçenek, uluslararası örgüt hukukunun en temel nüanslarından biri olan 'üçlü ilişki' rejimini vurgulamaktadır. Bilateral diplomaside bir devlet diğerinin diplomatını hiçbir gerekçe göstermeden ihraç edebilirken; uluslararası örgütlerde temsilci ev sahibi devlete değil örgüte akredite olduğu için, ev sahibi devletin bu yetkisi ancak örgüt ile yapılan merkez anlaşmalarındaki sınırlı koşullarda (görev dışı suç işlenmesi vb.) ve örgütle danışılarak kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

İkili ve çok taraflı diplomasi rejimlerinin ayrıştırılması

Özel misyonlar ikili (bilateral), örgüt temsilcilikleri ise çok taraflı (multilateral) diplomasi rejimine tabidir.

Hukuki koruma ve ihraç usulleri akreditasyonun kime yapıldığına göre değişir.

Persona non grata (PNG) kurumunun analiz edilmesi

1961 ve 1969 Sözleşmelerinde PNG, devletin mutlak ve gerekçesiz yetkisidir.

İkili ilişkilerde karşılıklılık ve egemenlik esastır.

Uluslararası örgüt nezdindeki temsilcilerin statüsünün incelenmesi

Temsilci ev sahibi devlete değil, örgüte gönderilir; dolayısıyla ev sahibi devlet temsilciyi tek taraflı olarak 'istenmeyen kişi' ilan edemez.

Örgütün işlevsel bağımsızlığının korunması gerekir.

Merkez anlaşmaları (Headquarters Agreements) rolünün belirlenmesi

Ev sahibi devletin bir temsilciyi uzaklaştırma talebi ancak merkez anlaşmalarındaki usul (genellikle danışma veya örgüt onayı) ile mümkündür.

Üçlü hukuki ilişki yapısı bu yetkiyi sınırlandırır.

Anahtar Kavram

Tripartite (Üçlü) Hukuki İlişki ve Merkez Anlaşmaları

Daha Fazla Pratik

1975 Viyana Temsilcilik Sözleşmesi'nin neden hala yürürlüğe girmediğini ve merkez anlaşmalarının (headquarters agreements) bu boşluğu nasıl doldurduğunu araştırınız.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 302Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri uyarınca, gönderen devletin bir diplomatik ajanın hukuk veya idari davalardaki yargı bağışıklığından açıkça feragat ettiği bir durumda, yapılan yargılama sonucunda ilgili ajan aleyhine bir karar verilmiştir. Bu mahkeme kararının cebri icra (enforcement) yoluyla yerine getirilmesi aşamasında karşılaşılacak hukuki durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yargı bağışıklığından feragat edilmesi, kararın icrası için de geçerli kabul edildiğinden ek bir işleme gerek kalmadan icra takibi başlatılır.

Yargı bağışıklığından feragat edilmiş olması, kararın icrası için de bağışıklığın kalktığı anlamına gelmez; icra işlemleri için gönderen devletten ayrı ve sarih bir feragat alınması zorunludur.

Diplomatik ajanın yargılama sırasında mahkemeye sunduğu sözlü rıza beyanı, kararın kesinleşmesiyle birlikte icra bağışıklığını da kendiliğinden ortadan kaldırır.

Yargılama sonucunda verilen karar tazminat niteliğinde ise icra bağışıklığı korunur ancak hapis cezası öngörülüyorsa feragat her iki aşamayı da kapsar.

Kararın icrası için ayrı bir feragat gerekmez; kabul eden devletin dışişleri bakanlığının onayı ile icra işlemleri doğrudan başlatılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı bağışıklığından feragat edilmiş olması, kararın icrası için de bağışıklığın kalktığı anlamına gelmez; icra işlemleri için gönderen devletten ayrı ve sarih bir feragat alınması zorunludur.

Cevap

Yargı bağışıklığından feragat edilmesi, kararın icrası için de bağışıklığın kalktığı anlamına gelmez; icra işlemleri için gönderen devletten ayrı ve sarih bir feragat alınması zorunludur.

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 32. maddesinin 4. fıkrasına göre; bir hukuk veya idari davasında yargılama bağışıklığından feragat edilmiş olması, mahkeme ilamının yerine getirilmesi (icrası) için de feragat edildiği anlamına gelmez. İcra işlemleri için mutlaka gönderen devlet tarafından yapılmış, ilkinden bağımsız ve açık (sarih) bir ikinci feragat beyanı şarttır.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklığın niteliğini tespit etme

Diplomatik bağışıklık gönderen devletin bir hakkıdır (VCDR Md. 32).

Feragat yetkisinin kimde olduğunu ve kapsamını belirlemek için temel hukuki dayanağı anlamak gerekir.

Yargılama yetkisi ile icra yetkisini ayırma

Hukuk veya idari davalarda yargı bağışıklığından feragat, icra bağışıklığından feragat anlamına gelmez.

Viyana Sözleşmesi Madde 32/4 gereği bu iki aşama hukuken birbirinden tamamen bağımsızdır.

İcra aşaması için gereken şartı belirleme

Kararın icrası için 'ayrı ve sarih' (separate and express) bir feragat beyanı gerekir.

Diplomatik misyonun ve ajanın görevlerini yapabilmesi için mal varlığının korunması, davanın görülmesinden daha kritik bir koruma seviyesi gerektirir.

Anahtar Kavram

Yargılama Yetkisi ile İcra Bağışıklığı Arasındaki Ayrım

İpuçları

Viyana Sözleşmesi'nin 32. maddesinde yargılama ve icra safhalarının nasıl ayrıldığına odaklanın.

Bir davayı kabul etmek (yargılanmak), o davanın sonucunda mallarına el konulmasına rıza göstermekle aynı şey midir?

Kararın cebri icrası için gönderen devletten 'ayrı ve sarih' bir beyan gerekip gerekmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Diplomatik ajanın bir dava açması durumunda (davacı sıfatıyla), karşı tarafın açacağı 'karşı davalar' için feragat gerekip gerekmediğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 303Soru →

Devletler arasındaki resmi ilişkileri yürüten diplomatik misyonların yetki ve sorumlulukları uluslararası sözleşmelerle çerçevelenmiştir. Misyonların kurumsal olarak yerine getirmekle yükümlü olduğu temsil, koruma, müzakere ve raporlama gibi asli fonksiyonları bulunmaktadır.

Bu fonksiyonların kapsamı ve icra usulü dikkate alındığında, 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nde tanımlanan diplomatik misyon görevlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Misyonun 'koruma' görevi, kabul eden devletin yargı sistemine müdahale ederek gönderen devlet vatandaşları hakkındaki kesinleşmiş yargı kararlarının infazını durdurma yetkisini de içerir.

'Meşru vasıtalarla bilgi toplama' fonksiyonu, kabul eden devletin iç hukukuna aykırı olsa dahi gönderen devletin ulusal güvenliği için zorunlu görülen gizli belgelerin casusluk yöntemleriyle temin edilmesini hukuka uygun kılar.

Diplomatik misyonun asli diplomatik görevlerinin yanı sıra konsolosluk fonksiyonlarını da yerine getirebilmesi, Sözleşme hükümleri uyarınca bu durumun engellenemeyeceği belirtilen bir yetki alanıdır.

Misyonun 'müzakere' fonksiyonu gereği misyon şefi, kabul eden devlet ile yapılacak tüm uluslararası antlaşmaları imzalamak ve devleti bağlamak hususunda herhangi bir ek tam yetki belgesine ihtiyaç duymaz.

Temsil fonksiyonu, misyonun sadece kabul eden devletin merkezi hükümetiyle olan ilişkilerini kapsar; yerel halk, basın veya sivil toplum kuruluşları ile temas kurmak misyonun görev tanımı dışındadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik misyonun asli diplomatik görevlerinin yanı sıra konsolosluk fonksiyonlarını da yerine getirebilmesi, Sözleşme hükümleri uyarınca bu durumun engellenemeyeceği belirtilen bir yetki alanıdır.

Cevap

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 3. maddesinin 2. fıkrası, diplomatik misyonların konsolosluk fonksiyonlarını yerine getirmesinin önünde bir engel bulunmadığını açıkça düzenleyerek bu iki alan arasındaki işlevsel geçişe olanak tanımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin (VDS) 3. maddesini analiz et.

Madde 3, misyonun 5 asli görevini sayar: Temsil, koruma, müzakere, raporlama ve dostane ilişkileri geliştirme.

Sorunun temel dayanağını oluşturan asli fonksiyonları belirlemek için gereklidir.

Diplomatik misyonun konsolosluk görevleriyle ilişkisini düzenleyen fıkrayı incele.

VDS Madde 3/2'ye göre; 'İşbu Sözleşmenin hiçbir hükmü, diplomatik bir misyon tarafından konsolosluk görevlerinin yerine getirilmesini önleyecek şekilde yorumlanamaz.'

Diplomatik ve konsolosluk görevleri arasındaki geçişkenliğin hukuki zeminini doğrulamak içindir.

Yanlış seçeneklerdeki hukuki sınırları (meşru vasıta, iç işlerine karışmama, tam yetki) değerlendir.

Bilgi toplama 'meşru' olmalı, koruma 'uluslararası hukuk sınırları içinde' kalmalı ve antlaşma imzalama yetkisi misyon şefi için antlaşmalar hukukuna göre sınırlı olmalıdır.

Seçenekler arasındaki ince ayrımları ve üst düzey çeldiricileri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi Madde 3: Misyon Fonksiyonları

İpuçları

Diplomatik misyonun 5 asli görevinin (VDS m. 3/1) yanı sıra, misyonun konsolosluk işlerini yapıp yapamayacağını düzenleyen ek fıkraya odaklanın.

'Meşru vasıtalar' ve 'uluslararası hukukun izin verdiği sınırlar' gibi ifadelerin, misyonun görevlerini yerine getirirken iç işlerine karışmama ilkesiyle nasıl dengelendiğini düşünün.

Antlaşmalar hukukunda misyon şefinin tam yetki belgesi (full powers) olmaksızın yapabileceği işlemlerin sadece metin hazırlama/benimseme ile sınırlı olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Diplomatik misyon şefinin 'itimatname' (letters of credence) sunma usulü ve bu usulün görevlerin başlamasındaki etkisi üzerine çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 304Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi çerçevesinde, kabul eden devletin bir diplomatik ajanı "istenmeyen kişi" ( $persona$ $non$ $grata$ ) ilan etme yetkisinin kapsamı ve bu işlemin hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, ilgili kişi henüz ülkesine gelmeden önce de bu kararı alabilir ve kararını gerekçelendirmekle yükümlü değildir; gönderen devletin makul sürede gereğini yapmaması durumunda ise ilgili kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

Bu yetkinin hukuken geçerli bir sonuç doğurabilmesi için diplomatik ajanın yerel yasaları ihlal ettiğinin somut delillerle kanıtlanması ve kabul eden devletin bu durumu resmi bir nota ile gerekçelendirmesi zorunludur.

İstenmeyen kişi ilan edilen diplomatın gönderen devletçe geri çağrılmaması hâlinde, diplomatik dokunulmazlıklar kendiliğinden düşer ve kişi görev süresi içindeki tüm eylemlerinden dolayı yerel mahkemelerde derhal yargılanabilir.

Persona non grata ilanı yalnızca misyon şefleri (büyükelçi vb.) için başvurulabilen bir yöntemdir; misyonun diğer diplomatik personeli veya idari kadrosu için bu mekanizmanın işletilmesi mümkün değildir.

Gönderen devlet, yapılan bildirimin haksız olduğunu ileri sürerek itiraz edebilir ve bu durumda diplomatın geri çağrılması zorunluluğu uyuşmazlık barışçıl yollarla çözülene kadar askıya alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, ilgili kişi henüz ülkesine gelmeden önce de bu kararı alabilir ve kararını gerekçelendirmekle yükümlü değildir; gönderen devletin makul sürede gereğini yapmaması durumunda ise ilgili kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

Cevap

Kabul eden devletin istenmeyen kişi ilanını herhangi bir gerekçe göstermeden yapabilmesi, bu yetkiyi kişi ülkeye gelmeden önce de kullanabilmesi ve gönderen devletin yükümlülüğüne uymaması hâlinde kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilmesi doğru açıklamadır.

Doğru seçenek, 1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesindeki üç temel unsuru tam olarak yansıtmaktadır: Gerekçe gösterme zorunluluğunun olmaması, ilanın varıştan önce de yapılabilmesi ve gönderen devletin geri çağırma yapmaması durumunda kişinin misyon üyesi olarak tanınmasının reddedilebilmesi. Bu durum kabul eden devletin egemenlik yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesi incelenir.

Devletin egemenlik hakkı gereği gerekçe sunma yükümlülüğü olmadığı görülür.

Uluslararası hukukta diplomatik ilişkilerin sürdürülmesi rızaya dayalıdır.

İlanın zamanlaması kontrol edilir.

İlgili kişinin kabul eden devletin ülkesine varışından önce de 'persona non grata' ilan edilebileceği saptanır.

Agreman aşamasında veya sonrasında, kişi henüz ülkeye girmeden de istenmeyen kişi ilan edilebilir.

Gönderen devletin yükümlülükleri ve ihlal durumundaki yaptırım değerlendirilir.

Gönderen devletin kişiyi geri çağırmaması durumunda, kabul eden devletin 'tanımayı reddetme' (refusal to recognize) yetkisi olduğu belirlenir.

Tanımayı reddetme, kişinin diplomatik statüsünün ve buna bağlı ayrıcalıklarının o ülkede sona ermesi anlamına gelir.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) yetkisinin mutlak ve egemen niteliği.

Daha Fazla Pratik

Diplomatik ajanlar ile konsolosluk memurlarının bağışıklık düzeyleri arasındaki farkları inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 305Soru →

$1963$ tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi ( $VCCR$ ) hükümleri uyarınca; konsolosluk ilişkilerinin kurulması, konsolosluk makamlarının teşkili ve görevlerin icrasına ilişkin hukuki rejimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gönderen devletin diplomatik misyonunun bulunmadığı bir kabul eden devlette, bir konsolosluk memurunun kabul eden devletin rızasıyla diplomatik işlemleri yerine getirmesi mümkün olup bu durum memura diplomatik ayrıcalık ve bağışıklık kazandırmaz.

İki devlet arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasına yönelik verilen rıza, aksi açıkça belirtilse dahi, konsolosluk ilişkilerinin de kurulmuş sayılacağı anlamına gelen emredici bir nitelik (

jus

cogens

) taşır.

Kabul eden devlet, gönderen devlet tarafından atanan bir konsolosluk şefine "buyuruldu" (

exequatur

) belgesi vermeyi reddettiği takdirde, bu reddin gerekçelerini uluslararası hukuk uyarınca gönderen devlete bildirmekle yükümlüdür.

Konsolosluk şefinin kimliğini, sıfatını ve görev bölgesini belirleyen "Atama Belgesi" (

Commission

), kabul eden devletin dışişleri makamları tarafından düzenlenen ve göreve başlamayı sağlayan nihai belgedir.

Diplomatik ilişkilerin herhangi bir sebeple kesilmesi, konsolosluk ilişkilerinin de hukuken ve kendiliğinden (

ipso

facto

) sona ermesi sonucunu doğuran zorunlu bir hukuki işlemdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönderen devletin diplomatik misyonunun bulunmadığı bir kabul eden devlette, bir konsolosluk memurunun kabul eden devletin rızasıyla diplomatik işlemleri yerine getirmesi mümkün olup bu durum memura diplomatik ayrıcalık ve bağışıklık kazandırmaz.

Cevap

Gönderen devletin diplomatik misyonunun bulunmadığı bir devlette, konsolosluk memurunun rıza ile diplomatik işlem yapabilmesi ancak bunun statüsünü değiştirmemesi doğru ifadedir.

Doğru ifade olan seçenekte belirtildiği üzere,

1963

tarihli Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nin

17

. maddesi, gönderen devletin diplomatik misyonunun bulunmadığı bir ülkede konsolosluk memurunun kabul eden devletin rızasıyla diplomatik işlemler yapmasına izin verir; ancak bu durumun memura diplomatik ayrıcalık ve bağışıklık hakkı bahşetmeyeceğini kesin bir dille belirtir.

Adım Adım Çözüm

Konsolosluk ve diplomatik ilişkiler arasındaki bağımsızlık ilişkisini analiz et.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmez (Madde

2/3

Konsolosluk ilişkileri daha idari ve teknik nitelikte olduğundan siyasi krizlerden bağımsız sürdürülebilir.

Konsolosluk şefinin göreve başlama usullerini (belgeleri) incele.

Atama Belgesi gönderen devletçe, Buyuruldu Belgesi ise kabul eden devletçe düzenlenir (Madde

10

12

Buyuruldu belgesinin reddi gerekçe gösterilmesini zorunlu kılmaz.

Konsolosluk memurlarının diplomatik işlem yapma yetkisini değerlendir.

Diplomatik misyonun olmadığı yerlerde rıza ile diplomatik işlemler yapılabilir (Madde

17

Bu istisnai bir durumdur ve memura diplomatik statü veya bağışıklık kazandırmaz.

Anahtar Kavram

1963

Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nde konsolosluk statüsünün diplomatik statüden ayrımı ve özel görev icra usulleri.

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk memurlarının yargı bağışıklığının kapsamı ve diplomatik ajanlardan farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 306Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, fahri konsolosluk memurlarının (honorary consular officers) sahip olduğu ayrıcalık ve bağışıklıklar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sözleşmede öngörülen ayrıcalık ve bağışıklıklar, fahri konsolosluk memurlarının aile üyelerine veya bu memurların yönetimindeki konsolosluk çalışanlarının aile fertlerine tanınmaz.

Fahri konsolosluk binaları, kariyer konsolosluklarında olduğu gibi kabul eden devlet makamlarının rızası olmaksızın girilemezlik (dokunulmazlık) statüsündedir.

Fahri konsolosluk memurları, kabul eden devlette yürüttükleri tüm ticari ve mesleki faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar için gelir vergisi muafiyetinden yararlanırlar.

Fahri konsolosluk memurları, şahsi ve ev eşyaları ile kendilerine ait ulaşım araçları için gümrük vergisi ve resimlerinden mutlak surette muaftır.

Konsolosluk arşiv ve belgeleri, memurun özel yazışmaları veya ticari dosyaları ile bir arada tutulsa dahi her koşulda dokunulmazlığa sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözleşmede öngörülen ayrıcalık ve bağışıklıklar, fahri konsolosluk memurlarının aile üyelerine veya bu memurların yönetimindeki konsolosluk çalışanlarının aile fertlerine tanınmaz.

Cevap

Doğru ifade, fahri konsolosluk memurlarının statüsünü düzenleyen en keskin sınırlamalardan birini belirtmektedir. Sözleşmenin 58. maddesinin 3. fıkrası, bu memurların aile üyelerini sözleşme kapsamındaki ayrıcalık ve bağışıklıkların dışında bırakmıştır. Bu durum, aile üyelerine de bağışıklık tanıyan kariyer konsolosluk rejimi (Madde 49, 50 vb.) ile temel bir zıtlık oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Fahri konsolosluk rejimini düzenleyen 1963 Viyana Sözleşmesi'nin III. Bölümü analiz edilmelidir.

Bu bölümdeki 58. maddeden 68. maddeye kadar olan hükümlerin fahri konsoloslara özel kısıtlamalar içerdiği görülür.

Kariyer konsolosluk memurları ile fahri memurlar arasındaki statü farklarını tespit etmek için hukuki dayanak belirlenmelidir.

Ayrıcalıkların şahsiliği ilkesi ve aile üyelerinin durumu incelenmelidir.

Madde 58/3 uyarınca, kariyer memurlarının aksine fahri memurların aile üyelerinin hiçbir ayrıcalığa sahip olmadığı belirlenir.

KPSS düzeyinde sorularda genellikle kariyer memurlarına tanınan ancak fahri memurlardan esirgenen haklar test edilir.

Anahtar Kavram

Fahri Konsolosların Sınırlı Ayrıcalık Rejimi ve Aile Üyelerinin Statüsü

Soru 307Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri uyarınca; misyon şeflerinin sınıfları, bu sınıfların akredite edildikleri makamlar ve atama usulleri (agreman) dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Büyükelçiler ve orta elçiler kabul eden devletin Devlet Başkanına akredite edilirken, maslahatgüzarlar kabul eden devletin Dışişleri Bakanına akredite edilirler.

Kabul eden devlet, bir misyon şefi adayı için istenen agreman talebini reddetmesi durumunda, bu reddin nedenlerini gönderen devlete yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.

İkinci sınıfa dahil olan orta elçiler (envoys/ministers), birinci sınıf büyükelçilerden farklı olarak doğrudan kabul eden devletin Dışişleri Bakanı nezdinde görev yaparlar.

Misyon şefleri arasındaki kıdem (precedence) sıralaması, temsil ettikleri devletlerin Birleşmiş Milletler'e üyelik tarihine göre belirlenir.

Maslahatgüzar (chargé d'affaires) ile geçici maslahatgüzar (chargé d'affaires ad interim) aynı misyon şefi sınıfını temsil eder ve her ikisi de Devlet Başkanına akredite edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyükelçiler ve orta elçiler kabul eden devletin Devlet Başkanına akredite edilirken, maslahatgüzarlar kabul eden devletin Dışişleri Bakanına akredite edilirler.

Cevap

Büyükelçiler ve orta elçiler Devlet Başkanına akredite edilirken, maslahatgüzarlar Dışişleri Bakanına akredite edilirler.

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 14. maddesine göre, misyon şefleri üç sınıfa ayrılır: Devlet başkanlarına akredite edilen büyükelçiler ve nuntiuslar (birinci sınıf); yine devlet başkanlarına akredite edilen elçiler, orta elçiler ve internuntiuslar (ikinci sınıf); dışişleri bakanlarına akredite edilen maslahatgüzarlar (üçüncü sınıf). Dolayısıyla doğru ifade, maslahatgüzarların farklı bir makama akredite edildiğini belirten seçenektir.

Adım Adım Çözüm

Viyana Sözleşmesi Madde 14 analizi

Misyon şeflerinin üç sınıfa ayrıldığı tespit edildi: 1. Büyükelçiler, 2. Orta Elçiler, 3. Maslahatgüzarlar.

Sınıflandırmanın akreditasyon makamını belirlediğini anlamak için gereklidir.

Akreditasyon makamlarının karşılaştırılması

Büyükelçiler ve Orta Elçilerin Devlet Başkanına, Maslahatgüzarların ise Dışişleri Bakanına akredite olduğu saptandı.

Seçeneklerdeki makam eşleştirmelerinin doğruluğunu denetlemek içindir.

Agreman usulünün (Madde 4) incelenmesi

Agreman reddi durumunda gerekçe gösterme zorunluluğu olmadığı teyit edildi.

Çeldirici seçeneklerdeki 'gerekçe gösterme zorunluluğu' hatasını elemek içindir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Temsil Düzeyleri ve Akreditasyon Makamları

Soru 308Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, diplomatik misyonun bina, arşiv ve haberleşme dokunulmazlıklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Kabul eden devlet makamları, misyon binalarında çıkan bir yangın veya benzeri bir felaket durumunda, misyon şefine ulaşılamazsa "zımni rıza" varsayımı ile binaya girme yetkisine sahiptir.

Diplomatik misyona ait arşiv ve belgelerin dokunulmazlığı, bu materyallerin sadece misyon binaları içerisinde veya diplomatik ajanın resmi konutunda bulunduğu sürece geçerlidir.

Kabul eden devlet makamları, diplomatik çantanın amacı dışında kullanıldığından şüphelenirse, çantayı ancak gönderen devletin rızasıyla açabilir; rıza verilmezse çantayı mahrece iade edebilir.

Diplomatik misyona ait arşiv ve belgeler, nerede bulunursa bulunsun ve ne zaman olursa olsun dokunulmazdır; kabul eden devletin bu materyallere müdahale etme veya inceleme yetkisi yoktur.

Diplomatik çanta, kabul eden devletin kamu güvenliğini tehlikeye atan bir madde içerdiğine dair makul şüphe oluşması durumunda, diplomatik kuryenin gözetiminde x-ray taramasından geçirilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik misyona ait arşiv ve belgeler, nerede bulunursa bulunsun ve ne zaman olursa olsun dokunulmazdır; kabul eden devletin bu materyallere müdahale etme veya inceleme yetkisi yoktur.

Cevap

Diplomatik misyona ait arşiv ve belgeler, nerede bulunursa bulunsun ve ne zaman olursa olsun dokunulmazdır; kabul eden devletin bu materyallere müdahale etme veya inceleme yetkisi yoktur.

Arşiv ve belgelerin nerede bulunursa bulunsun dokunulmaz olduğunu belirten ifade doğrudur; çünkü 1961 tarihli Viyana Sözleşmesi'nin 24. maddesi, arşiv dokunulmazlığını herhangi bir coğrafi veya zamansal sınırlamaya tabi tutmaksızın mutlak olarak tanımıştır.

Adım Adım Çözüm

Viyana Sözleşmesi'nin 22. maddesini değerlendir.

Misyon binalarının dokunulmazlığı mutlaktır ve acil durumlarda bile rıza olmaksızın giriş yapılamaz.

Kabul eden devletin 'özel yükümlülüğü' koruma üzerinedir, müdahale üzerine değil.

Sözleşme'nin 24. maddesindeki arşiv kuralını analiz et.

Arşivler nerede ve ne zaman olursa olsun (at any time and wherever they may be) dokunulmazdır.

Arşivlerin korunması diplomatik iletişimin gizliliği için temel şarttır.

Sözleşme'nin 27. maddesindeki diplomatik çanta kuralını Konsolosluk Hukuku ile kıyasla.

Diplomatik çanta açılamaz ve alıkonulamaz (Art. 27). Konsolosluk çantası ise şüphe halinde açılabilir veya iade edilebilir (VCCR Art. 35).

KPSS soruları genellikle bu iki sözleşme arasındaki teknik farkı test eder.

Anahtar Kavram

1961 Viyana Sözleşmesi kapsamında diplomatik dokunulmazlıkların mutlak niteliği ve arşiv dokunulmazlığının mekansal sınırı olmaması.

Soru 309Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca, diplomatik misyon binaları, binaların içindeki eşyalar ve misyona ait nakil araçlarının (otomobiller vb.) hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu unsurlar arama, el koyma, haciz veya icra işlemlerine karşı mutlak bir bağışıklığa sahiptirler.

Kamu güvenliğini ilgilendiren acil durumlarda, yerel mahkeme kararıyla bu araç ve binalarda arama yapılabilir.

Bağışıklık sadece misyonun binalarını kapsar; araçlar ve taşınır eşyalar yerel gümrük ve trafik kurallarına tabidir.

Misyona ait araçlar, diplomatik plaka taşımadıkları sürece her türlü haciz işlemine tabidir.

Sadece gönderen devletin mülkiyetinde olan eşyalar dokunulmazdır; kiralık binalar veya araçlar korunmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu unsurlar arama, el koyma, haciz veya icra işlemlerine karşı mutlak bir bağışıklığa sahiptirler.

Cevap

Diplomatik misyon binaları, binalardaki eşyalar ve misyon araçları arama, el koyma, haciz veya icra işlemlerine karşı mutlak bağışıklığa sahiptir.

Doğru yanıt, diplomatik misyon binalarının yanı sıra içindeki tüm eşyaların ve misyona ait araçların arama, el koyma veya haciz gibi zorlayıcı icra işlemlerinden tamamen muaf olduğunu belirtmektedir. Bu kural, 1961 Viyana Sözleşmesi'nin 22/3 maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 22. maddesini hatırla.

Madde 22, misyon binalarının dokunulmazlığını düzenler.

Diplomatik hukukun temel dayanağını tespit etmek.

Madde 22'nin 3. fıkrasındaki kapsamı analiz et.

Binalar, eşyalar ve nakil araçlarının icra işlemlerinden muaf olduğu görülür.

Bağışıklığın sadece binaları değil, içindeki varlıkları da kapsadığını teyit etmek.

Anahtar Kavram

Misyon Mallarının İcra Bağışıklığı (VCDR Madde 22/3)

Tahmini Süre:45s

Soru 310Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, bir fahri konsolosluk memurunun (honorary consular officer) yönetimindeki konsolosluk arşiv ve belgelerinin dokunulmazlıktan yararlanabilmesi için aranan temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Arşiv ve belgelerin; şahsi yazışmalardan, diğer belgelerden ve varsa mesleki veya ticari evraklardan ayrı tutulması

Fahri konsolosun mutlaka gönderen devletin vatandaşı olması

Arşivlerin sadece kabul eden devletin dışişleri bakanlığı binasında saklanması

Fahri konsolosun diplomatik ajanlarla aynı düzeyde mutlak yargı bağışıklığına sahip olması

Konsolosluk işlemlerinin sadece kabul eden devletin resmi dilinde yürütülmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşiv ve belgelerin; şahsi yazışmalardan, diğer belgelerden ve varsa mesleki veya ticari evraklardan ayrı tutulması

Cevap

Arşiv ve belgelerin; şahsi yazışmalardan, diğer belgelerden ve varsa mesleki veya ticari evraklardan ayrı tutulması gerekmektedir.

1963 tarihli Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nin 61. maddesine göre, bir fahri konsolosluk memuru tarafından yönetilen konsolosluk postasının arşiv ve belgeleri, bu belgelerin memurun şahsi yazışmalarından, mesleki veya ticari faaliyetlerine ilişkin belgelerden ayrı tutulması kaydıyla dokunulmazdır. Bu, fahri konsolosların genellikle kendi özel işlerini de yürüten kişiler olması nedeniyle getirilmiş bir güvenlik önlemidir.

Adım Adım Çözüm

1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nin fahri konsoloslara ilişkin Bölüm III hükümlerini hatırla.

Bu bölümün 61. maddesi doğrudan fahri konsolosluk arşivlerinin dokunulmazlığını düzenler.

Fahri konsoloslar aynı zamanda özel işlerini yürüttükleri için resmi ve özel belgelerin karışma riski vardır.

Arşiv dokunulmazlığı için getirilen özel şartı tespit et.

Sözleşme, bu dokunulmazlığı belgelerin 'ayrı tutulması' (kept separate) şartına bağlamıştır.

Hukuki belirlilik sağlamak ve kabul eden devletin denetim yetkisi ile dokunulmazlık arasındaki dengeyi korumak için bu ayrım zorunludur.

Anahtar Kavram

Fahri Konsolosluk Arşiv Dokunulmazlığı

Tahmini Süre:45s

Soru 311Soru →

$1961$ tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, devletler arasında diplomatik ilişkilerin kurulması ve bu ilişkilerin sona ermesi süreçlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Diplomatik ilişkilerin kurulması ve sürekli diplomatik misyonların tesisi, ilgili devletlerin karşılıklı rızasına dayanan iradi bir işlemdir.

İki devlet arasındaki diplomatik ilişkilerin kesilmesi, bu devletler arasındaki konsolosluk ilişkilerinin de kendiliğinden (ipso facto) sona erdiği sonucunu doğurmaz.

Kabul eden devlet, misyon şefi olarak atanması öngörülen kişi için 'agreman' vermeyi reddedebilir ve bu ret kararı için gönderen devlete gerekçe sunmak zorunda değildir.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, gönderen devletin kabul eden devleti bir devlet olarak tanıma iradesini de hukuken geri aldığı ve tanıma işleminin sona erdiği sonucunu doğurur.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi durumunda kabul eden devlet, silahlı çatışma halinde dahi misyon binalarına, malvarlığına ve arşivlerine saygı göstermek ve bunları korumakla yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, gönderen devletin kabul eden devleti bir devlet olarak tanıma iradesini de hukuken geri aldığı ve tanıma işleminin sona erdiği sonucunu doğurur.

Cevap

Diplomatik ilişkilerin kesilmesinin tanımanın geri alınması anlamına geldiğini savunan ifade yanlıştır.

Doğru (yanlış olan) önerme, diplomatik ilişkilerin kesilmesinin tanımanın geri alınması anlamına geldiğini iddia eden ifadedir. Uluslararası hukukta tanıma, bir devletin devletlik vasfına sahip olduğunun bir diğer devlet tarafından tescil edilmesidir ve diplomatik ilişkilerin kesilmesi bu tescili hukuken ortadan kaldırmaz. Devletler, tanımaya devam ettikleri bir devletle siyasi nedenlerle diplomatik bağlarını koparabilirler.

Adım Adım Çözüm

Diplomatik ilişkilerin hukuki temelini analiz et.

1961

Viyana Sözleşmesi Madde 2 uyarınca, ilişkilerin kurulması karşılıklı rızaya dayanır.

Diplomatik temsilin zorunlu değil, iradi bir süreç olduğunu teyit etmek için.

İlişkilerin kesilmesinin kapsamını değerlendir.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmez (ipso facto ilkesi).

Konsolosluk ve diplomatik temsilin farklı hukuk rejimlerine tabi olduğunu anlamak için.

Tanıma ve diplomatik ilişkiler arasındaki farkı saptasın.

Tanıma bir devletin varlığını kabul etmektir ve genellikle geri alınamaz; diplomatik ilişkilerin kesilmesi ise tanımanın geri alınması sonucunu doğurmaz.

Siyasi bir eylem olan ilişki kesmenin, asli bir hukuki statü olan tanımayı etkilemediğini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Diplomatik ilişkilerin bağımsızlığı ve tanımanın sürekliliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 312Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca; konsolosluk şeflerinin (head of consular post) atanması, sınıfları ve kabul eden devlet tarafından görevlerine kabul edilmesini sağlayan süreç ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, bir konsolosluk şefine buyuruldu (ekzekvatur) vermeyi reddettiği takdirde, bu reddin gerekçelerini gönderen devlete bildirmekle yükümlü değildir.

Gönderen devlet tarafından düzenlenen, konsolosluk şefinin tam sıfatını, kategorisini, sınıfını, konsolosluk çevresini ve merkezini belirten atama belgesine 'güven mektubu' (lettre de créance) adı verilir.

Konsolosluk şefleri; büyükelçi, başkonsolos, konsolos ve muavin konsolos olmak üzere hiyerarşik olarak dört sınıfa ayrılır.

Bir konsolosluk şefinin görevine başlayabilmesi için öncelikle kabul eden devletten 'agreman' (agrément) alması hukuki bir zorunluluktur.

Kabul eden devlet, buyuruldu (ekzekvatur) vermeyi reddettiği durumlarda, ilgili kişinin yerel mahkemelerde yargılanabilmesi için dokunulmazlığından feragat edildiğini ilan etmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, bir konsolosluk şefine buyuruldu (ekzekvatur) vermeyi reddettiği takdirde, bu reddin gerekçelerini gönderen devlete bildirmekle yükümlü değildir.

Cevap

Kabul eden devletin bir konsolosluk şefine buyuruldu (ekzekvatur) vermeyi reddetmesi durumunda gerekçe gösterme yükümlülüğünün bulunmadığını belirten seçenek doğrudur.

Doğru ifade, kabul eden devletin buyuruldu (ekzekvatur) vermeyi reddettiği takdirde gerekçe bildirme yükümlülüğünün olmadığını belirtmektedir. 1963 Viyana Sözleşmesi'nin 12/2 maddesi açıkça; 'Kabul eden devlet, buyuruldu vermeyi reddettiği takdirde, bu reddin nedenlerini gönderen devlete bildirmekle yükümlü değildir.' hükmünü içermektedir. Bu, kabul eden devletin egemenlik haklarının bir yansımasıdır.

Adım Adım Çözüm

Hukuki çerçevenin belirlenmesi

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi (KİHVS) temel alınır.

Konsolosluk ilişkileri ve atama usulleri bu sözleşme ile düzenlenmiştir.

Atama ve kabul belgelerinin ayrıştırılması

Gönderen devletin belgesi 'Konsolosluk Komisyonu', kabul eden devletin onayı ise 'Buyuruldu' (Ekzekvatur) olarak adlandırılır.

Diplomatik hukuk (1961) ile konsolosluk hukukunun (1963) terminolojik farklarını bilmek gerekir.

Kabul eden devletin yetkilerinin analizi

Sözleşmenin 12. maddesi uyarınca kabul eden devletin buyuruldu vermeyi reddetme hakkı mutlaktır ve gerekçe gösterme zorunluluğu yoktur.

Devletlerin egemenlik hakkı gereği, kendi ülkelerinde kimin konsolosluk görevi yürüteceğini seçme yetkisi saklıdır.

Anahtar Kavram

Konsolosluk şeflerinin atanma usulü ve Buyuruldu (Ekzekvatur) kurumunun hukuki niteliği.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 313Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, kabul eden devlet nezdinde görev yapan bir diplomatik ajanın "cezai yargı bağışıklığı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ajan, kabul eden devletin cezai yargı yetkisinden tam ve mutlak bir bağışıklığa sahiptir.

Cezai bağışıklık, sadece ajanın resmi görevlerini yerine getirdiği sırada işlediği fiillerle sınırlıdır.

Diplomatik ajan, ağır bir suç işlemesi durumunda kabul eden devletin mahkemelerinde yargılanabilir.

Diplomatik ajan, dilediği takdirde kendi cezai bağışıklığından bizzat feragat ederek yargılanmayı kabul edebilir.

Diplomatik ajanların cezai bağışıklığı, kabul eden devletin vatandaşı olmaları durumunda da tam olarak uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik ajan, kabul eden devletin cezai yargı yetkisinden tam ve mutlak bir bağışıklığa sahiptir.

Cevap

Diplomatik ajanlar, kabul eden devletin cezai yargı yetkisinden herhangi bir istisna olmaksızın tam ve mutlak bir bağışıklığa sahiptir.

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 31. maddesinin 1. fıkrası, diplomatik ajanın kabul eden devletin cezai yargı yetkisinden her durumda bağışık olduğunu açıkça belirtir. Özel hukuk ve idare hukuku davaları için getirilen istisnalar (taşınmaz mal, miras, ticari faaliyet) cezai yargı yetkisi için söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

Hukuki statünün belirlenmesi

Söz konusu kişi bir diplomatik ajandır ve tabi olduğu rejim 1961 Viyana Sözleşmesi'dir.

Diplomatik ajanlar ile konsolosluk memurları farklı bağışıklık rejimlerine tabidir.

Yargı bağışıklığı türünün analizi

Cezai yargı bağışıklığı, hukuk (özel hukuk) bağışıklığından farklı olarak mutlak niteliktedir.

Viyana Sözleşmesi Madde 31/1 uyarınca hukuk davalarında istisnalar bulunurken, cezai konularda hiçbir istisna sayılmamıştır.

Kapsamın kontrol edilmesi

Bağışıklık hem resmi hem de özel (şahsi) fiilleri kapsar.

Diplomatik temsilin kesintisizliği ve bağımsızlığı için ajanın şahsi dokunulmazlığı esastır.

Anahtar Kavram

Mutlak Cezai Yargı Bağışıklığı

Tahmini Süre:45s

Soru 314Soru →

1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme hükümleri ve uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, devletler arasında tesis edilen özel misyonların (ad hoc diplomasi) hukuki statüsüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İki devlet arasında diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin bulunmaması, tarafların rızasıyla bir özel misyon gönderilmesine veya kabul edilmesine kendi başına engel teşkil etmez.

Bir devletin başka bir devlete özel misyon göndermesi, kabul eden devlet tarafından gönderen devletin veya hükümetinin de jure (hukuken) tanındığı anlamına gelir.

Özel misyon binaları, 1961 Viyana Sözleşmesi'ndeki diplomatik temsilcilik binalarının aksine, hiçbir istisna olmaksızın mutlak dokunulmazlığa sahiptir.

Özel misyon üyeleri, kabul eden devletin ülkesine girmeleriyle birlikte, resmi görevleri dışındaki şahsi fiilleri için de mutlak yargı bağışıklığından yararlanırlar.

Bir özel misyonun görevine başlayabilmesi için gönderen devletin, misyon şefi için kabul eden devletten 'agreman' alması hukuki bir zorunluluktur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki devlet arasında diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin bulunmaması, tarafların rızasıyla bir özel misyon gönderilmesine veya kabul edilmesine kendi başına engel teşkil etmez.

Cevap

İki devlet arasında diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin bulunmaması, tarafların rızasıyla bir özel misyon gönderilmesine veya kabul edilmesine kendi başına engel teşkil etmez.

1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme'nin 7. maddesi açıkça, 'Özel bir misyonun gönderilmesi veya kabul edilmesi için diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin bulunması şart değildir' hükmünü amirdir. Bu kural, özel misyonların devletler arasında diplomatik ilişkiler kesik olsa dahi (örneğin savaş hali veya tanımama durumunda) belirli bir konuyu görüşmek üzere tesis edilebilmesine olanak tanır.

Adım Adım Çözüm

Özel misyonların (ad hoc diplomasi) temel kaynağını belirle.

1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme.

Sorunun hukuki dayanağını tespit etmek için gereklidir.

Özel misyonlar ile sürekli diplomatik misyonlar arasındaki ilişki şartlarını karşılaştır.

Sürekli misyonlar diplomatik ilişkilerin varlığını gerektirirken, özel misyonlar daha esnektir.

1969 Sözleşmesi'nin 7. maddesindeki özel hükmü hatırlamak gerekir.

Tanıma, bağışıklık ve usul kurallarını analiz et.

Özel misyonun varlığı tanıma anlamına gelmez ve bağışıklıklar işlevsel ağırlıklıdır.

Seçeneklerdeki yanıltıcı bilgileri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Özel Misyonların Diplomatik İlişkilerden Bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

Özel misyon üyeleri arasında Dışişleri Bakanı veya Devlet Başkanı bulunması durumunda tanınan 'ayrıcalıklı' bağışıklık rejimini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 315Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesinde düzenlenen ve kabul eden devlete tanınan egemen bir yetki olan 'istenmeyen kişi' ( $persona$ $non$ $grata$ ) ilanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk normlarına uygun ve doğrudur?

Kabul eden devlet, herhangi bir gerekçe bildirme yükümlülüğü bulunmaksızın bu yetkisini kullanabilir ve söz konusu karar, diplomatik misyon üyesi henüz kabul eden devletin ülkesine ulaşmadan önce de tebliğ edilebilir.

Bu prosedürün işletilebilmesi için ilgili misyon üyesinin görevli olduğu ülkede somut bir suç işlemesi ve bu durumun mahkeme kararıyla kanıtlanarak gönderen devlete bildirilmesi zorunludur.

Gönderen devletin bildirimden sonra ilgili kişiyi makul bir sürede geri çağırmaması durumunda; kabul eden devlet bu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir ve kişi diplomatik dokunulmazlıklarını derhal yitirerek tutuklanır.

Bir misyon üyesinin istenmeyen kişi ilan edilebilmesi için ancak kabul eden devletin ülkesine giriş yapmış, güven mektubunu sunmuş ve görevine resmen başlamış olması şarttır.

İstenmeyen kişi ilanı yalnızca diplomatik misyon şefleri (büyükelçiler) için geçerli bir usul olup, misyonun idari ve teknik personeli için uluslararası hukukta herhangi bir kısıtlama öngörülmemiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, herhangi bir gerekçe bildirme yükümlülüğü bulunmaksızın bu yetkisini kullanabilir ve söz konusu karar, diplomatik misyon üyesi henüz kabul eden devletin ülkesine ulaşmadan önce de tebliğ edilebilir.

Cevap

Kabul eden devletin herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kişi ülkeye gelmeden önce dahi istenmeyen kişi ilan edebileceğini belirten ifade doğrudur.

Doğru ifade, kabul eden devletin egemenlik hakkı çerçevesinde herhangi bir sebep bildirme yükümlülüğü olmadığını ve bu işlemin diplomat henüz görev ülkesine ulaşmadan önce de gerçekleştirilebileceğini tam olarak yansıtmaktadır. 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesi, kabul eden devlete bu konuda geniş ve mutlak bir takdir yetkisi tanımıştır.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesindeki yetki kapsamının belirlenmesi.

Kabul eden devletin 'herhangi bir zamanda ve kararını açıklama zorunluluğu olmaksızın' bu yetkiyi kullanabileceği saptanır.

Maddenin lafzı devletlere mutlak bir takdir yetkisi tanımaktadır.

Zamanlama (timing) kısıtlamasının kontrol edilmesi.

İlgili kişinin kabul eden devletin ülkesine gelmesinden önce de bu bildirimin yapılabileceği sonucuna varılır.

Sözleşme metni açıkça 'şahıs kabul eden devletin ülkesine gelmeden önce de yapılabilir' ifadesini içerir.

Yanlış seçeneklerdeki hukuki sonuç ve kapsam hatalarının elenmesi.

Gerekçe zorunluluğu, suç işleme şartı veya sadece misyon şefine uygulanma gibi kısıtlamaların hukuk dışı olduğu teyit edilir.

Diplomatik hukukta devletin egemenliği ve güvenliği, diplomatik ayrıcalıklardan önce gelir.

Anahtar Kavram

Persona Non Grata (İstenmeyen Kişi) Yetkisinin Mutlaklığı ve Gerekçesizliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 316Soru →

Diplomatik ilişkilerin yürütülmesinde kullanılan itimatname (güven mektubu) usulü ile ilgili olarak; misyon şefi sınıfları arasında yer alan maslahatgüzarlar (chargés d'affaires), görevlerine başlayabilmek için bu belgelerini aşağıdaki makamlardan hangisine sunmakla yükümlüdür?

Dışişleri Bakanı

Devlet Başkanı

Hükümet Başkanı

Parlamento Başkanı

Kabul Eden Devletin Misyon Şefi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dışişleri Bakanı

Cevap

Maslahatgüzarlar, itimatnamelerini kabul eden devletin Dışişleri Bakanı'na sunarlar.

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 14. maddesine göre; büyükelçiler ve nuntiuslar ile orta elçiler ve murahhaslar Devlet Başkanlarına akredite edilirken, maslahatgüzarlar (chargés d'affaires) kabul eden devletin Dışişleri Bakanına akredite edilirler.

Adım Adım Çözüm

Misyon şefi sınıfının belirlenmesi

Soru kökünde 'maslahatgüzar' (chargé d'affaires) sınıfı belirtilmiştir.

Viyana Sözleşmesi'nde üç farklı misyon şefi sınıfı tanımlanmıştır.

Akreditasyon makamının tespiti

VCDR 14. Madde uyarınca, maslahatgüzarların Dışişleri Bakanı'na akredite olduğu sonucuna varılır.

Maslahatgüzarlar, Devlet Başkanı nezdinde değil, bakan düzeyinde temsil yetkisine sahiptir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Akreditasyon Düzeyleri

Daha Fazla Pratik

Misyon şeflerinin kıdem sıralaması (precedence) konusundaki kuralları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 317Soru →

Uluslararası hukukta gönderen devlet, bir kimseyi konsolosluk şefi (başkonsolos, konsolos, muavin konsolos veya konsolosluk ajanı) olarak atadığında bu kişinin kimliğini, sıfatını ve görev yapacağı konsolosluk bölgesini belirten 'Konsolosluk Komisyonu' (Lettre de Provision) belgesini düzenler. Buna karşılık, kabul eden devletin ilgili kişiyi görevini yerine getirmesi için resmen kabul ettiğini bildiren ve verilmesi sırasında herhangi bir gerekçe sunma zorunluluğu bulunmayan belge aşağıdakilerden hangisidir?

Buyuruldu (Ekzekvatur)

Agreman (Agrement)

Güven Mektubu (Lettre de Créance)

Pasavan (Laissez-passer)

Nota (Note Verbale)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Buyuruldu (Ekzekvatur)

Cevap

Buyuruldu (Ekzekvatur), bir konsolosluk şefinin kabul eden devlet tarafından görevine kabul edildiğini gösteren resmi belgedir.

Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca, bir konsolosluk şefinin kabul eden devlet ülkesinde görev yapabilmesi için bu devletten 'Buyuruldu' (Ekzekvatur) alması şarttır. Kabul eden devlet, bu belgeyi vermeyi reddettiğinde gönderen devlete gerekçe bildirmek zorunda değildir.

Adım Adım Çözüm

Gönderen devletin düzenlediği belgeyi belirle.

Gönderen devlet 'Konsolosluk Komisyonu' belgesini hazırlar.

Atama işleminin ilk adımı gönderen devletin iradesini beyan etmesidir.

Kabul eden devletin karşılık gelen tasarrufunu tanımla.

Kabul eden devlet 'Buyuruldu' (Ekzekvatur) düzenler.

Konsolosluk şefi, kabul eden devletin bu rızası olmadan görevine başlayamaz.

İşlemin hukuki niteliğini kontrol et.

Kabul eden devlet gerekçe göstermeksizin Buyuruldu vermeyi reddedebilir.

Uluslararası hukukta konsolos kabulü devletin egemenlik yetkisindedir.

Anahtar Kavram

Konsolosluk şeflerinin görevlerine kabulü sürecinde 'Konsolosluk Komisyonu' ve 'Buyuruldu' belgelerinin işlevi.

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk memurlarının görevlerinin sona ermesi ve 'persona non grata' (istenmeyen kişi) ilanı süreçlerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 318Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, meslekten bir konsolosluk memurunun kabul eden devletin adli ve idari yargı yetkisinden bağışıklığının kapsamına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargı bağışıklığı, yalnızca resmi görevlerin yerine getirilmesi sırasında işlenen fiillerle sınırlıdır.

Hem resmi görevleri hem de özel hayatındaki tüm eylemleri için kabul eden devletin yargı yetkisinden mutlak olarak muaftır.

İşlediği suçun niteliğine bakılmaksızın, hakkında hiçbir şekilde tutuklama veya gözaltı kararı verilemez.

Adli makamlarca tanıklık yapmaya çağrıldığında, hem resmi hem de özel hayatına ilişkin konularda tanıklık yapmaktan her durumda kaçınma hakkına sahiptir.

Kabul eden devletin mahkemeleri, konsolosluk memurunun her türlü fiili üzerinde mutlak ve sınırsız bir yargı yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı bağışıklığı, yalnızca resmi görevlerin yerine getirilmesi sırasında işlenen fiillerle sınırlıdır.

Cevap

Doğru yanıt, bağışıklığın yalnızca resmi görevlerin yerine getirilmesi sırasında işlenen fiillerle sınırlı olduğunu belirten ifadedir.

Konsolosluk memurları, 1963 Viyana Sözleşmesi Madde 43 uyarınca sadece 'resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasında işledikleri fiiller' dolayısıyla kabul eden devletin adli ve idari yargı yetkisinden bağışıktırlar. Bu duruma 'işlevsel bağışıklık' denir.

Adım Adım Çözüm

Konsolosluk memurlarının hukuki statüsünü düzenleyen temel uluslararası sözleşmeyi (1963 Viyana Sözleşmesi) temel al.

Bu sözleşme, konsolosluk memurlarının diplomatik ajanlardan farklı bir bağışıklık rejimine tabi olduğunu belirler.

Uluslararası hukukta diplomasi ve konsolosluk çalışanları için farklı koruma seviyeleri öngörülmüştür.

Konsolosluk memurları için geçerli olan 'işlevsel bağışıklık' kavramını analiz et.

İşlevsel bağışıklık, korumanın sadece 'resmi görevlerin icrası' ile sınırlı olması anlamına gelir.

Konsolosluk memurlarının görevi temsil değil, idari ve ticari işlemlerdir; bu nedenle bağışıklık görevin ifasıyla sınırlandırılmıştır.

Kişi dokunulmazlığı ve tanıklık gibi diğer ayrıcalıkları yargı bağışıklığı ile karşılaştır.

Konsolosluk memurlarının diplomatik ajanların aksine ağır suçlarda tutuklanabildiği ve bazı durumlarda tanıklık yapmakla yükümlü olduğu sonucuna ulaş.

Viyana Sözleşmesi'nin 41. ve 43. maddeleri bu ayrımı net bir şekilde ortaya koyar.

Anahtar Kavram

İşlevsel Bağışıklık (Functional Immunity)

İpuçları

Diplomatik ajanlar ile konsolosluk memurları arasındaki 'temsil' farkını düşünün.

Bağışıklığın sadece görevin yerine getirilmesiyle ilgili olup olmadığını (işlevsellik) sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk arşivlerinin ve binalarının dokunulmazlığının, memurların kişisel bağışıklıklarından farkını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 319Soru →

$1961$ tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri ve genel uluslararası hukuk ilkeleri uyarınca, iki devlet arasındaki diplomatik ilişkilerin kesilmesi (kopması) durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, aksi kararlaştırılmadıkça konsolosluk ilişkilerinin de kendiliğinden (ipso facto) sona erdiği anlamına gelmez.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesiyle birlikte, gönderen devletin kabul eden devletteki misyon binaları ve arşivleri üzerindeki koruma yükümlülüğü derhal sona erer.

Diplomatik ilişkilerini kesen bir devlet, bu eylemiyle birlikte ilgili devleti tanıma kararını da hukuken geri çekmiş sayılır.

Diplomatik ilişkilerin kurulması gibi sona erdirilmesi de her iki tarafın karşılıklı rızasının (mutabakatının) bulunmasını gerektiren bir işlemdir.

İlişkiler kesildiğinde, kabul eden devlet gönderen devletin misyon binalarına el koyarak bu binaları kendi kamu hizmetine tahsis etme hakkını kazanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, aksi kararlaştırılmadıkça konsolosluk ilişkilerinin de kendiliğinden (ipso facto) sona erdiği anlamına gelmez.

Cevap

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, konsolosluk ilişkilerinin de kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, uluslararası hukukta konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden (ipso facto) sona erdirmez. Bu ilke, devletlerin en gergin dönemlerde bile vatandaşlarının işlerini yürütebilmesi ve temel ticari/hukuki işlemleri sürdürebilmesi amacıyla benimsenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Diplomatik ve konsolosluk ilişkileri arasındaki hukuki bağımsızlığı analiz et.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesinin konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmeyeceği kuralına ulaşılır.

1961

Viyana Sözleşmesi ve

1963

Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi bu iki rejimi birbirinden ayırmıştır.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesinin tanıma üzerindeki etkisini değerlendir.

İlişkilerin kesilmesinin, devletin veya hükümetin tanınmasının geri alınması anlamına gelmediği saptanır.

Tanıma ve diplomatik temsil farklı hukuki kategorilerdir.

İlişkiler kesildikten sonra misyon binalarının statüsünü incele.

Kabul eden devletin koruma yükümlülüğünün devam ettiği sonucuna varılır.

Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi Madde

45

bu konuda emredici bir hüküm içermektedir.

Anahtar Kavram

Diplomatik ve Konsolosluk İlişkilerinin Bağımsızlığı ve Misyonun Korunması

Daha Fazla Pratik

Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi Madde

45

kapsamındaki üçüncü devletin (hamit devlet) rolünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 320Soru →

Diplomatik ilişkilerde kabul eden devletin egemenlik yetkilerinden biri olan 'istenmeyen kişi' ( $persona$ $non$ $grata$ ) bildiriminin usulü ve hukuki sonuçları bağlamında, 1961 tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devletin bir misyon üyesini istenmeyen kişi ilan edebilmesi için mutlaka diplomatik ajanın yerel yasaları ihlal ettiğini somut delillerle gerekçelendirmesi şarttır.

İstenmeyen kişi ilanı, yalnızca ilgili diplomatik ajanın kabul eden devlet topraklarına ayak basmasından ve misyondaki görevine fiilen başlamasından sonra hüküm ifade eder.

Gönderen devlet, yapılan bildirim üzerine ilgili ajanı makul bir sürede geri çağırmaz veya görevine son vermezse; kabul eden devlet bu kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

İstenmeyen kişi ilan edilen diplomatik ajanın sahip olduğu tüm yargı bağışıklıkları ve ayrıcalıklar, bildirimin yapıldığı andan itibaren geriye dönük olarak tamamen ortadan kalkar.

Bu prosedür sadece misyon şefleri (büyükelçiler) için geçerli olup teknik, idari ve hizmet personeli uluslararası hukukta istenmeyen kişi ilan edilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönderen devlet, yapılan bildirim üzerine ilgili ajanı makul bir sürede geri çağırmaz veya görevine son vermezse; kabul eden devlet bu kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

Cevap

Gönderen devletin istenmeyen kişi ilan edilen ajanı makul bir sürede geri çağırmaması durumunda, kabul eden devletin o kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddetme yetkisi bulunmaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesinin 2. fıkrasını doğrudan yansıtmaktadır. Buna göre; gönderen devlet, kabul eden devletin istenmeyen kişi bildirimine rağmen ajanı geri çağırmazsa, kabul eden devlet bu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddederek diplomatik ayrıcalıklarını sona erdirebilir.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesi incelenmelidir.

Maddenin, kabul eden devlete herhangi bir zamanda ve gerekçe göstermeden istenmeyen kişi ilan etme yetkisi tanıdığı görülür.

Hukuki dayanağın ve yetkinin sınırlarının tespiti için gereklidir.

Gönderen devletin bildirim karşısındaki yükümlülüğü değerlendirilmelidir.

Gönderen devletin ilgili kişiyi geri çağırması veya misyondaki görevine son vermesi gerektiği saptanır.

Uluslararası sorumluluk çerçevesinde gönderen devletin yerine getirmesi gereken işlemi belirler.

Yükümlülüğün yerine getirilmemesinin hukuki sonucu analiz edilmelidir.

Eğer gönderen devlet bu yükümlülüğü makul sürede yerine getirmezse, kabul eden devletin 'tanımayı reddetme' yetkisi doğar.

İstenmeyen kişi ilanının nihai hukuki yaptırımını ortaya koyar.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) Usulü ve Tanıma Reddi

Tahmini Süre:1m 0s

ÖncekiSayfa 16 / 20Sonraki

Diplomasi ve Konsolosluk Hukuku

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap