Diplomasi ve Konsolosluk Hukuku

385 soru

Uluslararası hukukta devletlerin egemenlik haklarının bir yansıması olan "istenmeyen kişi" ( $persona$ $non$ $grata$ ) müessesesinin uygulanmasıyla ilgili olarak 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nde öngörülen hukuki rejim uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, kararının gerekçesini açıklamak zorunda değildir ve gönderen devlet ilgili kişiyi makul bir süre içinde geri çekmezse o kişinin misyon üyesi olduğunu tanımayı reddedebilir.

İstenmeyen kişi ilanı ancak diplomatik ajanın kabul eden devlet ülkesine giriş yapmasından ve güven mektubunu sunduktan sonra gerçekleştirilebilir.

Kabul eden devletin bu yetkiyi kullanabilmesi için diplomatik ajanın işlediği varsayılan suçla ilgili yerel mahkemelerden alınmış kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmalıdır.

Gönderen devlet, istenmeyen kişi ilan edilen diplomatını geri çekmeyi reddederse, kabul eden devlet bu kişiyi mütekabiliyet ilkesi uyarınca doğrudan sınır dışı etme hakkına sahip olur.

İstenmeyen kişi ilanı yalnızca misyon şefleri için geçerli bir usul olup, misyonun diğer diplomatik personeli için sadece "kabul edilemez" (

unacceptable

) terimi kullanılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, kararının gerekçesini açıklamak zorunda değildir ve gönderen devlet ilgili kişiyi makul bir süre içinde geri çekmezse o kişinin misyon üyesi olduğunu tanımayı reddedebilir.

Cevap

Kabul eden devletin kararının gerekçesini açıklamak zorunda olmadığı ve geri çekme yükümlülüğüne uyulmaması durumunda kişinin statüsünü tanımayı reddedebileceği ifadesi doğrudur.

Doğru olan cevap, 1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesinde belirtilen temel esasları yansıtmaktadır: Kabul eden devlet gerekçe göstermek zorunda değildir, bildirimi herhangi bir zamanda yapabilir ve geri çekilme gerçekleşmezse kişinin diplomatik sıfatını tanımayı durdurabilir.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesini analiz etme.

Kabul eden devletin egemenlik yetkisi çerçevesinde herhangi bir zamanda ve gerekçe göstermeksizin bir diplomatı istenmeyen kişi ilan edebileceği belirlenir.

Hukuki dayanağı ve usuli serbestliği anlamak için gereklidir.

Bildirimin zamanlamasını ve kapsamını değerlendirme.

Bildirimin kişi ülkeye gelmeden önce de yapılabileceği ve tüm diplomatik personeli kapsadığı anlaşılır.

Zamanlama ve kişi yönünden kapsam sınırlarını netleştirmek için gereklidir.

Gönderen devletin bildirime uymamasının hukuki sonucunu saptama.

Kabul eden devletin ilgili kişiyi artık misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebileceği sonucuna varılır.

Sürecin yaptırım mekanizmasını belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Persona Non Grata (İstenmeyen Kişi) ilanında kabul eden devletin mutlak takdir yetkisi ve gerekçe gösterme zorunluluğunun bulunmaması.

Soru 322Soru →

$1963$ tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, fahri konsolosluk memurlarının (honorary consular officers) kabul eden devletteki sosyal güvenlik mevzuatına yönelik hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlette yürürlükte olan sosyal güvenlik hükümlerinden muafiyet hakları bulunmamaktadır.

Muvazzaf konsolosluk memurlarıyla aynı şekilde, kabul eden devletin sosyal güvenlik sistemine dahil olma zorunluluklarından muaftırlar.

Yalnızca gönderen devletin vatandaşı olmaları ve başka bir kazanç getirici faaliyetle uğraşmamaları kaydıyla sosyal güvenlikten muaf tutulurlar.

Sosyal güvenlik muafiyeti, fahri konsolosun kendisini kapsamazken yalnızca onunla birlikte yaşayan aile üyelerini kapsar.

Kabul eden devletle yapılacak özel bir ikili anlaşma olmadığı sürece, sosyal güvenlik primlerini sadece gönderen devlete ödemekle yükümlüdürler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlette yürürlükte olan sosyal güvenlik hükümlerinden muafiyet hakları bulunmamaktadır.

Cevap

Fahri konsolosluk memurlarının kabul eden devletin sosyal güvenlik hükümlerinden muafiyet hakları bulunmamaktadır.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 58. maddesinin 2. fıkrası, muvazzaf memurlar için geçerli olan 48. madde (sosyal güvenlik muafiyeti) hükmünün fahri konsolosluk memurlarına uygulanmayacağını açıkça düzenlemiştir. Bu nedenle fahri konsoloslar, kabul eden devletin sosyal güvenlik mevzuatına uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Viyana Sözleşmesi'nin fahri konsoloslara ilişkin 3. Bölümünü incele.

Sözleşmenin 58. maddesi, fahri konsoloslar için geçerli olan ve olmayan hükümleri listeler.

Fahri konsolosların statüsü muvazzaf memurlardan farklılaştırılmıştır.

58. maddenin 2. fıkrasındaki istisnaları kontrol et.

48. maddenin (Sosyal güvenlik muafiyeti) fahri memurlara uygulanmayacağı açıkça belirtilmiştir.

Uluslararası hukukta fahri konsolosların yerel sosyal güvenlik sistemine tabi tutulması öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Fahri Konsolosların Sosyal Güvenlik Statüsü (Madde 63 ve 58/2)

İpuçları

1963 Viyana Sözleşmesi'nde fahri konsolosların ayrıcalıkları muvazzaf memurlara göre daha sınırlıdır.

Sözleşmenin 58. maddesi, hangi maddelerin fahri memurlara 'uygulanmayacağını' listeleyen bir sınırlama içerir.

48. madde sosyal güvenlik muafiyetini düzenler ve 58/2 fıkrası bu maddeyi fahri memurlar için geçersiz kılar.

Daha Fazla Pratik

Fahri konsolosların vergi muafiyeti (Madde 66) ile sosyal güvenlik yükümlülükleri arasındaki farkı karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 323Soru →

Büyükelçi Bay (A)'nın eşi olan Bayan (B), herhangi bir resmi görevi olmamasına rağmen eşiyle birlikte kabul eden devlette ikamet etmektedir.

$1961$ tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, Bayan (B)'nin eşinin sahip olduğu diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan bütünüyle yararlanabilmesi için karşılaması gereken temel hukuki şart aşağıdakilerden hangisidir?

Kabul eden devletin vatandaşı olmaması

Sadece gönderen devletin vatandaşı olması

Kendisine ait diplomatik veya teknik bir görevinin bulunması

Kabul eden devletin dışişleri bakanlığından özel bir ikamet izni almış olması

Sadece resmi davet ve törenlerde ajana refakat ediyor olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devletin vatandaşı olmaması

Cevap

Diplomatik ajanın aile fertlerinin bağışıklıktan yararlanabilmesi için kabul eden devletin vatandaşı olmamaları şarttır.

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 37. maddesinin 1. fıkrasına göre, bir diplomatik ajanın hane halkının bir parçasını oluşturan aile fertleri, kabul eden devletin vatandaşı olmamak kaydıyla, ajanla aynı ayrıcalık ve bağışıklıklara sahiptirler. Bu kural, aile üyelerinin de ajan gibi cezai, hukuki ve idari yargı bağışıklığından yararlanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Kişinin statüsünün belirlenmesi

Bayan (B), bir diplomatik ajanın (Büyükelçi) eşidir ve hane halkı üyesidir.

Bağışıklıkların kapsamını belirlemek için kişinin misyon şefi/ajan ile olan bağı netleştirilmelidir.

Viyana Sözleşmesi Madde 37/1'in uygulanması

Sözleşme, aile fertlerinin bağışıklıktan yararlanmasını 'kabul eden devlet vatandaşı olmama' şartına bağlamıştır.

Devletlerin kendi vatandaşları üzerinde yargı yetkisini kullanma hakkı, diplomatik ayrıcalıkların önüne geçer.

Anahtar Kavram

Türetilmiş (Müktesep) Diplomatik Bağışıklık

Tahmini Süre:50s

Soru 324Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'ne göre misyon şeflerinin sınıfları, akreditasyon (güven mektubu sunma) usulleri ve hukuki statüleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Büyükelçiler ile maslahatgüzarlar arasında, sahip olunan diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıkların kapsamı bakımından hiyerarşik bir fark bulunur.

Kabul eden devlet, kendisine teklif edilen bir misyon şefi adayına agreman vermeyi reddederse, bu reddin hukuki gerekçelerini gönderen devlete bildirmekle yükümlüdür.

Kıdem ve protokol (etiquette) ile ilgili hususlar haricinde, misyon şefleri arasında sınıfları bakımından görevlerin icrası yönünden hiçbir fark gözetilmez.

İkinci sınıfa dahil olan orta elçiler (envoys), kabul eden devletin Dışişleri Bakanı nezdinde akredite edilen temsilcilerdir.

Misyon şeflerinin kendi sınıfları içindeki kıdem sıralaması, gönderen devletin atama kararnamesini imzaladığı tarih esas alınarak belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kıdem ve protokol (etiquette) ile ilgili hususlar haricinde, misyon şefleri arasında sınıfları bakımından görevlerin icrası yönünden hiçbir fark gözetilmez.

Cevap

Kıdem ve protokol kuralları dışındaki durumlarda, tüm misyon şefleri görevlerinin icrası ve hukuki statüleri bakımından eşittir.

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 15. maddesi açıkça, misyon şefleri arasında kıdem ve protokol (etiquette) ile ilgili olanlar dışında, sınıfları bakımından hiçbir fark gözetilmeyeceğini hükme bağlamıştır. Bu, en yüksek sınıftaki büyükelçi ile en alt sınıftaki maslahatgüzarın diplomatik görevlerini yerine getirirken hukuki statü ve ayrıcalıklar bakımından eşit olduğu anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 14. ve 15. maddelerini analiz et.

Sözleşme misyon şeflerini üç sınıfa ayırır (Büyükelçi, Orta Elçi, Maslahatgüzar).

Sınıflar arasındaki farkın nerede başlayıp bittiğini anlamak için temel hukuki dayanağı belirlemek gerekir.

Misyon şeflerinin akreditasyon makamlarını karşılaştır.

Büyükelçiler ve Orta elçiler Devlet Başkanı'na; Maslahatgüzarlar ise Dışişleri Bakanı'na akredite edilir.

Sınıflar arasındaki temel usuli farkı teyit etmek.

Eşitlik ilkesini (Madde 15) değerlendir.

Kıdem ve protokol dışında sınıflar arasında fark yoktur.

Sözleşmenin sınıflar arası ayrımı sadece törensel ve sıralama (precedence) düzeyinde tuttuğunu kavramak.

Anahtar Kavram

Diplomatik Misyon Şeflerinin Eşitliği İlkesi

Daha Fazla Pratik

Misyon şeflerinin kıdem sıralamasında Holy See (Vatikan) temsilcilerine tanınabilen öncelik hakkını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 325Soru →

Kabul eden devletin ülkesinde görev yapan meslekten bir konsolosluk memuru, mesai saatleri dışında kendi şahsi aracıyla gerçekleştirdiği bir taşınmaz alım-satım sözleşmesinden kaynaklanan borç uyuşmazlığı nedeniyle yerel mahkemede davalık olmuştur.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, bu konsolosluk memurunun yargı bağışıklığı durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Konsolosluk memurları, yalnızca resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasında gerçekleştirdikleri fiiller bakımından yargı bağışıklığına sahiptir; bu nedenle şahsi borç uyuşmazlığında bağışıklığı bulunmaz.

Konsolosluk memurları, diplomatik ajanlarla aynı hukuki statüye sahip olduklarından hem resmi görevlerinden hem de özel işlemlerinden dolayı mutlak yargı bağışıklığından yararlanırlar.

Konsolosluk memurları, işledikleri fiilin niteliğine bakılmaksızın, kabul eden devletin adli makamları tarafından ancak ağır bir suç işlenmesi durumunda yargılanabilirler.

Konsolosluk memurunun şahsi bir uyuşmazlık nedeniyle yargılanabilmesi için öncelikle gönderen devletin bu memurun bağışıklığından açıkça feragat etmesi gerekir.

Konsolosluk memurları, kabul eden devlette tanıklık yapmaya hiçbir şekilde zorlanamadıkları için hukuki davalarda da yerel yargı yetkisinden muaf sayılırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konsolosluk memurları, yalnızca resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasında gerçekleştirdikleri fiiller bakımından yargı bağışıklığına sahiptir; bu nedenle şahsi borç uyuşmazlığında bağışıklığı bulunmaz.

Cevap

Konsolosluk memurlarının yargı bağışıklığı görevsel nitelikte olduğundan, şahsi işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda bağışıklıkları bulunmaz ve yerel yargı yetkisine tabidirler.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 43. maddesi uyarınca, konsolosluk memurları yalnızca konsolosluk görevlerinin yerine getirilmesi sırasında işledikleri fiillerden dolayı kabul eden devletin adli ve idari yargı yetkisinden bağışıklığa sahiptirler. Şahsi bir borç uyuşmazlığı veya özel bir sözleşme, konsolosluk görevinin icrası kapsamında değerlendirilmediği için bu tür durumlarda memurun yargı bağışıklığı bulunmaz ve yerel mahkemelerin yetkisini kabul etmek zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Kişinin hukuki statüsünü belirle.

Kişi, 1963 Viyana Sözleşmesi'ne tabi bir 'meslekten konsolosluk memuru'dur.

Konsolosluk memurları ile diplomatik ajanların bağışıklık rejimleri farklıdır.

Uyuşmazlık konusu fiilin niteliğini analiz et.

Fiil (taşınmaz alım-satımı ve şahsi borç), konsolosluk göreviyle ilgili olmayıp özel bir işlemdir.

Viyana Sözleşmesi Madde 43, bağışıklığı 'konsolosluk görevlerinin yerine getirilmesi sırasında işlenen fiiller' ile sınırlar.

Hukuki sonucu tespit et.

Görevsel bağışıklık şahsi işleri kapsamadığı için memur yerel mahkemede yargılanabilir.

Konsolosluk bağışıklığı mutlak değil, işlevseldir.

Anahtar Kavram

Konsolosluk memurlarının görevsel (işlevsel) yargı bağışıklığı

Soru 326Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi ( $VCCR$ ) hükümleri uyarınca, devletler arasında konsolosluk ilişkilerinin kurulması ve konsolosluk şeflerinin göreve başlama usulüne dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, uluslararası hukuk gereği kendiliğinden konsolosluk ilişkilerinin de sona ermesi sonucunu doğurur.

Konsolosluk memurları, kabul eden devletin yargı yetkisinden hem resmi hem de özel tüm eylemleri için diplomatik ajanlarla aynı düzeyde mutlak bağışıklığa sahiptir.

Gönderen devlet tarafından atanan bir konsolosluk şefinin kimliğini ve rütbesini belirten belgeye 'Atama Belgesi' (

Commission

); bu kişinin görev yapmasına izin veren kabul eden devlet belgesine ise 'Buyuruldu' (

Exequatur

) denir.

Kabul eden devlet, bir konsolosluk şefine 'Buyuruldu' vermeyi reddettiği takdirde, bu kararının hukuki gerekçelerini gönderen devlete yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.

Konsolosluk ilişkilerinin kurulması için devletlerin ayrıca rızası gerekmez; bir devletin tanınmış olması konsolosluk açma hakkını kendiliğinden verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönderen devlet tarafından atanan bir konsolosluk şefinin kimliğini ve rütbesini belirten belgeye 'Atama Belgesi' ( $Commission$ ); bu kişinin görev yapmasına izin veren kabul eden devlet belgesine ise 'Buyuruldu' ( $Exequatur$ ) denir.

Cevap

Gönderen devletin atama belgesine 'Atama Belgesi' (Commission), kabul eden devletin izin belgesine ise 'Buyuruldu' (Exequatur) denilmesi doğru ifadedir.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'ne göre, gönderen devlet tarafından düzenlenen yetki belgesi 'Atama Belgesi' (Commission), kabul eden devletin bu kişinin görevine başlamasına izin veren işlemi ise 'Buyuruldu' (Exequatur) olarak adlandırılır. Bu süreç, konsolosluk şefinin resmi olarak yetkilendirilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Konsolosluk ilişkilerinin kurulma şartını değerlendir.

İlişkiler karşılıklı rıza ile kurulur ve diplomatik ilişkilerden bağımsızdır.

1963 VCCR Madde 2 uyarınca bağımsızlık ilkesini doğrulamak için.

Konsolosluk şefinin atanma belgelerini kontrol et.

Gönderen devlet Commission sunar, kabul eden devlet Exequatur verir.

Uluslararası hukukta teknik terimlerin ve yetki belgelerinin doğruluğunu saptamak için.

Bağışıklık ve bildirim yükümlülüklerini incele.

Konsolosların bağışıklığı işlevseldir ve buyuruldu reddi gerekçe gerektirmez.

Hukuki istisnaları ve yanlış seçenekleri elemek için.

Anahtar Kavram

Konsolosluk İlişkilerinin Bağımsızlığı ve Göreve Başlama Usulü

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 327Soru →

Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi (1961) hükümleri uyarınca, kabul eden devletin bir diplomatik ajanı "istenmeyen kişi" ( $persona$ $non$ $grata$ ) ilan etme yetkisinin kullanımı ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, bu yetkiyi kullanırken kararının dayandığı hukuki ve fiili gerekçeleri gönderen devlete açıklamakla yükümlüdür.

Bir diplomatik temsilcinin istenmeyen kişi ilan edilebilmesi için ilgili kişinin mutlaka kabul eden devletin ülkesine giriş yapmış olması gerekir.

Gönderen devlet, bildirimden sonra ilgili kişiyi makul bir sürede geri çağırmazsa; kabul eden devlet bu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

İstenmeyen kişi ilan edilen diplomatik temsilcinin dokunulmazlıkları, bu kararın gönderen devlete tebliğ edildiği an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

İstenmeyen kişi ilanı yetkisi sadece misyon şefleri için tanınmış olup, misyonun idari ve teknik personeli bu usule tabi tutulamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönderen devlet, bildirimden sonra ilgili kişiyi makul bir sürede geri çağırmazsa; kabul eden devlet bu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir.

Cevap

Gönderen devletin bildirime rağmen ilgili kişiyi makul bir sürede geri çağırmaması durumunda, kabul eden devletin bu kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddetmesi

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesinin 2. fıkrasına göre; gönderen devletin, yapılan bildirim üzerine ilgili kişiyi makul bir süre içinde geri çağırmaması veya görevine son vermemesi durumunda, kabul eden devlet bu kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir. Bu, bildirimin en somut hukuki sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Sözleşmesi Madde 9 hükümleri gözden geçirilir.

Kabul eden devletin, herhangi bir zamanda ve gerekçe göstermeden bir misyon üyesini istenmeyen kişi ilan edebileceği saptanır.

Hukuki dayanağın belirlenmesi.

İlanın zamanlamasına ilişkin kural kontrol edilir.

Kişinin ülkeye gelmeden önce de ilan edilebileceği görülür.

Usuli şartların doğrulanması.

Geri çağırma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumundaki yaptırım incelenir.

Kabul eden devletin ilgili kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddetme yetkisi olduğu teyit edilir.

Hukuki sonucun netleştirilmesi.

Anahtar Kavram

Persona Non Grata İlanı ve Tanımayı Reddetme Yetkisi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 328Soru →

Uluslararası hukukta devletlerin birbirleri nezdinde tesis ettikleri daimi temsilciliklerin yetki ve sorumlulukları $1961$ tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi ile düzenlenmiştir. Sözleşme'nin $3$ . maddesinde diplomatik misyonun yerine getireceği asli işlevler belirli kategoriler altında sayılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi $1961$ Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi kapsamında bir diplomatik misyonun doğrudan ve asli görevlerinden biri olarak kabul edilemez?

Kabul eden devlet nezdinde gönderen devleti temsil etmek

Kabul eden devletin mevzuatına uygun olarak noterlik, nüfus kayıt ve benzeri idari işlemleri yürütmek

Kabul eden devlet hükümeti ile resmi nitelikteki konular üzerinde müzakereler yürütmek

Kabul eden devletteki şartları ve gelişmeleri meşru vasıtalarla öğrenerek gönderen devlet hükümetine rapor etmek

Gönderen devlet ile kabul eden devlet arasındaki ekonomik, kültürel ve bilimsel ilişkileri geliştirmek ve dostane ilişkileri teşvik etmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devletin mevzuatına uygun olarak noterlik, nüfus kayıt ve benzeri idari işlemleri yürütmek

Cevap

Kabul eden devletin mevzuatına uygun olarak noterlik, nüfus kayıt ve benzeri idari işlemleri yürütmek seçeneği doğru cevaptır; çünkü bu görev diplomatik değil, konsolosluk işlevidir.

Doğru cevap, noterlik ve nüfus kayıt işlemlerine ilişkin seçenektir.

1961

Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin

3

. maddesinde diplomatik misyonun görevleri; devletin temsili, devletin ve vatandaşların menfaatlerinin korunması, müzakere yürütülmesi, bilgi toplanıp raporlanması ve dostane ilişkilerin geliştirilmesi olarak sayılmıştır. Noterlik, nüfus kayıtları, pasaport ve vize işlemleri gibi görevler ise

1963

Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nde düzenlenen konsolosluk işlevleridir.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi (VDS) Madde 3 içeriğini hatırla.

VDS Madde 3; temsil, koruma, müzakere, bilgi toplama/raporlama ve dostane ilişkileri geliştirme olmak üzere 5 temel görev sayar.

Soruda sorulan 'asli görevler' bu maddede sınırlandırılmıştır.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi sözleşme rejimine tabi olduğunu analiz et.

Noterlik, nüfus kayıt, pasaport ve vize işlemleri gibi idari/teknik işler

1963

Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi (VKS) Madde 5 kapsamındadır.

Diplomatik misyonlar devletler arası siyasi temsil yürütürken, konsolosluklar bireylere yönelik idari hizmetlere odaklanır.

Asli olmayan görevi işaretle.

Noterlik ve nüfus işlerini içeren seçenek diplomatik misyonun asli görevi değildir.

Bu görev tipik bir konsolosluk işlevidir ve diplomatik görevler kategorisine girmez.

Anahtar Kavram

VCDR 1961 Madde 3 ve Diplomatik-Konsolosluk Görev Ayrımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 329Soru →

Uluslararası hukukta diplomatik temsilcilerin kabul eden devlet nezdindeki statüleri ve bu statünün sona erdirilmesine ilişkin hükümler uyarınca; bir devletin, başka bir devletten gönderilen bir diplomasi memurunu henüz ülkeye ulaşmadan reddetmesi veya görevdeyken statüsünü kaldırmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, ilgili kişiyi ülkeye gelmeden önce de

persona

non

grata

ilan edebilir ve bu tasarrufu için herhangi bir gerekçe sunmakla yükümlü değildir.

Bir kişinin istenmeyen kişi ilan edilebilmesi için mutlaka kabul eden devletin iç hukukuna aykırı somut bir fiilde bulunmuş olması ve bu durumun diplomatik yollarla ispatlanması gerekir.

Gönderen devlet, istenmeyen kişi ilan edilen diplomatını geri çağırmayı reddederse, kabul eden devletin bu kişiyi diplomatik dokunulmazlığı nedeniyle ülkede tutma ve tüm ayrıcalıklarını tanıma mecburiyeti devam eder.

İstenmeyen kişi ilanı yetkisi, sadece misyon şefleri (büyükelçiler) için geçerli olan bir usul olup, misyonun idari ve teknik personeli bu kapsamda değerlendirilemez.

Kabul eden devletin bu yetkiyi kullanabilmesi için diplomatın güven mektubunu sunarak görevine resmen başlamış olması ve asgari bir süre görev yapması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, ilgili kişiyi ülkeye gelmeden önce de $persona$ $non$ $grata$ ilan edebilir ve bu tasarrufu için herhangi bir gerekçe sunmakla yükümlü değildir.

Cevap

Kabul eden devletin, bir misyon üyesini ülkeye gelmeden önce de istenmeyen kişi ilan edebileceği ve bunun için herhangi bir gerekçe sunmakla yükümlü olmadığı yönündeki ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek, kabul eden devletin diplomatik temsilciyi ülkeye giriş yapmadan önce de

persona

non

grata

ilan edebileceğini ve bu süreçte herhangi bir gerekçe sunma yükümlülüğünün bulunmadığını belirtmektedir. Bu durum 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesinde 'her zaman ve kararını açıklamak zorunda kalmaksızın' şeklinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 9. maddesini analiz et.

Kabul eden devletin 'her zaman' ve 'gerekçe göstermeksizin' bildirim yapabileceği tespit edildi.

Bu yetki devletin egemenlik hakkının mutlak bir sonucudur.

Bildirimin zamanlamasını kontrol et.

Bildirimin kişinin ülkeye varışından önce de yapılabileceği anlaşıldı.

Sözleşme, kişinin statüsü misyon bünyesinde olsa dahi ülkeye girişini engelleme hakkı tanır.

Geri çağırmama durumundaki hukuki sonuçları değerlendir.

Kişinin misyon üyesi olarak tanınmaması ve dolayısıyla ayrıcalıklarını yitirmesi sonucuna varıldı.

Diplomatik statünün devamı, kabul eden devletin rızasına bağlıdır.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı ve Egemen Takdir Yetkisi

Soru 330Soru →

Uluslararası hukukta diplomatik misyonlar, gönderen devletin kabul eden devlet nezdindeki en üst düzey resmi temsil organlarıdır. Bu misyonların yetki ve görev alanı, egemenlik ve iç işlerine müdahale etmeme ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir diplomatik misyonun asli görevleri arasında yer almaz?

Kabul eden devletin hükümeti ile gönderen devlet adına resmi müzakerelerde bulunmak

Gönderen devletin uyrukları için noterlik işlemlerini yürütmek, nüfus kayıtları tutmak ve veraset işlerini takip etmek

Kabul eden devletteki gelişmeleri her türlü meşru vasıta ile öğrenmek ve bunlar hakkında kendi hükümetine rapor vermek

Gönderen devleti kabul eden devlet nezdinde temsil etmek

İki devlet arasındaki ekonomik, kültürel ve bilimsel ilişkileri teşvik ederek dostane bağları geliştirmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönderen devletin uyrukları için noterlik işlemlerini yürütmek, nüfus kayıtları tutmak ve veraset işlerini takip etmek

Cevap

Gönderen devletin uyrukları için noterlik işlemlerini yürütmek, nüfus kayıtları tutmak ve veraset işlerini takip etmek diplomatik misyonun değil, konsolosluğun görevidir.

Doğru cevap olan ifade, diplomatik misyonun değil konsolosluk misyonunun (1963 Viyana Sözleşmesi) asli görevidir. Diplomatik misyonlar devletler arası yüksek siyasi ilişkileri yürütürken; noterlik, tapu, nüfus ve veraset gibi işlemler konsoloslukların yetki alanındadır.

Adım Adım Çözüm

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 3. maddesini analiz et.

Diplomatik görevler: Temsil, koruma, müzakere, raporlama ve dostane ilişkileri geliştirme olarak belirlenmiştir.

Diplomatik misyonun yetki sınırlarını tespit etmek.

Konsolosluk görevleri ile karşılaştırma yap.

Noterlik, nüfus kaydı (doğum, ölüm, evlenme) ve veraset gibi teknik/idari işlemlerin 1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi kapsamında olduğu görülür.

Diplomatik ve konsolosluk işlevleri arasındaki ayrımı netleştirmek.

Anahtar Kavram

Diplomatik ve Konsolosluk İşlevleri Ayrımı

Tahmini Süre:50s

Soru 331Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi ( $VCCR$ ) uyarınca, bir devletin kabul eden devlette diplomatik misyonunun bulunmadığı ve bir konsolosluk memurunun, kabul eden devletin rızasıyla diplomatik mahiyetteki işleri yürütmekle görevlendirildiği bir durumda; söz konusu memurun hukuki statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu görevlendirme sonucunda konsolosluk memuru, kabul eden devlette otomatik olarak diplomatik ajan statüsünde tanınma hakkı kazanır.

Konsolosluk memuru, diplomatik işleri yürüttüğü süre boyunca 'Buyuruldu Belgesi' (

Exequatur

) yerine 'Güven Mektubu' (

Lettre

de

creance

) hamili olarak işlem görür.

Konsolosluk memurunun diplomatik nitelikteki işleri yapması, ona diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanma hakkı vermez.

Söz konusu memur, diplomatik eylemleri nedeniyle ortaya çıkabilecek tüm uyuşmazlıklarda diplomatik ajanlar gibi mutlak yargı bağışıklığından yararlanır.

Diplomatik görevlerin üstlenilmesi, konsolosluk memurunun kişisel dokunulmazlığını kabul eden devletin yargı yetkisinden tamamen muaf kılacak şekilde yükseltir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konsolosluk memurunun diplomatik nitelikteki işleri yapması, ona diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanma hakkı vermez.

Cevap

Konsolosluk memurunun diplomatik nitelikteki işleri yapması, ona diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanma hakkı vermez.

1963 tarihli Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nin 17. maddesi uyarınca, bir konsolosluk memuru kabul eden devletin rızasıyla diplomatik işleri yürütebilir; ancak bu durum onun konsolosluk statüsünü değiştirmediği gibi, ona diplomatik ajanlara tanınan geniş bağışıklık ve ayrıcalıkları da sağlamaz.

Adım Adım Çözüm

Hukuki çerçevenin belirlenmesi

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin (

VCCR

) 17. maddesi bu özel durumu düzenler.

Konsolosluk memurlarının diplomatik görevleri yürütmesi kuralı bu madde ile sınırlandırılmıştır.

Statü ve eylem ayrımının yapılması

Konsolosluk memuru diplomatik eylemler gerçekleştirebilir ancak bu durum onun 'konsolosluk statüsünü' etkilemez.

Uluslararası hukukta görev ve statü her zaman birbirini doğrudan değiştirmez; statü gönderen devletin atama türüne bağlıdır.

Bağışıklık kuralının uygulanması

Sözleşme'nin açık hükmü gereği, bu eylemler memura diplomatik ayrıcalık veya bağışıklık kazandırmaz.

Konsolosluk memurunun bağışıklığı resmi görevleriyle sınırlı kalmaya devam eder, diplomatik ajanların mutlak bağışıklığına dönüşmez.

Anahtar Kavram

Konsolosluk Memurlarının Diplomatik Eylemleri (Statü Korunması)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 332Soru →

1961 tarihli Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri ve genel uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, devletler arasındaki diplomatik ilişkilerin sona ermesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi tek taraflı bir işlem olup, bu durum karşı devletin hukuken tanınmasının geri alınması sonucunu doğurmaz.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, iki devlet arasındaki konsolosluk ilişkilerinin de kendiliğinden (ipso facto) sona ermesine yol açar.

Bir devletin kabul eden devletteki misyon şefini 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan etmesi, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin hukuken sona erdiği anlamına gelir.

Diplomatik ilişkiler kesildiğinde, kabul eden devletin misyon binalarına ve arşivlerine yönelik koruma yükümlülüğü de hukuken sona erer.

Diplomatik ilişkilerin kurulması gibi, bu ilişkilerin kesilmesi (sona erdirilmesi) de ancak tarafların karşılıklı rızası ile mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diplomatik ilişkilerin kesilmesi tek taraflı bir işlem olup, bu durum karşı devletin hukuken tanınmasının geri alınması sonucunu doğurmaz.

Cevap

Diplomatik ilişkilerin kesilmesinin tek taraflı bir işlem olduğu ve tanınmanın geri alınması anlamına gelmediği ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, diplomatik ilişkilerin kesilmesinin tek taraflı bir tasarruf olduğunu ve bu durumun ilgili devletin tanınmasını geri almak (tanımamak) ile aynı şey olmadığını belirtir. Uluslararası hukukta tanıma işlemi bir kez yapıldıktan sonra ancak devletin ortadan kalkması gibi ekstrem durumlarda sona erer; diplomatik krizler nedeniyle ilişkilerin koparılması tanımayı etkilemez.

Adım Adım Çözüm

Diplomatik ilişkilerin kurulması ile kesilmesi arasındaki usuli farkı belirle.

Diplomatik ilişkilerin kurulması (VCDR Madde 2) karşılıklı rıza gerektirirken, kesilmesi (VCDR Madde 45/genel uygulama) tek taraflı bir irade beyanıdır.

İlişkilerin tesisi iki taraflı bir mutabakata dayanır ancak sürdürülmesi zorunlu değildir.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesinin konsolosluk ilişkileri ve tanıma üzerindeki etkisini analiz et.

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi tanınmayı geri almaz ve konsolosluk ilişkilerini kendiliğinden sona erdirmez.

Uluslararası hukukta devletin sürekliliği ve konsolosluk hizmetlerinin insani/ticari niteliği bu ayrımı gerektirir.

Anahtar Kavram

Diplomatik ve Konsolosluk İlişkilerinin Bağımsızlığı ve Kesilme Usulü

Daha Fazla Pratik

Viyana Sözleşmesi Madde 45 kapsamındaki 'üçüncü bir devletin menfaatleri koruması' hükmünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 333Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi uyarınca, misyon şeflerinin atanması, sınıfları ve kabul eden devlet nezdindeki protokol sırası (kıdem) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, misyon şefi olarak atanması teklif edilen bir kişi için agreman (uygun bulma) vermeyi reddederse, bu reddin teknik gerekçelerini gönderen devlete resmi bir notayla bildirmekle yükümlüdür.

Maslahatgüzarlar (Chargés d'affaires), gönderen devletin devlet başkanı tarafından kabul eden devletin devlet başkanına akredite edilen üçüncü sınıf misyon şefleridir.

Misyon şefi sınıfları arasında yapılacak ayrım, kabul eden devlet nezdindeki temsil yetkisi ve diplomatik bağışıklıkların kapsamı bakımından misyon şefleri arasında hiyerarşik bir hak farkı yaratır.

Misyon şeflerinin kendi sınıfları içindeki kıdem sırası (precedence), itimatnamelerini sundukları veya görevlerine başladıklarını bildirdikleri gün ve saate göre belirlenir.

Gönderen devlet, misyonun askeri ataşeleri de dâhil olmak üzere idari ve teknik tüm personeli için kabul eden devletten önceden agreman (uygun bulma) almak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Misyon şeflerinin kendi sınıfları içindeki kıdem sırası (precedence), itimatnamelerini sundukları veya görevlerine başladıklarını bildirdikleri gün ve saate göre belirlenir.

Cevap

Misyon şeflerinin kıdem sırası, itimatnamelerini sundukları veya görevlerine başladıklarını bildirdikleri gün ve saate göre belirlenir.

Doğru ifade, misyon şeflerinin kendi sınıfları içindeki kıdem (öncelik) sırasının belirlenmesine ilişkindir. 1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi Madde 16 uyarınca, misyon şeflerinin kıdemi, itimatnamelerini (itimatname) sundukları veya görevlerine başladıklarını (itimatname suretini dışişleri bakanlığına sundukları) bildirdikleri gün ve saate göre belirlenir. Bu kural, diplomatik kordiplomatikteki hiyerarşiyi düzenlemek için kullanılan standart ve objektif bir yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

Agreman (Uygun Bulma) kuralını değerlendir.

Kabul eden devletin agreman reddi durumunda gerekçe gösterme zorunluluğu yoktur (Madde 4).

Devletlerin egemenlik hakları gereği kimi temsilci olarak kabul edecekleri kendi takdirlerindedir.

Misyon şefi sınıflarını ve akreditasyon makamlarını analiz et.

Büyükelçiler ve elçiler devlet başkanına; maslahatgüzarlar dışişleri bakanına akredite edilir (Madde 14).

Maslahatgüzarlar, 'Chargés d'affaires en adesse' olarak en alt diplomatik temsil düzeyini oluşturur.

Kıdem (Protokol) kurallarını kontrol et.

Aynı sınıf içindeki temsilcilerin önceliği, güven mektubunu (itimatname) sundukları ana göre belirlenir (Madde 16).

Diplomatik kordiplomatikte 'önce gelen önce yer alır' ilkesi gereği objektif bir kıdem sırası oluşturulur.

Anahtar Kavram

1961 Viyana Sözleşmesi uyarınca misyon şefi sınıfları ve akreditasyon usulleri.

Daha Fazla Pratik

Misyon şeflerinin sınıfları ile konsolosluk şeflerinin sınıfları (başkonsolos, konsolos, muavin konsolos) arasındaki akreditasyon farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 334Soru →

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin "Fahri Konsolosluk Memurları ve Bunların Başkanlığındaki Konsolosluk İşyerlerine İlişkin Rejim" başlıklı III. Bölümü uyarınca, kabul eden devletin bir fahri konsolosluk işyerine (consular premises) yönelik koruma yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet; işyerini her türlü tecavüz veya zarara karşı korumak, huzurunun bozulmasını veya onurunun zedelenmesini önlemek için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.

Fahri konsolosluk işyerleri, kabul eden devletin makamlarının rızası olmaksızın girmesinin kesinlikle yasak olduğu mutlak bir dokunulmazlık statüsüne sahiptir.

Kabul eden devletin koruma yükümlülüğü, fahri konsolosun kendi ticari faaliyetlerini yürüttüğü özel ofisini ve ailesinin ikametgahını da kapsar.

Kabul eden devlet, fahri konsolosun gönderen devletin vatandaşı olmadığı durumlarda işyerini koruma yükümlülüğünden muaf tutulur.

Fahri konsolosluk işyerlerinin korunması yükümlülüğü, ancak bu binaların mülkiyetinin gönderen devlete ait olması durumunda doğar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet; işyerini her türlü tecavüz veya zarara karşı korumak, huzurunun bozulmasını veya onurunun zedelenmesini önlemek için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür.

Cevap

Kabul eden devletin fahri konsolosluk işyerini her türlü tecavüz, zarar veya onur zedelenmesine karşı korumakla yükümlü olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru cevap, 1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi'nin 59. maddesinde açıkça belirtilen; kabul eden devletin fahri konsolosluk işyerlerini her türlü tecavüze, zarara karşı koruma ve huzurunun bozulmasını önleme yükümlülüğünü tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

İlgili uluslararası antlaşmanın tespit edilmesi

1963 Viyana Konsolosluk İlişkileri Sözleşmesi (VKİS) temel dayanaktır.

Konsolosluk ilişkileri ve fahri konsolosların statüsü bu sözleşme ile düzenlenmiştir.

Fahri konsolosluklara özgü hükümlerin (Bölüm III) incelenmesi

Sözleşmenin 59. maddesi 'Konsolosluk işyerlerinin korunması' başlığını taşır.

Muvazzaf konsoloslar ile fahri konsolosların rejimleri farklı bölümlerde düzenlenmiş olup dokunulmazlık seviyeleri farklılık gösterir.

Koruma yükümlülüğünün kapsamının belirlenmesi

Kabul eden devletin işyerini tecavüz, zarar ve huzur bozulmasına karşı koruması gerektiği sonucuna varılır.

Sözleşme metni açıkça 'gerekli adımları atma' (special duty) yükümlülüğünü kabul eden devlete yükler.

Anahtar Kavram

Fahri Konsolosluk İşyerlerinin Korunması (Madde 59)

Daha Fazla Pratik

Fahri konsolosların yargı bağışıklığının sadece 'resmi görevleriyle ilgili fiillerle' sınırlı olduğu (fonksiyonel bağışıklık) konusuna çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 335Soru →

Kabul eden devletin ülkesinde görev yapan meslekten bir konsolosluk memuru, şahsi kullanımı için kiraladığı bir konutun kira bedelini ödemediği gerekçesiyle ev sahibi tarafından yerel mahkemede dava edilmiştir. Konsolosluk memuru, mahkemede yargı bağışıklığı olduğunu iddia ederek davanın reddedilmesini talep etmektedir.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Konsolosluk memurunun yargı bağışıklığı sadece resmi görevlerin yerine getirilmesiyle sınırlı olduğundan, bu özel hukuk uyuşmazlığında yerel mahkeme yetkilidir.

Meslekten konsolosluk memurları, diplomatik ajanlar gibi kabul eden devletin hukuk mahkemeleri önünde tam bir bağışıklığa sahiptir ve dava reddedilmelidir.

Konsolosluk memuru ancak gönderen devletin bu uyuşmazlık için bağışıklıktan feragat etmesi durumunda yargılanabilir.

Konsolosluk memurlarının konut dokunulmazlığı gereği, özel hayatlarına ilişkin uyuşmazlıklar hiçbir şekilde yerel mahkemelerin yargı yetkisine tabi değildir.

Konsolosluk memuru, kabul eden devlette vergi muafiyetine sahip olduğundan kira sözleşmesinden doğan borçlar için de dava edilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konsolosluk memurunun yargı bağışıklığı sadece resmi görevlerin yerine getirilmesiyle sınırlı olduğundan, bu özel hukuk uyuşmazlığında yerel mahkeme yetkilidir.

Cevap

Konsolosluk memurunun yargı bağışıklığı sadece resmi görevlerin yerine getirilmesiyle sınırlı olduğundan, bu özel hukuk uyuşmazlığında yerel mahkeme yetkilidir.

1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 43. maddesi uyarınca, konsolosluk memurları ve konsolosluk hizmetlileri, resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasında işledikleri fiillerden dolayı kabul eden devletin adli ve idari makamlarının yargısına tabi değildirler. Şahsi amaçla yapılan bir kira sözleşmesi resmi bir görev teşkil etmediği için bu konuda bir bağışıklık söz konusu değildir ve yerel mahkemeler yargı yetkisini kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

Kişinin statüsünü belirle.

Kişi 'meslekten bir konsolosluk memuru'dur.

Bağışıklık kapsamı statüye göre (diplomat vs. konsolos) değişir.

Eylemin niteliğini analiz et.

Konut kiralama eylemi şahsi (özel hukuk) bir işlemdir; resmi bir konsolosluk işlevi değildir.

1963 Viyana Sözleşmesi Madde 43 uyarınca bağışıklık sadece 'resmi görevler' (official acts) için geçerlidir.

Hukuki sonucu uygula.

Şahsi işlerde yargı bağışıklığı bulunmadığından mahkeme davaya bakabilir.

Konsolosluk memurlarının bağışıklığı diplomatik ajanların aksine işlevsel niteliktedir.

Anahtar Kavram

İşlevsel Bağışıklık (Functional Immunity)

İpuçları

Diplomatik ajanlar ile konsolosluk memurlarının bağışıklık kapsamlarının farklı olduğunu hatırlayın.

Konsolosluk memurları için geçerli olan 'İşlevsel Bağışıklık' kavramını düşünün: Bu bağışıklık hangi tür eylemleri kapsar?

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk memurlarının tanıklık yapma yükümlülüğü ve bunun diplomatik ajanlardan farkını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 336Soru →

B Devleti'nde görevli diplomatik ajan Bay (T), B Devleti mahkemelerinde görülen bir miras davasında şahsi kapasitesiyle 'mirasçı' (vasiyet alacaklısı) olarak yer almaktadır. Aynı süreçte Bay (T), yine B Devleti'ndeki bir bankaya olan şahsi tüketici kredisi borcunu ödemediği gerekçesiyle aleyhine başlatılmak istenen bir icra takibiyle karşı karşıyadır.

$1961$ tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri uyarınca, bu iki durumun yargı bağışıklığı açısından değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bay (T), diplomatik statüsü gereği her iki durumda da mutlak yargı bağışıklığından yararlanır ve aleyhine hiçbir hukuki işlem yapılamaz.

Miras davası Sözleşme'de sayılan istisnalar kapsamında olduğundan Bay (T) bu davada yargılanabilir; ancak şahsi kredi borcu için (ticari bir faaliyet yürütmediği sürece) yargı bağışıklığı devam eder.

Şahsi kredi borcu 'mesleki veya ticari faaliyet' kapsamında değerlendirildiği için Bay (T) her iki durumda da yargı bağışıklığından yararlanamaz.

Bay (T)'nin yargı bağışıklığı kural olarak sadece resmi görevleriyle sınırlı olduğundan, hem miras davasında hem de kredi borcu davasında yerel yargıya tabidir.

Miras davasında yargılanabilmesi için gönderen devletin, kredi borcu davası için ise kabul eden devletin dışişleri bakanlığının onayı şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Miras davası Sözleşme'de sayılan istisnalar kapsamında olduğundan Bay (T) bu davada yargılanabilir; ancak şahsi kredi borcu için (ticari bir faaliyet yürütmediği sürece) yargı bağışıklığı devam eder.

Cevap

Miras davası Sözleşme'de sayılan istisnalar kapsamında olduğundan diplomatik ajanın bu davada yargılanabileceği, ancak şahsi kredi borcu için (ticari bir faaliyet yürütmediği sürece) yargı bağışıklığının devam edeceği seçeneğidir.

Doğru yanıt, diplomatik ajanların medeni yargı bağışıklığının sınırlarını tam olarak yansıtmaktadır.

1961

Viyana Sözleşmesi'nin

31/1-b

maddesi, diplomatik ajanın gönderen devlet adına değil de şahsi kapasitesiyle vasiyeti tenfiz memuru, mirasçı veya vasiyet alacaklısı olarak yer aldığı miras davalarını yargı bağışıklığının istisnası olarak saymıştır. Öte yandan, şahsi bir banka borcu (tüketici kredisi vb.) Sözleşme'de sayılan üç istisnadan (taşınmaz mal, miras, ticari faaliyet) birine girmediği sürece diplomatik ajan bu konuda tam bağışıklıktan yararlanmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

Kişinin statüsünü ve ilgili uluslararası sözleşmeyi belirleme

Kişi bir diplomatik ajandır ve

1961

tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'ne tabidir.

Diplomatik ajanların hak ve yükümlülükleri bu sözleşme ile düzenlenmiştir.

Medeni ve idari yargı bağışıklığının kapsamını ve istisnalarını analiz etme

31/1

. maddeye göre diplomatik ajanlar kural olarak medeni yargıdan bağışıktır ancak taşınmaz mal, miras ve ticari faaliyetle ilgili üç temel istisna vardır.

Diplomatik ajanların kişisel bağışıklığı geniş olsa da mutlak değildir.

Senaryodaki durumları istisnalarla karşılaştırma

Miras davası

31/1-b

uyarınca bir istisnadır. Şahsi kredi borcu ise bu üç istisnadan hiçbirine girmez (ticari faaliyet sayılmaz).

Hukuki sonucun doğru tayin edilmesi için fiilin niteliği ile sözleşme maddeleri eşleştirilmelidir.

Anahtar Kavram

Diplomatik ajanların medeni yargı bağışıklığı ve bu bağışıklığın

1961

Viyana Sözleşmesi Madde

31

kapsamındaki sınırlı istisnaları.

Daha Fazla Pratik

Diplomatik ajanların medeni yargı bağışıklığından feragat edilmesi durumunda, hükmün icrası için ayrı bir feragat gerekip gerekmediğini (Madde 32/4) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 337Soru →

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi hükümleri uyarınca, kabul eden devletin yargı yetkisinden muaf olan bir diplomatik ajanın bu bağışıklığından feragat edilmesi ve uyuşmazlığın yargılanma usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ajanın bir hukuk davasında yargı bağışıklığından feragat edilmiş olması, mahkeme kararının icrası aşaması için ayrıca bir feragat beyanı sunulması zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Yargı bağışıklığından feragat beyanı sadece yargılama sürecini (hüküm aşamasını) kapsar; mahkeme kararının yerine getirilmesi (icrası) için gönderen devletten ayrı ve sarih bir feragat alınması zorunludur.

Diplomatik ajanın şahsi bir uyuşmazlıkta davanın esasına girerek mahkemede savunma yapması, bağışıklıktan zımnen feragat edildiği anlamına gelir ve devletin ayrıca onayına gerek kalmaz.

Gönderen devlet tarafından yapılan feragat beyanı, diplomatik ajanın aynı olayla ilgili hem hukuk hem de ceza davalarında yargılanabilmesine olanak tanıyan bölünmez bir irade açıklamasıdır.

Diplomatik ajanın kabul eden devletteki taşınmaz malları ile ilgili uyuşmazlıklarda yargılanabilmesi için gönderen devletin önceden feragat beyanında bulunması bir ön şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargı bağışıklığından feragat beyanı sadece yargılama sürecini (hüküm aşamasını) kapsar; mahkeme kararının yerine getirilmesi (icrası) için gönderen devletten ayrı ve sarih bir feragat alınması zorunludur.

Cevap

Yargı bağışıklığından feragat beyanının sadece yargılama sürecini kapsadığı ve icra aşaması için ayrı bir feragat beyanının zorunlu olduğu seçenek doğrudur.

1961 Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi'nin 32. maddesi uyarınca, diplomatik bir ajanın yargı bağışıklığından feragat edilmesi yetkisi gönderen devlete aittir. Sözleşme'nin 32/4. fıkrası, hukuk veya idari davalarda yargı bağışıklığından feragatin, mahkeme kararının yerine getirilmesi (icrası) için de feragat edildiği anlamına gelmeyeceğini açıkça belirtir. Kararın icra edilebilmesi (örneğin ajanın mallarına haciz konulabilmesi) için gönderen devletin icra aşamasına özgü, ayrı ve sarih bir feragat beyanı sunması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklıktan feragat yetkisinin kime ait olduğunu belirleme.

Feragat yetkisi diplomatik ajanın şahsına değil, gönderen devlete aittir.

Diplomatik bağışıklıklar şahsi bir imtiyaz olmayıp, devletin görevlerini temsil esasına göre yürütmesini sağlar.

Feragatin şekli şartını kontrol etme.

Feragat her zaman sarih (açık) olmalıdır.

1961 Viyana Sözleşmesi Madde 32/2 uyarınca, zımni feragat geçersizdir.

Yargılama ve icra aşamaları arasındaki hukuki ayrımı değerlendirme.

Yargı bağışıklığından feragat, icra bağışıklığından feragati kapsamaz.

Sözleşme'nin 32/4. maddesi, icra işlemleri için devletin egemenlik hakları gereği ek ve bağımsız bir feragat beyanı aramaktadır.

Anahtar Kavram

Bağışıklıktan Feragat (Waiver of Immunity)

İpuçları

Yargı bağışıklığı ile icra bağışıklığının uluslararası hukukta birbirinden bağımsız iki ayrı koruma kalkanı olduğunu hatırlayın.

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 32. maddesinde yer alan 'feragatin bölünemezliği' değil, 'aşamaların ayrılığı' ilkesine odaklanın.

Mahkemenin bir karar vermesi (yargılama) ile o kararın polis veya icra memuru zoruyla uygulanması (icra) arasındaki farkı düşünün; ikinci aşama devletin egemenliğini daha çok ilgilendirir.

Daha Fazla Pratik

Diplomatik ajanın davacı olarak mahkemeye başvurması durumunda karşı davalarla ilgili ortaya çıkan 'feragat benzeri' sonucu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya 'istisna-feragat' ayrımı üzerinden de yaklaşabilirsiniz. Eğer bir konu bağışıklığın istisnası ise feragat gerekmez; ancak bağışıklık kapsamındaysa mutlaka devletin açık rızası (feragati) aranır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 338Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca, diplomatik misyonun bina, arşiv ve haberleşme dokunulmazlıkları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Misyonun resmi haberleşme amacıyla telsiz vericisi kurması ve kullanması, kabul eden devletin iznine tabidir.

Yangın, doğal afet veya suç işlenmesi gibi acil durumlarda yerel emniyet güçleri, misyon şefinin rızası olmasa dahi 'zımni rıza' varsayımıyla binaya girebilir.

Diplomatik torba (bag), içindeki eşyaların niteliğine dair ciddi şüphe bulunması halinde kabul eden devlet makamlarınca kuryenin huzurunda açılabilir.

Diplomatik kuryenin beraberinde taşıdığı şahsi bagajı, diplomatik torba ile aynı mutlak statüye sahip olup her ne suretle olursa olsun gümrük muayenesinden muaftır.

Misyonun arşiv ve belgelerinin dokunulmazlığı sadece misyon binası içinde bulundukları sürece geçerlidir; bina dışına çıkarıldıklarında genel hukuk kuralları uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Misyonun resmi haberleşme amacıyla telsiz vericisi kurması ve kullanması, kabul eden devletin iznine tabidir.

Cevap

Misyonun resmi haberleşme amacıyla telsiz vericisi kurması ve kullanması, kabul eden devletin iznine tabidir.

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 27. maddesinin 1. fıkrasına göre, misyonun resmi amaçlarla her türlü uygun vasıtayla haberleşmesine izin verilir ve bu haberleşme korunur; ancak telsiz vericisi kurulması ve kullanılması için kabul eden devletin rızası (izni) şart koşulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Haberleşme serbestliğinin kapsamını belirle

Misyon tüm uygun araçlarla haberleşebilir ancak telsiz vericisi için özel izin şartı vardır.

VCDR Madde 27/1, telsiz vericisi kullanımını kabul eden devletin rızasına bağlamıştır.

Bina dokunulmazlığının sınırlarını analiz et

Giriş için misyon şefinin rızası şarttır; acil durum istisnası 1961 Sözleşmesi'nde yer almaz.

1961 VCDR Madde 22 mutlak bir koruma sağlar.

Diplomatik torba ile şahsi bagaj ayrımını yap

Diplomatik torba açılamazken, şahsi bagaj istisnai durumlarda muayene edilebilir.

Torba resmi yazışma ve malzeme içerdiği için mutlak korunur; şahsi bagaj ise gümrük rejimiyle ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Dokunulmazlıkların Mutlaklığı ve Haberleşme Sınırlamaları

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk binaları ve torbaları için 1963 Sözleşmesi'ndeki farklılıkları inceleyerek karşılaştırma yapınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 339Soru →

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde, kabul eden devletin bir misyon üyesini "istenmeyen kişi" ( $persona$ $non$ $grata$ ) ilan etme yetkisi ve bu işlemin usulüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kabul eden devlet, bu yetkiyi kullanabilmek için ilgili kişinin diplomatik işlevleriyle bağdaşmayan ağır bir suç işlediğini ispatlamak zorundadır.

Kabul eden devlet, herhangi bir zamanda ve kararının gerekçesini açıklama yükümlülüğü bulunmaksızın bu yetkiyi kullanabilir.

İstenmeyen kişi ilanı, yalnızca ilgili diplomatik ajan kabul eden devletin ülkesine giriş yapıp güven mektubunu sunduktan sonra gerçekleştirilebilir.

Gönderen devlet ilgili kişiyi geri çağırmayı reddederse, kabul eden devlet bu kişiyi diplomatik dokunulmazlıklarından feragat edilmiş sayarak derhal yargılayabilir.

İstenmeyen kişi ilan edilen diplomatın tüm ayrıcalık ve bağışıklıkları, kararın gönderen devlete tebliğ edildiği an itibarıyla kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul eden devlet, herhangi bir zamanda ve kararının gerekçesini açıklama yükümlülüğü bulunmaksızın bu yetkiyi kullanabilir.

Cevap

Kabul eden devletin herhangi bir zamanda ve gerekçe gösterme zorunluluğu olmaksızın bir diplomatik ajanı istenmeyen kişi ilan edebileceğini belirten ifade doğrudur.

Kabul eden devletin herhangi bir zamanda ve gerekçe göstermek zorunda kalmaksızın diplomatik personeli istenmeyen kişi ilan edebilmesi, diplomatik hukukun temel bir kuralıdır ve devletin egemenliğine dayanır.

Adım Adım Çözüm

Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi Madde 9'u incele.

Kabul eden devletin egemenlik yetkisi tespit edilir.

Uluslararası hukukta diplomatik personelin kabulü ve uzaklaştırılması devletlerin rızasına ve egemenliğine dayalıdır.

Kararın zamanlamasını ve gerekçe şartını değerlendir.

Gerekçe gösterme zorunluluğu olmadığı ve kararın her an (varış öncesi dahil) alınabileceği görülür.

Sözleşme metni açıkça 'herhangi bir zamanda' ve 'kararını açıklamak zorunda kalmaksızın' ifadelerini kullanır.

Kararın hukuki sonuçlarını analiz et.

Gönderen devletin geri çağırma yükümlülüğü ve aksi halde tanınmama riskine odaklanılır.

İstenmeyen kişi ilanının temel amacı, diplomatik statünün sona erdirilmesini sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Persona Non Grata (İstenmeyen Kişi) ilanının mutlak ve takdirî bir egemenlik yetkisi olması.

İpuçları

1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesindeki 'gerekçe gösterme' ve 'zamanlama' ifadelerini hatırlayın.

Devletlerin bir diplomatı kabul etmeme haklarının mutlak bir egemenlik hakkı olup olmadığını düşünün.

İstenmeyen kişi ilanı için hukuki bir kanıt gerekip gerekmediğine odaklanın; bu süreç siyasi bir karardır.

Daha Fazla Pratik

Konsolosluk memurları için kullanılan 'not acceptable' (kabul edilemez) ifadesi ile diplomatik ajanlar için kullanılan 'persona non grata' arasındaki farkları inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 340Soru →

Uluslararası hukukta 'ad hoc diplomasi' olarak da adlandırılan özel misyonların statüsünü düzenleyen 1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme hükümleri dikkate alındığında; gönderen devlet ile kabul eden devlet arasındaki diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin kesilmesi durumunda özel misyonun hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Diplomatik ilişkilerin kesilmesi, mevcut özel misyonun görevini hukuken ve kendiliğinden sona erdirir.

İlişkilerin kesilmesi durumunda özel misyonun tüm dokunulmazlık ve bağışıklıkları derhal sona erer.

Söz konusu iki devlet arasındaki diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin kesilmesi, yürütülmekte olan özel misyonun görevini kendiliğinden sona erdirmez.

Özel misyonun devam edebilmesi için Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin özel onayı gereklidir.

İlişkilerin kesilmesiyle özel misyonun statüsü otomatik olarak gizli diplomasi rejimine tabi olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu iki devlet arasındaki diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin kesilmesi, yürütülmekte olan özel misyonun görevini kendiliğinden sona erdirmez.

Cevap

Gönderen devlet ile kabul eden devlet arasındaki diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin kesilmesi, özel misyonun görevini kendiliğinden sona erdirmez.

Doğru yanıt olan seçenek, 1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme'nin 20. maddesinin 2. fıkrasındaki düzenlemeyi tam olarak yansıtmaktadır. Bu kurala göre, devletler arasındaki diplomatik veya konsolosluk ilişkilerinin herhangi bir nedenle kesilmesi, o an görev yapmakta olan bir özel misyonun hukuki statüsünü veya görevini kendiliğinden sona erdiren bir sebep değildir.

Adım Adım Çözüm

Özel misyonların (ad hoc diplomasi) temel kuruluş mantığını analiz etme.

Özel misyonlar, devletler arasında diplomatik veya konsolosluk ilişkisi bulunmasa dahi belirli görevler için kurulabilir.

Bu durum, özel misyonların sürekli diplomasiden bağımsız bir hukuki varlığa sahip olduğunu gösterir.

1969 tarihli Özel Misyonlar Hakkında Sözleşme'nin ilgili hükmünü (Madde 20/2) inceleme.

Sözleşme açıkça diplomatik ilişkilerin kesilmesinin özel misyonu sona erdirmeyeceğini hükme bağlamıştır.

Özel misyonların kriz dönemlerinde veya ilişki bulunmayan dönemlerde iletişim kanalı olarak kullanılabilmesini sağlamak amaçlanmıştır.

Sürekli diplomatik misyonlar (1961 Viyana) ile karşılaştırma yapma.

Sürekli misyonlar diplomatik ilişkilerin varlığına dayanırken, özel misyonlar bu bağımlılıktan muaftır.

KPSS düzeyinde bu ayrım, özel misyonlar konusundaki en temel teknik bilgilerden biridir.

Anahtar Kavram

Özel misyonların diplomatik ilişkilerden bağımsızlığı

İpuçları

Özel misyonların diplomatik ilişkisi olmayan devletler arasında da kurulabildiğini hatırlayın.

Sürekli diplomatik misyonlar ile özel misyonların sona erme nedenleri arasındaki farklara odaklanın.

1969 Sözleşmesi Madde 20, diplomatik ilişkilerin kesilmesinin özel misyon üzerindeki etkisini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Özel misyon üyelerinin (özellikle Devlet Başkanı veya Dışişleri Bakanı liderliğindeki misyonların) sahip olduğu ek bağışıklıklar konusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 17 / 20Sonraki

Diplomasi ve Konsolosluk Hukuku

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik