Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile uluslararası hukukta kurumsallaşan soruşturma (tahkik) yöntemi, uyuşmazlık taraflarının iddialarının temelinde yatan olayların mahiyetini ve gelişimini tarafsız bir komisyon aracılığıyla saptamayı hedefler.

Buna göre, 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 35. maddesi ve uluslararası hukuk ilkeleri çerçevesinde, soruşturma komisyonunun hazırladığı rapora ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile uluslararası hukuk literatüründe kodifiye edilen uyuşmazlık çözüm yöntemleri dikkate alındığında; üçüncü bir tarafın (devlet, kişi veya örgüt) tarafları sadece bir araya getirmekle kalmayıp, uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri (planlar) sunduğu, taraflar arasındaki müzakerelere doğrudan ve aktif bir biçimde katıldığı, ancak sunduğu tekliflerin taraflar üzerinde hukuken bağlayıcı bir sonuç doğurmadığı barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "dostça girişim" (iyiniyet hizmeti) yönteminde, üçüncü tarafın (devlet, uluslararası örgüt veya kişi) sürece müdahalesi ve yetki sınırı bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

X ve Y devletleri arasındaki sınır aşan suların paylaşımı ve kullanımı konusunda çıkan uyuşmazlıkta, bölge dışı bir aktör olan Z devleti, tarafların rızasıyla sürece dahil olmuştur. Z devleti temsilcisi, tarafları bir araya getirmekle kalmamış, tarafların iddialarını dinledikten sonra uyuşmazlığın esasına yönelik, tarafların karşılıklı tavizler vererek kabul edebileceği yazılı bir çözüm planı hazırlamış ve bu planı tarafların müzakeresine sunmuştur. Z devletinin bu faaliyeti sonucunda hazırlanan plan taraflar için hukuken bağlayıcı olmamakla birlikte müzakerelerin seyrini değiştirmiştir. Buna göre, Z devletinin uyuşmazlıktaki rolü aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanmalıdır?

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde egemen eşitlik ilkesi uyarınca, üçüncü tarafların sürece müdahale yetkisi tarafların rızasıyla sıkı bir şekilde sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) usulünde üçüncü tarafın sahip olduğu fonksiyonel kısıtlılık, bu yöntemin diğer barışçıl çözüm yollarından ayrılmasını sağlayan temel hukuki ölçüttür.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi dostça girişim (iyiniyet hizmeti) usulünü, arabuluculuk ve uzlaştırma gibi diğer diplomatik çözüm yollarından ayıran temel özelliktir?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan bu yöntemde; üçüncü bir taraf, uyuşmazlık içinde olan tarafları sadece bir araya getirmekle kalmaz, aynı zamanda uyuşmazlığın esasına ilişkin somut çözüm önerileri ve planları sunarak sürece aktif bir katılım sağlar.

Buna göre, üçüncü tarafın tarafları masaya oturtmanın ötesine geçerek uyuşmazlığın çözümü için aktif bir rol üstlendiği bu diplomatik çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) uyuşmazlığın esasına ilişkin kararını vermeden önce, uyuşmazlığın taraflarının haklarını korumak amacıyla hükmettiği "geçici önlemler" (provisional measures) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuk normları ve Divan içtihadı çerçevesinde doğrudur?

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan 'uzlaştırma' (conciliation) usulü sonunda hazırlanan raporun hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenen ve "İhtiyari Kayıt" (Zorunlu Yargı Yetkisini Kabul Beyanı) olarak adlandırılan mekanizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Birleşmiş Milletler'in temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) on beş yargıcını seçmekle görevli olan Birleşmiş Milletler organları aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?

Birleşmiş Milletler ($BM$) Antlaşması'nın "$Uyuşmazlıkların \ Barışçı \ Yollarla \ Çözümü$" başlıklı $VI$. Bölümü çerçevesinde, Güvenlik Konseyi uyuşmazlığın taraflarına çözüm için çeşitli önerilerde bulunabilir ve uygun prosedürleri tavsiye edebilir. Güvenlik Konseyi'nin bu bölüm ($VI$. Bölüm) kapsamındaki yetkilerini kullanarak yaptığı tavsiyelerin hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Birleşmiş Milletler ($BM$) sistemi içerisinde uyuşmazlıkların barışçıl çözümü ve uluslararası barışın korunması süreçlerinde Güvenlik Konseyi ile Genel Kurul arasındaki yetki paylaşımı ve "Barış İçin Birleşme" ($377 \ A$) kararı çerçevesindeki uygulamalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında en eski ve en esnek yöntem olan müzakere (görüşme) usulüne ilişkin uluslararası hukuk doktrini ve özellikle Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) "Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı" (1969) davalarındaki içtihatları çerçevesinde, tarafların müzakere yürütme yükümlülüğünün hukuki kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile kurumsallaşan, uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "soruşturma" (tahkik) usulünün temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası hukukta devletlerin bir uyuşmazlığı tahkime (hakemliğe) götürmek üzere aralarında imzaladıkları, uyuşmazlığın konusunu tanımlayan ve hakemlerin yetkilerini belirleyen temel belge aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/2. maddesi kapsamında düzenlenen 'zorunlu yargı yetkisinin' (İhtiyari Kayıt) karşılıklılık (reciprocity) ilkesi çerçevesindeki hukuki işleyişine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan ve 1904 Dogger Bank (Hull) vakasıyla tarihsel olarak önem kazanan soruşturma (tahkik) yönteminin, 1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenen hukuki statüsü dikkate alındığında; komisyon tarafından hazırlanan raporun uyuşmazlık tarafları üzerindeki hukuki etkisi ve tarafların rapor sonrası hareket serbestisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü uyarınca Divan'ın uyuşmazlık yargısı kural olarak devletlerin rızasına dayanmaktadır. Bazı durumlarda, davacı devlet tarafından sunulan başvuru dilekçesi anında davalı devletin yargı yetkisini kabul ettiğine dair önceden verilmiş geçerli bir rıza (tahkimname, uyuşmazlık kaydı veya ihtiyari kayıt) bulunmayabilir. Ancak davalı devlet, Divan'ın yaptığı bildirimden sonra uyuşmazlığın yetki aşamasına itiraz etmeksizin esasına ilişkin işlemlere girişirse veya rızasını açık bir beyanla sonradan ortaya koyarsa, Divan yargı yetkisinin bu irade beyanıyla tesis edildiğine hükmedebilmektedir.

UAD içtihadında rıza ilkesinin esnek bir görünümü olarak kabul edilen bu hukuki müessese aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü gereği yargı yetkisi devletlerin rızasına dayanır. Ancak Divan, uyuşmazlığın tarafı olan devletler rıza göstermiş olsa bile, davanın "asıl konusunun" davanın tarafı olmayan üçüncü bir devletin hukuki menfaatlerini doğrudan etkilediği ve bu devletin rızası olmadan uyuşmazlığın karara bağlanamayacağı durumlarda yargı yetkisini kullanmaktan kaçınmaktadır. Uluslararası hukukta "vazgeçilmez üçüncü taraf" (indispensable third party) kuralı olarak da bilinen bu yaklaşım, literatürde hangi isimle anılmaktadır?

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan 'dostça girişim' (iyiniyet hizmeti) müessesesi ile 'arabuluculuk' yöntemi arasındaki teknik ayrım dikkate alındığında; üçüncü tarafın rolü ve uyuşmazlığın esasına (merits) müdahale yetkisi bakımından dostça girişimi arabuluculuktan ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?