54 yaşında erkek hasta, son bir yıldır devam eden yaygın vücut ağrısı ve sandalyeden kalka… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$54$ yaşında erkek hasta, son bir yıldır devam eden yaygın vücut ağrısı ve sandalyeden kalkarken zorlanma şikayetleri ile polikliniğe başvuruyor. Özgeçmişinde $10$ yıl önce peptik ülser nedeniyle parsiyel gastrektomi operasyonu geçirdiği öğreniliyor. Fizik muayenede proksimal kas güçsüzlüğü ve ''ördekvari yürüyüş'' (waddling gait) saptanıyor.

Laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

Parametre	Sonuç	Referans Aralığı
Serum Kalsiyum	$8.2$ mg/dL	$8.5 - 10.5$ mg/dL
Serum Fosfor	$2.0$ mg/dL	$2.5 - 4.5$ mg/dL
Alkalen Fosfataz (ALP)	$550$ U/L	$40 - 130$ U/L
Parathormon (PTH)	$165$ pg/mL	$15 - 65$ pg/mL
25-OH Vitamin D	$6$ ng/mL	$> 30$ ng/mL

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A
Primer Hiperparatiroidizm
B
Osteoporoz
OsteomalaziCevap
D
Paget Hastalığı
E
Onkojenik Osteomalazi

Cevap

Osteomalazi

Bu hasta tipik bir Osteomalazi tablosu sergilemektedir. Gastrektomi öyküsü, D vitamini ve kalsiyum emilim bozukluğuna (malabsorpsiyon) zemin hazırlamıştır. D vitamini eksikliği (

6

ng/mL), bağırsaktan kalsiyum emilimini azaltarak hipokalsemiye (

8.2

mg/dL) eğilim yaratmış, bu da paratiroid bezlerini uyararak sekonder hiperparatiroidizme (PTH:

165

pg/mL) neden olmuştur. Yüksek PTH, kemik döngüsünü artırarak ALP yüksekliğine (

550

U/L) ve böbrekten fosfor atılımını artırarak hipofosfatemiye (

2.0

mg/dL) yol açmıştır. Klinik olarak yaygın kemik ağrısı ve proksimal kas güçsüzlüğü (ördekvari yürüyüş), osteomalazinin ayırt edici özellikleridir.

Adım Adım Çözüm

Klinik tabloyu değerlendir

Yaygın kemik ağrısı, proksimal kas güçsüzlüğü (miyopati) ve malabsorpsiyon riski (gastrektomi öyküsü) varlığı osteomalaziyi düşündürür.

Osteomalazi, yetişkinlerde D vitamini eksikliği sonucu gelişen mineralizasyon bozukluğudur ve tipik olarak miyopati ile seyreder.

Laboratuvar bulgularını yorumla

Düşük D vitamini (

<30

), Düşük/Normal Kalsiyum (

8.2

), Düşük Fosfor (

2.0

), Yüksek ALP (

550

) ve Yüksek PTH (

165

Bu tablo D vitamini eksikliğine bağlı gelişen sekonder hiperparatiroidizmi gösterir. PTH artışı kemikten kalsiyum mobilizasyonunu artırır ve böbrekten fosfor atılımını uyarır (hipofosfatemi).

Ayırıcı tanı yap

Osteoporozda laboratuvar normaldir. Primer hiperparatiroidizmde hiperkalsemi olur. Paget'te Ca/P normaldir.

Mevcut laboratuvar profili (Düşük Ca, Düşük P, Yüksek PTH, Yüksek ALP) en çok Osteomalazi ile uyumludur.

Anahtar Kavram

Osteomalazi Tanı Kriterleri ve Ayırıcı Tanısı

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru