45 yaşında erkek hasta, son 6 aydır devam eden bel ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Çekilen … — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$45$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır devam eden bel ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Çekilen torakolomber grafide $L2$ vertebrada çökme kırığı saptanıyor. Hastanın yapılan laboratuvar incelemeleri aşağıdadır:

Tetkik	Sonuç	Referans Aralık
Kalsiyum	$9,2$ $mg/dL$	$8,5-10,5$ $mg/dL$
Fosfor	$3,5$ $mg/dL$	$2,5-4,5$ $mg/dL$
Alkalen Fosfataz (ALP)	$72$ $U/L$	$30-120$ $U/L$
PTH	$38$ $pg/mL$	$10-65$ $pg/mL$
$25-OH$ Vitamin D	$35$ $ng/mL$	$>30$ $ng/mL$

Kemik mineral yoğunluğu (DEXA) ölçümünde lomber omurga $T$ -skoru $-2,8$ ve $Z$ -skoru $-2,7$ olarak saptanıyor. Bu klinik tabloya göre en olası ön tanı ve atılması gereken bir sonraki adım hangisidir?

Yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesi; sekonder nedenler araştırılmalıdırCevap
B
Tip 1 (Postmenopozal) osteoporoz; bifosfonat tedavisi başlanmalıdır
C
Osteomalazi; yüksek doz D vitamini ve kalsiyum replasmanı yapılmalıdır
D
Paget hastalığı; kemik sintigrafisi ile tutulum yaygınlığı belirlenmelidir
E
Senil osteoporoz; sadece kalsiyum desteği ve yaşam tarzı değişikliği önerilmelidir

Cevap

Yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesi; sekonder nedenler araştırılmalıdır

Kemik mineral yoğunluğu raporlanırken

50

yaş altı erkeklerde ve premenopozal kadınlarda

Z

-skoru kullanılmalıdır.

Z

-skorunun

-2,0

ve altında olması 'yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesi' (below expected range for age) olarak tanımlanır. Bu durumda olan bir hastada, özellikle de vertebral kırık gibi klinik bir bulgu varsa, hipogonadizm, alkol kullanımı, glukokortikoid kullanımı, hipertiroidi veya malabsorpsiyon gibi sekonder osteoporoz nedenleri mutlaka araştırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Hastanın yaşı ve cinsiyetine göre hangi DEXA parametresinin kullanılacağını belirle.

50

yaş altı erkeklerde

T

-skoru yerine

Z

-skoru temel alınmalıdır.

Genç hastalarda kemik yoğunluğu genç-erişkin ortalaması (T-skoru) yerine yaş ve cinsiyet uyumlu kontroller (Z-skoru) ile kıyaslanır.

Elde edilen

Z

-skoru değerini yorumla.

Z

-skoru

-2,7

(yani

\leq -2,0

) olduğu için 'yaşa göre beklenenden düşük kemik kütlesi' tanısı konur.

Z-skorunun

-2,0

altında olması, kemik kaybının yaşlanma dışı bir sürece bağlı olduğunu gösterir.

Laboratuvar bulguları ile ayırıcı tanı yap.

Kalsiyum, fosfor, ALP ve PTH normal olduğu için osteomalazi ve hiperparatiroidizm dışlanır.

Metabolik kemik hastalıklarının ayırıcı tanısında biyokimyasal belirteçler kritiktir.

Anahtar Kavram

Z-skoru Interpretasyonu ve Sekonder Osteoporoz

Alternatif Yöntem

Laboratuvar sonuçlarının normal olması, kemik kaybının 'metabolik mineralizasyon kusuru' (osteomalazi gibi) değil, 'kemik matriks kaybı' (osteoporoz grubu) olduğunu doğrudan gösterir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru