24 yaşında erkek hasta, ergenlik gelişiminin tamamlanmaması, cinsel isteksizlik ve sakal-b… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

$24$ yaşında erkek hasta, ergenlik gelişiminin tamamlanmaması, cinsel isteksizlik ve sakal-bıyık çıkmaması şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Hastanın tıbbi öyküsünden, henüz $3$ haftalıkken hiponatremik dehidratasyon ve hiperkalemi ile seyreden sürrenal kriz nedeniyle hastaneye yatırıldığı ve o zamandan beri düzenli glukokortikoid ile mineralokortikoid replasman tedavisi aldığı öğreniliyor. Fizik muayenesinde boyu $182$ cm, kulaç mesafesi $186$ cm, testis volümleri bilateral $2$ ml (yumuşak kıvamda) ve pubik kıllanması Tanner evre $2$ olarak saptanıyor. Hastanın koku alma duyusu normaldir.

Aşağıdaki tablo hastanın güncel laboratuvar bulgularını göstermektedir:

Tetkik	Sonuç	Referans Aralığı
Total Testosteron	$60$ ng/dL	$240 - 950$ ng/dL
LH	$0,5$ mIU/mL	$1,5 - 9$ mIU/mL
FSH	$0,8$ mIU/mL	$1,5 - 12$ mIU/mL
Prolaktin	$10$ ng/mL	$3 - 15$ ng/mL
Hipofiz MRG	Normal	-

Bu hastada saptanan hipogonadotropik hipogonadizmin en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

DAX1 (NR0B1) gen mutasyonuCevap
B
SF-1 (NR5A1) gen mutasyonu
C
KAL1 gen mutasyonu
D
GNRHR mutasyonu
E
CYP11A1 (P450scc) eksikliği

Cevap

DAX1 (NR0B1) gen mutasyonu

DAX1 (NR0B1) gen mutasyonu, X'e bağlı kalıtılan sürrenal hipoplazi konjenita (AHC) tablosuna yol açar. Bu hastalık yenidoğan döneminde veya erken çocuklukta hayatı tehdit eden sürrenal krizlerle (tuz kaybı) prezante olur. DAX1 aynı zamanda hipotalamus ve hipofiz gonadotrof hücrelerinin gelişiminde/fonksiyonunda rol oynadığı için, bu hastalar ergenlik döneminde hipogonadotropik hipogonadizm (düşük testosteron, düşük LH/FSH) tablosuyla başvururlar. Hipofiz MRG'nin normal olması ve koku alma duyusunun korunmuş olması da bu tanıyı destekler.

Adım Adım Çözüm

Klinik öykünün analizi

Yenidoğan döneminde primer sürrenal yetmezlik (tuz kaybı krizi) varlığı saptandı.

Hastanın çocukluktan beri glukokortikoid ve mineralokortikoid alması sürrenal korteks yetmezliğini gösterir.

Güncel hormonal durumun değerlendirilmesi

Düşük testosteron ile birlikte düşük LH ve FSH (hipogonadotropik hipogonadizm) saptandı.

Primer sürrenal yetmezliği olan bir hastada beklenen gonadotropin yanıtının (yüksek LH/FSH) aksine, merkezi bir yetersizlik olduğu görüldü.

Sendromik eşleştirme

X'e bağlı Adrenal Hipoplazi Konjenita (AHC) ve Hipogonadotropik Hipogonadizm birlikteliği saptandı.

Bu iki spesifik klinik tablonun bir arada görüldüğü en tipik genetik defekt DAX1 mutasyonudur.

Anahtar Kavram

DAX1 (NR0B1) mutasyonu, adrenal korteks gelişimi için kritik olan bir transkripsiyon faktörü kusurudur ve hem primer sürrenal yetmezliğe (Adrenal Hipoplazi Konjenita) hem de hipotalamik-hipofizer seviyede hipogonadotropik hipogonadizme neden olur.

Daha Fazla Pratik

Sürrenal yetmezlik ile birlikte giden diğer hipogonadizm nedenlerini (örn: adrenolökodistrofi - ancak burada primer hipogonadizm görülür) gözden geçirin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru