Parazitoloji

432 soru

Soru 361Soru

İnsan vücut bitleri (PediculusPediculus humanushumanus corporiscorporis) aşağıdaki hastalıkların hangisinde biyolojik vektör olarak rol oynar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Epidemik tifüs

Cevap

Epidemik tifüs
Epidemik tifüs seçeneği doğrudur çünkü PediculusPediculus humanushumanus corporiscorporis (vücut biti), RickettsiaRickettsia prowazekiiprowazekii etkeninin tek biyolojik vektörüdür. Bit, enfekte insanlardan kan emerken etkeni alır ve dışkısıyla veya ezilmesiyle (kaşınma sonucu mikro-yaralardan) diğer insanlara bulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Vücut bitinin (PediculusPediculus humanushumanus corporiscorporis) tıbbi önemini değerlendir.
Vücut bitleri; Epidemik tifüs (RickettsiaRickettsia prowazekiiprowazekii), Siper ateşi (BartonellaBartonella quintanaquintana) ve Epidemik dönek ateş (BorreliaBorrelia recurrentisrecurrentis) hastalıklarının vektörüdür.
Ektoparazitlerin hangi mikroorganizmaları taşıdığını bilmek tanı ve epidemiyoloji için temeldir.
2
Seçeneklerdeki diğer hastalıkların vektörlerini gözden geçir.
Endemik tifüs ve veba pirelerle, Lyme hastalığı kenelerle, şark çıbanı ise tatarcıklarla ilişkilidir.
Artropod vektörler arasındaki ayrımı yaparak doğru eşleştirmeyi sağlamak gerekir.

Anahtar Kavram

İnsan vücut bitlerinin vektörlük yaptığı temel hastalıklar.

Daha Fazla Pratik

Bitlerle bulaşan diğer iki önemli hastalık olan Siper Ateşi (BartonellaBartonella quintanaquintana) ve Epidemik Dönek Ateş (BorreliaBorrelia recurrentisrecurrentis) etkenlerini de tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 362Soru

Dışkısında 'pirinç tanesi' şeklinde tanımlanan hareketli halkalar saptanan ve yapılan mikroskobik incelemede onkosfer içeren yumurta paketleri (egg packets) görülen bir çocukta, bu klinik tabloya neden olan parazitin ara konağı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pire (Ctenocephalides spp.)

Cevap

Pire (Ctenocephalides spp.)
Vakadaki 'pirinç tanesi' benzeri hareketli halkalar ve mikroskopideki yumurta paketleri (egg packets), Dipylidium caninum enfeksiyonuna işaret eder. Bu parazitin zorunlu ara konağı pirelerdir (Ctenocephalides spp.). İnsanlar, özellikle köpeklerle yakın teması olan çocuklar, içinde sistiserkoid larva bulunan pireleri kazara yutarak enfekte olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve mikroskobik bulguların değerlendirilmesi
Patojenin Dipylidium caninum olduğu saptandı.
Dışkıda hareketli 'pirinç tanesi' (proglottid) görünümü ve mikroskopide saptanan yumurta paketleri Dipylidium caninum için karakteristiktir.
2
Parazitin yaşam döngüsünün ve ara konağının hatırlanması
Ara konak pirelerdir.
D. caninum yaşam döngüsünde onkosferler pire larvaları tarafından yutulur ve erişkin pirede sistiserkoid larvalara dönüşür.

Anahtar Kavram

Dipylidium caninum (köpek şeridi) yaşam döngüsü ve ara konağı
Soru 363Soru

Laboratuvar incelemesinde; yaşam döngüsünde redia evresinin bulunmadığı, yumurtalarının operkulum (kapakçık) içermediği ve insanların kontamine suya girmesiyle (serkaryaların deriyi delmesi sonucu) enfeksiyonun başladığı saptanan bir trematod türü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Biyolojik olarak hermafrodit yapıda olmayıp ayrı eşeyli (dişi ve erkek) bir morfolojiye sahiptir.

Cevap

Söz konusu parazit, trematodlar içindeki istisnai özelliklere sahip olan Schistosoma türüdür ve bu türler biyolojik olarak ayrı eşeyli (dioik) yapıdadır.
Soruda tanımlanan özellikler (redia evresinin yokluğu, operkullu olmayan yumurta ve serkarya yoluyla bulaş) Schistosoma türlerine aittir. Schistosoma'lar, trematodlar sınıfı içinde hermafrodit olmayıp ayrı eşeyli olan tek gruptur.

Adım Adım Çözüm

1
Parazitin yaşam döngüsü özelliklerini analiz et.
Redia evresinin yokluğu ve operkullu olmayan yumurta yapısı, bu parazitin bir Schistosoma türü olduğunu gösterir.
Diğer tüm trematodlar (Fasciola, Clonorchis vb.) yaşam döngülerinde redia evresinden geçer ve operkullu yumurta üretirler.
2
Bulaş yolunu değerlendir.
Su ile temas (deriden serkarya girişi) Schistosoma türleri için karakteristiktir.
Diğer trematodlar genellikle metaserkaryaların (bitki veya balık dokusunda) oral yoldan alınmasıyla bulaşır.
3
Schistosoma türlerine özgü biyolojik farklılıkları belirle.
Schistosoma türleri ayrı eşeylidir (erkek ve dişi formları farklıdır).
Bu özellik onları hermafrodit olan diğer tüm trematodlardan ayırır.

Anahtar Kavram

Schistosoma türlerinin diğer trematodlardan (yaprak solucanlarından) biyolojik ve morfolojik olarak ayrılan temel farkları (Ayrı eşeyli olmaları, redia ve metaserkarya evrelerinin yokluğu, operkullu olmayan yumurta).
Soru 364Soru

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı nedeniyle uzun süreli sistemik kortikosteroid kullanan 6262 yaşındaki erkek hastada; son bir haftadır epigastrik ağrı, sulu diyare ve karın bölgesinde 'larva currens' ile uyumlu serpinöz deri döküntüleri gelişmiştir. Taze dışkı örneğinin doğrudan mikroskobik incelemesinde; kısa ağız boşluğuna (bukkal kavite) ve belirgin bir genital primordiuma sahip hareketli rabditiyofrom larvalar saptanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: StrongyloidesstercoralisStrongyloides stercoralis

Cevap

StrongyloidesstercoralisStrongyloides stercoralis (İplik kurdu), nematodlar arasında taze dışkıda larva görülmesiyle tanınan ve otoenfeksiyon mekanizması sayesinde konakta yıllarca kalabilen tek parazittir.
StrongyloidesstercoralisStrongyloides stercoralis (İplik kurdu) enfeksiyonunda dişi parazitler bağırsak mukozasına yumurtlar; bu yumurtalar mukoza içinde açılarak rabditiyofrom larvaları serbest bırakır. Bu nedenle taze dışkıda yumurta yerine hareketli rabditiyofrom larvalar görülür. Kortikosteroid kullanımı gibi hücresel immünitenin baskılandığı durumlarda larvalar hızla filariform (enfektif) forma dönüşerek bağırsak duvarından veya perianal deriden tekrar içeri girer (otoenfeksiyon). Bu durum hiperenfeksiyon sendromuna ve yaygın yayılıma yol açar. Morfolojik olarak kısa bukkal kavite ve belirgin genital primordium bu tür için tanısaldır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendir.
Kortikosteroid kullanımı (immünsüpresyon) ve 'larva currens' döküntüsü saptandı.
İmmünsüpresyon, Strongyloides enfeksiyonunun hiperenfeksiyon sendromuna dönüşmesi için en önemli risk faktörüdür.
2
Parazitolojik bulguyu analiz et.
Taze dışkıda kısa bukkal kaviteli hareketli larva görüldü.
Nematodlar arasında taze dışkıda yumurta değil, rabditiyofrom larva çıkaran temel parazit StrongyloidesstercoralisStrongyloides stercoralis'dir.

Anahtar Kavram

StrongyloidesstercoralisStrongyloides stercoralis yaşam döngüsünde rabditiyofrom larvalar bağırsak lümeninde yumurtadan çıkar ve taze dışkıyla atılır. Tanıda kısa ağız boşluğu (bukkal kavite) ve belirgin genital primordium ayırt edicidir.
Soru 365Soru

Kuzeydoğu Amerika seyahati öyküsü olan ve 22 yıl önce splenektomi geçiren 5555 yaşındaki erkek hasta, bir haftadır devam eden yüksek ateş ve terleme şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenesinde sarılık saptanıyor. Periferik kan yaymasında eritrositler içinde PlasmodiumPlasmodium falciparumfalciparum ile karıştırılabilecek çok sayıda halka (ring) formu izleniyor.

Bu etkeni PlasmodiumPlasmodium türlerinden ayırmada aşağıdaki mikroskobik bulgulardan hangisi en değerlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eritrositler içinde parazit metabolizmasına bağlı hemozoin pigmentinin saptanmaması

Cevap

Eritrositler içinde parazit metabolizmasına bağlı hemozoin pigmentinin saptanmaması, etkenin Babesia microti olduğunu Plasmodium türlerinden ayıran en spesifik özelliklerden biridir.
Hemozoin pigmentinin saptanmaması, Babesia microti'yi Plasmodium türlerinden ayıran en değerli bulgudur. Babesia türleri eritrosit içinde hemoglobin tüketimi sırasında sıtma pigmenti (hemozoin) üretmezler. Ayrıca ekstrasellüler parazit formlarının varlığı ve 'Malta haçı' (tetrad) görünümü de Babesia lehinedir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ipuçlarını değerlendir.
Kuzey Amerika seyahati ve splenektomi öyküsü olan hastadaki sarılık ve halka formları Babesia microti enfeksiyonunu (Babesiyoz) düşündürür.
Babesiyoz, kene ile bulaşan ve sıklıkla splenektomili hastalarda ağır seyreden, endemik bölgelerde sıtma ile karışabilen bir hastalıktır.
2
Mikroskobik ayırıcı tanıyı yap.
Babesia ve P. falciparum halka formları birbirine çok benzese de Babesia'da pigment oluşumu görülmez.
Plasmodium türleri eritrosit içinde hemoglobini metabolize ederek hemozoin adı verilen pigmenti oluştururken, Babesia türleri bu pigmenti üretmez.
3
Spesifik morfolojik özellikleri karşılaştır.
Babesia'da ayrıca 'Malta haçı' görünümü ve hücre dışı formlar görülebilirken, P. falciparum'da muz şeklinde gametositler tipiktir.
Morfolojik detaylar, halka formlarının birbirine benzediği vakalarda kesin tanı için kritiktir.

Anahtar Kavram

Babesia ve Plasmodium türlerinin eritrositer evredeki morfolojik ayırımı.

Daha Fazla Pratik

Babesia'nın vektörü olan Ixodes kenesinin aynı zamanda Borrelia burgdorferi (Lyme hastalığı) ve Anaplasma phagocytophilum da bulaştırabileceği ve ko-enfeksiyon riski olduğu unutulmamalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 366Soru

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan ve tıbbi önemi bulunan tüm trematodların (yaprak solucanları) yaşam döngüsünde, mirasidyumun (miracidiummiracidium) girmesi ve çoğalması için zorunlu olan ilk ara konak aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tatlı su salyangozları (Yumuşakçalar)

Cevap

İnsan paraziti olan tüm trematodlar için zorunlu ilk ara konak tatlı su salyangozlarıdır.
Trematodların (yaprak solucanları) yaşam döngüsünde eşeysiz üreme aşamaları (sporokist, redi, sersarya gelişimi) mutlaka bir yumuşakça (salyangoz) içerisinde gerçekleşir. Bu durum Fasciola hepaticaFasciola\ hepatica, SchistosomaSchistosoma türleri, Clonorchis sinensisClonorchis\ sinensis ve diğer tüm tıbbi trematodlar için geçerli bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Trematodların genel yaşam döngüsü özelliklerini değerlendir.
Trematodlar (yaprak solucanları) karmaşık yaşam döngülerine sahiptir ve en az bir ara konak kullanırlar.
Yaşam döngüsü basamaklarını doğru sınıflandırmak için başlangıç noktasını belirlemek gerekir.
2
İlk ara konak gereksinimini spesifik olarak tanımla.
Yumurtadan çıkan mirasidyum evresi, gelişimi için mutlaka bir yumuşakçaya (salyangoz) girmek zorundadır.
Tıbbi önemi olan Fasciola hepaticaFasciola\ hepatica, SchistosomaSchistosoma türleri ve Clonorchis sinensisClonorchis\ sinensis gibi tüm trematodlar için bu basamak ortaktır.
3
Diğer konak seçeneklerini ele.
Sığır ve domuzlar sestodlar için, balıklar bazı trematodlar için ikinci ara konak olarak görev yapar.
Sınıflandırma ve konak spesifikliği ayrımı doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Tıbbi önemi olan tüm trematodların ilk ara konağı istisnasız bir yumuşakçadır (salyangoz).

İpuçları

1
Trematodların (yaprak solucanları) yaşam döngüsünde yumuşakçaların rolünü düşünün.

Daha Fazla Pratik

Trematodların enfektif formlarını (sistosomalar için sersarya, diğerleri için metaserkarya) tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 367Soru

CD4+ T lenfosit sayısı 45/mm345/mm^3 olan AIDS tanılı bir hastada, yaklaşık üç aydır devam eden, günde 10-12 kez tekrarlayan, bol sulu ve kansız ishal ile birlikte 88 kg kayıbı saptanmıştır. Hastanın dışkı örneğinden yapılan Weber (modifiye trikrom) boyamasında, 1,51,5 μm\mu m boyutlarında, oval, pembe-kırmızı renkte boyanan ve ortasında karakteristik enine bant benzeri yapı (polar tüp) izlenen sporlar görülmüştür. Bu tabloya neden olan en olası etken ve tedavisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En olası etken *Enterocytozoon bieneusi* olup, tedavisinde ilk seçenek fumajillindir.

Cevap

En olası etken *Enterocytozoon bieneusi* olup, tedavisinde ilk seçenek fumajillindir.
Verilen klinik vaka (AIDS, kronik ishal) ve mikroskobik bulgular (1.5 µm boyutunda polar tüplü sporlar) tipik bir Mikrosporidiyoz tablosudur. İnsanlarda bu tabloya en sık neden olan tür *Enterocytozoon bieneusi*'dir. Bu tür, diğer mikrosporidyalardan farklı olarak albendazole (beta-tübülin inhibitörü) doğal olarak dirençlidir. Bu nedenle tedavide MetAP2 inhibitörü olan fumajillin ilk seçenek olarak tercih edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ve laboratuvar verilerinin analizi
AIDS hastası, CD4 < 5050, kronik sulu ishal ve modifiye trikromda 121-2 μm\mu m sporlar Mikrosporidiyoz tanısını koydurur.
Hücre içi obligat mikroorganizmalar olan Mikrosporidyalar, ileri evre AIDS hastalarında fırsatçı ishalin en önemli nedenlerindendir.
2
Tür ayrımının yapılması
İnsanlarda intestinal mikrosporidiyozun %80-90'ından *Enterocytozoon bieneusi* sorumludur.
Epidemiyolojik veriler en sık görülen türün *E. bieneusi* olduğunu göstermektedir.
3
Tedavi seçeneğinin belirlenmesi
Albendazol *Encephalitozoon* türlerinde etkiliyken, *E. bieneusi* tedavisinde fumajillin tercih edilir.
*E. bieneusi*'nin albendazole yapısal direnci mevcuttur; fumajillin ise metiyonin aminopeptidaz-2 (MetAP2) enzimini inhibe ederek etki gösterir.

Anahtar Kavram

İleri evre AIDS hastalarında intestinal mikrosporidiyoz etkenlerinin (özellikle *Enterocytozoon bieneusi*) tanısı (Weber boyama) ve tür bazlı tedavi farkı (Albendazol vs Fumajillin).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 368Soru

Trematodlar arasında, özellikle safra yollarında yerleşen türlerin patogenezi ve konak içi göç yolları belirgin farklılıklar sergiler. Bir vakada, etkenin salgıladığı prolin aminoasidinin safra yolu epitelinde hiperplazi ve fibrozise yol açtığı, parazitin bağırsak lümeninden çıktıktan sonra doğrudan biliyer sisteme girmek yerine periton boşluğu üzerinden karaciğer kapsülünü delerek hedefine ulaştığı saptanmıştır. Bu parazit ve biyolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsanlar için enfektif olan 'metaserker' formu, ara konaktan ayrıldıktan sonra su bitkileri üzerinde kistleşerek gelişimini tamamlar.

Cevap

İnsanlar için enfektif olan 'metaserker' formu, ara konaktan ayrıldıktan sonra su bitkileri üzerinde kistleşerek gelişimini tamamlar.
Soruda tanımlanan parazit Fasciola hepatica'dır. Fasciola hepatica erişkinleri safra yollarında yaşar ve yoğun prolin salgılayarak safra yolu duvarında fibrozis ve epiteliyal hiperplaziye neden olur. Yaşam döngüsünde ara konak olan tatlı su salyangozlarından (Lymnaea) ayrılan serkerler, su bitkileri (su teresi vb.) üzerinde kistleşerek metaserker formuna dönüşürler. İnsanlar bu metaserkerleri içeren bitkileri tüketerek enfekte olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Etkeni tanımlama
Fasciola hepatica
Salgılanan prolin aracılığıyla biliyer hiperplazi yapması ve periton boşluğu üzerinden karaciğere göç etmesi (peritonal göç) Fasciola hepatica'nın karakteristik özelliğidir.
2
Yaşam döngüsünü analiz etme
Ara konak: Lymnaea tipi salyangozlar; Enfektif form: Metaserker
Parazit yumurtaları suda açılır, mirasidyumlar salyangoza girer. Salyangozda sporokist ve redia evrelerinden geçerek serkerler oluşur. Serkerler su bitkileri üzerinde metaserkerlere dönüşür.
3
Ayırıcı tanı yapma
Clonorchis ve Schistosoma'dan farklar
Clonorchis balık yoluyla bulaşır ve ampulla Vater üzerinden yukarı tırmanır; Schistosoma ise deri yoluyla bulaşır ve redia evresini içermez.

Anahtar Kavram

Fasciola hepatica'nın peritonal göç yolu ve metaserker aracılı bulaş mekanizması.
Soru 369Soru

2828 yaşında erkek hasta; 1010 gündür devam eden karın ağrısı, tenesmus ve günde 8108-10 kez tekrarlayan kanlı-mukuslu dışkılama şikayetiyle başvuruyor. Dışkı mikroskopisinde psödopodları ile aktif hareket eden, içerisinde yutulmuş eritrositler barındıran trofozoitler görülüyor. Hastaya amebik dizanteri tanısıyla metronidazol tedavisi başlanıyor.

Bu hastada nüksleri önlemek ve intestinal lümendeki kist eliminasyonunu sağlamak amacıyla tedaviye eklenmesi gereken ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Paromomisin

Cevap

Paromomisin, amebik dizanteri sonrası luminal kistlerin eradikasyonu için kullanılan ilk seçenek ilaçlardan biridir.
Entamoeba histolytica'nın neden olduğu invaziv amebiyazis tedavisinde metronidazol ve tinidazol gibi ilaçlar doku formlarına karşı oldukça etkilidir. Ancak bu ilaçlar intestinal lümendeki kistlerin eradikasyonunda yeterli konsantrasyona ulaşamazlar. Bu nedenle tedavi sonrası kist taşıyıcılığını ve hastalığın nüks etmesini önlemek amacıyla paromomisin, diloksanid furoat veya iyodokinol gibi 'luminal amebisid'lerin kullanılması zorunludur. Paromomisin, lümende kalan kistleri temizleyerek tedaviyi tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Kanlı-mukuslu ishal ve eritrofagositoz yapan trofozoitler, Entamoeba histolytica (amebik dizanteri) tanısını koydurur.
Eritrofagositoz, E. histolytica'yı invaziv olmayan E. dispar'dan ayıran en önemli mikroskobik bulgudur.
2
Mevcut tedavinin (metronidazol) etki spektrumunu değerlendir.
Metronidazol doku formlarına (trofozoitlere) etkilidir ancak bağırsak lümenindeki kistleri temizlemede yetersizdir.
Metronidazol bağırsak duvarından hızla emildiği için lümende kistleri öldürecek konsantrasyona ulaşamaz.
3
Rekürrens ve taşıyıcılığı önlemek için gereken ek tedaviyi belirle.
Tedaviye bir 'luminal amebisid' eklenmelidir.
Lümendeki kistlerin eradikasyonu hem hastanın nüks etmesini hem de çevresine bulaştırmasını önler.

Anahtar Kavram

İnvaziv amebiyazis tedavisinde luminal amebisidlerin (Paromomisin, Diloksanid furoat, İyodokinol) yeri.

Daha Fazla Pratik

Entamoeba histolytica ile Entamoeba dispar arasındaki morfolojik farkları ve ayırıcı tanıda kullanılan yöntemleri (Örn. Gal/GalNAc lektin antijen testi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 370Soru

Tatlı su göllerinde yüzme öyküsü olan, karın ağrısı ve kanlı dışkılama şikayetleriyle başvuran bir hastada portal hipertansiyon ve hepatosplenomegali saptanmıştır. Dışkı incelemesinde belirgin lateral (yan) dikeni bulunan, operkulsuz büyük yumurtalar izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan parazitin insana bulaşından sorumlu olan enfektif formu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serkarya

Cevap

Schistosoma mansoni enfeksiyonunda insana bulaşan enfektif form serkaryadır.
Vakada tanımlanan portal hipertansiyon, hepatosplenomegali ve lateral dikenli operkulsuz yumurta bulguları Schistosoma mansoni'ye özgüdür. Schistosoma türlerinde (S. mansoni, S. haematobium, S. japonicum) yaşam döngüsü, mirasidyumun tatlı su salyangozuna (ara konak) girmesiyle başlar. Salyangoz içinde sporokist evrelerinden sonra doğrudan serkaryalar oluşur. Bu serkaryalar (furkoserka - çatallı kuyruklu serkarya) sudan insana deri yoluyla girerek enfeksiyonu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları ve morfolojiyi analiz et.
Portal hipertansiyon ve lateral dikenli operkulsuz yumurta varlığı parazitin Schistosoma mansoni olduğunu gösterir.
S. mansoni erişkinleri mezenterik venlerde yaşar ve yumurtaları lateral dikenlidir; klinik olarak portal fibrozis ve hipertansiyona yol açar.
2
Parazit grubuna (Trematod) özgü yaşam döngüsü istisnalarını hatırla.
Schistosoma türleri, diğer trematodlardan farklı olarak metaserkarya evresine sahip değildir ve deri yoluyla bulaşır.
Schistosoma serkaryaları kuyrukludur ve suyla temas eden insan derisini delerek enfeksiyonu başlatır.

Anahtar Kavram

Schistosoma türlerinde enfektif form ve deri yoluyla bulaş mekanizması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 371Soru

Güneydoğu Asya seyahati dönüşü ateş, ishal, hepatomegali ve yaygın ürtiker (Katayama ateşi) şikayetleriyle başvuran bir hastanın dışkı muayenesinde; yaklaşık 80μm80 \mu m çapında, küresel yapıda ve üzerinde küçük, körelmiş (rudimentary) bir lateral diken bulunan yumurtalar saptanmıştır. Bu hastada saptanan etken ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parazit, ara konak olarak Oncomelania cinsi tatlı su salyangozlarını kullanır ve insanlara serkarya aşamasında deriden penetrasyon ile bulaşır.

Cevap

Parazit, ara konak olarak Oncomelania cinsi tatlı su salyangozlarını kullanır ve insanlara serkarya aşamasında deriden penetrasyon ile bulaşır.
Hastadaki klinik bulgular ve yumurta morfolojisi (küresel, belirsiz diken) Schistosoma japonicum enfeksiyonunu tanımlamaktadır. Schistosoma türleri hermafrodit olmayıp ayrı eşeyli (dioik) yapıdadır ve yaşam döngülerinde diğer trematodların aksine redia ve metaserkarya evreleri bulunmaz. S. japonicum'un spesifik ara konağı Oncomelania cinsi salyangozlardır ve bulaş, serkaryaların deriyi delmesiyle gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik verileri analiz etme
Güneydoğu Asya seyahati, Katayama ateşi tablosu ve küresel, belirsiz (rudimentary) dikenli yumurtalar Schistosoma japonicum'u işaret eder.
S. japonicum, Uzak Doğu'da sık görülür ve yumurta morfolojisi (küresel, küçük diken) tipiktir.
2
Parazitin biyolojik özelliklerini değerlendirme
Schistosoma türleri dioik (ayrı eşeyli) olup yaşam döngülerinde redia evresi bulunmaz.
Şistozomalar trematodlar içinde bu özellikleriyle istisnadır.
3
Ara konak ve bulaş yolunu belirleme
S. japonicum ara konak olarak Oncomelania salyangozlarını kullanır; serkaryalar deriden girerek enfeksiyonu başlatır.
Ara konak spesifisitesi ve serkarya penetrasyonu Şistozomaların temel karakteristikleridir.

Anahtar Kavram

Schistosoma japonicum Morfolojisi ve Yaşam Döngüsü Özellikleri
Soru 372Soru

İnsanlarda enfeksiyon oluşturan trematodların (yaprak solucanları) morfolojik özellikleri, yaşam döngüleri ve klinik komplikasyonları değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Schistosoma haematobiumSchistosoma\ haematobium enfeksiyonunda parazit yumurtaları tipik olarak terminal dikene sahiptir ve kronik enfeksiyon sürecinde mesanede yassı hücreli karsinom gelişimi riski artar.

Cevap

Schistosoma haematobium yumurtaları terminal dikenlidir ve mesane yassı hücreli karsinomu ile ilişkilidir.
Doğru olan ifade, Schistosoma haematobium'un terminal dikenli yumurtalara sahip olması ve kronik mesane irritasyonu sonucu skuamöz (yassı) hücreli karsinoma yol açmasıdır. Bu, TUS sınavlarında sıkça sorgulanan spesifik bir patolojik ilişkidir.

Adım Adım Çözüm

1
Trematodların genel ve istisnai morfolojik özelliklerini hatırla.
Schistosoma türlerinin ayrı eşeyli olduğu ve yumurtalarının operkulsuz (kapaksız) olduğu belirlendi.
Trematodlar genelde hermafrodittir ancak Schistosoma bu kuralın dışındadır.
2
Bulaş yollarını ve ara konakları karşılaştır.
Schistosoma serker penetrasyonuyla, Fasciola bitki üzerindeki metaserkerle, Clonorchis balıktaki metaserkerle bulaşır.
Bulaş yolları türe özgü ara konak ve çevre koşullarına bağlıdır.
3
Klinik korelasyonları ve yumurta morfolojisini değerlendir.
Schistosoma haematobium'un terminal dikenli yumurtaları ve mesane kanseri ilişkisi doğrulandı.
S. haematobium idrar yolları pleksuslarına yerleşen tek önemli Schistosoma türüdür.

Anahtar Kavram

Trematodlar arasında Schistosoma türlerinin biyolojik ve klinik istisnaları (ayrı eşeylilik, kapaksız/dikenli yumurta, deri penetrasyonu ile bulaş).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 373Soru

Genç bir erkek hasta, kasık bölgesinde yaklaşık bir haftadır devam eden ve geceleri artış gösteren şiddetli kaşıntı şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede, pubik bölgedeki kılların diplerine sıkıca yapışmış, yaklaşık 1-2 mm boyutunda, yassı ve yengeç benzeri görünümde ektoparazitler saptanıyor. Ayrıca hastanın uyluk ve alt karın bölgesinde basmakla solmayan, ağrısız, mavi-gri renkte lekeler (maculae ceruleae) dikkati çekiyor. Bu hastada saptanan bulgulara göre en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Phthirus pubis

Cevap

Vakada tanımlanan yengeç benzeri morfoloji, pubik yerleşim ve patognomonik bir bulgu olan maculae ceruleae varlığı Phthirus pubis enfestasyonunu (fitiyazis) işaret etmektedir.
Doğru yanıt olan seçenek, kasık bölgesine yerleşen, yengeç benzeri morfolojiye sahip olan ve ısırdığı bölgelerde parazit salgılarına bağlı olarak 'maculae ceruleae' adı verilen mavi-gri lekeleri oluşturan tek etkendir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik yerleşim ve semptomların analizi.
Pubik bölgede yoğun kaşıntı ve kıllara tutunmuş artropodlar saptandı.
Bu bölgedeki enfestasyonlar öncelikle kasık bitini düşündürür.
2
Morfolojik özelliklerin ve spesifik deri bulgularının değerlendirilmesi.
Yengeç benzeri (crab-like) görünüm ve maculae ceruleae (mavi-gri lekeler) belirlendi.
Bu bulgular Phthirus pubis için karakteristiktir; lekeler parazitin tükürüğündeki salgıların konak kanıyla reaksiyonu sonucu oluşur.

Anahtar Kavram

Phthirus pubis enfestasyonunda klinik tablo ve maculae ceruleae bulgusu.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 374Soru

Karın ağrısı ve hazımsızlık şikayetiyle başvuran bir hastanın öyküsünden, az pişmiş sığır eti yeme alışkanlığı olduğu öğrenilmiştir. Dışkı incelemesinde hareketli halkalar (proglottidler) saptanan bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taenia saginata

Cevap

Taenia saginata, sığır eti tüketimiyle bulaşan ve hareketli proglottidleri ile karakterize bir sestoddur.
Sığır eti tüketimi öyküsü ve dışkıda saptanan hareketli halkalar (proglottidler) tipik olarak sığır şeridi olan paraziti işaret eder. Bu parazit, insan bağırsağında erişkin hale gelir ve gebe halkaları dışkı ile veya aktif olarak anüsten atılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bulaş kaynağını analiz etme
Sığır eti (intermediate host)
Hastanın öyküsünde belirtilen sığır eti tüketimi, Taenia saginata için birincil risk faktörüdür.
2
Morfolojik bulguları değerlendirme
Hareketli halkalar (motile proglottids)
Taenia saginata'nın gebe halkaları uterus dallanması ve kas yapısı sayesinde aktiftir ve dışkıdan bağımsız olarak anüsten çıkabilir.

Anahtar Kavram

Taenia saginata enfeksiyonu (Tenyaz), enfekte sığır etlerinin (ara konak) içindeki sistiserkus larva formlarının sindirilmesiyle bulaşır.

Daha Fazla Pratik

Taenia saginata ve Taenia solium ayrımında kullanılan skoleks morfolojisi ve uterus dal sayılarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 375Soru

Güney Amerika seyahat öyküsü olan 4545 yaşındaki bir erkek hasta, ilerleyici yutma güçlüğü ve çarpıntı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan baryumlu özofagus grafisinde özofagusun ileri derecede genişlediği (megaözofagus) ve ekokardiyografisinde dilate kardiyomiyopati bulguları saptanıyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan paraziter etkenin tanısında kanda saptanan formu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tripomastigot

Cevap

Trypanosoma cruzi'nin kanda saptanan formu tripomastigottur.
Vaka sunumundaki megaözofagus, kardiyomiyopati ve Güney Amerika seyahat öyküsü Chagas hastalığını tanımlar. Bu hastalığın etkeni olan Trypanosoma cruzi, periferik kanda tipik olarak 'C' veya 'U' harfi şeklinde görülen tripomastigot formunda bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et
Güney Amerika öyküsü, megaözofagus ve dilate kardiyomiyopati kombinasyonu Chagas hastalığını (Amerikan Trypanosomiasisi) işaret eder.
Chagas hastalığı, otonom sinir sistemi hasarına bağlı olarak içi boş organlarda dilatasyona (mega-organlar) ve miyokard hasarına neden olur.
2
Etkeni tanımla
Etken Trypanosoma cruzi'dir.
Chagas hastalığının bilinen tek paraziter etkenidir.
3
İstenen morfolojik formu belirle
Kanda saptanan tanısal form tripomastigottur.
Parazit kanda kamçılı tripomastigot formunda bulunur, dokulara geçtiğinde ise amastigot formuna dönüşür.

Anahtar Kavram

Trypanosoma cruzi yaşam döngüsü ve Chagas hastalığı klinik korelasyonu.

Daha Fazla Pratik

Trypanosoma cruzi'nin hücre içi amastigot formlarını içeren 'psödokist' yapılarını ve tanıdaki Machado-Guerreiro testini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 376Soru

2424 yaşında erkek hasta, bir haftadır devam eden şiddetli kasık kaşıntısı şikayeti ile polikliniğe başvuruyor. Yapılan fizik muayenede pubik bölgede ve uylukların üst kısmında yaklaşık 0.510.5 - 1 cm çapında, basmakla solmayan, ağrısız, karakteristik mavi-gri renkli lekeler (makula serülea) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan ektoparazit aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Phthirus pubis

Cevap

Phthirus pubis
Doğru yanıt olan Phthirus pubis (kasık biti), pubik bölgedeki tüylere tutunarak yaşar. Kan emmesi sırasında salgıladığı tükürük salgılarının deri altındaki kanla etkileşimi sonucu 'makula serülea' adı verilen ağrısız, mavi-gri lekeler oluşturur. Bu bulgu kasık biti enfestasyonu için oldukça karakteristiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Hastanın klinik semptomlarını ve lezyon lokalizasyonunu analiz et.
Kasık bölgesinde şiddetli kaşıntı ve uyluklarda mavi-gri lekeler saptandı.
Ektoparazitlerin yerleşim yeri ve oluşturdukları spesifik deri bulguları tanıda kritiktir.
2
'Makula serülea' (mavi lekeler) bulgusunun hangi artropod ile ilişkili olduğunu hatırla.
Bu lekeler Phthirus pubis'in (kasık biti) tükürüğündeki salgıların konak kanındaki hemoglobinle reaksiyonu sonucu oluşur.
Spesifik klinik işaretler (patognomonik bulgular) ayırıcı tanıda yol göstericidir.

Anahtar Kavram

Phthirus pubis (kasık biti) enfestasyonunda görülen karakteristik 'makula serülea' bulgusu.
Soru 377Soru

EchinococcusEchinococcus granulosusgranulosus'un neden olduğu kistik ekokokkoz (kist hidatik) hastalığının patogenezi ve laboratuvar tanısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesin tanı amacıyla hastanın dışkısında yaklaşık 304030-40 μ\mu m çapında, radyiner çizgili yumurtaların görülmesi beklenir.

Cevap

Kesin tanı amacıyla hastanın dışkısında radyiner çizgili yumurtaların görülmesi beklenmesi ifadesi yanlıştır; çünkü kist hidatik hastalığında insanlar ara konaktır ve dışkı ile yumurta çıkarmazlar.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü EchinococcusEchinococcus granulosusgranulosus enfeksiyonunda (kistik ekokokkoz) insanlar 'ara konak' pozisyonundadır. Ara konaklarda parazitin sadece larva formu (hidatik kist) gelişir. Parazitin yumurtaları ise sadece 'son konak' olan köpek, kurt gibi etçillerin bağırsağında yaşayan erişkin formlar tarafından üretilir ve bu hayvanların dışkısıyla dış ortama atılır. Dolayısıyla bir hastanın dışkısında bu yumurtaların görülmesi biyolojik olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Parazitin yaşam döngüsündeki konak ilişkisini belirle.
EchinococcusEchinococcus granulosusgranulosus için köpekler son konak, koyun ve insanlar ise ara konaktır.
Son konak erişkin formu (bağırsakta), ara konak ise larva formunu (dokuda kist) barındırır.
2
Tanısal materyalin hangi konakta ne şekilde bulunacağını analiz et.
Yumurtalar sadece son konağın (köpeğin) bağırsağındaki erişkin halkalardan atılır ve köpek dışkısında bulunur.
Ara konak olan insanda parazit bağırsakta değil, karaciğer ve akciğer gibi dokularda kist şeklinde yerleşir.
3
Seçeneklerdeki klinik ve laboratuvar bulgularını doğrula.
Dışkıda yumurta görülmesi insan için imkansızdır; tanı dokudaki kistin gösterilmesi veya seroloji ile konur.
İnsanda parazitin erişkin formu gelişmediği için dışkı incelemesi kistik ekokokkoz tanısında kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Echinococcus granulosus yaşam döngüsünde insanların ara konak olması ve dışkıda yumurta görülmemesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 378Soru

3535 yaşında bir kadın hasta, kollarında ve gövdesinde ağrısız cilt altı nodüller ve son 11 aydır devam eden şiddetli baş ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan kraniyal görüntülemede parankimal kistik ve kalsifiye lezyonlar saptanıyor. Hastanın öyküsünden hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir bölgede yaşadığı ve çiğ sebze tüketiminin fazla olduğu öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tabloya (sistiserkoz) neden olan enfektif parazit evresi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taenia solium yumurtalarının oral yolla alınması

Cevap

Taenia solium yumurtalarının oral yolla alınması
Sistiserkoz, Taenia solium yumurtalarının kontamine gıdalarla (veya otoenfeksiyonla) alınması sonucu oluşur. Yumurtalardan çıkan onkosferler kan yoluyla beyin, kas ve cilt altı dokulara yayılarak kistik lezyonlar oluşturur. Bu tabloda insanın ara konak olduğu unutulmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları analiz et.
Cilt altı nodüller ve beyindeki kistik/kalsifiye lezyonlar sistiserkoz tablosunu işaret etmektedir.
Sistiserkoz, Taenia solium larvalarının (Cysticercus cellulosae) dokularda yerleşmesiyle karakterizedir.
2
Etkenin yaşam döngüsündeki bulaş yollarını ayırt et.
İnsanın ara konak olduğu (sistiserkoz) durumlar yumurta alımı ile, son konak olduğu (teniyazis) durumlar larva alımı ile gerçekleşir.
Taenia solium için insan hem son konak hem de ara konak olabilir; sistiserkoz için enfektif form yumurtadır.
3
Enfektif evreyi saptala.
Fekal-oral yolla (hijyen eksikliği, çiğ sebze) alınan Taenia solium yumurtaları etkendir.
Yumurtadan çıkan onkosferler bağırsak duvarını geçerek kan yoluyla dokulara yayılır.

Anahtar Kavram

Taenia solium enfeksiyonlarında 'yumurta' alımı sistiserkoza (ara konaklık), 'sistiserkus larvası' alımı ise bağırsak teniyazisine (son konaklık) yol açar.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 379Soru

Parazit enfeksiyonlarının tanı ve epidemiyolojik takibinde kullanılan klinik süreler değerlendirildiğinde; parazitin duyarlı konağa girişinden (enfeksiyonun başlamasından) itibaren, parazitin kendisinin veya tanısal formlarının (yumurta, larva, kist gibi) dışkı, kan veya diğer klinik örneklerde ilk kez saptanabilir hale gelmesine kadar geçen evre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Prepatent periyot

Cevap

Prepatent periyot, parazitin enfeksiyonu başlatmasından tanısal formların saptanmasına kadar geçen süreyi ifade eder.
Prepatent periyot, parazitin konağa girmesi ile tanısal aşamaya (yumurta, larva, kist üretimi) gelmesi arasındaki süreyi tanımlar. Bu süreçte parazit vücuttadır ancak klasik laboratuvar yöntemleriyle (örneğin gaita mikroskopisi) saptanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tanımları karşılaştırın.
İnkübasyon semptomlarla, prepatent periyot ise tanısal saptanabilirlikle ilgilidir.
Parazitolojide klinik başlangıç ile parazitin yumurta veya larva üretmeye başlaması her zaman çakışmaz.
2
Süreci parazitin yaşam döngüsüyle ilişkilendirin.
Parazit dokuda göç ederken veya henüz olgunlaşmamışken mikroskopide görülmez.
Bu 'pencere' süreci parazitin konak içinde erişkin hale gelip ürün vermesi için gereken biyolojik zamandır.

Anahtar Kavram

Parazitolojide Prepatent Periyot ve İnkübasyon Ayrımı
Soru 380Soru

Özellikle geceleri artan şiddetli perianal kaşıntı ve uykusuzluk şikayetleri ile getirilen 66 yaşındaki bir çocukta, fizik muayenede perianal bölgede irritasyon ve kaşınma izleri saptanmıştır. Bu hastada en olası nematod enfeksiyonunun tanısı için uygulanacak 'selefon bant' (Graham testi) yöntemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örnek, sabah uykudan uyanınca dışkılama ve temizlik yapılmadan önce perianal bölgeden alınmalıdır.

Cevap

Örnekleme işleminin sabah uykudan hemen sonra, dışkılama ve perianal temizlik yapılmadan önce gerçekleştirilmesi gerekir.
Enterobius vermicularis enfeksiyonunda gebe dişiler geceleri perianal bölgeye göç ederek yumurtalarını bırakırlar. Bu nedenle, en yüksek tanısal verim için selefon bant örneği sabah hasta yataktan kalkar kalkmaz, dışkılama veya banyo gibi temizlik işlemleri yapılmadan önce perianal bölgeden alınmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik belirtilerin değerlendirilmesi
Çocuk hastada gece artan perianal kaşıntı varlığı Enterobius vermicularis (oksiyür) enfeksiyonunu düşündürür.
Oksiyür enfeksiyonunun en karakteristik klinik bulgusu gece kaşıntısıdır.
2
Parazitin biyolojik döngüsünün analizi
Gebe dişi parazitlerin gece uykuda anal sfinkterden dışarı çıkarak perianal kıvrımlara yumurta bıraktığı belirlenir.
Bu biyolojik özellik, tanı yönteminin neden perianal bölgeye odaklandığını açıklar.
3
Doğru tanı yönteminin seçilmesi
Yumurtaların dışkıda değil, perianal bölgede aranması gerektiği sonucuna varılır ve selefon bant yöntemi seçilir.
Yumurtalar dışkı ile atılmadığı için rutin gaita mikroskopisi yetersiz kalır.

Anahtar Kavram

Enterobius vermicularis tanısında selefon bant (Graham testi) yönteminin uygulanma prensibi ve zamanlaması.

Daha Fazla Pratik

E. vermicularis'in aile içi bulaş özelliği ve tedavide tüm aile bireylerinin dahil edilmesi gerekliliğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 19 / 22Sonraki
Parazitoloji — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 19 | Examkin