Kafa Tabanı ve Foramenler

23 soru

Soru 1Soru

Kafa tabanı travması geçiren 4242 yaşındaki bir hastanın bilgisayarlı tomografisinde sfenoid kemiğin büyük kanadında (alaala majormajor) yer alan bir foramenin çevresinde kırık hattı izlenmiştir. Hastanın fizik muayenesinde alt çene ve alt dudak bölgesinde duyu kaybı, çiğneme kaslarında belirgin güçsüzlük ve aynı taraflı parotis bezi salgısında azalma saptanmıştır.

Bu hastada anatomik olarak hasar gören foramen ve bu delikten geçerek parotis bezine giden parasempatik iletiyi sağlayan sinir aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen ovale — Nervus petrosus minor

Cevap

Anatomik bulgular foramen ovale ve bu delikten geçen nervus petrosus minor sinirini işaret etmektedir.
Kafa tabanı travması sonrası görülen alt dudak duyu kaybı ve çiğneme kaslarındaki zayıflık, trigeminal sinirin mandibular dalının (n.n. mandibularismandibularis) hasarlandığını gösterir. Sfenoid kemiğin alaala majormajor'u üzerinde yer alan foramenforamen ovaleovale, bu sinirin kafa tasından çıkış yeridir. Ayrıca, parotis bezinin parasempatik uyarısını taşıyan n.n. petrosuspetrosus minorminor da aynı delikten geçtiği için, foramen ovale çevresindeki bir kırık her iki fonksiyonun da bozulmasına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların sinirsel karşılığını analiz edin.
Alt dudak/çene duyusu ve çiğneme kasları n.n. mandibularismandibularis (V3) tarafından kontrol edilir.
V3 hem duyusal (mandibular bölge) hem de motor (çiğneme kasları) lifler taşıyan trigeminal sinir dalıdır.
2
Parotis bezi sekresyonunun parasempatik yolunu belirleyin.
N.N. glossopharyngeusglossopharyngeus'tan çıkan pregangliyonik parasempatik lifler n.n. petrosuspetrosus minorminor olarak devam eder.
Bu sinir otik ganglionda sinaps yaparak parotis bezine giden postgangliyonik lifleri uyarır.
3
Belirlenen yapıların kafa tabanındaki geçiş yollarını saptayın.
Hem n.n. mandibularismandibularis hem de n.n. petrosuspetrosus minorminor, sfenoid kemiğin büyük kanadındaki foramenforamen ovaleovale'den geçer.
Kırık hattının bu foramen çevresinde olması tüm klinik belirtileri tek bir odakla açıklar.

Anahtar Kavram

Foramen ovale içerikleri ve klinik korelasyonu (V3 ve N. petrosus minor)

Alternatif Yöntem

Semptomların anatomik 'loj'una bakarak eleme yapabilirsiniz. Çiğneme kasları felci varsa mutlaka V3 hasarı (ve dolayısıyla foramen ovale) aranmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Kafa tabanı cerrahisi sırasında sfenoid kemiğin alaala majormajor'unda yer alan bir kanaldan kaynaklanan yoğun kanamayı durdurmak amacıyla yapılan müdahale sonrasında, hastanın postoperatif muayenesinde parotis bezi sekresyonunda belirgin azalma, m.m. tensortensor tympanitympani ve m.m. tensortensor veliveli palatinipalatini kaslarında fonksiyon kaybı ile alt dudak ve çene ucu derisinde duyu kaybı saptanmıştır. Buna göre, cerrahi müdahalenin yapıldığı kafa tabanı açıklığı ve bu açıklıktan normalde geçen diğer bir anatomik yapı aşağıdakilerin hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen ovale — A.A. meningeameningea accessoriaaccessoria

Cevap

Foramen ovale ve bu delikten geçen Arteria meningea accessoria
Soruda belirtilen klinik bulgular (m.m. tensortensor tympani/velitympani/veli palatinipalatini felci, alt dudak duyu kaybı ve parotis salgı bozukluğu), hem nervus mandibularis'in (V3V_3) hem de nervus petrosus minor'un fonksiyon kaybına işaret eder. Bu her iki yapı sfenoid kemiğin büyük kanadındaki foramen ovale'den geçer. Foramen ovale'nin diğer önemli bir içeriği ise arteria meningea accessoria'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik semptomların analizi
Hasarın N.N. mandibularismandibularis (V3V_3) motor ve duyu liflerini ve N.N. petrosuspetrosus minorminor'u etkilediği belirlenir.
Tensor kaslarının innervasyonu ve alt dudak duyusu V3V_3 ile, parotis parasempatik iletimi (preganglionik) N.N. petrosuspetrosus minorminor ile sağlanır.
2
Anatomik lokalizasyonun saptanması
Sfenoid kemiğin alaala majormajor'u üzerinde yer alan ve bu yapıları barındıran açıklığın foramen ovale olduğu saptanır.
Foramen ovale; N.N. mandibularismandibularis, A.A. meningeameningea accessoriaaccessoria, N.N. petrosuspetrosus minorminor ve venöz pleksusları (MALE) içerir.
3
Eşleşen seçeneğin belirlenmesi
Foramen ovale ve içeriklerinden biri olan A.A. meningeameningea accessoriaaccessoria ikilisi seçilir.
Diğer seçeneklerde ya foramen yanlıştır ya da içerik-foramen eşleşmesi anatomik olarak hatalıdır.

Anahtar Kavram

Foramen ovale içeriği ve klinik korelasyonu (MALE: Mandibular n., Accessory meningeal a., Lesser petrosal n., Emissary vein)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru

Kafa tabanında yer alan aşağıdaki deliklerden hangisi, rüptürü sonucunda epidural hematom gelişimine neden olan arteria meningea mediaarteria  meningea  media’nın geçiş yoludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen spinosum

Cevap

Arteria meningea media, kafa tabanındaki foramen spinosum'dan geçer.
Foramen spinosum, sfenoid kemiğin büyük kanadı üzerinde yer alır ve içinden arteria meningea media geçer. Bu arterin rüptürü, kafa travmaları sonrası dura mater ile kemik arasında kan birikmesiyle karakterize epidural hematomun en sık nedenidir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulgu ile ilişkili damarın belirlenmesi.
Epidural hematomlar genellikle arteria meningea media rüptürü sonucu oluşur.
Bu arter sfenoid kemik üzerindeki sulcus arteriae meningeae mediae içinde seyreder ve pterion bölgesindeki travmalarda kolayca hasar görebilir.
2
Damarın geçtiş yaptığı deliğin hatırlanması.
Arteria meningea media, fossa cranii media'da bulunan foramen spinosum'dan geçer.
Anatomik lokalizasyon ve içerik eşleştirmesi bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Foramen spinosum ve içeriği (Arteria meningea media)
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Kafa tabanı travması geçiren bir hastanın radyolojik incelemesinde, sfenoid kemiğin büyük kanadı (alaala majormajor) üzerinde yer alan foramen ovale'yi içine alan bir kırık hattı saptanmıştır. Bu hastada yapılan fizik muayenede, hasar gören foramenin içeriği düşünüldüğünde aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin ortaya çıkması beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst dudak ve üst çene dişlerinde duyu kaybı

Cevap

Üst dudak ve üst çene dişlerinde duyu kaybı beklenen bir bulgu değildir çünkü bu bölgenin duyusunu alan nervus maxillaris (V2) foramen ovale'den değil, foramen rotundum'dan geçer.
Doğru seçenek olan 'Üst dudak ve üst çene dişlerinde duyu kaybı', nervus maxillaris'in (V2) fonksiyon kaybına işaret eder. Nervus maxillaris, kafa tabanında foramen rotundum'dan geçer. Soru kökünde belirtilen hasar foramen ovale seviyesindedir. Foramen ovale'den nervus mandibularis (V3) ve nervus petrosus minor geçtiği için alt çene duyusu, çiğneme motor fonksiyonu ve parotis sekresyonu etkilenirken, üst çene yapıları sağlam kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Foramen ovale'den geçen yapıları tanımla.
Nervus mandibularis (V3), nervus petrosus minor, arteria meningea accessoria ve plexus venosus foraminis ovalis (MALE).
Kırığın etkilediği alanı ve zarar görebilecek sinirleri belirlemek için gereklidir.
2
Nervus mandibularis (V3) fonksiyonlarını analiz et.
Çiğneme kaslarının motor kontrolü ve alt çene, alt dudak, dilin ön 2/3'ünün genel duyusu.
V3 hasarının yaratacağı motor ve duyusal kayıpları öngörmek için.
3
Nervus petrosus minor fonksiyonunu değerlendir.
Glandula parotidea'ya giden parasempatik (sekretomotor) liflerin taşınması.
Otonom fonksiyon kaybını (tükürük azalması) açıklamak için.
4
Seçenekleri karşılaştırarak etkilenmeyen yapıyı bul.
Üst dudak ve üst dişlerin duyusu V2 (N. maxillaris) tarafından sağlanır ve bu sinir Foramen Rotundum'dan geçer.
Foramen ovale hasarının kapsamı dışında kalan bölgeyi tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Kafa tabanı açıklıklarından (foramenler) geçen yapıların ve bu yapıların klinik innervasyon alanlarının doğru eşleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

Kafa tabanında yer alan açıklıklar ve bu açıklıklardan geçen anatomik oluşumlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen jugulare (pars nervosa) — n.vagusn. vagus

Cevap

Foramen jugulare'nin pars nervosa (anteromedial) bölümünden n.vagusn. vagus'un geçtiği ifadesi yanlıştır; bu bölümden n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus ve sinuspetrosusinferiorsinus petrosus inferior geçer.
Foramen jugulare'nin pars nervosa (anteromedial) bölümünden sadece n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus (IX. kranial sinir) ve sinuspetrosusinferiorsinus petrosus inferior geçer. n.vagusn. vagus (X) ve n.accessoriusn. accessorius (XI) ise foramenin posterolateralinde kalan pars vascularis bölümünden geçerek kafatasını terk ederler. Bu nedenle pars nervosa ile n.vagusn. vagus eşleştirmesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa tabanındaki ana foramenleri ve içinden geçen yapıları tanımlayın.
Rotundum (V2), Ovale (V3), Spinosum (A. meningea media) ve Jugulare (IX, X, XI) temel içeriklerdir.
Genel anatomi bilgisini doğrulamak için ilk adımdır.
2
Foramen jugulare'nin topografik alt bölümlerini inceleyin.
Foramen jugulare, bir dural septum veya intrajuguler çıkıntı ile ikiye ayrılır: Pars nervosa (anteromedial) ve Pars vascularis (posterolateral).
Daha spesifik ve ileri seviye anatomik detayı ayırt etmek için gereklidir.
3
Kranial sinirlerin (IX, X, XI) bu bölümler arasındaki dağılımını analiz edin.
Pars nervosa'dan n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus (CN IX) geçerken; n.vagusn. vagus (CN X) ve n.accessoriusn. accessorius (CN XI) pars vascularis'ten geçer.
Seçeneklerdeki eşleştirmenin doğruluğunu kontrol etmek için kesin kriterdir.

Anahtar Kavram

Foramen jugulare, topografik olarak pars nervosa ve pars vascularis olmak üzere iki bölüme ayrılır ve kranial sinirler bu bölümlerden spesifik olarak geçerler.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru

Bir hastanın radyolojik tetkiklerinde kafa tabanındaki fissura orbitalis superior'un lateral kısmında, annulus tendineus communis'in (Zinn halkası) dışında kalan yapıları etkileyen bir kitle saptanmıştır. Bu hastada aşağıdaki fonksiyonel kayıplardan hangisinin görülmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gözün aşağı ve dışa bakış kısıtlılığı

Cevap

Annulus tendineus communis (Zinn halkası) dışında yer alan n.trochlearisn. trochlearis hasarına bağlı olarak gözün aşağı ve dışa bakış fonksiyonunda kısıtlılık gelişmesi beklenir.
Annulus tendineus communis (Zinn halkası) dışından geçen yapılar n.lacrimalisn. lacrimalis, n.frontalisn. frontalis, n.trochlearisn. trochlearis ve v.ophthalmicasuperiorv. ophthalmica superior'dur. Bu sinirler arasında motor lif taşıyan tek sinir n.trochlearisn. trochlearis'tir. n.trochlearisn. trochlearis tarafından inerve edilen m.obliquussuperiorm. obliquus superior, gözü aşağı ve dışa (ve iç rotasyon) hareket ettirir. Bu nedenle halka dışındaki bir basıda bu fonksiyonun kaybı beklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Lezyonun anatomik lokalizasyonunu ve etkilenen bölgeyi belirle.
Lezyon fissura orbitalis superior'un lateralinde ve Zinn halkasının dışındadır.
Soruda kitlenin Zinn halkası dışında kalan yapıları etkilediği spesifik olarak belirtilmiştir.
2
Zinn halkası dışından geçen kranial sinirleri hatırla.
n.lacrimalisn. lacrimalis, n.frontalisn. frontalis ve n.trochlearisn. trochlearis (V1V_1 dalları ve IV.kranialsinirIV. kranial sinir) halka dışından geçer.
Topografik olarak LFT (Lacrimal, Frontal, Trochlear) sinirleri fissura orbitalis superior'un lateral kısmında halka dışı yerleşimlidir.
3
Etkilenen sinirlerin fonksiyonel karşılıklarını değerlendir.
n.trochlearisn. trochlearis m.obliquussuperiorm. obliquus superior'u uyararak gözü aşağı ve dışa baktırır.
Halka dışındaki tek motor sinir olan dördüncü kranial sinirin felci, uyardığı kasın fonksiyon kaybına yol açar.

Anahtar Kavram

Fissura orbitalis superior ve annulus tendineus communis (Zinn halkası) içerik topografisi

İpuçları

1
Fissura orbitalis superior'dan geçen sinirlerin Zinn halkası (annulus tendineus communis) ile olan ilişkisini düşünün.
2
Halka dışından geçen sinirleri LFT (Lacrimal, Frontal, Trochlear) kısaltmasıyla hatırlayabilirsiniz.
3
Halka dışındaki tek motor sinir dördüncü kranial sinirdir. Bu sinir hangi kası uyarır?

Daha Fazla Pratik

Annulus tendineus communis'in içinden ve dışından geçen yapıları içeren bir tablo oluşturarak kranial sinir dallarını (özellikle V1V_1) karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Klinik muayenesinde üst çene dişlerinde ve sert damak mukozasında izole duyu kaybı saptanan bir hastada, kafa tabanındaki bir kitlenin sfenoid kemik üzerindeki bir kanala bası yaptığı saptanmıştır. Bu hastada etkilenen sinirin geçtiği foramen ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fossa pterygopalatina'ya açılır

Cevap

Söz konusu sinir n.maxillarisn. maxillaris (V2V_2) olup, geçtiği foramen rotundum fossa pterygopalatina'ya açılmaktadır.
Hastadaki üst çene ve damak duyu kaybı n.maxillarisn. maxillaris'in etkilendiğini gösterir. Bu sinir sfenoid kemikteki foramen rotundum'dan geçer. Foramen rotundum, fossa cranii media'yı fossa pterygopalatina'ya bağlayan önemli bir geçittir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Üst çene dişleri ve sert damak duyusundaki kayıp, n.maxillarisn. maxillaris'in (V2V_2) etkilendiğini gösterir.
V2V_2 dalı olan superior alveolar sinirler üst dişleri, palatin sinirler ise damak mukozasını inerve eder.
2
Sinirin geçtiği forameni belirle
N.maxillarisN. maxillaris (V2V_2), kafa tabanındaki foramen rotundum'dan geçer.
Sfenoid kemiğin ala major'u üzerinde yer alan bu delik, orta kafa çukurundaki V2V_2 için çıkış kapısıdır.
3
Foramenin anatomik komşuluğunu hatırla
Foramen rotundum, fossa cranii media'yı fossa pterygopalatina'ya bağlar.
Rotundum, kafa içinden direkt olarak pterygopalatin çukura açılan anatomik bir yoldur.

Anahtar Kavram

Foramen rotundum, n.maxillarisn. maxillaris'i (V2V_2) içerir ve fossa cranii media ile fossa pterygopalatina arasındaki bağlantıyı sağlar.

Daha Fazla Pratik

Foramen ovale'den geçen diğer yapıları (a. meningea accessoria, n. petrosus minor) gözden geçirmek faydalı olabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru

Kafa tabanı cerrahisinde sfenoid kemik gövdesi ile processus pterygoideus'un kökü arasında yer alan ve nervus petrosus major (parasempatik) ile nervus petrosus profundus'un (sempatik) birleşmesiyle oluşan sinire ev sahipliği yapan kanal aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Canalis pterygoideus

Cevap

Canalis pterygoideus (Vidian kanalı), nervus petrosus major ve nervus petrosus profundus'un birleşerek nervus canalis pterygoidei'yi oluşturduğu ve bu sinirin içinden geçtiği kanaldır.
Canalis pterygoideus, sfenoid kemiğin processus pterygoideus'unun kökünde bulunan ve içerisinden nervus canalis pterygoidei (Vidian siniri) geçen kanaldır. Bu sinir, parasempatik lifler taşıyan nervus petrosus major ile sempatik lifler taşıyan nervus petrosus profundus'un birleşmesiyle oluşur ve pterigopalatin gangliona gider.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom sinirlerin (parasempatik ve sempatik) birleşme noktasını belirle.
Nervus petrosus major (VII. kranial sinirden gelen preganglionik parasempatik) ve nervus petrosus profundus (pleksus karotikus internus'tan gelen postganglionik sempatik) birleşir.
Vidian siniri (n. canalis pterygoidei) bu iki farklı lif tipinin birleşimiyle oluşur.
2
Oluşan sinirin (N. Vidianus) izlediği yolu tanımla.
Sinir, sfenoid kemiğin gövdesi ile kanatlarının birleşim yerinin tabanındaki kanala girer.
Pterigopalatin gangliona ulaşmak için bu kanaldan geçmek zorundadır.
3
Bu kanalın anatomik ismini doğrula.
Canalis pterygoideus.
Processus pterygoideus'un kökünde yer aldığı için bu ismi almıştır.

Anahtar Kavram

Canalis pterygoideus (Vidian Kanalı) ve içeriği

İpuçları

1
Bu kanal sfenoid kemiğin pterigoid çıkıntısının hemen kök kısmında yer alır.
2
İçinden geçen sinir, gözyaşı bezinin parasempatik innervasyonunda rol oynayan Vidian siniridir.

Daha Fazla Pratik

Pterigopalatin ganglionun innervasyon yollarını ve bu gangliondan çıkan dalların hangi foramenlerden geçerek hedeflerine ulaştığını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Bir hastanın fizik muayenesinde yumuşak damak paralizisi, vokal kord felcine bağlı ses kısıklığı ve m.trapeziusm. trapezius kasında belirgin zaafiyet saptanmıştır. Ancak hastada yapılan değerlendirmede dilin arka 1/31/3'lük bölümünün genel ve özel duyusu (tat) ile farenksin duyusunun korunduğu görülmüştür.

Bu klinik tabloya göre, patolojinin foramen jugulare'nin hangi bölümüne lokalize olduğu ve hangi sinirin bu durumdan etkilenmediği söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pars vascularis — n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus

Cevap

Patolojinin pars vascularis'te lokalize olduğu ve n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus sinirinin korunmuş olduğu söylenebilir.
Hastada saptanan bulgular nn. vagusvagus ve nn. accessoriusaccessorius sinirlerinin işlev kaybına uğradığını göstermektedir. Dilin arka 1/31/3'lük kısmının duyusunun ve tat fonksiyonunun korunmuş olması ise nn. glossopharyngeusglossopharyngeus'un sağlam kaldığını kanıtlar. Foramen jugulare anatomisinde nn. glossopharyngeusglossopharyngeus anteromedialdeki pars nervosa'dan geçerken, nn. vagusvagus ve nn. accessoriusaccessorius posterolateraldeki pars vascularis'ten geçer. Bu nedenle lezyon pars vascularis'tedir ve nn. glossopharyngeusglossopharyngeus etkilenmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Yumuşak damak ve ses kısıklığı n.vagusn. vagus (CNCN XX), m.trapeziusm. trapezius zaafiyeti n.accessoriusn. accessorius (CNCN XIXI) hasarını; dilin arka 1/31/3 duyusunun korunması ise n.glossopharyngeusn. glossopharyngeus (CNCN IXIX) sağlamlığını gösterir.
Hastanın hangi kraniyal sinirlerinin fonksiyonel olduğunu belirlemek patolojinin yerini saptamak için ilk adımdır.
2
Foramen jugulare anatomisini hatırla
Pars nervosa'dan CNCN IXIX ve sinus petrosus inferior; pars vascularis'ten CNCN XX, CNCN XIXI, vv. jugularisjugularis internainterna ve aa. meningeameningea posteriorposterior geçer.
Foramen içindeki yapısal komşuluklar ve bölmeler, spesifik sinir tutulumlarını açıklar.
3
Klinik tabloyu anatomik bölmelerle eşleştir
Sadece pars vascularis'teki yapılar (CNCN XX, XIXI) etkilenmiş, pars nervosa'daki yapı (CNCN IXIX) korunmuştur.
Seçici sinir tutulumu, lezyonun foramenin belirli bir bölmesine (pars vascularis) sınırlı olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Foramen jugulare'nin anatomik bölmeleri (pars nervosa ve pars vascularis) ve içerikleri.

Daha Fazla Pratik

Foramen jugulare sendromunda sinus petrosus inferior ve vena jugularis interna'nın venöz drenaj ilişkilerini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Kafa tabanı delikleri ve bu deliklerden geçen yapılar düşünüldüğünde; foramen jugulare'den geçerek kafatasını terk eden ve m.sternocleidomastoideusm. \text{sternocleidomastoideus} kasına motor lifler taşıyan kranial sinir aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus accessorius

Cevap

Nervus accessorius, foramen jugulare'den geçen ve m. sternocleidomastoideus'u inerve eden sinirdir.
Doğru cevap olan sinir (Nervus accessorius), foramen jugulare'den geçen üç kranial sinirden biridir. Bu sinir, kafatasını terk ettikten sonra boyun bölgesinde aşağı inerek m. sternocleidomastoideus ve m. trapezius kaslarına motor liflerini ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Kas innervasyonunu belirleyin.
m.sternocleidomastoideusm. \text{sternocleidomastoideus} ve m.trapeziusm. \text{trapezius} kasları 11. kranial sinir olan nervus accessorius tarafından inerve edilir.
Bu kaslar boyun ve omuz hareketlerinde kritik rol oynayan ve somatomotor liflerini nervus accessorius'tan alan yapılardır.
2
Sinirin geçtiği deliği doğrulayın.
Nervus accessorius (XI), nervus glossopharyngeus (IX) ve nervus vagus (X) ile birlikte foramen jugulare'den geçer.
Foramen jugulare, fossa cranii posterior'da yer alan ve hem venöz (vena jugularis interna'nın başlangıcı) hem de sinirsel yapıların geçtiği ana açıklıktır.

Anahtar Kavram

Foramen jugulare içeriği ve Nervus accessorius (XI) fonksiyonu
Soru 11Soru

Kafa tabanı travması geçiren bir hastada yapılan fizik muayenede, çiğneme kaslarında felç ve alt çene bölgesi derisinde duyu kaybı saptanmıştır. Bu bulgular, kafa tabanındaki aşağıdaki deliklerden hangisinin hasar gördüğünü gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen ovale

Cevap

Çiğneme kaslarının felci ve alt çene duyu kaybı, foramen ovale içinden geçen nervus mandibularis'in hasarlandığını gösterir.
Doğru cevap olan foramen ovale seçeneği, içinden nervus mandibularis'in (V3V_3) geçmesi nedeniyle doğrudur. V3V_3, çiğneme kaslarını (m. masseter, m. temporalis, m. pterygoideus medialis ve lateralis) inerve eden motor liflere sahip tek trigeminal daldır. Ayrıca alt çene derisi, alt dişler ve dilin ön 2/3'lük kısmının genel duyusunu taşır. Bu nedenle hem motor hem de duyusal kayıp foramen ovale hasarını işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Çiğneme kaslarındaki motor kayıp ve alt çene (mandibula) üzerindeki duyu kaybı belirlendi.
Bu fonksiyonlar doğrudan nervus mandibularis (V3V_3) tarafından kontrol edilir.
2
Sinirin geçtiği deliği tespit et
Nervus mandibularis, kafa tabanında sphenoid kemikte bulunan foramen ovale'den geçer.
Kafa tabanı anatomisinde her kranyal sinir dalı spesifik bir delikten kafatasını terk eder.

Anahtar Kavram

Nervus mandibularis (V3V_3) motor lif taşıyan tek trigeminal dalıdır ve foramen ovale'den geçer.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

Kafa travması geçiren 28 yaşındaki bir hastanın bilgisayarlı tomografisinde, sfenoid kemiğin büyük kanadı (alaala majormajor) üzerinde yer alan bir açıklığın komşuluğunda lineer bir kırık saptanmıştır. Hastada tipik bir "lucid interval" (geçici iyilik hali) dönemini takiben hızla gelişen epidural hematom izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan arterin kafa boşluğuna girdiği ve aynı zamanda n.mandibularisn. mandibularis'in bir dalı olan n.spinosusn. spinosus'un da içinden geçtiği açıklık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen spinosum

Cevap

Foramen spinosum
Doğru seçenek olan açıklık, sfenoid kemiğin büyük kanadında (alaala majormajor) bulunur. İçinden kafa travmalarında sıkça hasar görerek epidural hematoma yol açan a.meningeamediaa. meningea media ve n.mandibularisn. mandibularis'in meningeal dalı olan n.spinosusn. spinosus geçer.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların değerlendirilmesi
Epidural hematom ve lucid interval bulguları, a.meningeamediaa. meningea media hasarını işaret eder.
Epidural hematomun en sık nedeni a.meningeamediaa. meningea media yırtılmasıdır.
2
Anatomik lokalizasyonun belirlenmesi
Sfenoid kemiğin alaala majormajor kısmında bu arterin geçtiği delik saptanmalıdır.
A.meningeamediaA. meningea media, kafa boşluğuna sfenoid kemikteki foramenforamen spinosumspinosum aracılığıyla girer.
3
Diğer içeriklerin doğrulanması
ForamenForamen spinosumspinosum'dan arterle birlikte n.spinosusn. spinosus (meningeal dal) geçtiği teyit edilir.
Soruda belirtilen ikinci yapı olan n.spinosusn. spinosus, bu deliğin karakteristik içeriğidir.

Anahtar Kavram

Foramen spinosum içeriği ve klinik önemi (A. meningea media ve epidural hematom ilişkisi)
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru

Kafa tabanı lezyonu olan bir hastada yapılan fizik muayenede öğürme (gag) refleksinin alınamadığı ve yutma güçlüğü (disfaji) geliştiği saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan sinirlerin (CN IX ve CN X) birlikte geçtiği kafa tabanı açıklığı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen jugulare

Cevap

Öğürme refleksinin sinirlerinin geçtiği delik Foramen jugulare'dir.
Öğürme (gag) refleksinin duyusunu (afferent) taşıyan Nervus glossopharyngeusNervus \ glossopharyngeus ile motor yanıtını (efferent) sağlayan Nervus vagusNervus \ vagus, kafa tabanında fossa cranii posterior yerleşimli Foramen jugulare'den geçer. Bu nedenle bu delikteki bir lezyon her iki fonksiyonun da kaybına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları değerlendir.
Öğürme (gag) refleksi kaybı ve yutma güçlüğü, Nervus glossopharyngeusNervus \ glossopharyngeus (CN IX) ve Nervus vagusNervus \ vagus (CN X) hasarını gösterir.
CN IX refleksin afferent, CN X ise efferent yolunu oluşturur.
2
Bu sinirlerin kafa tabanını terk ettiği deliği belirle.
CN IX, X ve XI, Foramen jugulareForamen \ jugulare aracılığıyla kafatasını terk eder.
Anatomik yerleşim gereği bu üç sinir kafa tabanında aynı açıklığı kullanır.

Anahtar Kavram

Foramen jugulare, Nervus glossopharyngeusNervus \ glossopharyngeus (CN IX), Nervus vagusNervus \ vagus (CN X), Nervus accessoriusNervus \ accessorius (CN XI) ve Vena jugularis internaVena \ jugularis \ interna’nın geçiş yeridir.
Soru 14Soru

Yapılan fizik muayenesinde ağzını açtığında alt çenesi sağa kayan ve sağ çene ucu bölgesinde dokunma duyusu kaybolan bir hastada, lezyonun kafa tabanındaki bir açıklık (foramen) seviyesinde olduğu saptanmıştır. Söz konusu sinirin kafatasını terk ettiği bu foramen'den aynı zamanda geçen diğer anatomik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A. meningea accessoria

Cevap

A. meningea accessoria
Hastadaki fizik muayene bulguları (çiğneme kası felci ve alt çene dermatomunda anestezi) n.mandibularisn. \text{mandibularis} (V3V_3) hasarını göstermektedir. Bu sinir kafa tabanını foramen ovale aracılığıyla terk eder. Foramen ovale'den sinirle birlikte geçen yapılardan biri a. meningea accessoria'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulgulardan etkilenen siniri belirlemek
N. mandibularis (V3V_3)
Alt çenenin bir tarafa (sağa) kayması, o taraftaki çiğneme kaslarının (özellikle m. pterygoideus lateralis) felcine; çene ucu duyusu kaybı ise V3V_3'ün duyusal liflerinin hasarına işaret eder.
2
Sinirin kafa tabanından geçiş yaptığı deliği (foramen) tespit etmek
Foramen ovale
n.mandibularisn. \text{mandibularis} (V3V_3), kafa tabanını sfenoid kemiğin büyük kanadı (ala major) üzerinde bulunan foramen ovale'den geçerek terk eder.
3
Foramen ovale'den geçen diğer yapıları tanımlamak
A. meningea accessoria
Foramen ovale içeriği 'OVALE' akrostişi ile hatırlanabilir: Otic ganglion (altında), V3V_3, Accessory meningeal artery, Lesser petrosal nerve ve Emissary vein.

Anahtar Kavram

Foramen ovale içeriği ve n.mandibularisn. \text{mandibularis} lezyon bulguları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Kafa tabanı anatomisinde, os sphenoidale’nin ala major’u üzerinde bulunan delikler içinden geçen yapılar klinik ve cerrahi açıdan büyük öneme sahiptir. Bu deliklerden biri olan foramen rotundum, fossa cranii media'yı fossa pterygopalatina’ya bağlayan önemli bir geçit yoludur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi foramen rotundum içinden geçerek fossa pterygopalatina'ya ulaşır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus maxillaris

Cevap

Nervus maxillaris, foramen rotundum'dan geçerek fossa pterygopalatina'ya ulaşan anatomik yapıdır.
Nervus maxillaris (CN V2), ganglion trigeminale'den ayrıldıktan sonra foramen rotundum içinden geçerek fossa cranii media'yı terk eder ve fossa pterygopalatina'ya girer. Bu, kafa tabanı anatomisinin en temel ve sabit bilgilerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Foramen rotundum'un anatomik lokalizasyonunu belirle.
Foramen rotundum, os sphenoidale'nin ala major'u üzerinde yer alır.
Bu delik, orta kafa çukurunu fossa pterygopalatina'ya bağlayan ana kanaldır.
2
Nervus trigeminus'un (CN V) dallarının çıkış noktalarını hatırla.
CN V1 (Ophthalmicus) fissura orbitalis superior'dan, CN V2 (Maxillaris) foramen rotundum'dan, CN V3 (Mandibularis) foramen ovale'den geçer.
Trigeminus sinirinin üç ana dalı kafa tabanını farklı açıklıklardan terk eder.
3
Doğru eşleşmeyi onayla.
Nervus maxillaris, foramen rotundum ile eşleşir.
Soruda sorulan foramen rotundum içeriği doğrudan Nervus maxillaris'tir.

Anahtar Kavram

Kafa tabanı delikleri ve Nervus trigeminus dallarının çıkış yolları.

İpuçları

1
Trigeminus sinirinin (V. kranial sinir) ikinci dalını düşünün.
2
Sfenoid kemiğin büyük kanadındaki delikleri 'ROS' (Rotundum, Ovale, Spinosum) sırasıyla içten dışa doğru hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Foramen ovale'den geçen diğer yapıları (OVALE akronimi: Otic ganglion, V3, Accessory meningeal artery, Lesser petrosal nerve, Emissary veins) çalışarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru

Sfenoid kemikte meydana gelen bir kırık sonrası yapılan fizik muayenede, hastanın çiğneme kaslarında parezi saptanmış, ayrıca m.tensor veli palatinim. \text{tensor veli palatini} ve m.tensor tympanim. \text{tensor tympani} kaslarının fonksiyonlarını kaybettiği belirlenmiştir. Bu klinik bulgulara yol açan sinirin kafatasını terk ettiği açıklık aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen ovale

Cevap

Foramen ovale
Doğru yanıt olan seçenek, nervus mandibularis'in (V3V_3) geçtiği açıklıktır. V3V_3, çiğneme kaslarının yanı sıra m.tensor veli palatinim. \text{tensor veli palatini} ve m.tensor tympanim. \text{tensor tympani} gibi spesifik kasların motor kontrolünü sağlar. Bu sinir kafa tabanını sfenoid kemiğin büyük kanadı (ala major) üzerinde bulunan foramen ovale'den geçerek terk eder.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulgulara neden olan sinirin belirlenmesi
Çiğneme kasları, m.tensor veli palatinim. \text{tensor veli palatini} ve m.tensor tympanim. \text{tensor tympani} kasları nervus mandibularis (V3V_3) tarafından inerve edilir.
Bu kasların tamamı birinci yutak arkı (mandibuler ark) türevidir ve trigeminal sinirin mandibular dalı tarafından uyarılırlar.
2
Sinirin kafa tabanından çıkış noktasının tespiti
Nervus mandibularis (V3V_3), kafa tabanını foramen ovale aracılığıyla terk eder.
Sfenoid kemiğin ala major'u üzerinde bulunan foramen ovale, trigeminal sinirin üçüncü dalının ana çıkış yoludur.

Anahtar Kavram

Nervus mandibularis (V3V_3) hem çiğneme kaslarını hem de m.tensor tympanim. \text{tensor tympani} ve m.tensor veli palatinim. \text{tensor veli palatini} kaslarını inerve eder ve foramen ovale'den geçer.
Soru 17Soru

Otuz beş yaşında bir hastada kafa tabanındaki kitle basısına bağlı olarak yapılan muayenede çiğneme kaslarında parezi, alt çene derisinde duyu kaybı ve parotis bezi sekresyonunda belirgin azalma saptanmıştır. Bu hastada klinik bulgulara neden olan sinir yapılarının geçtiği kafa tabanı açıklığından aşağıdaki oluşumlardan hangisi de geçer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A.meningeaaccessoriaA. meningea accessoria

Cevap

Klinik bulgulara neden olan yapıların (N. mandibularis ve N. petrosus minor) ortak geçiş yeri olan foramen ovale'den aynı zamanda a.meningeaaccessoriaa. meningea accessoria da geçmektedir.
Hastadaki klinik tablo (çiğneme kası felci ve parotis sekresyon kaybı), foramen ovale'den geçen n.mandibularisn. mandibularis ve n.petrosusminorn. petrosus minor'un etkilendiğini göstermektedir. Bu foramenin diğer önemli içeriği a.meningeaaccessoriaa. meningea accessoria'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Çiğneme kaslarındaki parezi ve alt çene duyu kaybı n.mandibularisn. mandibularis (V3V_3) lezyonunu, parotis salgısındaki azalma ise preganglionik parasempatik lifleri taşıyan n.petrosusminorn. petrosus minor lezyonunu işaret eder.
V3V_3 çiğneme kaslarını inerve ederken, n.petrosusminorn. petrosus minor (CN IX dalı) otik ganglion yoluyla parotise giden yolu oluşturur.
2
Etkilenen yapıların geçtiği forameni belirle.
Hem n.mandibularisn. mandibularis hem de n.petrosusminorn. petrosus minor sfenoid kemiğin ala major'unda bulunan foramen ovale'den geçer.
Foramen ovale, orta kranial çukur ile infratemporal fossa arasındaki ana bağlantı yoludur.
3
Foramen ovale'nin diğer içeriklerini hatırla.
MALE (Mandibular nerve, Accessory meningeal artery, Lesser petrosal nerve, Emissary vein) yapıları bu delikten geçer.
Anatomik lokalizasyon ve içerik bilgisinin sentezlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Foramen Ovale İçeriği ve Klinik Korelasyonu

Daha Fazla Pratik

Foramen spinosum lezyonlarında hangi klinik tablonun (epidural hematom gibi) beklendiğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Kafa tabanı anatomisinde, os sphenoidale'nin ala major'u üzerinde yer alan foramen ovale'den aşağıdaki anatomik oluşumlardan hangisi geçer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus mandibularis

Cevap

Nervus mandibularis
Foramen ovale, fossa cranii media'da os sphenoidale'nin ala major'u üzerinde bulunur. Buradan trigeminal sinirin (CN V) mandibular dalı olan Nervus mandibularis (V3V_3) geçer. Bu sinir hem motor hem de duyusal lifler içerir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa tabanındaki orta çukurda (fossa cranii media) bulunan deliklerin dizilimini hatırla.
Os sphenoidale üzerinde önden arkaya doğru 'ROS' (Rotundum, Ovale, Spinosum) sıralaması mevcuttur.
Anatomik lokasyon ve komşuluk bilgisi doğru yapıyı belirlemek için gereklidir.
2
Foramen ovale'nin içeriğini (MALE kısaltması ile) analiz et.
M: Nervus mandibularis (V3V_3), A: Arteria meningea accessoria, L: Nervus petrosus minor (Lesser), E: Emissary vein (Plexus venosus foraminis ovalis).
Foramen ovale'den geçen yapıların tam listesi sinir ve damar ayrımı yapmayı sağlar.
3
Seçenekler ile eşleştirme yap.
Nervus mandibularis temel geçiş yapan yapıdır.
TUS sınavında en sık sorulan foramen-içerik eşleşmelerinden biridir.

Anahtar Kavram

Foramen Ovale İçeriği

İpuçları

1
Orta kafa çukurundaki delikleri 'ROS' (Rotundum, Ovale, Spinosum) sırasıyla hatırla.
2
Trigeminal sinirin (V1V_1, V2V_2, V3V_3) dalları yukarıdan aşağıya doğru sırasıyla Fissura orbitalis superior, Foramen rotundum ve Foramen ovale'yi kullanır.
3
Seçeneklerdeki sinirlerden hangisi çiğneme kaslarını inerve eder ve foramen ovale'den geçer?

Daha Fazla Pratik

Foramen spinosum'dan geçen yapıları ve klinik önemini (epidural kanama) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru

Kafa tabanı delikleri (foramenleri) ve içinden geçen anatomik yapılar ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Foramen spinosum – Arteria meningea media

Cevap

Foramen spinosum – Arteria meningea media eşleştirmesi doğrudur.
Foramen spinosum, sphenoid kemiğin büyük kanadında (ala major) bulunan küçük bir deliktir. İçerisinden Arteria meningea media (ve V. meningea media) ile Nervus mandibularis'in meningeal dalı (ramus meningeus / nervus spinosus) geçer. Bu anatomik ilişki, epidural kanamalar açısından klinik öneme sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa tabanı deliklerinin içeriklerini hatırla.
Her bir foramenin kendine özgü damar ve sinir yapılarını geçirdiği bilgisi anımsanır.
Soruyu çözmek için foramen-içerik eşleştirmesinin doğru yapılması gerekir.
2
Seçeneklerdeki eşleştirmeleri tek tek analiz et.
Foramen spinosum'un, fossa cranii media'da yer aldığı ve içinden kafa travmalarında kanaması epidural hematoma neden olan Arteria meningea media'nın geçtiği belirlenir.
Doğru seçeneği bulmak için.
3
Diğer seçeneklerdeki yanlışları tespit et.
N. mandibularis'in F. ovale'den, N. maxillaris'in F. rotundum'dan, N. hypoglossus'un kendi kanalından geçtiği doğrulanarak diğer seçenekler elenir.
Yanlış seçeneklerin elenmesi yanıtı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Kafa tabanı foramenleri ve içerikleri (Özellikle Sphenoid kemik üzerindeki yapılar)

İpuçları

1
Nervus trigeminus'un üç ana dalı (V1, V2, V3) sırasıyla 'Standing Room Only' (Superior orbital fissure, Rotundum, Ovale) mnemonik sıralamasını izler.
2
Epidural kanamaların en sık sebebi olan arter, kafa tabanındaki 'dikenli' (spinous) isimli bir delikten girer.

Daha Fazla Pratik

Foramen jugulare sendromunda (Vernet sendromu) hangi sinirlerin etkilendiğini ve klinik bulgularını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 20Soru

Kafa tabanı kemik yapısında yer alan foramen rotundum'dan geçen anatomik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nervus maxillaris (V2V_2)

Cevap

Foramen rotundum'dan geçen yapı nervus maxillaris'tir (V2V_2).
Nervus maxillaris (V2V_2), trigeminal sinirin ikinci dalıdır ve kafa tabanında sphenoid kemik üzerindeki foramen rotundum'dan geçerek fossa pterygopalatina'ya girer. Bu delik sadece bu sinirin geçişine ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kafa tabanındaki sphenoid kemik üzerindeki deliklerin yerleşimini belirle.
Foramen rotundum, sphenoid kemiğin ala major'unda yer alır.
Anatomik lokasyon, hangi fassalar arasında bağlantı kurulduğunu anlamayı sağlar.
2
Deliğin bağlantı kurduğu bölgeleri ve içinden geçen yapıları hatırla.
Foramen rotundum fossa cranii media ile fossa pterygopalatina arasındadır ve içinden V2V_2 geçer.
Kranial sinirlerin seyri, kafa tabanı delikleriyle doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Foramen rotundum içeriği ve bağlantıları
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Kafa Tabanı ve Foramenler Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin