Examkin

Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 soru

Soru 161Soru →

Uluslararası hukukun gelişim sürecinde 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi ile kurumsallaşan 'soruşturma' (tahkik) komisyonlarının uyuşmazlıkların barışçıl çözümündeki rolü incelendiğinde; hazırlanan raporun hukuki mahiyeti ve taraflar üzerindeki etkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rapor, uyuşmazlık konusu maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlı olup bir hakem kararı niteliği taşımaz ve taraflara uyuşmazlığın esası hakkında tam bir hareket serbestisi bırakır.

Cevap

Raporun maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlı olduğu, hakem kararı niteliği taşımadığı ve taraflara tam bir serbesti bıraktığını belirten ifade doğrudur.
Soruşturma (tahkik) yönteminde komisyonun temel görevi, uyuşmazlığa neden olan olayları (maddi vakıaları) tarafsız ve kapsamlı bir şekilde inceleyerek raporlamaktır. 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesi, bu raporun hukuki niteliğini net bir şekilde tanımlamıştır: Rapor bir 'hakem kararı' niteliğinde değildir ve taraflara raporun içeriğine uyup uymama konusunda tam bir hareket serbestisi bırakır. Bu nedenle, raporun vakıa tespitiyle sınırlı olduğunu ve bağlayıcı olmadığını ifade eden seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma (tahkik) yönteminin hukuki dayanağını ve amacını belirle.
Yöntem, 18991899 ve 19071907 Lahey Sözleşmeleri ile düzenlenmiş olup amacı uyuşmazlığın temelindeki 'maddi vakıaları' tarafsız bir komisyonla saptamaktır.
Soruşturma, hukuki değerlendirme yapmaktan ziyade olayların nasıl gerçekleştiğini netleştirir.
2
19071907 Lahey Sözleşmesi Madde 3535 hükmünü analiz et.
Sözleşme, hazırlanan raporun bir 'hakem kararı' (award) olmadığını ve taraflara raporun sonuçları karşısında tam serbesti bırakıldığını hükme bağlar.
Bu hüküm, soruşturmayı tahkimden (hakemlikten) ayıran en temel farktır.
3
Seçeneklerdeki 'bağlayıcılık' ve 'içerik' unsurlarını karşılaştır.
Soruşturmanın bağlayıcı olmadığını ve çözüm önerisi sunmadığını saptayan seçenek en doğru yaklaşımdır.
Diğer seçenekler soruşturmayı tahkim veya uzlaştırma ile karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Soruşturma (tahkik) raporunun hukuki niteliği ve bağlayıcı olmaması (19071907 Lahey Sözleşmesi Madde 3535)

İpuçları

1
Soruşturma yöntemi uyuşmazlığın 'hukuki' yönünden ziyade 'fiili' (olaylar) yönüyle ilgilenir.
2
19071907 Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesini ve soruşturmanın tahkimden (hakemlikten) farkını düşünün.
3
Bu yöntemde hazırlanan raporun tarafların iradesini kısıtlayıp kısıtlamadığına ve çözüm önerisi sunup sunmadığına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma (Tahkik) ile Uzlaştırma (Conciliation) arasındaki rapor içeriği farkını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 162Soru →

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözüme kavuşturulmasında başvurulan yöntemlerden biri olan tahkim (hakemlik) usulünü; arabuluculuk, uzlaştırma ve dostça girişim gibi yöntemlerden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sürecin sonunda verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı ve kesin olması

Cevap

Sürecin sonunda verilen kararın uyuşmazlığın tarafları için hukuken bağlayıcı ve kesin olması
Tahkim (hakemlik) usulü, arabuluculuk veya uzlaştırma gibi diğer barışçıl çözüm yollarından farklı olarak yargısal (judicial) bir nitelik taşır. Bu yöntem sonucunda hakem heyeti tarafından verilen kararlar uyuşmazlığın tarafları için kesin ve hukuken bağlayıcıdır. Arabuluculuk ve uzlaştırma gibi yöntemlerde ise sunulan raporlar veya öneriler sadece taraflara yol gösteren birer tavsiye niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Çözüm yollarının hukuki niteliğini analiz et
Tahkim ve yargısal çözüm (UAD) bağlayıcı sonuç doğurur; diğerleri (arabuluculuk vb.) ise siyasi/diplomatik niteliktedir.
Yöntemlerin birbirinden ayrıldığı temel nokta hukuki bağlayıcılıktır.
2
Tahkimin tanımını hatırla
Tahkim, tarafların seçtiği hakemler eliyle uyuşmazlığın 'hukuka saygı temelinde' ve 'bağlayıcı bir kararla' çözülmesidir.
Tanımdaki 'bağlayıcı karar' vurgusu ayırt edici unsurdur.
3
Seçenekleri karşılaştır
Bağlayıcılık ve kesinlik tahkimi uzlaştırma ve arabuluculuktan ayıran en net özelliktir.
KPSS düzeyinde tahkimin en sık sorulan temel karakteristiği kararın bağlayıcılığıdır.

Anahtar Kavram

Tahkim kararlarının (award) bağlayıcılığı

İpuçları

1
Tahkimin siyasi bir yöntem mi yoksa yargısal bir yöntem mi olduğunu düşünün.
2
Mahkeme kararları ile uzlaştırma raporları arasındaki en temel fark 'sonucun uygulanma zorunluluğu'dur.

Daha Fazla Pratik

Tahkim ile Uluslararası Adalet Divanı (yargısal çözüm) arasındaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 163Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 'İhtiyari Kayıt' olarak bilinen 36/2.36/2. maddesi kapsamında zorunlu yargı yetkisini kabul eden A Devleti, beyanına şu kısıtlamayı koymuştur: 'Divan'ın zorunlu yargı yetkisini davanın açılmasından önceki 1212 aydan daha kısa bir süre önce kabul etmiş olan devletlerin taraf olduğu uyuşmazlıklar Divan'ın yetkisi dışındadır.' B Devleti ise 11 Ocak 20242024 tarihinde hiçbir kısıtlama içermeyen bir beyanla zorunlu yargı yetkisini kabul etmiştir. 11 Haziran 20242024 tarihinde A Devleti, B Devleti aleyhine bir dava açmış; B Devleti ise A'nın beyanındaki kısıtlamaya dayanarak Divan'ın yetkisiz olduğunu ileri sürmüştür.

Bu hukuki uyuşmazlıkta Divan'ın yargı yetkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: B Devleti'nin itirazı yerindedir; karşılıklılık ilkesi uyarınca, davalı devlet, davacı devletin kendi beyanıyla getirdiği kısıtlamadan yararlanabilir ve Divan'ın yetkisi tarafların rızasının çakıştığı 'en dar ortak payda' ile sınırlıdır.

Cevap

B Devleti'nin itirazı haklıdır; çünkü karşılıklılık ilkesi gereği, davalı devlet, davacı devletin beyanındaki 12 aylık bekleme süresi kısıtlamasından yararlanabilir ve Divan'ın yargı yetkisini engelleyebilir.
Divan'ın yargı yetkisi devletlerin rızasına dayanır ve Statü m. 36/236/2 uyarınca yapılan beyanlar karşılıklılık ilkesine tabidir. Karşılıklılık ilkesi uyarınca, Divan'ın yargı yetkisi tarafların rızasının çakıştığı en dar alanla sınırlıdır. Bu uyuşmazlıkta, davacı devlet (A), davanın açılmasından önceki 1212 ay içinde yargı yetkisini kabul edenlerin kendisini dava etmesini yasakladığı için, karşılıklılık gereği kendisi de bu durumdaki bir devleti (B) aynı süre zarfında dava edemez. B Devleti, davanın açıldığı tarihte sadece 66 aylık bir kıdeme sahip olduğundan, A'nın beyanındaki kısıtlama karşılıklılık yoluyla B'ye bir savunma hakkı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarafların sunduğu ihtiyari kayıt (Statü m. 36/2) beyanlarını ve içerdikleri kısıtlamaları analiz etmek.
A Devleti'nin, kendisini dava eden devletler için 12 aylık bir kıdem şartı (zaman kısıtlaması) getirdiği, B Devleti'nin ise kısıtlamasız bir beyan verdiği belirlenir.
Yargı yetkisinin sınırlarını belirlemek için rızanın kapsamını ve türünü anlamak gerekir.
2
Karşılıklılık (Reciprocity) ilkesini uyuşmazlığa uygulamak.
Davalı konumundaki B Devleti, davacı konumundaki A Devleti'nin beyanında yer alan kısıtlamayı A'ya karşı bir savunma (itiraz) olarak ileri sürer.
Divan'ın yargı yetkisi, tarafların beyanlarının çakıştığı 'en dar ortak payda' üzerinden yürür.
3
Olay tarihlerini kısıtlamalar ışığında kontrol etmek.
B Devleti yargı yetkisini 1 Ocak 2024'te kabul etmiş, dava ise 1 Haziran 2024'te (6 ay sonra) açılmıştır. Bu süre, A'nın beyanındaki 12 aylık şartın altındadır.
Kısıtlamanın fiili uyuşmazlığa engel teşkil edip etmediğini matematiksel olarak doğrulamak gerekir.
4
Divan'ın yetki kararını belirlemek.
Divan, karşılıklılık uyarınca 12 aylık sürenin dolmamış olması nedeniyle yargı yetkisine sahip olmadığına karar verir.
Rıza her iki tarafın beyanındaki şartlar dahilinde çakışmadığı için Divan'ın yetkisi doğmaz.

Anahtar Kavram

İhtiyari Kayıt ve Karşılıklılık İlkesi (Reciprocity)

Daha Fazla Pratik

UAD'nin 'Norveç Kredileri' (Norwegian Loans) ve 'Interhandel' davalarını inceleyerek karşılıklılık ilkesinin zaman ve konu bazlı çekincelerde nasıl uygulandığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 164Soru →

1907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesinde düzenlenen ve uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "soruşturma" (tahkik) usulü çerçevesinde hazırlanan komisyon raporunun hukuki niteliği ve kapsamı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece uyuşmazlığa temel teşkil eden maddi vakıaların (olayların) saptanmasıyla sınırlıdır ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı olmayan bir belge niteliğindedir.

Cevap

Soruşturma raporu sadece uyuşmazlığa temel teşkil eden maddi vakıaların (olayların) saptanmasıyla sınırlıdır ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça bağlayıcı değildir.
Doğru seçenek, soruşturma (tahkik) yönteminin uluslararası hukuktaki teknik tanımını tam olarak yansıtmaktadır. 1907 Lahey Sözleşmesi'nin 35. maddesi, hazırlanan raporun uyuşmazlığın çözümüne dair bir 'hakem kararı' (award) niteliği taşımadığını ve raporun sadece maddi vakıaların saptanmasıyla sınırlı olduğunu açıkça belirtir. Bu durum, yöntemin tarafların egemenlik haklarını koruyarak uyuşmazlığın temelindeki belirsizliği giderme amacına hizmet ettiğini doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma yönteminin (tahkik) temel amacını belirle.
Amacı, taraflar arasındaki uyuşmazlığa konu olan maddi olayların (maddi vakıaların) bir komisyon eliyle tarafsızca ortaya çıkarılmasıdır.
Uluslararası hukukta soruşturma, 'maddi gerçekliği' saptama odaklı teknik bir süreçtir.
2
1907 Lahey Sözleşmesi Madde 35'i değerlendir.
Bu maddeye göre raporun 'hakem kararı niteliği' (Award) yoktur ve taraflara tam bir hareket serbestisi bırakır.
Soruşturma raporları, taraflar aksini özel bir antlaşma ile kabul etmedikçe bağlayıcı değildir.
3
Diğer barışçıl çözüm yollarıyla karşılaştır.
Uzlaştırma çözüm önerisi sunar, Tahkim bağlayıcı karar verir; Soruşturma ise sadece 'ne olduğunu' raporlar.
Kavramsal ayrım, yöntemin hukuki sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) raporunun maddi vakıa odaklı ve bağlayıcı olmayan niteliği

Daha Fazla Pratik

Soruşturma raporunun bağlayıcı olmadığı kuralının istisnasını (tarafların antlaşma ile aksi yönde rıza göstermesi) ve Dogger Bank olayındaki Rusya-İngiltere uzlaşmasının detaylarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 165Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) üyesi olmayan bir devletin, taraf olduğu bir uyuşmazlığı BMBM organlarının önüne getirebilme usulü ve şartlarıyla ilgili olarak BMBM Antlaşması uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın çözümü için BMBM Antlaşması'nda öngörülen barışçıl çözüm yükümlülüklerini bu uyuşmazlık bakımından önceden kabul etmesi şartıyla konuyu Güvenlik Konseyi veya Genel Kurul'a sunabilir.

Cevap

Üye olmayan devlet, uyuşmazlığın barışçı çözümü için BMBM Antlaşması'ndaki yükümlülükleri önceden kabul etmesi kaydıyla konuyu Güvenlik Konseyi veya Genel Kurul'a sunabilir.
Doğru cevap, BMBM Antlaşması'nın 3535. maddesinin 22. fıkrasında yer alan düzenlemeyi yansıtmaktadır. Bu maddeye göre, üye olmayan bir devlet, taraf olduğu herhangi bir uyuşmazlığı, BMBM Antlaşması'nda öngörülen barışçıl çözüm yükümlülüklerini önceden kabul etmesi şartıyla Güvenlik Konseyi'nin veya Genel Kurul'un dikkatine sunabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Statü Belirleme
Devletin BMBM üyesi olmadığı saptanır.
Üye devletler (Madde 35/135/1) ile üye olmayan devletlerin (Madde 35/235/2) başvuru usulleri farklılık gösterir.
2
Yükümlülük Kontrolü
Devletin Antlaşma'daki barışçıl çözüm yükümlülüklerini kabul edip etmediği incelenir.
Egemenlik ilkesi gereği, BMBM sistemine dahil olmayan bir devletin sistemden yararlanabilmesi için sistemin kurallarını (bu uyuşmazlık özelinde) kabul etmesi gerekir.
3
Organ Seçimi
Uyuşmazlık hem Güvenlik Konseyi'ne hem de Genel Kurul'a sunulabilir.
BMBM Antlaşması her iki organa da barışçı çözüm sürecinde yetki tanımıştır.

Anahtar Kavram

Üye Olmayan Devletlerin BM Barışçı Çözüm Sistemine Erişimi

İpuçları

1
BMBM Antlaşması'nın 3535. maddesine, özellikle üye olmayan devletlerle ilgili olan 22. fıkraya odaklanın.
2
Üye olmayan bir devletin BMBM mekanizmalarını kullanabilmesi için egemenlik ilkesi gereği bir 'kabul' beyanı vermesi gerekip gerekmediğini düşünün.
3
BMBM organlarından hem Güvenlik Konseyi hem de Genel Kurul'un uyuşmazlıkları inceleme yetkisi olduğunu, ancak üye olmayan devletler için 'yükümlülük kabulü' şartı arandığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Üye olmayan devletlerin UADUAD Statüsü'ne taraf olma şartlarını ve Divan önündeki durumlarını inceleyerek karşılaştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 166Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümüne ilişkin VIVI. Bölümü çerçevesinde, Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlığın taraflarına yönelik sunduğu çözüm yolu veya usul önerilerinin hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tavsiye niteliğindedir ve taraflar için hukuki bağlayıcılığı yoktur.

Cevap

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıkların barışçıl çözümü (VIVI. Bölüm) kapsamındaki önerileri tavsiye niteliğindedir ve taraflar için hukuki bağlayıcılığı yoktur.
Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın VI. Bölümü (Madde 33-38), uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözümünü düzenler. Bu bölüm altında Güvenlik Konseyi'ne verilen yetkiler 'tavsiye etme' (recommendationrecommendation) niteliğindedir. Konsey uyuşmazlık taraflarına bir çözüm yöntemi (arabuluculuk, tahkim vb.) veya bizzat uyuşmazlığın esasına dair çözüm şartları önerebilir ancak bu öneriler taraflar üzerinde hukuki bir zorunluluk doğurmaz.

Adım Adım Çözüm

1
BM Antlaşması'ndaki bölüm ayrımını kontrol et.
VI. Bölüm uyuşmazlıkların barışçıl çözümünü, VII. Bölüm ise barışın tehdidi ve saldırı durumlarını düzenler.
Konsey'in yetkilerinin niteliği hangi bölüm altında hareket ettiğine bağlıdır.
2
Güvenlik Konseyi'nin VI. Bölüm altındaki yetkilerini analiz et.
Antlaşma'nın 33-38. maddeleri arasında Konsey'e taraflara yöntem veya çözüm şartları 'tavsiye etme' yetkisi verilmiştir.
Tavsiye (recommendation) terimi uluslararası hukukta bağlayıcı olmayan işlemi ifade eder.
3
Bağlayıcılık kavramını VII. Bölüm ile karşılaştır.
VII. Bölüm kapsamında alınan kararlar (decisionsdecisions) 25. madde uyarınca bağlayıcıyken, VI. Bölüm önerileri bu kapsam dışındadır.
BM sisteminde Konsey'in 'tavsiye' ve 'karar' yetkileri arasındaki temel fark budur.

Anahtar Kavram

Güvenlik Konseyi'nin VI. Bölüm (Barışçıl Çözüm) yetkilerinin tavsiye niteliği.

İpuçları

1
BM Antlaşması'nın VI. ve VII. bölümleri arasındaki yetki farkını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Güvenlik Konseyi'nin VII. Bölüm kapsamındaki yaptırım yetkilerini inceleyerek bağlayıcılık farkını pekiştirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 167Soru →

Uluslararası antlaşmalarda uyuşmazlıkların yargısal çözüm yollarına (örneğin Uluslararası Adalet Divanı'na) taşınmasından önce bir ön şart olarak öngörülen "müzakere (görüşme) yolunun tüketilmesi" kuralıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakere yolunun tüketilmiş sayılması için tarafların uyuşmazlığı samimiyetle ele almış olması ve çözümün bu yolla mümkün olmadığının açıkça ortaya çıkması yeterlidir.

Cevap

Müzakere yolunun tüketilmiş sayılması için tarafların uyuşmazlık üzerinde dürüstlükle görüş alışverişinde bulunmuş olması ve çözümün bu yolla mümkün olmadığının somut olarak anlaşılması yeterlidir.
Müzakere yöntemi, tarafların uyuşmazlığı doğrudan çözmeye çalıştığı bir süreçtir. Eğer bir antlaşma bu yolu yargı öncesi zorunlu tutuyorsa, tarafların uyuşmazlığı dürüstçe tartışmış olması ve bir sonuca ulaşılamayacağının (deadlock) anlaşılması, bu usulü şartın yerine getirilmesi için kâfidir. Anlaşmaya varma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Müzakere yolunun hukuki niteliğini analiz et.
Müzakere, bir 'davranış yükümlülüğü' (pactum de negotiando) olup, tarafları mutlaka bir sonuca ulaşmaya zorlamaz.
Uluslararası hukukta devletler anlaşmaya varmaya zorlanamaz, ancak barışçıl çözüm için çaba göstermeye zorlanabilirler.
2
Ön şart (condition precedent) olarak müzakere kavramını değerlendir.
Antlaşmalarda yer alan 'müzakere şartı', yargı organının yetkisini kullanabilmesi için tarafların bu yolu denemiş olmasını gerektirir.
Yargı organları, tarafların kendi aralarında çözebileceği uyuşmazlıklara müdahale etmeden önce bu diplomatik yolun tüketilmesini arar.
3
Şartın ne zaman 'tüketilmiş' sayılacağını belirle.
Görüşmelerin tıkandığı ve çözümün müzakere ile mümkün olmadığının anlaşıldığı nokta, şartın yerine geldiği andır.
Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarına göre, uyuşmazlığın taraflarca samimiyetle ele alınması ve pozisyonların netleşmesi yeterlidir.

Anahtar Kavram

Müzakere Yolunun Tüketilmesi (Exhaustion of Negotiations)

İpuçları

1
Müzakerenin bir 'davranış yükümlülüğü' (obligation of conduct) mi yoksa 'sonuç yükümlülüğü' (obligation of result) mü olduğunu düşünün.
2
Yargı organları, bir antlaşmada müzakere ön şartı varsa, uyuşmazlığın artık müzakere ile çözülemeyecek bir noktada (impasse) olup olmadığına bakar.

Daha Fazla Pratik

Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasındaki 'anlamlı müzakere' kriterini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 168Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan uzlaştırma (conciliation); yapısal olarak soruşturma (tahkik) ile arabuluculuk yöntemlerinin temel özelliklerini bünyesinde birleştiren, ancak her iki yöntemden de belirli unsurlarla ayrılan kendine özgü bir usuldür.

Uzlaştırma yönteminin bu hibrit (karma) niteliği ve uygulama süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yönteme ilişkin doğru bir hukuki tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası bir antlaşma ile uyuşmazlığın çözümünde uzlaştırma usulüne başvurulması zorunlu kılınmış olsa dahi, komisyon tarafından hazırlanan rapor taraflar için hukuken bağlayıcı olmayan bir tavsiye niteliğindedir.

Cevap

Uzlaştırma usulüne başvurulmasının zorunlu olduğu durumlarda bile hazırlanan raporun taraflar için tavsiye niteliğinde kalması ve bağlayıcı olmaması, bu yöntemin temel hukuki karakteristiğidir.
Doğru cevap, uzlaştırma usulünün en belirgin özelliğine vurgu yapmaktadır. Uzlaştırma, tarafları bir araya getiren ve bir komisyon aracılığıyla çözüm önerisi sunan bir mekanizmadır. Birçok modern çok taraflı antlaşma, uyuşmazlık durumunda tarafların uzlaştırma komisyonuna gitmesini zorunlu kılar. Ancak bu durum, komisyonun raporuna bir 'yargı kararı' veya 'hakem kararı' gücü vermez; rapor her zaman tavsiye niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemin yapısal analizini yapma
Uzlaştırmanın hem vakıa tespiti (soruşturma) hem de çözüm önerisi (arabuluculuk) içeren hibrit bir yöntem olduğu belirlenir.
Yöntemi diğer diplomatik yollardan ayıran işlevsel özellikleri anlamak için gereklidir.
2
Hukuki bağlayıcılık durumunu değerlendirme
Uzlaştırma komisyonu kararlarının (raporlarının) kural olarak bağlayıcı olmadığı (tavsiye niteliğinde olduğu) hatırlanır.
Uzlaştırmayı 'tahkim' ve 'yargısal çözüm' yollarından ayıran en temel fark budur.
3
'Zorunlu uzlaştırma' kavramını yorumlama
Bazı antlaşmaların (örneğin 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi) uzlaştırmaya başvurmayı zorunlu kıldığı, ancak bunun raporun içeriğini bağlayıcı yapmadığı sonucuna varılır.
Üst düzey (zorluk seviyesi 4) sorularda sıkça kullanılan kavramsal bir tuzağı ayırt etmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma yönteminin bağlayıcı olmayan hukuki niteliği ve zorunlu uzlaştırma ayrımı

Daha Fazla Pratik

Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi ve 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi'ndeki zorunlu uzlaştırma hükümlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 169Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın barışçıl çözümü sürecinde üçüncü bir tarafın; uyuşmazlığın esasına (merits) ilişkin araştırmalar yapması, tarafların tezlerini uzlaştıracak somut bir 'çözüm planı' hazırlaması ve bu planı resmî olmayan bir müzakere zemini olarak taraflara sunması söz konusudur. Bu faaliyetin hukuki niteliği ve 'dostça girişim' (good offices) yönteminden farkı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu faaliyet arabuluculuktur; dostça girişimden temel farkı, üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri sunmasıdır.

Cevap

Söz konusu faaliyet arabuluculuktur; dostça girişimden temel farkı, üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına yönelik somut çözüm önerileri sunmasıdır.
Doğru cevap olan seçenekte belirtildiği üzere, arabuluculuk yöntemini dostça girişimden ayıran en keskin çizgi, arabulucunun uyuşmazlığın esasına (merits) yönelik araştırmalar yapıp taraflara somut bir çözüm taslağı sunabilmesidir. Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları bir araya getirip müzakere ortamı sağlar, ancak sürecin içeriğine dair bir öneride bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın müdahale düzeyini analiz et.
Üçüncü tarafın sadece tarafları buluşturmadığı, uyuşmazlığın içeriğine (esasına) girerek bir plan sunduğu tespit edilir.
Diplomatik çözüm yollarını birbirinden ayıran en temel kriter, üçüncü tarafın sürecin içeriğine ne kadar müdahil olduğudur.
2
'Somut çözüm önerisi' ve 'müzakere zemini oluşturma' kavramlarını yöntemlerle eşleştir.
Bu özelliklerin 'Arabuluculuk' (Mediation) yönteminin tipik unsurları olduğu belirlenir.
Arabulucu, uyuşmazlığın esasına dair öneriler geliştirme yetkisine sahip aktif bir diplomattır.
3
Dostça girişim ile olan ayrımı teyit et.
Dostça girişimin (good offices) 'pasif', arabuluculuğun ise 'aktif' karakterde olduğu teyit edilir.
Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturtur, çözüm taslağı hazırlamaz.

Anahtar Kavram

Arabuluculuğun (Mediation) aktif karakteri ve çözüm önerisi sunma yetkisi.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına müdahale edip etmediğine dikkat edin.
2
Dostça girişimde üçüncü taraf sadece tarafları buluştururken, arabuluculukta çözüm planı sunar.

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ile uzlaştırma (conciliation) arasındaki kurumsal farkları ve komisyon yapısını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 170Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları arasında yer alan; temel işlevi uyuşmazlığa konu olan maddi vakıaların (facts) tarafsız bir komisyon tarafından incelenerek açıklığa kavuşturulması olan ve hazırlanan raporu kural olarak taraflar için bağlayıcı nitelik taşımayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma (Tahkik)

Cevap

Soruşturma (Tahkik) yöntemi, uyuşmazlığın esasına dair bir hüküm vermekten ziyade, taraflar arasındaki anlaşmazlığın temelindeki olayların (maddi vakıaların) tarafsızca tespit edilmesini sağlar.
Soruşturma (tahkik) yöntemi, uyuşmazlıkların çözümünden önce olayların (maddi vakıaların) tarafsız bir komisyon aracılığıyla netleştirilmesini amaçlar. 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesi uyarınca, bu komisyonun hazırladığı rapor sadece vakıaları tespit eder ve taraflar için bağlayıcı bir hüküm niteliği taşımaz.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlık çözüm yönteminin temel amacını analiz edin.
Yöntemin temel amacının 'maddi vakıaların' (facts) tespiti olduğu belirlenmiştir.
Soruşturma (tahkik) komisyonlarının asli görevi hukuksal bir yargıya varmak değil, olayı aydınlatmaktır.
2
Hazırlanan raporun hukuki niteliğini değerlendirin.
Raporun kural olarak bağlayıcı olmadığı görülmektedir.
1907 Lahey Sözleşmesi'ne göre soruşturma raporları, taraflar aksini kabul etmedikçe bir hakem kararı niteliği taşımaz.
3
Tarihsel ve hukuki dayanakları kontrol edin.
Bu özellikler 1907 Lahey Sözleşmesi ve 1904 Dogger Bank (Hull) vakası ile özdeşleşmiştir.
Soruşturma usulü, Lahey Sözleşmeleri ile kurumsallaşmış ve maddi vakıa tespiti üzerine inşa edilmiştir.

Anahtar Kavram

Soruşturma (Tahkik) usulünün 'maddi vakıa tespiti' odaklı ve 'bağlayıcı olmayan' doğası.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma komisyonu raporunun istisnai olarak bağlayıcı kabul edildiği durumlar ve 1904 Dogger Bank (Hull) vakasının sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 171Soru →

Birleşmiş Milletler'in (BM) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) bir uyuşmazlığın esasına girerek yargı yetkisini kullanabilmesi için kural olarak aşağıdakilerden hangisinin varlığı zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık taraflarının Divan'ın yargı yetkisini rıza ile kabul etmiş olması

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi tarafların rızasına dayalıdır.
Uluslararası hukukta 'rıza' (consent) ilkesi temeldir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü uyarınca, bir devletin Divan tarafından yargılanabilmesi için o devletin Divan'ın yetkisini bir antlaşma, özel anlaşma veya tek taraflı beyan (İhtiyari Kayıt) ile kabul etmiş olması şarttır. Bu durum, Divan'ın yargı yetkisinin 'ihtiyari' (voluntary) olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisinin niteliğini belirlemek.
Divan'ın yargı yetkisi zorunlu değil, ihtiyaridir (isteğe bağlıdır).
Uluslararası hukukta devletlerin egemenliği gereği, rıza olmaksızın yargılama yapılamaz.
2
Çekişmeli davalarda taraf ehliyetini kontrol etmek.
Sadece devletlerin taraf olabileceği kuralını hatırlamak.
Divan Statüsü Madde 34 uyarınca bireylerin veya örgütlerin dava açma ehliyeti yoktur.

Anahtar Kavram

Uluslararası Adalet Divanı'nın Rızaya Dayalı (İhtiyari) Yargı Yetkisi
Soru 172Soru →

Uluslararası bir uyuşmazlığın tarafları olan iki devletin doğrudan görüşme yapamadığı bir durumda; üçüncü bir tarafın (devlet, uluslararası örgüt veya şahıs) tarafları müzakere masasına oturtmak için uygun bir ortam sağlaması, ancak uyuşmazlığın esasına yönelik herhangi bir çözüm önerisi sunmaması ve görüşmelere bizzat katılmaması ile karakterize edilen barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Cevap

Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)
Dostça girişim (İyiniyet Hizmeti), uyuşmazlığın barışçıl çözüm yolları arasında üçüncü tarafın en az müdahil olduğu yöntemdir. Bu yöntemde üçüncü tarafın tek amacı, taraflar arasındaki kopuk iletişimi onarmak ve onları müzakere masasında buluşturmaktır. Üçüncü taraf görüşmelere katılmaz ve uyuşmazlığın esasına dair bir çözüm planı ortaya koymaz.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın rolünü analiz etme
Üçüncü tarafın sadece tarafları bir araya getirdiği (facilitator) ve çözüm önerisi sunmadığı (passive role) belirlenir.
Dostça girişimi diğer yöntemlerden ayıran en temel kriter, üçüncü tarafın pasif kalmasıdır.
2
Arabuluculuk ile karşılaştırma yapma
Arabuluculukta çözüm önerisi sunulduğu için bu seçenek elenir.
Dostça girişimde üçüncü taraf masada oturmaz, arabuluculukta ise müzakerelere katılır.
3
Doğru terimi eşleştirme
Tanımlanan pasif rol 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) kavramına karşılık gelir.
Uluslararası hukuk terminolojisinde bu yöntemin karşılığı Dostça Girişimdir.

Anahtar Kavram

Dostça girişimde üçüncü tarafın temel görevi, tarafları 'konuşturmak' için gerekli zemini hazırlamaktır; çözüm üretmek değildir.

İpuçları

1
Üçüncü tarafın 'pasif' mi yoksa 'aktif' mi olduğuna dikkat edin.
2
Bu yöntemde üçüncü taraf sadece ev sahipliği yapar veya mesaj taşır; kendi çözüm planını asla masaya koymaz.

Daha Fazla Pratik

Arabuluculuk ve Dostça Girişim arasındaki 'çözüm önerisi sunma' farkını vurgulayan senaryo sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 173Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yollarından biri olan "soruşturma" (tahkik) yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel amacı uyuşmazlığın kökenindeki maddi olayları (vakıaları) aydınlatmaktır ve hazırlanan rapor taraflar için bağlayıcı değildir.

Cevap

Soruşturma (tahkik) yönteminin temel amacı maddi vakıaları aydınlatmaktır ve hazırlanan rapor bağlayıcı değildir.
Soruşturma (tahkik) yöntemi, özellikle uyuşmazlığın taraflarının olayların gelişim süreci (maddi vakıalar) üzerinde anlaşamadığı durumlarda başvurulan bir yoldur. Amacı uyuşmazlığı çözmek değil, uyuşmazlığa temel teşkil eden olayları aydınlatmaktır. 19071907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 3535. maddesi uyarınca, bu sürecin sonunda hazırlanan rapor bir hakem kararı niteliğinde değildir ve taraflara tam bir eylem serbestisi bırakır, yani bağlayıcı değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma yönteminin tanımını hatırla.
Soruşturma, uyuşmazlığa konu olan maddi olayların (maddi vakıaların) tarafsız bir komisyon tarafından netleştirilmesi sürecidir.
Yöntemin diğer barışçıl yollardan ayrılan en temel özelliğini belirlemek için.
2
Hazırlanan raporun hukuki niteliğini değerlendir.
Hazırlanan rapor bir yargı kararı değildir, sadece bir durum tespitidir ve taraflar için hukuken bağlayıcı değildir.
Tahkim ve yargısal çözüm gibi bağlayıcı yöntemlerden ayrımını yapmak için.

