Examkin

Endokrin Sistem Farmakolojisi

222 soru

Soru 141Soru →

Uterus motilitesini modüle eden (uterotonik ve tokolitik) farmakolojik ajanların etki mekanizmaları, yan etki profilleri ve klinik kontrendikasyonları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atosiban, miyometriyumdaki oksitosin reseptörlerini bloke ederek uterus gevşemesi sağlar; ancak fetal dolaşıma geçerek duktus arteriozusun erken kapanmasına ve oligohidramniyosa yol açması en önemli fetal yan etkisidir.

Cevap

Atosiban'ın fetal duktus arteriozus kapanmasına ve oligohidramniyosa yol açtığı bilgisi yanlıştır; bu yan etkiler indometazin gibi prostaglandin sentez inhibitörlerine özgüdür.
Atosiban, miyometriyumdaki oksitosin ve vazopressin V1aV_{1a} reseptörlerini bloke eden spesifik bir tokolitiktir ve maternal/fetal yan etki profili oldukça güvenlidir. Seçenekte belirtilen fetal duktus arteriozusun erken kapanması ve oligohidramniyos etkileri, bir prostaglandin sentez inhibitörü olan indometazine özgüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Uterus atonisi ve tokoliz yönetiminde kullanılan temel ilaç gruplarını ve mekanizmalarını belirle.
Ergot alkaloidleri (Metilergonovin), Prostaglandinler (PGE2PGE_2, PGF2αPGF_{2\alpha}), Oksitosin antagonistleri (Atosiban), Kalsiyum kanal blokörleri (Nifedipin) ve β2\beta_2 agonistler (Ritodrin) temel gruplardır.
Soruda sorulan ilaçların hangi sınıfa girdiğini anlamak yan etki profilini belirlemek için gereklidir.
2
Uterotonik ilaçların (Metilergonovin ve Prostaglandinler) sistemik yan etkilerini ve kontrendikasyonlarını değerlendir.
Ergonovin hipertansiyonda, PGF2αPGF_{2\alpha} ise astımda kontrendikedir. PGE2PGE_2 ateş yapabilir.
Seçeneklerdeki ilk üç ifadenin (A, B, C) doğruluğunu teyit etmek için bu bilgiler kullanılır.
3
Tokolitik ilaçların (Atosiban ve Nifedipin) güvenlik ve yan etki profillerini karşılaştır.
Nifedipin kalsiyum kanal blokörü olarak vazodilatasyon ve taşikardi yapar. Atosiban ise en güvenli tokolitiklerden biridir; fetal duktus kapanması gibi etkiler ona değil, indometazine aittir.
D ve E seçeneklerini analiz ederek yanlış olan bilgiyi tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Uterotonik ve tokolitik ilaçların yan etki profilleri ve spesifik fetal/maternal kısıtlılıkları.

Daha Fazla Pratik

İndometazin'in 32. gebelik haftasından sonra neden tercih edilmediğini araştırarak fetal yan etkilerini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 142Soru →

Graves hastalığı tanısı alan 3232 yaşındaki kadın hastanın özgeçmişinden kronik aktif hepatit nedeniyle takip edildiği öğreniliyor. Bu hastada hipertiroidi kontrolü amacıyla antitiroid ilaç tedavisi başlanması planlanmaktadır.

Bu klinik tabloda, propiltiourasil (PTU) yerine öncelikle metimazolün tercih edilmesinin temel farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Propiltiourasilin ciddi hepatotoksisite ve fulminan karaciğer yetmezliği riskinin metimazolden belirgin şekilde yüksek olması

Cevap

Propiltiourasilin metimazole kıyasla çok daha yüksek oranda ciddi hepatotoksisite ve karaciğer yetmezliği riski taşımasıdır.
Metimazolün tercih edilmesinin temel nedeni, propiltiourasilin (PTU) özellikle kronik karaciğer hastalığı olanlarda risk oluşturan fulminan hepatit ve ciddi karaciğer yetmezliği vakalarıyla ilişkili olmasıdır. Metimazol daha uzun bir yarı ömre sahip olduğu ve genellikle daha az şiddetli karaciğer yan etkileri gösterdiği için, gebeliğin ilk trimesteri dışındaki çoğu durumda (özellikle karaciğer rezervi kısıtlı hastalarda) ilk seçenek olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın mevcut komorbiditesini belirle.
Hasta kronik aktif hepatit (karaciğer hastalığı) hastasıdır.
Antitiroid ilaçların (tiyoamidler) eliminasyon yolları ve yan etki profilleri karaciğer fonksiyonlarından etkilenir.
2
Tiyoamidlerin yan etki profillerini karşılaştır.
Propiltiourasil (PTU), metimazole göre daha şiddetli hepatotoksisite (fulminan hepatit) riski taşır.
PTU, şiddetli karaciğer hasarı riski nedeniyle FDA tarafından kara kutu uyarısı (boxed warning) almıştır.
3
Klinik tabloya uygun ilacı seç.
Karaciğer hastalığı olan bu hastada metimazol daha güvenli bir seçenektir.
Metimazol genellikle daha iyi tolere edilir ve şiddetli karaciğer yetmezliği riski PTU'ya göre çok daha düşüktür.

Anahtar Kavram

Tiyoamidlerin hepatotoksisite risk farkı ve klinik tercihler

İpuçları

1
FDA'nın antitiroid ilaçlar üzerindeki 'kara kutu' (boxed warning) uyarılarını hatırlayın.
2
Hangi antitiroid ilacın fulminan hepatit riski nedeniyle karaciğer nakli gerektiren tablolara yol açabildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Tiyoamidlerin agranülositoz yan etkisinin her iki ilaç için de ortak olduğunu ve tedavinin hangi laboratuvar bulgusuyla kesilmesi gerektiğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 143Soru →

Ektopik ACTH salgılayan tümörlere bağlı gelişen veya cerrahi olarak tedavi edilemeyen Cushing sendromlu hastalarda, hiperkortizolizmin etkilerini periferik dokularda doğrudan glukokortikoid reseptörlerini (GR) bloke ederek engelleyen ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mifepriston

Cevap

Mifepriston, glukokortikoid reseptör düzeyinde doğrudan antagonizma yaparak Cushing sendromu semptomlarını hızla düzelten ilaçtır.
Mifepriston, hem progesteron hem de glukokortikoid reseptörlerini (GR) güçlü bir şekilde bloke eder. Diğer ajanlar (metirapon, ketokonazol vb.) hormon sentezini baskılarken, mifepriston doğrudan hedef hücredeki reseptörü kapatarak hiperkortizolizmin periferik klinik etkilerini hızla geri çevirebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Kontrol edilemeyen ağır hiperkortizolizm (Cushing sendromu) durumu mevcuttur.
Soruda hedeflenen mekanizmanın hangi patoloji için olduğu belirlenmelidir.
2
Etki mekanizmasını ayırt et
Sentez inhibisyonu ile reseptör blokajı arasındaki fark tanımlanır.
Soruda özellikle 'reseptör düzeyinde blokaj' yapan ajan istenmektedir.
3
İlaçları karşılaştır
Metirapon, ketokonazol ve aminoglutetimid sentez inhibitörleridir; Mifepriston ise reseptör antagonistidir.
Doğru farmakodinamik profile sahip olan ilaç seçilir.

Anahtar Kavram

Adrenokortikosteroid Antagonistleri: Sentez İnhibitörleri vs Reseptör Antagonistleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 144Soru →

Uterus motilitesini etkileyen uterotonik ve tokolitik ilaçların farmakolojik özellikleri, reseptör selektiviteleri ve klinik yan etki profilleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atosiban; oksitosinin miyometriyumdaki reseptörlerine bağlanmasını kompetitif olarak engellemesinin yanı sıra, vazopressin V1aV_{1a} reseptörlerini de antagonize ederek uterus kontraksiyonlarını baskılar.

Cevap

Atosiban, hem oksitosin reseptörlerini hem de vazopressin V1aV_{1a} reseptörlerini kompetitif olarak antagonize eden bir tokolitiktir.
Atosiban, oksitosin reseptörlerinin spesifik bir antagonisti olarak geliştirilmiş bir peptid analoğudur. Miyometriyumdaki oksitosin reseptörlerini (OTR) bloke ederek kontraksiyonları durdurur. Aynı zamanda vazopressin V1aV_{1a} reseptörlerine de yüksek afinite göstererek bu reseptörleri de antagonize eder; bu ikili etkisi tokolitik etkinliğini pekiştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Atosiban'ın etki mekanizmasını analiz etmek
Atosiban'ın peptidik yapısı sayesinde hem oksitosin hem de vazopressin V1aV_{1a} reseptörlerine bağlanarak antagonizma yaptığı belirlenir.
Oksitosin ve vazopressin hormonları yapısal olarak birbirine çok yakındır; bu nedenle Atosiban her iki reseptör tipini de etkileyebilir.
2
Uterotonik ve tokolitiklerin reseptör/sinyal yolaklarını karşılaştırmak
Metilergonovin'in α1\alpha_1 agonisti (uterotonik), Terbutalin'in Gs/cAMPG_s/cAMP (tokolitik), Karboprost'un PGF2αPGF_{2\alpha} (bronkokonstriktör) olduğu saptanır.
İlaçların doğru klinik kullanımı için reseptör alt tipleri ve sistemik yan etki profillerinin (astım, hipertansiyon vb.) bilinmesi kritiktir.

Anahtar Kavram

Tokolitik ve uterotonik ilaçların spesifik reseptör etkileşimleri ve klinik kontrendikasyonları
Soru 145Soru →

Farmakolojik özellikleri karşılaştırıldığında, antiinflamatuvar potansının çok yüksek olması sebebiyle belirgin HPA (hipotalamus-hipofiz-adrenal) aks supresyonuna ve osteoporoz riskine yol açan, fakat mineralokortikoid etkisinin bulunmaması nedeniyle ödem ve hipertansiyon riskinin en düşük olması beklenen ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deksametazon

Cevap

Deksametazon
Deksametazon, kortizole kıyasla yaklaşık 25-30 kat daha güçlü antiinflamatuvar etki gösterirken, mineralokortikoid reseptörlerine afinitesi yok denecek kadar azdır. Bu durum onu güçlü bir HPA aks supresörü ve osteoporoz riski taşıyan bir ajan yaparken, tuz tutulumuna bağlı ödem ve hipertansiyon riskini minimize eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sentetik steroidlerin antiinflamatuvar potansları ile mineralokortikoid (tuz tutucu) etkinliklerini karşılaştırın.
Deksametazon ve betametazonun antiinflamatuvar potansı en yüksek, mineralokortikoid etkisi ise en düşüktür (sıfırdır).
Klinik kararda yan etki profilini belirleyen en önemli parametre bu orandır.
2
HPA aks supresyonu ve osteoporoz riskini glukokortikoid potansı ile ilişkilendirin.
Antiinflamatuvar potans ne kadar yüksekse, feedback inhibisyonu (HPA supresyonu) ve kemik üzerindeki katabolik etkiler o kadar güçlü olur.
Yüksek potensli steroidlerin sistemik etkileri daha derin olur.
3
Soru kökündeki 'ödem riskinin en düşük olması' kriterine göre mineralokortikoid aktivitesi olmayan seçeneği belirleyin.
Deksametazon mineralokortikoid reseptörlerine bağlanmaz, bu nedenle sodyum ve su tutulumuna neden olmaz.
Bu özelliği sayesinde beyin ödemi gibi su tutulumunun istenmediği durumlarda tercih edilir.

Anahtar Kavram

Sentetik glukokortikoidlerin bağıl potansları ve reseptör selektiviteleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 146Soru →

Graves hastalığı tanısıyla takip edilen ve yakın zamanda cerrahi tedavi (tiroidektomi) planlanan bir hastada, tiroid bezinin boyutunu küçültmek, glandı daha sert bir kıvama getirmek ve cerrahi sırasındaki kanama riskini (vaskülariteyi) azaltmak amacıyla ameliyattan 1010-1414 gün önce tedaviye eklenen farmakolojik ajanın temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek konsantrasyonda iyodür sağlayarak tiroid hormonu salınımını (proteolizi) inhibe etmek ve glandın vaskülaritesini azaltmak

Cevap

Yüksek konsantrasyonda iyodür sağlayarak tiroid hormonu salınımını inhibe etmek ve glandın vaskülaritesini azaltmak
Doğru seçenek olan iyodürlerin (Lugol solüsyonu) kullanımı, tiroid hormonu salınımını (proteoliz aşamasını) en hızlı şekilde inhibe eden yöntemdir. Cerrahi açıdan en önemli avantajı, tiroid bezinin boyutunu küçültmesi, sertliğini artırması ve bezin kanlanmasını (vaskülaritesini) belirgin şekilde azaltarak operasyon sırasında kanama riskini düşürmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve hedeflenen tedaviyi belirle.
Hasta Graves hastalığı nedeniyle tiroidektomiye hazırlanmaktadır; hedef, cerrahiyi kolaylaştırmak için glandın kanlanmasını azaltmaktır.
Ameliyat öncesi tiroid bezinin vaskülaritesini azaltmak kanama kontrolü için kritiktir.
2
Bu amaçla kullanılan spesifik ajanı tanımla.
Lugol solüsyonu (iyodür) veya potasyum iyodür.
İyodürler, cerrahiden 1010-1414 gün önce eklendiğinde glandı daha sert ve daha az kanamalı hale getirirler.
3
İlacın temel farmakolojik mekanizmasını analiz et.
En hızlı etkisi tiroglobulinden hormon salınımının (proteoliz) inhibisyonudur. Ayrıca Wolff-Chaikoff etkisi ile sentezi de geçici olarak baskılar.
Cerrahi hazırlıkta iyodürlerin tercih edilme sebebi hem hızlı ötiroidi sağlamaları hem de vaskülariteyi dramatik olarak düşürmeleridir.

Anahtar Kavram

İyodürlerin (Lugol) cerrahi öncesi kullanımı ve Wolff-Chaikoff etkisi
Soru 147Soru →

Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde kullanılan, androjen reseptörlerine yüksek afiniteyle bağlanan ve reseptörün nükleusa translokasyonunu, DNA'ya bağlanmasını ve koaktivatörler ile etkileşimini inhibe eden ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enzalutamid

Cevap

Enzalutamid, androjen reseptörünün nükleusa translokasyonunu ve DNA'ya bağlanmasını inhibe eden ikinci kuşak bir antiandrojendir.
Enzalutamid, ikinci kuşak bir androjen reseptör antagonistidir. Flutamid, bikalutamid ve nilutamid gibi birinci kuşak ilaçlardan temel farkı, androjen reseptörüne bağlandıktan sonra bu kompleksin nükleusa taşınmasını (translokasyon), DNA'ya bağlanmasını ve koaktivatör proteinlerle etkileşimini de inhibe etmesidir. Bu kapsamlı mekanizma sayesinde kastrasyona dirençli prostat kanserinde etkinliği yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın klinik kullanım alanını belirle.
Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisi (MDRPK).
Soruda belirtilen endikasyon, spesifik olarak yeni nesil antiandrojenleri işaret etmektedir.
2
Etki mekanizmasını analiz et.
Androjen reseptör (AR) blokajı + Nükleer translokasyon inhibisyonu + DNA bağlanma inhibisyonu.
Bu üçlü mekanizma, ikinci kuşak AR antagonistlerini (Enzalutamid, Apalutamid, Darolutamid) birinci kuşaklardan ayıran temel özelliktir.
3
Seçeneklerdeki ilaçları mekanizmalarına göre ele.
Enzalutamid tanıma uyan ilaçtır.
Diğer seçenekler ya birinci kuşak antagonistlerdir (Bikalutamid, Nilutamid) ya da sentez/dönüşüm inhibitörleridir (Abirateron, Finasterid).

Anahtar Kavram

İkinci kuşak androjen reseptör antagonistleri (Enzalutamid), reseptör-ligand kompleksinin nükleusa taşınmasını ve DNA etkileşimini engelleyerek pür antagonistlerden daha güçlü etki gösterirler.

Daha Fazla Pratik

Diğer ikinci kuşak antiandrojenler olan Apalutamid ve Darolutamid'in benzer mekanizmalarını ve kan-beyin bariyerini geçme potansiyellerini (nöbet riski açısından) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 148Soru →

Meme kanseri profilaksisi ve postmenopozal osteoporoz tedavisi seçenekleri değerlendirilen bir hastada, tamoksifen yerine raloksifen tercih edilmesinin en önemli farmakolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Endometriyum üzerinde antagonist etki göstererek uterus kanseri riskini artırmaması

Cevap

Raloksifenin endometriyum üzerinde antagonist etki göstererek uterus kanseri riskini artırmaması
Doğru yanıt olan seçenek, raloksifenin en önemli klinik avantajını belirtmektedir. Tamoksifen endometriyum üzerinde parsiyel agonist etki göstererek hiperplazi ve kanser riskini artırırken, raloksifen bu dokuda antagonist etki gösterir ve uterus kanseri riskini artırmaz. Her iki ilaç da kemikte agonist (osteoporoz tedavisi) ve meme dokusunda antagonist (profilaksi) etki gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
SERM'lerin (Selektif Östrojen Reseptör Modülatörleri) doku spesifik etkilerini analiz et.
Tamoksifen ve raloksifenin her ikisi de kemikte agonist, memede antagonisttir.
Bu ilaçlar farklı dokulardaki östrojen reseptörlerine farklı afinitelerle bağlanarak dokuya özgü yanıtlar oluştururlar.
2
Uterus (endometriyum) dokusundaki etki farkını karşılaştır.
Tamoksifen uterusta agonist iken, raloksifen antagonisttir.
Klinik tercihte en önemli fark, tamoksifenin endometriyum kanseri riskini artırması, raloksifenin ise artırmamasıdır.

Anahtar Kavram

SERM'lerin doku seçiciliği (Tamoksifen vs Raloksifen)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 149Soru →

Subkutan yolla uygulandığında moleküler yapısındaki özellik nedeniyle heksamer oluşturma eğilimi düşük olan, bu sayede regüler insüline göre çok daha hızlı emilerek etkisi en kısa sürede başlayan insülin analoğu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsülin lispro

Cevap

İnsülin lispro, moleküler yapısındaki aminoasit değişikliği sayesinde heksamer oluşturmaz ve monomerik yapıda olduğu için hızla emilir.
İnsülin lispro, aspart ve glulisine; moleküler yapılarındaki modifikasyonlar sayesinde subkutan dokuda heksamer oluşturma eğilimi düşük olan analoglardır. Regüler insülin heksamer yapısında olduğu için emilmeden önce monomerlerine ayrışması gerekirken, bu hızlı etkili analoglar monomerik halde hızla emilirler. Bu durum, etkinin yaklaşık 5−155-15 dakika gibi kısa bir sürede başlamasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İnsülin preparatlarının subkutan dokudaki fiziksel formlarını değerlendir.
Regüler insülin subkutan dokuda heksamer (6'lı birimler) halinde bulunur.
Heksamerler kapiller kana doğrudan geçemeyecek kadar büyüktür.
2
Hızlı etkili analogların (Lispro, Aspart, Glulisine) yapısal farkını analiz et.
Bu analoglar aminoasit dizilimindeki değişiklikler nedeniyle heksamer oluşturamazlar.
Monomerik yapıdaki insülin birimleri kapillerden hızla emilebilir.
3
Emilim hızı ile etki başlangıcı arasındaki ilişkiyi kur.
İnsülin lispro monomerik formda olduğu için 5-15 dakika içinde etkisini gösterir.
Regüler insülinin monomerlerine ayrışması için gereken süre bu analogda elimine edilmiştir.

Anahtar Kavram

İnsülin analoglarının farmakokinetik özellikleri ve heksamer/monomer dengesi.

İpuçları

1
Hızlı etkili analoglar, yemekten hemen önce uygulanabilen gruptur.
2
Bu gruptaki ilaçların isimleri 'L-A-G' (Lispro, Aspart, Glulisine) şeklinde kodlanabilir.

Daha Fazla Pratik

Diğer uzun etkili analogların (Glarjin, Detemir) uzamış etki mekanizmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 150Soru →

Oral yolla alınan glukozun, intravenöz (I˙VİV) yolla uygulanan ve eşdeğer plazma glukoz konsantrasyonu sağlayan glukoz miktarından daha fazla insülin salgılanmasına yol açmasına "inkretin etkisi" adı verilir. Tip 22 diyabetli bir hastada bu fizyolojik yanıtı artırmak amacıyla kullanılan aşağıdaki ilaçlardan hangisinin, mide boşalma hızını yavaşlatması veya vücut ağırlığında belirgin azalma sağlaması beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vildagliptin

Cevap

Vildagliptin, inkretin etkisi üzerinden etki gösteren bir DPP-4 inhibitörü olmasına rağmen, GLP-1 agonistlerinin aksine mide boşalma hızı ve vücut ağırlığı üzerinde klinik olarak anlamlı bir değişikliğe yol açmaz.
Vildagliptin, bir DPP-4 inhibitörüdür. Bu ilaç grubu, endojen GLP-1 ve GIP hormonlarının yıkımını engelleyerek insülin salınımını artırır. Ancak plazma inkretin seviyelerini ancak fizyolojik sınırlarda tutabildikleri için, GLP-1 agonistlerinin aksine mide boşalmasını anlamlı düzeyde yavaşlatmazlar ve vücut ağırlığı üzerinde 'nötr' etkiye sahiptirler.

Adım Adım Çözüm

1
İnkretin etkisi üzerinden çalışan ilaç sınıflarını belirle.
Bu sınıflar GLP-1 reseptör agonistleri ve Dipeptidil Peptidaz-4 (DPP-4) inhibitörleridir.
Soruda inkretin etkisini potansiyalize eden ilaçlar arasındaki klinik farklar sorulmaktadır.
2
İlaç sınıflarının mide boşalması ve kilo üzerindeki etkilerini karşılaştır.
GLP-1 agonistleri mide boşalmasını yavaşlatır ve kilo verdirir; DPP-4 inhibitörleri ise bu parametreler açısından nötrdür.
DPP-4 inhibitörleri endojen GLP-1'i sadece fizyolojik sınırlarda artırırken, agonistler farmakolojik (yüksek) düzeylerde etki sağlar.
3
Seçeneklerdeki ilaçların ait oldukları sınıfları tasnif et.
Liraglutid, Eksanatid, Dulaglutid ve Lixisenatid GLP-1 agonistidir; Vildagliptin ise bir DPP-4 inhibitörüdür.
Doğru yanıt olan kilo nötr ilaca ulaşmak için sınıf ayrımı yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

İnkretin mimetikler (GLP-1 agonistleri) ve DPP-4 inhibitörlerinin (gliptinler) kilo ve gastrointestinal motilite üzerindeki farkları.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 151Soru →

Paratiroid bezindeki kalsiyum algılayan reseptörlerin (CaSRCaSR) hücre dışı kalsiyuma olan duyarlılığını artırarak paratiroid hormonu (PTHPTH) sentez ve salınımını inhibe eden, kalsimimetik etkili ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sinakalsit

Cevap

Sinakalsit, kalsiyum algılayan reseptörlerin (CaSRCaSR) duyarlılığını artırarak paratiroid hormonu salınımını baskılayan bir ajandır.
Sinakalsit, 'kalsimimetik' bir ilaçtır. Paratiroid bezinde yer alan kalsiyum algılayan reseptörlerin (CaSRCaSR) ekstraselüler kalsiyuma olan duyarlılığını artırır. Bu durum, plazma kalsiyum düzeyleri normal veya düşük olsa bile bezin 'kalsiyum varmış gibi' algılamasına ve negatif feedback mekanizmasıyla paratiroid hormonu (PTHPTH) sentez ve salınımını azaltmasına neden olur. Özellikle sekonder hiperparatiroidi tedavisinde tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Paratiroid bezi üzerindeki temel düzenleyici reseptörün belirlenmesi.
Kalsiyum algılayan reseptör (CaSRCaSR), plazma kalsiyum düzeylerine göre PTH salınımını kontrol eder.
Soruda hedeflenen mekanizmanın başlangıç noktasını tanımlamak gerekir.
2
Kalsimimetik ilaçların bu reseptör üzerindeki etkisinin saptanması.
Kalsimimetikler (SinakalsitSinakalsit), bu reseptörlerin kalsiyuma olan duyarlılığını artırır (allosterik aktivasyon).
İlacın moleküler etki mekanizmasını açıklamak için bu adım gereklidir.
3
Reseptör aktivasyonunun paratiroid hormonu üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi.
Duyarlılığın artmasıyla birlikte düşük kalsiyum düzeylerinde bile reseptör 'tokluk' sinyali gönderir ve PTH sentez/salınımı baskılanır.
Mekanizmanın klinik sonuca (PTH azalması) nasıl bağlandığını göstermek için.

Anahtar Kavram

Kalsimimetiklerin (Sinakalsit) kalsiyum algılayan reseptörler (CaSR) üzerindeki allosterik modülatör etkisi.

Daha Fazla Pratik

Sinakalsitin en sık görülen yan etkisi olan hipokalsemi riskini ve gastrointestinal semptomları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 152Soru →

Oksitosin tedavisine dirençli postpartum atoni kanaması gelişen 29 yaşındaki bir gebede, kanama kontrolü için ikinci basamak farmakolojik ajanlar değerlendirilmektedir. Hastanın özgeçmişinde sık ataklarla seyreden ve inhale steroid kullanımı gerektiren astım bronşiale öyküsü mevcuttur. Bu hastada, hava yolu direncini artırarak solunum sıkıntısına yol açma riski nedeniyle kontrendike kabul edilen ajanın etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gq proteini kenetli FP reseptörlerinin aktivasyonu ile fosfolipaz C uyarılması

Cevap

Gq proteini kenetli FP reseptörlerinin aktivasyonu ile fosfolipaz C uyarılması
Soruda tanımlanan hasta astım öyküsüne sahiptir. Postpartum atoni kanamasında kullanılan uterotonik ajanlardan Karboprost (15-metil Prostaglandin F2alfa), FP reseptörleri üzerinden etki gösteren bir PGF2alfa analoğudur. FP reseptörleri Gq proteini ile kenetlidir ve aktivasyonları Fosfolipaz C (PLC) yolağı üzerinden hücre içi kalsiyumu artırır. Bu etki uterusu kasarak kanamayı durdururken, aynı reseptörlerin bronş düz kaslarındaki aktivasyonu şiddetli bronkokonstriksiyona neden olur. Bu nedenle astım hastalarında Karboprost kullanımı kontrendikedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryodaki kontrendikasyon gerekçesini belirle.
Hasta astım hastasıdır ve bronkokonstriksiyon (hava yolu daralması) yapabilecek bir ilaçtan kaçınılmalıdır.
Astım hastalarında bronş düz kaslarını kasan ilaçlar solunum yetmezliğini tetikleyebilir.
2
Uterotonik ilaçların yan etki profillerini ve astım ile ilişkisini analiz et.
Karboprost (15-metil PGF2alfa), güçlü bir bronkokonstriktördür ve astımda kontrendikedir. Metilergonovin hipertansiyonda, oksitosin ise su tutulumunda dikkat gerektirir.
Prostaglandin F2alfa (PGF2alfa) türevleri uterus kasılmasının yanı sıra bronş düz kaslarında da güçlü kasılma yapar.
3
Belirlenen ilacın (Karboprost) moleküler etki mekanizmasını tanımla.
Karboprost, PGF2alfa analoğudur ve etkisini FP reseptörleri üzerinden gösterir. FP reseptörleri Gq proteini ile kenetlidir.
PGF2alfa -> FP Reseptörü -> Gq Proteini -> Fosfolipaz C -> IP3/DAG -> Kalsiyum artışı.

Anahtar Kavram

Uterotonik İlaçların Komorbiditeye Göre Seçimi ve Reseptör Mekanizmaları
Soru 153Soru →

Glukoza bağımlı insülin salgılanmasını artıran, glukagon salınımını baskılayan ve mide boşalmasını geciktirerek iştahı azaltıp kilo kaybına yardımcı olan bir antidiyabetik ajan, obezitesi bulunan hastalarda sıklıkla tercih edilmektedir. Ancak bu ilacın prospektüsünde; özgeçmişinde veya soygeçmişinde medüller tiroid karsinomu ile multipl endokrin neoplazi tip 2 (MEN 2) sendromu öyküsü olan hastalarda kullanımının kesinlikle kontrendike olduğu uyarısı yer almaktadır.

Buna göre, bahsedilen farmakolojik ve toksikolojik özelliklere sahip ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Liraglutid

Cevap

Doğru yanıt, bir GLP-1 reseptör agonisti olan Liraglutid'dir.
Soruda tarif edilen ajan bir Glukagon-Benzeri Peptid-1 (GLP-1) reseptör agonistidir. GLP-1 agonistleri (örn. liraglutid, eksenatid, semaglutid, dulaglutid), inkretin etkisini taklit ederek pankreastan glukoza bağımlı insülin salınımını uyarır ve glukagonu baskılar. Ek olarak, mide boşalmasını yavaşlatmaları ve tokluk hissi yaratmaları nedeniyle belirgin kilo kaybı sağlarlar. Hayvan çalışmalarında tiroid C-hücreli tümör oluşumunu tetikledikleri saptandığı için, özgeçmişinde veya soygeçmişinde medüller tiroid karsinomu veya MEN 2 sendromu olan hastalarda kullanımları kesinlikle kontrendikedir. Doğru seçenek olan ilaç bu gruba aittir.

Adım Adım Çözüm

1
İlacın etki mekanizması ve metabolik sonuçlarını analiz et.
Glukoza bağımlı insülin salınımı, glukagon inhibisyonu, mide boşalmasında gecikme ve kilo kaybı, inkretin mimetik (GLP-1 analogları) ajanların tipik özellikleridir.
Obez tip 2 diyabetlilerde kilo verdiren ajanları (SGLT-2 inhibitörleri ve GLP-1 agonistleri) diğerlerinden ayırt etmek için.
2
Kontrendikasyon (toksikolojik uyarı) profilini değerlendir.
Medüller tiroid karsinomu ve MEN 2 sendromu öyküsünde kontrendike olması, spesifik olarak GLP-1 reseptör agonistlerinin (Liraglutid, Semaglutid, Eksenatid vb.) siyah kutu (black box) uyarısıdır.
SGLT-2 inhibitörleri gibi diğer kilo verdiren ajanları elemek ve kesin tanıya ulaşmak için.
3
Seçeneklerdeki ilaçların sınıflarını belirle ve bulgularla eşleştir.
Seçenekler arasında GLP-1 agonisti olan tek ajan Liraglutid'dir.
Sorunun bizden istediği spesifik farmakolojik ajanı doğru olarak işaretlemek için.

Anahtar Kavram

GLP-1 reseptör agonistlerinin etki mekanizması (inkretin mimetik) ve spesifik kontrendikasyonları (Medüller tiroid karsinomu / MEN 2).

İpuçları

1
Sorudaki ilacın inkretin mimetik (taklit edici) bir mekanizmaya sahip olduğunu düşünün.
2
Bu ilaç grubu enjektabl olarak kullanılır ve adları genellikle '-glutid' veya '-enatid' eki ile biter.

Daha Fazla Pratik

DPP-4 inhibitörleri ile GLP-1 reseptör agonistlerinin kilo üzerine olan zıt etkilerini ve uygulama yollarını karşılaştırmalı olarak gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 154Soru →

2828 yaşında, gebeliğinin 10.10. haftasında olan ve Graves hastalığına bağlı hipertiroidi tanısı konulan bir hastanın farmakolojik yönetimi planlanmaktadır. Bu hastada seçilecek olan antitiroid ilacın özellikleri ve diğer tedavi seçenekleriyle karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metimazolün ilk trimestrde koanal atrezi ve aplasia cutis gibi embriyopati riski taşıması nedeniyle, bu dönemde plazma proteinlerine daha yüksek oranda bağlanan propiltiourasil tercih edilir.

Cevap

Metimazolün ilk trimestrde koanal atrezi ve aplasia cutis gibi embriyopati riski taşıması nedeniyle, bu dönemde plazma proteinlerine daha yüksek oranda bağlanan propiltiourasil tercih edilir.
Gebeliğin ilk trimestrinde (1−131-13. haftalar) metimazol kullanımına bağlı olarak gelişebilen 'aplasia cutis congenita', koanal atrezi ve özofagus atrezisi gibi anomaliler (metimazol embriyopatisi) nedeniyle propiltiourasil (PTU) ilk seçenek olarak kabul edilir. PTU'nun plazma proteinlerine (albümin) %60-80 oranında bağlanması, plasentayı metimazole göre (plazma proteinlerine bağlanması çok düşüktür) daha az geçmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik durumunu ve gebelik haftasını değerlendir
Hasta 10. haftada (ilk trimestr) ve Graves hipertiroidisi mevcut.
Gebelikte antitiroid ilaç seçimi trimestrlere göre değişir.
2
İlk trimestrde tercih edilen ilacı ve gerekçesini belirle
Tercih edilen ilaç Propiltiourasildir (PTU).
PTU, plazma proteinlerine %60-80 oranında bağlandığı için plasentadan daha az geçer ve metimazol embriyopatisi riskinden kaçınılır.
3
İlaçların yan etki profillerini (karaciğer ve kemik iliği) karşılaştır
PTU hepatoselüler nekroz, metimazol kolestaz yapar. Agranülositoz metimazolda daha çok doza bağlı olabilir.
Seçeneklerdeki yan etki eşleştirmelerinin doğruluğunu kontrol etmek için gereklidir.
4
Beta-blokörlerin tiroid fırtınasındaki ek etkilerini değerlendir
Sadece propranolol yüksek dozda periferik T4-T3 dönüşümünü engeller.
Diğer beta-blokörlerin bu etkiye sahip olmadığını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Gebelikte antitiroid ilaç kullanımı ve tiyoamidlerin yan etki/farmakokinetik farkları.
Soru 155Soru →

Graves hastalığı tanısı konulan 28 yaşındaki kadın hastada medikal tedavi amacıyla propiltiourasil (PTU) kullanımı planlanmaktadır. Bu ilacın etki mekanizması, yan etki profili ve klinik kullanımı göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metimazolden farklı olarak, periferik dokularda T4T_4’ün T3T_3’e dönüşümünü sağlayan 5'-deiyodinaz enzimini de baskılar.

Cevap

Propiltiourasil, metimazolden farklı olarak periferik dokularda T4T_4’ün T3T_3’e dönüşümünü sağlayan 5'-deiyodinaz enzimini de baskılayan bir ajandır.
Propiltiourasil (PTU), tiroid peroksidazı inhibe ederek hormon sentezini engellemesinin yanı sıra, periferik dokularda T4T_4’ün daha potent olan T3T_3 formuna dönüşümünü sağlayan 5'-deiyodinaz enzimini de inhibe eder. Bu özelliği onu tiroid fırtınası gibi hızlı yanıt beklenen durumlarda metimazole göre avantajlı kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Tiyonamidlerin (PTU ve Metimazol) ortak mekanizmasını belirle.
Her iki ilaç da tiroid bezinde tiroid peroksidaz (TPO) enzimini inhibe ederek iyodun organifikasyonunu ve eşleşmesini (coupling) bozar, böylece yeni hormon sentezini durdurur.
Primer etki mekanizmasının anlaşılması için gereklidir.
2
Propiltiourasil'e (PTU) özgü ek mekanizmayı analiz et.
PTU, metimazolden farklı olarak periferik dokularda tip 1 deiyodinaz enzimini inhibe ederek T4T_4'ten T3T_3 oluşumunu azaltır.
PTU'nun klinik avantajlarını (özellikle tiroid fırtınasında) açıklayan kritik farktır.
3
İlacın güvenlilik ve gebelik profilini değerlendir.
PTU hepatotoksik olabilir ancak metimazol kadar teratojenik değildir. Bu nedenle gebeliğin 1. trimesterinde PTU, 2. ve 3. trimesterinde ise hepatotoksisite riski nedeniyle metimazol tercih edilir.
Klinik kılavuzlara uygun ilaç seçimini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Propiltiourasil'in dual mekanizması (Sentez inhibisyonu + Periferik dönüşüm inhibisyonu)

Daha Fazla Pratik

Gebeliğin 2. ve 3. trimesterinde neden PTU'dan metimazole geçiş yapıldığını ve metimazolün spesifik teratojenik etkilerini (aplasia cutis, koanal atrezi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 156Soru →

Kortikosteroidlerin farmakolojik özellikleri değerlendirildiğinde, aşağıdaki ilaçlardan hangisinin mineralokortikoid (tuz ve su tutucu) etkisi yok denecek kadar azdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deksametazon

Cevap

Deksametazon, mineralokortikoid (tuz tutucu) etkisi olmayan bir glukokortikoiddir.
Deksametazon, çok güçlü bir glukokortikoid etkisine sahip olmasına rağmen mineralokortikoid reseptörlerini uyarmaz. Bu özelliği nedeniyle tuz ve su tutulmasının istenmediği durumlarda (örneğin beyin ödemi) tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki ilaçların reseptör selektivitelerini karşılaştırın.
Hidrokortizon, prednizolon ve fludrokortizonun değişen oranlarda mineralokortikoid etkisi olduğu belirlendi.
İlaçların yan etki ve kullanım alanlarını belirlemek için reseptör ilgilerini bilmek gerekir.
2
Sentetik glukokortikoidler arasında mineralokortikoid etkisi en düşük olanı belirleyin.
Deksametazonun mineralokortikoid etkisinin sıfıra yakın olduğu saptandı.
Deksametazon ve betametazon gibi florlu bileşikler mineralokortikoid reseptörlerine bağlanmazlar.

Anahtar Kavram

Kortikosteroidlerin mineralokortikoid ve glukokortikoid potansiyelleri arasındaki farklar.
Tahmini Süre:45s
Soru 157Soru →

Aşağıdaki glukokortikoidlerden hangisi, antiinflamatuvar etki gösterebilmek için karaciğerde 11β11\beta-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 1 (11β11\beta-HSD1) enzimi aracılığıyla biyotransformasyona uğrayarak aktif formuna dönüşmek zorundadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prednizon

Cevap

Prednizon, karaciğerde aktif formu olan prednizolona dönüşmesi gereken bir ön-ilaçtır.
Prednizon ve kortizon, farmakolojik olarak inaktif olan ön-ilaçlardır. Bu ilaçların antiinflamatuvar ve metabolik etkilerini gösterebilmeleri için karaciğerde bulunan 11β11\beta-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 1 (11β11\beta-HSD1) enzimi tarafından sırasıyla prednizolon ve kortizol (hidrokortizon) formlarına dönüştürülmeleri gerekir. Bu nedenle ciddi karaciğer yetmezliği olan hastalarda prednizonun biyoyararlanımı düşebilir ve doğrudan aktif formların kullanılması önerilir.

Adım Adım Çözüm

1
Glukokortikoidlerin yapısal aktivasyon gereksinimlerini değerlendirin.
Prednizon ve kortizonun keton grubuna sahip ön-ilaçlar (prodrug) olduğu belirlendi.
Bazı steroidlerin biyolojik aktivite için 1111-pozisyonundaki keton grubunun hidroksil grubuna indirgenmesi gerekir.
2
Aktivasyondan sorumlu enzimi ve organı tanımlayın.
11β11\beta-HSD1 enziminin karaciğerde bu dönüşümü sağladığı tespit edildi.
Ön-ilaç yapısındaki steroidlerin sistemik etki gösterebilmesi için karaciğer fonksiyonlarının yeterli olması şarttır.
3
Seçenekler arasında aktivasyon gerektiren tek ilacı seçin.
Prednizonun prednizolona dönüşmesi gerektiği, diğer seçeneklerin ise doğrudan aktif olduğu onaylandı.
Klinik pratikte karaciğer yetmezliği olan hastalarda prednizon yerine doğrudan prednizolon tercih edilmesinin nedeni budur.

Anahtar Kavram

Glukokortikoidlerin ön-ilaç (prodrug) özellikleri ve karaciğerdeki aktivasyon süreçleri.

Daha Fazla Pratik

Karaciğer yetmezliği olan bir hastada prednizon yerine prednizolon tercih edilmesinin klinik önemini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 158Soru →

77 yaşında bir erkek çocuk, belirgin boy kısalığı ve büyüme geriliği nedeniyle pediatrik endokrinoloji polikliniğine getiriliyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum büyüme hormonu (GHGH) düzeyleri yüksek, ancak insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF−1IGF-1) düzeyleri çok düşük saptanıyor. Büyüme hormonu reseptör mutasyonu saptanarak Laron sendromu tanısı konulan bu hastada, lineer büyümenin sağlanması amacıyla kullanılması gereken en uygun farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mecasermin

Cevap

Mecasermin, GHGH reseptör mutasyonu olan hastalarda doğrudan IGF−1IGF-1 düzeylerini artırarak lineer büyümeyi sağlayan ajandır.
Doğru seçenek olan rekombinant IGF−1IGF-1 preparatı, Laron sendromundaki temel patoloji olan büyüme hormonu reseptör mutasyonunu bypass eder. Karaciğerden sentezlenemeyen IGF−1IGF-1 dışarıdan verilerek büyüme plaklarının uyarılması ve lineer büyüme sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerini analiz et.
Yüksek GHGH ve düşük IGF−1IGF-1 seviyeleri, büyüme hormonu etkisine karşı bir direnç (Laron sendromu) olduğunu gösterir.
Reseptör bozukluğu durumunda aksın üst basamaklarındaki hormonlar (GHRH, GH) geribildirim mekanizmasıyla artar ancak uç hormon (IGF-1) üretilemez.
2
Direnç mekanizmasını bypass edecek tedavi yöntemini belirle.
Reseptör sonrası veya reseptör düzeyindeki blokajı aşmak için doğrudan eksik olan efektör hormon (IGF−1IGF-1) verilmelidir.
Somatropin veya Tesamorelin gibi ilaçlar reseptör aktivasyonu gerektirdiğinden bu hastada etkisiz kalacaktır.

Anahtar Kavram

Büyüme Hormonu Direnci (Laron Sendromu) ve IGF−1IGF-1 Replasmanı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 159Soru →

Bir oral antidiyabetik ajanın hücresel düzeydeki temel etki mekanizması incelendiğinde; hedef dokularda mitokondriyal solunum zincirindeki Kompleks I'i inhibe ettiği, bunun sonucunda intraselüler AMP/ATPAMP/ATP oranını artırarak AMP-bağımlı protein kinaz (AMPK) enzimini aktive ettiği saptanmıştır. Bu enzimatik aktivasyonun, karaciğerde glukoneogenezden sorumlu genlerin ekspresyonunu baskıladığı ve iskelet kasında insülin duyarlılığını artırdığı bilinmektedir.

Bahsedilen etki profiline sahip bu farmakolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Metformin

Cevap

Doğru yanıt, hücresel düzeyde AMPK aktivasyonu yaparak glukoneogenezi baskılayan Metformin'dir.
Metformin'in en bilinen temel etki mekanizması, hücre içinde mitokondriyal Kompleks I enzimini hafifçe inhibe etmesidir. Bu durum hücresel ATP üretimini azaltıp AMP düzeyini artırır (artan AMP/ATPAMP/ATP oranı). Hücrenin temel enerji sensörü olan AMP-bağımlı protein kinaz (AMPK) bu artışı algılayarak aktive olur. Aktif AMPK, karaciğerde glukoneogenezden sorumlu enzimleri baskılarken, iskelet kasında GLUT-4 translokasyonunu artırarak periferik glukoz kullanımını uyarır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen hücresel etki mekanizmasının (Mitokondriyal Kompleks I inhibisyonu ve AMPK aktivasyonu) analiz edilmesi.
Bu mekanizmanın karaciğerde glukoz üretimini (glukoneogenez) azalttığı ve insüline duyarlılığı artıran bir 'insülin duyarlılaştırıcı' ajana ait olduğu belirlenir.
Antidiyabetik ilaçlar temel olarak insülin salgılatıcılar (sekretagoglar), insülin duyarlılaştırıcılar ve diğer yollarla etki edenler olarak ayrılır. AMPK yolağı duyarlılaştırıcıların hedefidir.
2
İnsülin duyarlılaştırıcı ilaç gruplarının (Biguanidler ve Tiazolidindionlar) hücresel hedeflerinin karşılaştırılması.
Tiazolidindionların (örn. Pioglitazon) nükleer PPAR-gama reseptörlerine bağlandığı, Biguanidlerin (Metformin) ise mitokondriyal düzeyde etki ederek AMPK'yı aktive ettiği hatırlanır.
İlaçların spesifik moleküler hedeflerini bilmek, aynı klinik amaca hizmet eden (insülin direnci kırılması) ajanları birbirinden ayırmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Oral antidiyabetiklerin hücresel etki mekanizmaları ve Metformin'in farmakodinamiği

İpuçları

1
Soruda bahsedilen ilaç, klinikte Tip 2 diyabet tedavisinde genellikle ilk seçenek (first-line) olarak başlanan ve kilo aldırmayan bir ajandır.
2
Bu ilacın mitokondriyal solunum zincirini etkilemesi ve glukoneogenezi baskılaması, aynı zamanda nadir fakat ölümcül olabilen laktik asidoz yan etkisinin de temelini oluşturur.

Daha Fazla Pratik

Bu ilacın uzun dönem kullanımında ortaya çıkabilen vitamin B12B_{12} eksikliği ve kontrendike olduğu durumlar (özellikle renal yetmezlik ve doku hipoksisi) konularını gözden geçiriniz.

Alternatif Yöntem

İlaçların hücre içi hedefleri akılda tutularak eleme yapılabilir: Reseptör düzeyinde etkililer (Sülfonilüreler -> K-ATP kanalı), Nükleer düzeyde etkililer (Tiazolidindionlar -> PPAR-gama), Enzim inhibitörleri (Sitagliptin -> DPP-4, Akarboz -> Alfa glukozidaz). Geriye hücresel enerji metabolizmasını değiştiren Metformin kalır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 160Soru →

Metastatik prostat adenokarsinomu nedeniyle 7272 yaşındaki bir erkek hastaya flutamid tedavisi başlanmıştır. Tedavinin 1818. ayında serum PSAPSA düzeylerinde progresif artış izlenen hastada ilacın kesilmesine karar verilmiş; kesilme sonrası 44. haftada PSAPSA düzeylerinde anlamlı bir gerileme ve klinik düzelme saptanmıştır. "Antiandrojen çekilme sendromu" (AntiandrogenAntiandrogen withdrawalwithdrawal syndromesyndrome) olarak tanımlanan bu durumun gelişiminde rol oynayan temel moleküler değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ARAR ligand bağlanma bölgesinde gelişen nokta mutasyonu ile ilacın agonist aktivite kazanması

Cevap

Androjen reseptörünün ligand bağlanma bölgesindeki mutasyon sonucu antiandrojenin agonist özellik kazanması
Antiandrojen çekilme sendromu, özellikle flutamid tedavisi sırasında androjen reseptörünün (ARAR) ligand bağlanma bölgesinde (LBDLBD) meydana gelen mutasyonlar (ör. T877AT877A) sonucu gelişir. Bu mutasyon, reseptörün bağlanma cebini genişleterek normalde antagonist olan ilacın agonist gibi davranmasına ve reseptörü aktive etmesine neden olur. İlaç kesildiğinde bu yapay stimülasyon ortadan kalktığı için tümör progresyonu yavaşlar ve PSAPSA düzeyleri düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik fenomenin tanımlanması
Antiandrojen çekilme yanıtı (İlacın kesilmesiyle PSAPSA düşüşü)
İlacın artık bir engelleyici değil, tümör büyümesini uyaran bir faktör haline gelmiş olması
2
Moleküler mekanizmanın analizi
ARAR ligand bağlanma bölgesinde (LBD) nokta mutasyonu (T877AT877A vb.)
Mutasyonun reseptör cebini genişleterek flutamid gibi molekülleri agonist olarak kabul etmesi
3
Ayırıcı tanı ve doğrulama
Diğer direnç mekanizmalarının dışlanması
Amplifikasyon veya splays varyantlarının ilacın kesilmesine karşı duyarlı olmaması

Anahtar Kavram

Antiandrojen Çekilme Sendromu ve AR Mutasyonları
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 8 / 12Sonraki
Endokrin Sistem Farmakolojisi — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 8 | Examkin