Examkin

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 soru

Soru 141Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü ve uluslararası barışın korunmasına ilişkin hükümleri dikkate alındığında; Genel Kurul ile Güvenlik Konseyi arasındaki yetki paylaşımı ve koordinasyona dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güvenlik Konseyi, herhangi bir uyuşmazlık veya durumla ilgili olarak Antlaşma'nın kendisine verdiği görevleri yerine getirdiği sürece; Genel Kurul, Konsey tarafından talep edilmedikçe söz konusu uyuşmazlık veya duruma ilişkin herhangi bir tavsiyede bulunamaz.

Cevap

Güvenlik Konseyi görevini yaptığı sürece Genel Kurul'un tavsiyede bulunamaması kuralıdır.
BM Antlaşması'nın 12. maddesine göre, Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlık üzerinde kendisine verilen işlevleri yerine getirdiği sürece, Genel Kurul Konsey tarafından istenmedikçe o uyuşmazlık hakkında tavsiyede bulunamaz. Bu, Konsey'in barışı koruma konusundaki birincil ve öncelikli yetkisini korumaya yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
BM Antlaşması'nın 12. Maddesini Analiz Etme
Genel Kurul'un yetkilerinin Güvenlik Konseyi'nin faaliyetleriyle sınırlandırıldığını tespit etme.
Antlaşma, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında birincil sorumluluğu Güvenlik Konseyi'ne vermiştir.
2
VI. ve VII. Bölüm Kararlarının Niteliğini Ayırt Etme
VI. Bölüm (Barışçıl Çözüm) tavsiye, VII. Bölüm (Zorlama Tedbirleri) bağlayıcıdır.
Uyuşmazlıkların barışçıl çözümü aşamasında Konsey bir 'arabulucu' veya 'uzlaştırıcı' gibi hareket ederek tavsiyeler sunar.
3
Genel Kurul'un Tavsiye Yetkisini Değerlendirme
Genel Kurul'un ancak Konsey'in talep etmesi veya Konsey'in gündeminden çıkması durumunda tavsiye verebileceğini doğrulama.
Aynı anda iki farklı organın çelişkili tavsiyeler vermesini engellemek ve kurumsal hiyerarşiyi korumak amaçlanır.

Anahtar Kavram

BM Organları Arasındaki Yetki Dağılımı ve Madde 12 Kısıtlaması

Daha Fazla Pratik

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlığı inceleme yetkisini düzenleyen 34. madde ile 12. madde arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 142Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 36/5. maddesi uyarınca, Sürekli Uluslararası Adalet Divanı (SUAD) Statüsü'nün 36. maddesi kapsamında yapılmış olan ve belli bir süre için hâlâ yürürlükte olan zorunlu yargı yetkisi beyanlarının yeni Divan (UAD) bakımından geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu beyanlar, işbu Statü'ye taraf olan devletler arasında, kendi şartlarına uygun olarak ve henüz dolmamış olan süreleri boyunca UAD'ın zorunlu yargı yetkisini tanıyan beyanlar olarak kabul edilir.

Cevap

Eski Divan (SUAD) döneminde yapılmış ve BM Şartı yürürlüğe girdiğinde hâlâ geçerli olan beyanların, UAD Statüsü Madde 36/5 uyarınca yeni Divan bakımından da zorunlu yargı yetkisi beyanı olarak kabul edilmesi doğrudur.
UAD Statüsü'nün 36/5. maddesi, bir geçiş hükmü olarak, Sürekli Uluslararası Adalet Divanı döneminde yapılmış ve Birleşmiş Milletler Şartı yürürlüğe girdiğinde hâlâ süresi dolmamış olan zorunlu yargı yetkisi beyanlarının, yeni Divan (UAD) için de geçerli sayılacağını belirtir. Bu, uluslararası yargılama hukukunda istikrarı ve rızanın devamlılığını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
UAD ve SUAD arasındaki hukuki halefiyet ilişkisini analiz etme
UAD'ın, 1946'da lağvedilen SUAD'ın işlevsel halefi olduğunun saptanması.
Yargı yetkisindeki kesintiyi önlemek amacıyla Statü'ye geçiş hükümleri konulmuştur.
2
UAD Statüsü Madde 36/5'in metnini inceleme
Hükmün 'hâlâ yürürlükte olan' (still in force) beyanları kapsadığının belirlenmesi.
Süresi dolmuş veya iptal edilmiş beyanların halefiyet yoluyla canlandırılamayacağı kuralı.
3
Beyanların hukuki statüsünü değerlendirme
Bu beyanların UAD nezdinde 'Zorunlu Yargı Yetkisi' (İhtiyari Kayıt) olarak kabul edildiği sonucuna varılması.
Statü'nün açık hükmü (36/5) gereği bu beyanlar rızanın sürekliliğini sağlar.

Anahtar Kavram

Yargı Yetkisinin Sürekliliği ve Madde 36/5 (Transferred Jurisdiction)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 143Soru →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'tahkim' (hakemlik) usulü, tarafların uyuşmazlığı kendi seçtikleri hakemler vasıtasıyla ve hukuk temelinde çözüme kavuşturdukları yargısal bir yöntemdir. Buna göre, taraflar arasında akdedilen tahkimname (compromis) ve tahkim süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahkim kararları kural olarak uyuşmazlık tarafları için bağlayıcı ve nihaidir; ancak hakem heyetinin yetkisini aşması (ultra vires) veya temel usul kurallarının ağır ihlali gibi durumlarda kararın geçersizliği (butlanı) ileri sürülebilir.

Cevap

Tahkim kararlarının bağlayıcı ve nihai olduğu, ancak yetki aşımı (ultra vires) veya ağır usul hatası gibi hallerde butlan (geçersizlik) iddiasına konu olabileceği ifadesi doğrudur.
Tahkim yargılaması sonucunda verilen kararlar taraflar için hukuken bağlayıcı ve nihaidir (final). Ancak bu mutlak bir nihailik değildir; uluslararası hukukta hakem heyetinin yetkisini aşması (ultra vires), taraflardan birine rüşvet verilmesi, kararın gerekçesiz olması veya temel usul kurallarının ağır biçimde ihlali gibi hallerde kararın geçersizliği (butlanı) ileri sürülebilir. Bu durum tahkimin hukuksal güvenliğini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkim (hakemlik) yönteminin temel hukuki niteliğini analiz etmek.
Tahkimin, tarafların rızasına dayanan (iradi), hakemlerini kendilerinin seçtiği ve sonucunda verilen kararın bağlayıcı olduğu yargısal bir çözüm yolu olduğu belirlenir.
Yöntemin diplomasi yollarından farkını anlamak için bağlayıcılık unsurunu saptamak gerekir.
2
Tahkimname (Compromis) belgesinin işlevini ve sınırlarını değerlendirmek.
Tahkimnamenin hakem heyetinin yetkisini kuran ve sınırlarını çizen bir belge olduğu; hakemlerin bu sınırlar dışına çıkmasının (ultra vires) kararı sakatlayacağı anlaşılır.
Hakemlerin yetkisinin sınırsız olmadığını ve hukuki denetime tabi olduğunu kavramak için gereklidir.
3
Kararın kesinliği ve itiraz mekanizmalarını incelemek.
Tahkim kararlarının nihailiği kuralı ile butlan sebepleri (yetki aşımı, usul hatası vb.) arasındaki ilişki kurulur.
Doğru seçeneğe ulaşmak için kararın hangi durumlarda tartışmaya açılabileceğini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Tahkimin Hukuki Niteliği ve Butlan Sebepleri
Soru 144Soru →

1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenen, uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'soruşturma' (tahkik) yönteminin asli fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın temelini oluşturan maddi olayların (vakıaların) tarafsız bir komisyon aracılığıyla aydınlatılması

Cevap

Uyuşmazlığın temelini oluşturan maddi olayların (vakıaların) tarafsız bir komisyon aracılığıyla aydınlatılması
Soruşturma (tahkik) usulü, uyuşmazlığın taraflarının üzerinde anlaşamadığı maddi olayların (facts/vakıaların) tarafsız ve uzman bir kurul tarafından incelenerek bir raporla açıklığa kavuşturulması sürecidir. Bu yöntem, özellikle 1904 Dogger Bank olayında olduğu gibi, olayların gelişim seyri konusundaki belirsizlikleri gidermeyi hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası uyuşmazlık çözüm yollarını sınıflandır.
Soruşturma (tahkik), siyasi çözüm yolları arasında yer alır.
Yöntemin temel işlevini belirlemek için hukuki/siyasi ayrımı önemlidir.
2
Soruşturma (tahkik) yönteminin 'maddi vakıa' odaklı yapısını hatırla.
Bu yöntem, uyuşmazlığın çıkış noktasındaki 'kim, ne zaman, nasıl yaptı' gibi sorulara cevap arar.
Soruşturmanın uzlaştırma ve arabuluculuktan en temel farkı, uyuşmazlığın esasına dair bir çözüm planı sunmamasıdır.
3
1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35 uyarınca raporun niteliğini değerlendir.
Komisyonun hazırladığı rapor kural olarak taraflar için bağlayıcı değildir.
Raporun sadece olayları tespit eden niteliği, soruşturma yönteminin tanımını tamamlar.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) - Maddi Vakıa Tespiti

Daha Fazla Pratik

Soruşturma raporunun bağlayıcı olmadığına dair 1907 Lahey Sözleşmesi'nin 35. maddesini inceleyerek uzlaştırma ile farklarını tablo haline getirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 145Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan müzakere (görüşme) usulünü; arabuluculuk, uzlaştırma ve tahkim gibi yöntemlerden ayıran en temel yapısal özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görüşmelerin uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan yürütülmesi ve sürece üçüncü bir tarafın dahil olmaması

Cevap

Görüşmelerin uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan yürütülmesi ve sürece üçüncü bir tarafın dahil olmaması
Müzakere, uyuşmazlık taraflarının kendi aralarında doğrudan iletişim kurarak çözüme ulaşmaya çalıştıkları bir yöntemdir. Bu yöntemi diğer tüm barışçıl çözüm yollarından ayıran en temel fark, sürece dahil olan tarafsız bir üçüncü tarafın (hakem, arabulucu, uzlaştırıcı veya komisyon) bulunmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Barışçıl çözüm yöntemlerini sınıflandır
Müzakere, arabuluculuk, uzlaştırma ve dostça girişim diplomatik yollar; tahkim ve yargı ise hukuki yollardır.
Yöntemlerin yapısal farklarını anlamak için temel ayrımı yapmak gerekir.
2
Müzakerenin ayırt edici unsurunu belirle
Müzakere, diğer tüm yöntemlerin aksine bir 'üçüncü taraf' (devlet, kişi veya örgüt) katılımı gerektirmez; doğrudan taraflar arasındadır.
Soru kökünde istenen temel yapısal fark bu noktada ortaya çıkar.
3
Seçenekleri bu kritere göre ele
Doğrudan teması ve üçüncü tarafın yokluğunu belirten ifade doğru cevaptır.
Müzakereyi diğer yöntemlerden ayıran en belirgin tanım budur.

Anahtar Kavram

Müzakere (Görüşme) yönteminin doğrudan niteliği ve üçüncü tarafın eksikliği

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) müzakere yükümlülüğüne dair 'anlamlı müzakere' (meaningful negotiation) kriterlerini incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 146Soru →

İki devlet arasındaki bir sınır uyuşmazlığında, taraflar uyuşmazlığı bir tahkim heyetine götürme konusunda anlaşmış ve hazırladıkları tahkimnamede (compromis) uygulanacak hukuku 'yürürlükteki ikili sınır antlaşmaları ve uluslararası hukuk kuralları' ile sınırlandırmışlardır. Ancak hakem heyeti, taraflardan birinin coğrafi şartlar nedeniyle uğrayabileceği ağır mağduriyeti gerekçe göstererek, tahkimnamede açık bir yetki verilmediği halde 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) temelinde bir karar tesis etmiştir.

Bu duruma ilişkin aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyeti tahkimnamede açıkça yetkilendirilmediği halde 'ex aequo et bono' ilkesine dayanarak karar verdiği için 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) söz konusudur ve bu durum kararın geçersizliği/butlanı sonucunu doğurur.

Cevap

Hakem heyetinin taraflarca yetkilendirilmediği bir hukuki temele (ex aequo et bono) dayanarak karar vermesi 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) teşkil eder ve bu durum uluslararası hukukta hakem kararının geçersizliği (butlanı) sonucunu doğurur.
Doğru değerlendirme, hakem heyetinin tahkimnamede kendisine verilmeyen bir yetkiyi (ex aequo et bono) kullanarak karar vermesinin 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) oluşturduğunu ve bu durumun kararı hukuken geçersiz kıldığını ifade eden seçenektir. Uluslararası hukukta tahkim, tarafların rızasına dayalı bir süreçtir ve heyet ancak tarafların çizdiği sınırlar (tahkimname) içinde hareket edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimnamenin (Compromis) kapsamını analiz et.
Taraflar uygulanacak hukuku sadece antlaşmalar ve uluslararası hukuk kuralları ile sınırlandırmış, hakkaniyet ve nisfet yetkisi vermemiştir.
Tahkim heyetinin yetkisinin kaynağı, taraflar arasında imzalanan tahkimnamedir.
2
Hakkaniyet ve Nisfet (Ex Aequo et Bono) kuralının uygulanma şartını kontrol et.
Uluslararası hukukta (UAD Statüsü Madde 38/2 paralelinde) bu kuralın uygulanması için tarafların açık rızası gereklidir.
Hakemlerin hukuk kuralları dışına çıkabilmesi için taraflardan bu yönde özel bir talimat almaları şarttır.
3
Hakem heyetinin eylemini hukuki açıdan nitelendir.
Heyetin tahkimname dışına çıkması 'yetki aşımı' (excès de pouvoir) olarak tanımlanır.
Kendisine verilmeyen bir yetkiyi kullanan yargı organı yetki tecavüzünde bulunmuş olur.
4
Yetki aşımının hukuki sonucunu belirle.
Yetki aşımı ile malul olan uluslararası hakem kararları geçersizdir (batıldır).
Tahkimin rıza dayalı doğası gereği, rıza dışına çıkılan kararlar tarafları bağlamaz.

Anahtar Kavram

Tahkimde Yetki Aşımı (Excès de Pouvoir) ve Hakkaniyet (Ex Aequo et Bono) Şartı

İpuçları

1
Tahkim heyetinin yetkisinin temel kaynağının 'tahkimname' (compromis) olduğunu unutmayın.
2
Uluslararası hukukta hakemlerin 'hukuk dışına çıkarak' (hakkaniyetle) karar verebilmesi için tarafların bu konuda ne demesi gerekir?
3
Yetki verilmeyen bir alanda karar verilmesi, uluslararası hukukta 'butlan' (geçersizlik) sebeplerinden biridir.

Daha Fazla Pratik

Tahkim kararlarının butlan (geçersizlik) sebeplerini (rüşvet, usul hatası, yetki aşımı vb.) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 147Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'arabuluculuk' yönteminde, üçüncü tarafın (arabulucu) uyuşmazlığın çözümündeki rolü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üçüncü taraf, uyuşmazlığın esasına yönelik aktif bir rol üstlenerek taraflara somut çözüm önerileri sunar.

Cevap

Arabuluculuk yönteminde üçüncü tarafın, uyuşmazlığın esasına yönelik aktif bir rol üstlenerek taraflara somut çözüm önerileri sunması doğru bir ifadedir.
Arabuluculuk (mediation), uyuşmazlığın tarafları ile üçüncü bir taraf (devlet, örgüt veya şahıs) arasındaki iletişim sürecidir. Arabulucuyu dostça girişimden ayıran temel fark, arabulucunun uyuşmazlığın esasına girerek taraflara 'çözüm önerisi sunma' (making proposals for settlement) yetkisinin olmasıdır. Bu öneriler tarafları bağlamasa da uyuşmazlığın sonlanması için aktif bir zemin oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yöntemlerinde üçüncü tarafın müdahale düzeyini belirle.
Dostça girişimde sadece ortam sağlanırken, arabuluculukta içeriğe (çözüme) yönelik katkı sağlanır.
Arabuluculuğu diğer diplomatik yollardan ayıran en temel fark çözüm önerisi sunma yetkisidir.
2
Sunulan çözümün hukuki niteliğini analiz et.
Sunulan öneriler tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir.
Diplomatik çözüm yolları tarafların rızasına dayalıdır ve yargısal bir karar üretmez.

Anahtar Kavram

Arabulucunun Aktif Rolü ve Çözüm Önerisi Sunma Yetkisi

Alternatif Yöntem

Uyuşmazlık çözüm yollarını 'aktiflik' düzeyine göre sıralayarak sonuca ulaşabilirsiniz: Müzakere (En düşük dış müdahale) < Dostça Girişim < Arabuluculuk < Uzlaştırma < Tahkim/Yargı (En yüksek bağlayıcılık).
Tahmini Süre:45s
Soru 148Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları kapsamında; üçüncü bir tarafın, uyuşmazlığın taraflarını sadece bir araya getirmekle yetindiği, görüşmelere bizzat katılmadığı ve uyuşmazlığın esasına yönelik herhangi bir çözüm planı sunmadığı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Cevap

Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)
Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), uyuşmazlığın tarafları arasındaki diyaloğun tamamen koptuğu durumlarda üçüncü bir tarafın (devlet, örgüt veya kişi) tarafları bir araya getirmek için gösterdiği çabadır. Bu yöntemde üçüncü tarafın rolü 'pasif'tir; görüşmelere katılmaz ve çözüm önerisi sunmaz. Taraflar müzakereye başladığında üçüncü tarafın görevi sona erer.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın rolünü analiz etme
Üçüncü tarafın pasif bir rolde olduğu, sadece tarafları masaya oturttuğu tespit edildi.
Soruda üçüncü tarafın 'sadece bir araya getirmekle yetindiği' ve 'çözüm planı sunmadığı' vurgulanmaktadır.
2
Kavramları karşılaştırma
Arabuluculukta aktif rol (öneri sunma) varken, Dostça Girişimde pasif rol (iletişim başlatma) olduğu ayrımı yapıldı.
KPSS formatında bu iki kavram arasındaki yetki farkı en temel ayrım noktasıdır.

Anahtar Kavram

Dostça girişimde üçüncü tarafın sadece kolaylaştırıcı (facilitator) rolü üstlenmesi.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın içeriğine hiç karışmadığı yöntemi düşünün.

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ve uzlaştırma arasındaki 'rapor sunma' ve 'bağlayıcılık' farklarını tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 149Soru →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözüme kavuşturulması kapsamında başvurulan tahkim (hakemlik) yöntemini; arabuluculuk, uzlaştırma ve dostça girişim gibi yöntemlerden ayıran en temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargılama sonucunda verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı ve kesin olması

Cevap

Hakem heyeti tarafından verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı ve kesin olması tahkimin en temel özelliğidir.
Tahkim (hakemlik), tarafların uyuşmazlığı kendi seçtikleri hakemler vasıtasıyla ve hukuka uygun olarak kesin ve bağlayıcı bir kararla çözme iradesidir. Diplomatik çözüm yollarından (arabuluculuk, uzlaştırma) farklı olarak, tahkim sonucunda verilen karar taraflar için hukuki bir yükümlülük yaratır ve karara uyulmaması uluslararası hukukta bir ihlal sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası uyuşmazlık çözüm yollarını kategorize etme
Yollar 'diplomatik' (arabuluculuk, uzlaştırma vb.) ve 'hukuki' (tahkim, yargısal çözüm) olarak ikiye ayrılır.
Yöntemler arasındaki temel farkın bağlayıcılık düzeyinde olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Tahkimin hukuki sonucunu inceleme
Tahkim sonucunda verilen karar 'hakem kararı' (award) olarak adlandırılır ve taraflar üzerinde antlaşma hükmünde bağlayıcılığa sahiptir.
Tahkimi uzlaştırma gibi tavsiye niteliğindeki yollardan ayıran unsuru belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Tahkimin Bağlayıcılığı

İpuçları

1
Uyuşmazlık çözüm yollarını 'tavsiye niteliğinde olanlar' ve 'bağlayıcı olanlar' olarak ikiye ayırın.

Daha Fazla Pratik

Tahkim ile Uluslararası Adalet Divanı (UAD) arasındaki benzerlik ve farkları (hakem seçimi, mahkeme yapısı) çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 150Soru →

Birleşmiş Milletler'in temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) nezdindeki çekişmeli davalarda (contentious cases), Divan Statüsü uyarınca sadece aşağıdaki süjelerden hangisi taraf (party) olma ehliyetine sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devletler

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı nezdindeki davalarda sadece devletler taraf olabilir.
Doğru yanıt olan devletlerin taraf olma ehliyeti, UAD Statüsü'nün 34. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca Divan, sadece devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıkları karara bağlamakla görevlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 34. maddesi incelenmelidir.
Statü'nün 34/1. maddesi 'Divan önündeki davalarda sadece devletler taraf olabilir' hükmünü amirdir.
Divan'ın çekişmeli yargı yetkisinin kapsamını belirleyen temel kural budur.
2
Diğer uluslararası hukuk süjelerinin (örgütler, bireyler vb.) Divan önündeki konumu değerlendirilmelidir.
Bu süjeler danışma görüşü sürecine dahil olabilir ancak taraf sıfatıyla dava açamaz veya davalı olamazlar.
UAD, devletler arası bir yargı organı olarak tasarlanmıştır.

Anahtar Kavram

UAD Nezdinde Taraf Ehliyeti (Locus Standi)
Soru 151Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlıkta, tarafların rızasıyla sürece dahil olan bir üçüncü taraf; sadece taraflar arasındaki iletişimi kolaylaştırmakla kalmamış, aynı zamanda müzakerelere aktif olarak katılmış, uyuşmazlığın esasına (merits) yönelik somut çözüm taslakları hazırlamış ve taraflara üzerinde anlaşabilecekleri yazılı bir orta yol önermiştir.

Bu uyuşmazlık çözüm yönteminin karakteristik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm önerileri sunması bu süreci 'arabuluculuk' (mediation) yapar ve bu öneriler taraflarca kabul edilmedikçe hukuken bağlayıcı değildir.

Cevap

Arabuluculukta üçüncü taraf uyuşmazlığın esasına yönelik öneriler sunabilir ancak bu öneriler taraflar kabul etmedikçe bağlayıcı değildir.
Arabuluculuk yöntemi, üçüncü bir tarafın taraflar arasındaki müzakerelere aktif olarak katıldığı ve uyuşmazlığın esasına (merits) dair kendi çözüm önerilerini sunabildiği bir barışçıl çözüm yoludur. Bu yöntemi dostça girişimden ayıran temel fark, üçüncü tarafın sadece aracı olmakla kalmayıp uyuşmazlığın içeriğine müdahil olmasıdır. Ancak bu öneriler, tahkim veya yargı kararlarından farklı olarak, taraflar tarafından kabul edilmedikçe hukuken bir bağlayıcılık taşımaz.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın faaliyetini analiz etme
Aktif katılım ve esasa yönelik öneri sunma tespiti
Yöntemi dostça girişimden ayırmak için esasa müdahale düzeyine bakılmalıdır.
2
Yöntemi sınıflandırma
Arabuluculuk (Mediation)
Dostça girişimde üçüncü taraf pasifken, arabuluculukta aktif rol üstlenir.
3
Hukuki sonucu belirleme
Bağlayıcı olmayan tavsiye niteliği
Siyasi/diplomatik çözüm yollarının tamamı (tahkim ve yargı hariç) kural olarak bağlayıcı değildir.

Anahtar Kavram

Arabuluculuğun Aktif Rolü ve Bağlayıcılık Statüsü

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ile Uzlaştırma (Conciliation) arasındaki 'resmi komisyon' ve 'bağlayıcı olmayan rapor' farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 152Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 61.61. maddesi uyarınca, Divan tarafından verilmiş ve kesinleşmiş bir hükme karşı olağanüstü bir yol olarak düzenlenen revizyon (yargılamanın yenilenmesi) süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Revizyon talebinin Divan'a sunulması, asıl kararın icrasını kendiliğinden (ipso facto) durdurur ve devletlerin karara uyma yükümlülüğünü askıya alır.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı nezdindeki revizyon başvurusu asıl hükmün icrasını kendiliğinden durdurmaz; aksine Divan, revizyon talebini incelemeye başlamadan önce taraflardan mevcut hükmün gereklerini yerine getirmelerini isteyebilir.
Revizyon başvurusu, UAD Statüsü madde 61/361/3 uyarınca kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Divan, revizyon yargılamasını kabul etmeden önce, taraf devletin önceki hükmün gereklerini yerine getirmiş olması şartını (compliance) koşabilir. Bu durum, Divan kararlarının bağlayıcılığını ve kesinliğini (res judicata) koruma amacı taşır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 61.61. maddesinin incelenmesi
Revizyonun bir 'yeni vakıa' (new fact) şartına bağlı olduğu görülür.
Revizyonun hukuki dayanağını ve sınırlarını belirlemek için.
2
Süre şartlarının kontrol edilmesi
Öğrenmeden itibaren 66 ay ve hükümden itibaren 1010 yıllık süreler tespit edilir.
Usuli şartların doğruluğunu teyit etmek için.
3
İcra üzerindeki etkinin değerlendirilmesi
Statü madde 61/361/3 uyarınca, başvurunun icrayı otomatik askıya almadığı, Divan'ın ön şart olarak uyum talep edebileceği anlaşılır.
Hatalı olan seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

UAD Kararlarının Revizyonu (Olağanüstü Kanun Yolu)

İpuçları

1
UAD kararları kural olarak kesin ve bağlayıcıdır; bu yüzden revizyon şartları oldukça dardır.
2
Revizyon başvurusu için hem 'öğrenme anından' hem de 'hüküm anından' itibaren işleyen iki farklı süreye dikkat edin.
3
Divan Statüsü madde 61/361/3'te kararın icrasının ertelenip ertelenmeyeceğine dair Divan'ın takdir yetkisi olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü madde 6060 uyarınca düzenlenen 'hükmün yorumlanması' (interpretation) yolu ile revizyon yolu arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 153Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan, uyuşmazlığın tarafları arasında herhangi bir üçüncü tarafın (devlet, uluslararası örgüt veya kişi) katılımı olmaksızın gerçekleştirilen doğrudan temas sürecine ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakere (Görüşme)

Cevap

Müzakere (Görüşme), uyuşmazlığın tarafları arasında herhangi bir üçüncü tarafın katılımı olmadan yürütülen doğrudan temas yöntemidir.
Müzakere (Görüşme), uluslararası hukukta uyuşmazlıkların çözümünde tarafların kendi aralarında doğrudan iletişim kurdukları, uyuşmazlığın esasına yönelik görüş alışverişinde bulundukları ve herhangi bir dış aktörün (üçüncü taraf) sürece dahil olmadığı yöntemdir. Bu doğrudan temas özelliği, müzakereyi arabuluculuk, uzlaştırma veya dostça girişim gibi diğer barışçıl çözüm yollarından ayıran en belirgin yapısal özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yönteminin temel yapısal özelliğini belirleme
Üçüncü bir tarafın (arabulucu, uzlaştırıcı, hakem vb.) süreçte bulunmadığı tespit edilir.
Müzakereyi diğer tüm barışçıl çözüm yollarından ayıran temel fark, tarafların doğrudan temasıdır.
2
Tanıma uygun terimi seçenekler arasından bulma
Müzakere (Görüşme) terimi bu tanımı karşılayan tek diplomatik yöntemdir.
Arabuluculuk, uzlaştırma ve dostça girişimde mutlaka bir üçüncü tarafın varlığı gerekir.

Anahtar Kavram

Müzakere (Görüşme) yönteminin doğrudanlık ve üçüncü taraf yokluğu ilkesi.

İpuçları

1
Uyuşmazlığın tarafları olan iki devletin, aralarına kimseyi almadan konuştuğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Müzakere yönteminde tarafların uyması gereken 'iyiniyet' (good faith) kuralının önemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 154Soru →

Uluslararası hukukta devletler arasındaki uyuşmazlıkların tahkim (hakemlik) yoluyla çözümü sürecinde, taraflar uyuşmazlığın esasını ve hakemlerin yetkilerini bir 'Tahkim Sözleşmesi' (Compromis) ile belirlerler. Tarafların, uyuşmazlığın 'yürürlükteki uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde' çözülmesini kararlaştırdığı ve hakem heyetine bu yönde yetki verdiği bir olayda; heyetin, uyuşmazlığı tarafların bu yönde ayrıca ve açık bir yetkilendirmesi bulunmaksızın 'hakkaniyet ve nisfet' (exex aequoaequo etet bonobono) prensibi uyarınca karara bağlaması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuçla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyeti, tahkimnamede öngörülen yetki sınırlarını aşarak (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) uyuşmazlığı karara bağladığı için söz konusu hakem kararı hukuken geçersizdir ve taraflarca hükümsüzlüğü ileri sürülebilir.

Cevap

Hakem heyetinin tarafların açık rızası olmadan hakkaniyet ve nisfet uyarınca karar vermesi yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) teşkil eder ve bu durum kararın hukuken geçersizliğine (butlanına) yol açar.
Doğru seçenek, hakem heyetinin tahkimnamede kendisine verilen 'hukuk kurallarını uygulama' yetkisini aşarak tarafların izni olmayan 'hakkaniyetle çözüm' yoluna gitmesinin bir yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) oluşturduğunu ve bunun kararın hükümsüzlüğüne yol açacağını doğru ifade etmektedir. Tahkimde hakemler, tarafların çizdiği sınırların dışına çıkamazlar; aksi takdirde verilen karar hukuki temelini kaybeder.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki temelini belirleme
Tahkim, tarafların uyuşmazlığı kendi seçtikleri hakemlere ve kendi belirledikleri kurallara göre çözme iradesine (Tahkim Sözleşmesi/Compromis) dayanır.
Yargı yetkisinin kaynağını anlamak için tarafların iradesi esastır.
2
ExEx aequoaequo etet bonobono (Hakkaniyet ve nisfet) şartlarını inceleme
Uluslararası hukukta (UAD Statüsü m. 38/2 dahil) bu ilkenin uygulanabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının 'açık rızası' şarttır.
Hukuk kurallarının dışına çıkılarak 'hakkaniyetli' bir çözüm üretilmesi, yargıcın/hakemin yetkilerini olağanüstü genişletir.
3
Yetki aşımı (exceˋsexcès dede pouvoirpouvoir) kavramını uygulama
Eğer taraflar uyuşmazlığın 'hukuk kuralları' ile çözülmesini istemiş ancak heyet 'hakkaniyetle' karar vermişse, heyet kendine verilen yetkiyi aşmıştır.
Tahkimname hakemlerin anayasasıdır; bu metnin dışına çıkılması usuli bir sakatlıktır.
4
Hukuki sonucu tespit etme
Yetki aşımı, uluslararası tahkim kararlarının butlanı (geçersizliği) için öngörülen temel sebeplerden biridir.
Hukuka aykırı veya yetki dışı bir karar, devletlerin egemenliklerine dayalı rıza prensibini ihlal ettiği için bağlayıcı sayılamaz.

Anahtar Kavram

Tahkimnamede (CompromisCompromis) Belirlenen Yetki Sınırları ve ExEx AequoAequo etet BonoBono Şartı
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 155Soru →

Birleşmiş Milletler'in başlıca yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan kararlarının taraflarca yerine getirilmemesi durumunda, uyuşmazlığın diğer tarafı kararın icrasını sağlamak için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine başvurabilir.

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı kararlarının uygulanmaması durumunda, uyuşmazlığın diğer tarafının kararın icrasını sağlamak için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine başvurma hakkı bulunmaktadır.
Doğru ifade, Divan kararlarının icrası için Güvenlik Konseyine başvurulabileceğini belirten seçenektir. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 9494. maddesinin ikinci fıkrası, uyuşmazlığın bir tarafının Divan kararından doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, diğer tarafın Güvenlik Konseyine başvurabileceğini ve Konseyin kararın yerine getirilmesi için tavsiyelerde bulunabileceğini veya önlemler alabileceğini düzenlemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) hukuki statüsünü ve BM Sistemi içindeki yerini belirlemek.
UAD, Birleşmiş Milletler'in başlıca yargı organıdır ve hem kendi Statüsü'ne hem de BM Şartı'na tabidir.
Kurumsal yapının ve yetkilerin hangi temel belgelerde düzenlendiğini anlamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri Divan Statüsü ve BM Şartı hükümleriyle karşılaştırmak.
Taraf ehliyeti, yargı yetkisinin niteliği ve danışma görüşlerinin bağlayıcılığına ilişkin yanlış bilgiler elenmiştir.
Hatalı seçenekleri doğru hukuki dayanaklarla (Madde 34,3634, 36 vb.) elemek çözümün temelidir.
3
Divan kararlarının icrası ve zorlama mekanizmasını analiz etmek.
BM Şartı'nın 94/294/2. maddesinin, karara uymayan devlete karşı Güvenlik Konseyine başvurma imkanı tanıdığı tespit edilmiştir.
Kararların infazı aşamasındaki yetkili organın belirlenmesi istenmektedir.

Anahtar Kavram

Birleşmiş Milletler Şartı Madde 94 uyarınca UAD kararlarının icrası ve Güvenlik Konseyi'nin rolü.

İpuçları

1
Birleşmiş Milletler sisteminde kararların uygulanmasını denetleyen siyasi-güvenlik organını düşünün.

Daha Fazla Pratik

UAD'nin yargı yetkisini kabul etme yolları (Tahkim şartı, özel anlaşma, forum prorogatum ve zorunlu yetki beyanı) arasındaki farkları inceleyerek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 156Soru →

İki devlet arasında yaşanan bir siyasi gerginlikte, uyuşmazlığın çözümü için sürece dahil olan üçüncü bir devletin temsilcisi; tarafları bir araya getirmenin ötesine geçerek uyuşmazlığın esasına yönelik somut bir 'uzlaşı planı' hazırlayıp taraflara sunmuştur. Üçüncü tarafın bu şekilde aktif bir rol üstlendiği barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arabuluculuk

Cevap

Arabuluculuk yöntemi, üçüncü tarafın tarafları bir araya getirmekle kalmayıp çözüm için somut öneriler sunması ile karakterize edilir.
Doğru yanıt olan arabuluculuk yönteminde, uyuşmazlığın tarafları dışındaki üçüncü bir kişi veya kurum (devlet, örgüt vb.), tarafları sadece müzakere masasına davet etmekle kalmaz; aynı zamanda uyuşmazlığın çözümü için kendi önerilerini içeren taslaklar veya planlar sunarak sürece aktif bir müdahalede bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlıktaki aktörlerin belirlenmesi
Soruda uyuşmazlık tarafları dışında 'üçüncü bir devletin temsilcisi' olduğu belirtilmiştir.
Müzakere seçeneğini elemek için üçüncü tarafın varlığını teyit etmek gerekir.
2
Üçüncü tarafın rolünün analiz edilmesi
Üçüncü tarafın sadece iletişim kurmadığı, 'somut bir uzlaşı planı' sunduğu görülmektedir.
Dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki ayrımı yapmak için üçüncü tarafın öneri sunup sunmadığına bakılır.
3
Sonucun hukuk tekniği ile eşleştirilmesi
Uluslararası hukukta taraflara çözüm önerisi sunan aktif üçüncü taraf faaliyeti arabuluculuktur.
Tanım gereği aktif rol arabuluculuğu işaret eder.

Anahtar Kavram

Arabuluculukta Üçüncü Tarafın Aktif Rolü

İpuçları

1
Üçüncü tarafın tarafları sadece masaya mı oturttuğuna yoksa bir çözüm mü önerdiğine dikkat edin.
2
Uyuşmazlığın esasına girip öneri sunmak, 'dostça girişim'den bir adım öteye geçmektir.

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ve uzlaştırma (conciliation) arasındaki farkı, yani tek kişilik müdahale ile komisyon usulü arasındaki ayrımı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 157Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemleri arasında yer alan uzlaştırma (conciliation); uyuşmazlığın, tarafların güvenini kazanmış tarafsız bir kurul veya komisyon tarafından hem maddi vakıalar hem de hukuki yönler açısından incelenerek bir çözüm önerisi sunulması sürecidir. Bazı çok taraflı uluslararası sözleşmelerde (örneğin 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi veya 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi) uyuşmazlığın çözümü için bu yönteme başvurulması 'zorunlu uzlaştırma' (mandatory conciliation) usulü olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, 'zorunlu uzlaştırma' usulü ve bu süreç sonucunda hazırlanan komisyon raporunun hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma yöntemi sonucunda hazırlanan rapor, uyuşmazlığın çözümüne yönelik somut öneriler içerse de taraflar için hukuki bağlayıcılığı olmayan bir tavsiye niteliğindedir.

Cevap

Uzlaştırma yöntemi sonucunda hazırlanan rapor, taraflar için hukuki bağlayıcılığı bulunmayan bir tavsiye niteliğindedir.
Uluslararası hukukta uzlaştırma yöntemi, diplomatik (yargı dışı) çözüm yolları arasında yer alır. Bu yöntemin en temel özelliği, tarafsız bir komisyonun sunduğu raporun ve çözüm önerilerinin hukuki bağlayıcılığının bulunmamasıdır. 'Zorunlu uzlaştırma' içeren sözleşmelerde dahi devletlerin yükümlülüğü sadece uyuşmazlığı komisyona sunmakla sınırlıdır; komisyonun getirdiği önerileri kabul edip etmemek devletlerin egemenlik yetkisindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Uzlaştırma yönteminin işlevsel tanımının yapılması
Uzlaştırmanın hem vakıa tespiti (soruşturma) hem de çözüm önerisi (arabuluculuk) unsurlarını içeren hibrit bir diplomatik çözüm yolu olduğu belirlendi.
Yöntemin kapsamını ve diğer barışçıl çözüm yollarından farkını anlamak için gereklidir.
2
'Zorunlu uzlaştırma' kavramının analiz edilmesi
Bazı sözleşmelerdeki 'zorunlu' ibaresinin, uyuşmazlığın komisyona götürülmesi (usuli başvuru) ile sınırlı olduğu, sonucun niteliğini değiştirmediği görüldü.
Öğrencilerin 'zorunlu başvuru' ile 'zorunlu sonuç' arasındaki farkı ayırt etmesi beklenir.
3
Uzlaştırma raporunun hukuki etkisinin değerlendirilmesi
Tahkim ve yargı yollarından farklı olarak uzlaştırma raporunun taraflar üzerinde bağlayıcı bir hüküm (res judicata) oluşturmadığı, sadece tavsiye mahiyetinde olduğu saptandı.
Yöntemin hukuki karakteristiğini belirleyen en temel özellik budur.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma Yönteminin Bağlayıcılığı ve Zorunlu Uzlaştırma Rejimi

İpuçları

1
Diplomatik çözüm yolları ile hukuki (yargısal) çözüm yolları arasındaki en temel fark, kararın bağlayıcılığıdır.
2
Uzlaştırma komisyonunun hazırladığı metne 'karar' değil, 'rapor' denilmesinin nedenini düşünün.
3
Antlaşmalarla getirilen 'zorunlu uzlaştırma' şartı, devletleri masaya oturmaya zorlar ancak masadaki öneriyi kabul etmeye zorlamaz.

Daha Fazla Pratik

Uzlaştırma ile Tahkim arasındaki farkları 'kararın bağlayıcılığı' ve 'hakem seçimi' kriterleri üzerinden karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 158Soru →

Devlet A ve Devlet B arasındaki kıta sahanlığı sınırlandırmasına ilişkin uyuşmazlıkta, tarafların diplomatik ilişkileri kesilmiş durumdadır. Üçüncü bir taraf olan Devlet C, taraflara uyuşmazlığın çözümü için kendi başkentinde bir zirve düzenlemeyi teklif etmiş ve tarafların heyetleri arasında mesaj taşıyarak iletişimi yeniden başlatmıştır. Ancak Devlet C yetkilileri, görüşmeler sırasında uyuşmazlığın içeriğine dair herhangi bir hukuki veya siyasi çözüm planı sunmamış, sadece tarafların doğrudan müzakerelere başlaması için tarafsız bir zemin oluşturmakla yetinmiştir.

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları dikkate alındığında, Devlet C’nin sergilediği bu yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Cevap

Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), üçüncü bir tarafın tarafları sadece müzakere masasına oturtmakla yetindiği yöntemdir.
Dostça girişim (İyiniyet Hizmeti), uyuşmazlığın tarafları arasındaki iletişimin koptuğu durumlarda üçüncü bir tarafın bu iletişimi yeniden kurmak, tarafları masaya oturtmak veya onlara tarafsız bir görüşme mekanı sunmak suretiyle müzakereleri başlatmasıdır. Senaryoda Devlet C'nin mesaj taşıyarak iletişimi başlatması ve çözüm planı sunmadan sadece masada tutmaya çalışması, bu yöntemin en tipik örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın (Devlet C) eylemlerini analiz et.
Devlet C'nin taraflar arasında mesaj taşıdığı ve tarafsız bir görüşme zemini sunduğu görülmektedir.
Uyuşmazlık çözüm yöntemini belirlemek için üçüncü tarafın rolünün kapsamı tespit edilmelidir.
2
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına müdahale edip etmediğini kontrol et.
Devlet C'nin herhangi bir hukuki veya siyasi çözüm planı sunmadığı açıkça belirtilmiştir.
Çözüm önerisi sunulmaması, dostça girişimi arabuluculuktan ayıran en temel kriterdir.
3
Eylemleri uluslararası hukuk yöntemleri ile eşleştir.
Pasif kolaylaştırıcılık rolü 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) kavramına tam olarak uymaktadır.
İletişimi başlatma ve zemin sunma eylemleri bu yöntemin ayırt edici özellikleridir.

Anahtar Kavram

Dostça girişimde üçüncü tarafın rolü pasiftir ve temel amacı müzakere sürecini başlatmaktır.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın içeriğine dair bir çözüm planı sunup sunmadığına dikkat edin.
2
Sadece 'masayı kuran' ancak masadaki tartışmaya katılmayan tarafın rolünü düşünün.
3
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin tarafları New York'ta görüşmeye davet etmesi ancak bir plan sunmaması bu yöntemin klasik örneğidir.

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ile dostça girişim arasındaki 'çözüm planı sunma' farkını pekiştirmek için arabuluculuğun aktif rolüne dair senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 159Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan tahkim (hakemlik) usulü, devletlerin egemenlik hakları ile uyuşmazlığın yargısal bir mercide çözülme zorunluluğu arasında hassas bir denge kurmaktadır. Bu doğrultuda, tahkimin kurucu unsuru olan 'tahkimname' (compromis), hakemlerin seçimi ve kararın hukuki sonuçları bağlamında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakem heyeti, tarafların iradesine dayalı olarak geçici (ad hoc) veya kurumsal bir yapıda oluşturulur; uyuşmazlığın çözümünde taraflar yetki vermedikçe 'hakkaniyet ve nisfet' (ex aequo et bono) prensibine başvuramaz ve verilen karar taraflar için kesin hüküm teşkil eder.

Cevap

Hakem heyetinin taraflarca seçilmesi, tarafların açık rızası olmadan hakkaniyete göre karar verilememesi ve kararın bağlayıcı olması tahkimin temel özellikleridir.
Doğru ifade, tahkimin hem devletlerin rızasına dayanan 'iradi' yönünü (hakem seçimi, tahkimname ile sınırlandırma) hem de uyuşmazlığı bitiren 'yargısal' yönünü (bağlayıcılık, hakkaniyet için özel yetki şartı) tam olarak yansıtmaktadır. Uluslararası hukukta tahkim, tarafların uyuşmazlığı kendi seçtikleri hakemler vasıtasıyla ve hukuka saygı temelinde bağlayıcı olarak çözdüğü bir yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahkimin hukuki doğasını analiz etme
Tahkim, yargısal bir çözüm yolu olmasına rağmen temeli tarafların rızasına (tahkimnameye) dayanır.
Yargısal olması kararın bağlayıcı olduğunu, iradi olması ise tarafların süreci (hakem seçimi, usul) kontrol ettiğini gösterir.
2
Hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kuralının uygulanma şartını kontrol etme
Hakemler ancak taraflar tahkimnamede açıkça yetki vermişse bu ilkeye dayanabilir.
Normal şartlarda uyuşmazlıklar pozitif hukuka (antlaşmalar ve teamüller) göre çözülür; hakkaniyet istisnai bir yetkilendirmedir.
3
Kararın hukuki sonucunu belirleme
Tahkim kararı 'kesin hüküm' niteliğindedir ve bağlayıcıdır.
Bu özellik tahkimi; uzlaştırma, arabuluculuk ve dostça girişim gibi diplomatik yollardan ayıran en temel farktır.

Anahtar Kavram

Tahkimin Yargısal ve İradi Niteliği

Daha Fazla Pratik

Tahkim kararlarının iptal nedenlerini (yetki aşımı, yolsuzluk, usul hatası vb.) inceleyerek tahkimin denetim mekanizmalarını pekiştirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 160Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan 'uzlaştırma' (conciliation) usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzlaştırma yöntemi, uyuşmazlığın hem vakıalarını inceleyen hem de taraflara bağlayıcı olmayan çözüm şartları öneren karma bir nitelik taşır.

Cevap

Uzlaştırma yöntemi, uyuşmazlığın hem vakıalarını inceleyen hem de taraflara bağlayıcı olmayan çözüm şartları öneren karma bir nitelik taşır.
Uzlaştırma usulü, 'soruşturma' (inquiry) ve 'arabuluculuk' (mediation) yöntemlerinin özelliklerini bir araya getirir. Bu yöntemde kurulan komisyon, uyuşmazlığın sebeplerini ve olayları detaylıca inceler (vakıa tespiti) ve ardından tarafların kabul edebileceği bir çözüm raporu hazırlar. Ancak bu rapor, tahkim veya mahkeme kararlarının aksine tarafları hukuken bağlamaz; sadece bir tavsiye niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemin tanımını analiz etme
Uzlaştırma, uyuşmazlığın bir komisyon tarafından incelenmesi sürecidir.
Yöntemin temel işleyişini anlamak için gereklidir.
2
Yöntemin içeriğini ve yetki sınırlarını belirleme
Komisyonun hem olayları (vakıaları) araştırdığı hem de bir çözüm planı sunduğu belirlenir.
Uzlaştırmayı soruşturma yönteminden ayıran temel fark budur.
3
Hukuki sonucu (bağlayıcılığı) değerlendirme
Sunulan raporun tarafları zorunlu tutmadığı, sadece tavsiye niteliğinde olduğu görülür.
Uzlaştırmayı tahkimden ayıran en kritik hukuki fark budur.

Anahtar Kavram

Uzlaştırmanın Hibrit Niteliği ve Bağlayıcı Olmaması

İpuçları

1
Uzlaştırmayı diğer yöntemlerden ayıran 'karma' (hibrit) yapıya odaklanın.
2
Uzlaştırmanın bir 'yargı' kararı mı yoksa bir 'öneri' mi sunduğunu hatırlayın.
3
Tahkim ile uzlaştırma arasındaki en temel fark 'bağlayıcılık' konusudur; uzlaştırma bağlayıcı değildir.

Daha Fazla Pratik

Uzlaştırma ile Tahkim arasındaki farkları gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 8 / 19Sonraki
Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü Alıştırma Soruları — KPSS Uluslararası İlişkiler — Sayfa 8 | Examkin