Anahtar Kavram

Soruşturma (tahkik) yönteminin amacı ve raporun bağlayıcılığı

İpuçları

1
Soruşturma yönteminin diğer yöntemlerden en önemli farkı, hukuki bir analizden ziyade 'olayların (maddi vakıaların) tespiti' üzerine kurulmuş olmasıdır.
2
Bu yöntem sonucunda ortaya çıkan belgenin bir mahkeme ilamı mı yoksa bir tavsiye raporu mu olduğunu düşünün.
3
19071907 Lahey Sözleşmesi'ne göre bu komisyonların raporu tarafları hiçbir şekilde kısıtlamaz ve hukuki bir bağlayıcılığı yoktur.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma yönteminin tarihteki en önemli örneği olan 19041904 Dogger Bank (Hull) vakasını inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 174Soru →

Birleşmiş Milletler (BM) sistemi içerisinde hukuki bir mesele hakkında Uluslararası Adalet Divanı'ndan (UAD) "danışma görüşü" (advisory opinion) talep edilmesi süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma görüşleri yalnızca Birleşmiş Milletler organları ve yetkilendirilmiş uzmanlık kuruluşları tarafından talep edilebilir; devletlerin doğrudan bu yönde bir başvuru yetkisi bulunmamaktadır.

Cevap

Danışma görüşleri yalnızca Birleşmiş Milletler organları ve yetkilendirilmiş uzmanlık kuruluşları tarafından talep edilebilir; devletlerin doğrudan bu yönde bir başvuru yetkisi bulunmamaktadır.
Doğru yanıt olan seçenek, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 65. maddesi ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın 96. maddesiyle tam uyumludur. Bu hükümlere göre, Divan sadece Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşlarının (WHO, UNESCO vb.) talebi üzerine danışma görüşü verebilir. Devletlerin ve bireylerin doğrudan danışma görüşü talep etme yetkisi yoktur; devletler Divan'a sadece uyuşmazlık tarafı olarak 'çekişmeli dava' yoluyla başvurabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
UAD'nin iki temel yetki alanı ayırt edilir.
Divan'ın 'çekişmeli yargı' (devletler arası uyuşmazlıklar) ve 'danışma yetkisi' (hukuki görüş verme) olmak üzere iki görevi vardır.
Yargısal çözüm mekanizmasının kapsamını anlamak için gereklidir.
2
Danışma görüşü isteyebilecek süjeler BM Şartı Madde 96'ya göre kontrol edilir.
Genel Kurul, Güvenlik Konseyi ve diğer yetkilendirilmiş organ/kuruluşlar başvurabilir; devletler ve bireyler sayılmamıştır.
Başvuru ehliyetini (locus standi) belirlemek için gereklidir.
3
Danışma görüşlerinin hukuki niteliği analiz edilir.
Bu görüşler bağlayıcı hüküm (res judicata) niteliğinde değildir.
Çekişmeli davalarla aralarındaki temel farkı saptamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

UAD Danışma Yetkisi (Advisory Jurisdiction)

İpuçları

1
UAD'nin 'çekişmeli davalar' ile 'danışma görüşleri' arasındaki farklara odaklanın.
2
Bir devletin tek başına Divan'dan bir konuda hukuki mütalaa isteyip isteyemeyeceğini düşünün.
3
BM Şartı'nın 96. maddesi, bu yetkiyi sadece belirli organizasyonel birimlere tanımıştır; bu birimler arasında devletler yer almaz.

Daha Fazla Pratik

UAD'nin çekişmeli davalarında (contentious cases) kimlerin taraf olabileceği ve yargı yetkisinin rızai (ihtiyari) niteliği konusundaki soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 175Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü kapsamında düzenlenen "davaya müdahale" (intervention) kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müdahale talebinde bulunan devletin, uyuşmazlığın asıl taraflarıyla arasında Divan'ın yargı yetkisini kabul eden ortak bir rıza beyanının (yargı yetkisi bağı) bulunması her durumda zorunludur.

Cevap

Müdahale talebinde bulunan devlet ile davanın tarafları arasında her durumda bir yargı yetkisi bağının bulunmasının zorunlu olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Doğru cevap, yargı yetkisi bağının her durumda zorunlu olduğunu belirten ifadedir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 62.62. maddesi uyarınca yapılan müdahale başvurularında, müdahale eden devletin uyuşmazlığın tarafı haline gelmesi amaçlanmıyorsa, bu devlet ile davanın asıl tarafları arasında Divan'ın yargı yetkisini kabul eden ortak bir beyan (yargı yetkisi bağı) aranmaz. Bu durum, Divan'ın rızai yargı yetkisi kuralının usuli bir istisnasını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'ndeki müdahale türlerini belirleme
Statü'de iki tür müdahale vardır: Madde 62 (Hukuki menfaat temelli) ve Madde 63 (Antlaşma yorumu temelli).
Müdahale kurumunun hukuki dayanaklarını anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Madde 62 ve 63'ün şartlarını karşılaştırma
Madde 62 Divan'ın takdirine bağlıyken, Madde 63 antlaşmaya taraf devletler için bir haktır.
Seçeneklerdeki 'hukuki menfaat' ve 'antlaşma yorumu' ifadelerinin doğruluğunu teyit etmek gerekir.
3
Yargı yetkisi bağı (jurisdictional link) kuralını inceleme
UAD, özellikle Nicaragua davası gibi örneklerde, müdahale eden devletin uyuşmazlığın asıl tarafı (party) haline gelmediği sürece davanın taraflarıyla arasında bir yargı yetkisi bağı olmasının şart olmadığını belirtmiştir.
UAD'nin yargı yetkisi rızai olsa da, müdahale usulü bu kuralın istisnai bir alanını oluşturur.

Anahtar Kavram

UAD Statüsü Madde 62 ve 63 Kapsamında Davaya Müdahale Şartları

İpuçları

1
UAD'de müdahale iki farklı statü maddesinde (62 ve 63) düzenlenmiştir ve her ikisinin şartları birbirinden farklıdır.
2
Madde 63 kapsamındaki müdahale antlaşmaya taraf olmaktan doğan bir 'hak' iken, madde 62 kapsamındaki müdahale Divan'ın iznine tabidir.
3
Divan, müdahale eden devletin davanın tarafı olmayıp sadece 'müdahaleci' (intervener) sıfatıyla katıldığı durumlarda yargı yetkisi bağını şart koşmaz.

Daha Fazla Pratik

UAD'nin 'Monetary Gold' prensibi (vazgeçilmez üçüncü taraf) ile müdahale kurumu arasındaki ilişkiyi incelemek, Divan'ın üçüncü taraflara bakışını pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 176Soru →

Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yöntemlerinden biri olan 'soruşturma' (tahkik) usulüne ilişkin 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nde öngörülen düzenlemeler dikkate alındığında; bu yönteme başvurulabilmesi için uyuşmazlığın niteliği bakımından aranan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlığın maddi vakıalardan kaynaklanması, ne şerefi ne de hayati çıkarları etkileyecek nitelikte olması

Cevap

Soruşturma usulü için uyuşmazlığın maddi vakıalardan kaynaklanması, ne şerefi ne de hayati çıkarları etkileyecek nitelikte olması gerekir.
Doğru seçenek, 1907 tarihli Lahey Sözleşmesi'nin 9. maddesinde yer alan tanımı tam olarak yansıtmaktadır. Soruşturma komisyonları, devletler arasında çıkan ve maddi bir olaydaki görüş ayrılığından kaynaklanan, ancak devletin 'onurunu' veya 'hayati çıkarlarını' zedelemeyen uyuşmazlıkları tarafsız bir raporla aydınlatmak için kurulur.

Adım Adım Çözüm

1
Uyuşmazlığın niteliğini analiz etme
Soruşturma (tahkik) usulünün uyuşmazlığın 'maddi vakıalar' (olaylar) kısmına odaklandığı tespit edilir.
Soruşturmanın temel amacı uyuşmazlığın hukuki boyutu değil, olayların nasıl gerçekleştiğini belirlemektir.
2
Lahey Sözleşmesi kriterlerini uygulama
1907 Lahey Sözleşmesi 9. maddedeki 'şeref ve hayati çıkar' (honour and vital interests) sınırlaması hatırlanır.
Klasik uluslararası hukukta devletler, çok hassas gördükleri konuları bu komisyonlara bırakmak istememişlerdir.

Anahtar Kavram

Soruşturma Komisyonlarının Görev Alanı ve Sınırları (1907 Lahey Sözleşmesi Madde 9)

İpuçları

1
Soruşturma yönteminin hukuki yorumdan ziyade 'somut olayların akışına' odaklandığını düşünün.
2
Klasik dönemde devletlerin bu usule başvururken hangi hassas konuları (örneğin egemenlik onuru gibi) dışarıda bıraktığını hatırlayın.
3
1907 Lahey Sözleşmesi 9. maddesinde 'şeref ve hayati çıkarlar' (honour and vital interests) ifadesi kilit bir sınırlamadır.

Daha Fazla Pratik

Dogger Bank (Hull) Olayı'nın bu yöntemin ilk ve en başarılı uygulaması olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 177Soru →

Birleşmiş Milletler (BMBM) Antlaşması'nın uyuşmazlıkların barışçıl çözümüne ilişkin 3333. maddesine göre, devamı uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye düşürebilecek nitelikteki bir uyuşmazlığın tarafları, "her şeyden önce" (first of all) aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müzakere, soruşturma, arabuluculuk veya tahkim gibi barışçıl yollarla çözüm aramak

Cevap

Müzakere, soruşturma, arabuluculuk veya tahkim gibi barışçıl yollarla çözüm aranmalıdır.
Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın 3333. maddesi; tarafların, devamı uluslararası barış ve güvenliği tehlikeye düşürebilecek bir uyuşmazlıkta, her şeyden önce müzakere, soruşturma, arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim, yargısal çözüm, bölgesel kuruluşlara başvurma veya kendi seçecekleri başka barışçıl yollarla çözüm aramalarını emreder. Bu, uyuşmazlığın BMBM organlarına taşınmasından önceki zorunlu aşamadır.

Adım Adım Çözüm

1
BMBM Antlaşması'nın 3333. maddesinin içeriğini analiz etmek
3333. madde, tarafların bir uyuşmazlık durumunda öncelikle başvurması gereken yöntemleri listeler.
Uyuşmazlığın barışçıl yollarla çözümü, uluslararası hukukun temel prensiplerinden biridir.
2
"Her şeyden önce" (first of all) ifadesinin hukuki sonucunu belirlemek
Bu ifade, tarafların konuyu BMBM organlarına (özellikle Güvenlik Konseyi'ne) taşımadan önce kendi aralarında veya üçüncü taraf desteğiyle barışçıl yolları tüketmeleri gerektiğini gösterir.
Uluslararası sistemde devletlerin çözüm yolu seçme serbestisi korunurken, barışçıl çözüm bir zorunluluk olarak sunulmuştur.
3
Seçenekler arasından 3333. maddede sayılan yöntemleri içeren şıkkı bulmak
Müzakere, soruşturma, arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim ve yargısal çözüm gibi yöntemlerin barışçıl çözüm yolları olduğu teyit edilir.
Bu yöntemler Antlaşma'nın VIVI. Bölümü'nün temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde tarafların rızasına dayalı barışçıl yöntemlerin önceliği.

İpuçları

1
BMBM Antlaşması'nın uyuşmazlıkların barışçıl çözümüne dair VIVI. Bölümü'ne ve başlangıç maddesine odaklanın.
2
Devletlerin bir sorun çıktığında Güvenlik Konseyi'ne gitmeden önce kendi başlarına veya tarafsız yardımlarla denemeleri gereken yöntemleri hatırlayın.
3
3333. madde, uyuşmazlıkların çözümünde taraflara geniş bir barışçıl araçlar yelpazesi sunar; askeri yaptırım veya zorlama bu listede yoktur.

Daha Fazla Pratik

Güvenlik Konseyi'nin uyuşmazlıklara ilişkin 'Soruşturma' (Investigation) yetkisini düzenleyen 3434. maddeyi inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 178Soru →

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) nezdinde görülen bir davada, Divan'da uyuşmazlığın tarafı olan devletlerden birinin uyrukluğuna sahip bir yargıç bulunmaması durumunda; Divan Statüsü'nün 31.31. maddesi uyarınca ilgili devlete, sadece o davanın görülmesi süreciyle sınırlı kalmak üzere bir yargıç seçme hakkı tanınmıştır. Divan'ın temsil niteliğini ve tarafların güvenini pekiştirmeyi amaçlayan bu kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ad hoc hâkim

Cevap

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 31. maddesinde düzenlenen ve taraf devletin kendi uyruğunda yargıç bulunmadığında atadığı kişiye 'ad hoc hâkim' denir.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'ne göre, bir davanın taraflarından birinin uyruğuna sahip bir yargıç Divan heyetinde bulunmuyorsa, o devlet o davaya özel olarak bir yargıç atayabilir. Bu yargıca 'ad hoc hâkim' (geçici/özel yargıç) denir. Ad hoc hâkim, sadece atandığı davanın görülmesi sırasında görev yapar ve diğer yargıçlarla eşit oy hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 31'in incelenmesi
Taraflardan birinin uyruğunda yargıç yoksa, o devletin bir yargıç seçebileceği kuralı tespit edilir.
UAD'nin yapısındaki 'temsil' dengesini anlamak için temel hukuki dayanağı belirlemek gerekir.
2
Kavramın niteliğinin belirlenmesi
Bu yargıcın sadece ilgili davanın esasıyla sınırlı olarak heyete katıldığı anlaşılır.
Daimi yargıçlar ile geçici (davaya özgü) yargıçlar arasındaki ayrımı netleştirmek gerekir.
3
Terminolojik eşleştirme yapılması
Uluslararası hukuk literatüründe bu özel duruma 'ad hoc hâkim' denildiği onaylanır.
Doğru hukuki terimi seçenekler arasından ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Ad Hoc Hâkimlik Kurumu

İpuçları

1
Bu kavram, uyuşmazlığın tarafı olan devletin kendi görüşlerinin Divan heyetinde bir yargıç tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamayı amaçlar.
2
Söz konusu yargıç, Divan'ın 15 daimi üyesine ek olarak sadece o dava için atanır.
3
Latince 'bu iş için' veya 'özel olarak' anlamına gelen bir terimle başlayan bu unvan, Statü'nün 31. maddesinde düzenlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Uluslararası Adalet Divanı'nın 15 daimi yargıcının seçim usulü ve görev süreleri hakkındaki hükümleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 179Soru →

Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) uyuşmazlıkların çözümündeki yargı yetkisi ve Statü'nün 41.41. maddesi kapsamında düzenlenen 'geçici önlemler' (provisionalprovisional measuresmeasures) usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Divan, geçici önlemlere karar verebilmek için uyuşmazlığın esasına ilişkin yargı yetkisine sahip olduğunu kesin olarak saptamak zorunda olmayıp, 'ilk bakışta' (primaprima faciefacie) yetkili görünmesi yeterlidir.

Cevap

Doğru ifade, Divan'ın geçici önlem kararı verebilmesi için esasa ilişkin yetkisini kesin olarak belirlemesine gerek olmadığını, 'ilk bakışta' (primaprima faciefacie) yetkili görünmesinin yeterli olduğunu belirten seçenektir.
Divan'ın içtihatlarına göre, geçici önlemlere hükmedilmesi için esasa ilişkin yetkinin (jurisdictionjurisdiction onon thethe meritsmerits) kesin olarak saptanması gerekmez. Divan'ın başvurulan temel uyarınca 'ilk bakışta' (primaprima faciefacie) yetkili görünmesi, hakların korunması amacıyla bu önlemleri alması için yeterli bir hukuki dayanaktır.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü'nün 41.41. maddesinin incelenmesi
Divan'ın, tarafların haklarını korumak amacıyla geçici önlemler önerme (belirtme) yetkisi olduğu saptanır.
Yargısal sürecin başında uyuşmazlık konusunun zarar görmesini engellemek için gerekli yetki çerçevesi budur.
2
Yargı yetkisi eşiğinin (Standard of Proof) analizi
Divan'ın esasa dair kesin yetki saptaması yapmadan önce, uyuşmazlığın Divan'ın önüne gelmesini sağlayan temel (antlaşma, beyan vb.) üzerinden primaprima faciefacie yetkili olup olmadığına bakılır.
Aciliyet gerektiren durumlarda esasa ilişkin uzun yargılama sürecinin beklenmesi geçici önlemin amacını boşa çıkarır.
3
Kararların hukuki niteliğinin değerlendirilmesi
LaGrandLaGrand (AlmanyaAlmanya v.v. ABDABD, 20012001) davası ile geçici önlemlerin sadece tavsiye değil, bağlayıcı emir niteliğinde olduğu kesinleşmiştir.
UAD'nin nihai kararının etkinliğini sağlamak için geçici önlemlerin bağlayıcı olması zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Prima Facie Yargı Yetkisi ve Geçici Önlemlerin Bağlayıcılığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 180Soru →

Uluslararası hukukta, bir uyuşmazlığın tarafları arasındaki gerginliğin veya diplomatik ilişkilerin kesilmesinin doğrudan müzakereyi imkânsız kıldığı durumlarda; tarafların rızasıyla devreye giren bir üçüncü tarafın (devlet veya uluslararası örgüt), tarafları sadece bir araya getirerek görüşme zemini hazırlaması ve taraflar arasında iletişim kanallarını açmasıyla sınırlı kalan, ancak uyuşmazlığın esasına dair herhangi bir somut çözüm önerisi veya planı sunmadığı barışçıl çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dostça Girişim (İyiniyet Hizmeti)

Cevap

Dostça girişim (iyiniyet hizmeti), üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına müdahale etmeden tarafları sadece bir araya getirdiği yöntemdir.
Dostça girişim veya iyiniyet hizmeti (good offices), uyuşmazlığın tarafları arasındaki diyaloğu başlatmak için üçüncü bir tarafın sağladığı teknik bir kolaylaştırma faaliyetidir. Bu yöntemde üçüncü tarafın yetkisi, tarafları bir araya getirmekle sona erer; uyuşmazlığın içeriğine dair bir çözüm planı hazırlama yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Üçüncü tarafın müdahale derecesini analiz etme
Soruda üçüncü tarafın rolünün sadece 'tarafları bir araya getirmek' ve 'iletişim kanallarını açmak' ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Bu durum, üçüncü tarafın pasif bir kolaylaştırıcı rolünde olduğunu gösterir.
2
Çözüm önerisi kriterini değerlendirme
Üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına dair herhangi bir 'çözüm önerisi sunmadığı' vurgulanmıştır.
Dostça girişim ile arabuluculuk arasındaki en temel fark, çözüm önerisi sunulup sunulmamasıdır.
3
Kavramları eşleştirme
Tanımlanan özellikler uluslararası hukukta 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) kavramına karşılık gelir.
Arabuluculuk ve uzlaştırma yöntemlerinde aktif bir içerik önerisi söz konusudur.

Anahtar Kavram

Dostça girişimde (iyiniyet hizmeti) üçüncü tarafın pasif rolü ve çözüm önerisi sunmama kuralı.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 9 / 19Sonraki