Viroloji

Allojeneik hematopoetik kök hücre nakli yapılan bir hastada, nakil sonrası gelişen sitomegalovirüs ($CMV$) retiniti nedeniyle gansiklovir tedavisi başlanmıştır. Tedavinin $3.$ haftasında klinik yanıt alınamaması üzerine yapılan genetik incelemede viral $UL97$ fosfotransferaz geninde mutasyon saptanmıştır. Bu hastada gansiklovir direnci varlığında kullanılabilen, bir pirofosfat analoğu olan ve etki göstermek için ne viral ne de hücresel kinazlar tarafından aktivasyona (fosforilasyona) ihtiyaç duymayan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Allojenik hematopoetik kök hücre nakli yapılan $CMV$ seropozitif ($R+$) bir hastada, nakil sonrası $CMV$ reaktivasyonunu önlemek amacıyla profilaktik olarak kullanılan; nükleozid veya nükleotid analoğu olmayan ve viral $DNA$ polimerazı inhibe etmeyen yeni kuşak antiviral ajana karşı direnç gelişiminden sorumlu olan mutasyonlar aşağıdaki viral gen bölgelerinin hangisinde saptanır?

Prion hastalıklarının patogenezinde, normal hücresel prion proteininin ($PrP^C$) hatalı katlanarak hastalık yapıcı izoforma ($PrP^{Sc}$) dönüşmesi temel olaydır. Bu dönüşüm süreci ve ortaya çıkan $PrP^{Sc}$ molekülünün özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Prion hastalıklarının (örneğin Creutzfeldt-Jakob hastalığı) patogenezinde, normal hücresel proteinin ($PrP^C$) patolojik forma ($PrP^{Sc}$) dönüşümü merkezi rol oynar. Bu yapısal dönüşüm ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan immün yetmezlik virüsü ($HIV$) genomu tarafından kodlanan; enfekte konak hücre yüzeyindeki $CD4$ reseptörleri ve $MHC$ Sınıf I moleküllerinin ekspresyonunu azaltarak ($downregulation$) virüsün sitotoksik T lenfositlerden ($CTL$) korunmasını sağlayan aksesuar protein aşağıdakilerden hangisidir?

Prionlar, nükleik asit içermeyen ve konak hücre proteinlerinin yapısal değişimiyle ortaya çıkan enfeksiyöz patojenlerdir. Prionların patogenezi ve biyokimyasal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

DNA virüslerinin büyük çoğunluğu konak hücrenin nukleusunda replike olur ve ikozahiedral kapsid simetrisine sahiptir. Ancak, bir virüs ailesi hem sitoplazmada replike olması hem de kompleks bir morfolojiye sahip olmasıyla bu genellemenin dışındadır. Bahsedilen bu virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

$HBsAg$ pozitif anneden doğan ve doğumda Hepatit B immünglobulini ($HBIG$) ile Hepatit B aşısı uygulanan bir bebeğin $12.$ ay takibinde; $HBsAg$ pozitif, $Anti-HBs$ pozitif ($150$ $mIU/mL$) ve $HBV$ $DNA$ pozitif olarak saptanmıştır. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasından sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içinde fosforillenerek aktifleşen, inozin monofosfat ($IMP$) dehidrogenaz enzimini inhibe ederek hücre içi guanozin nükleotid havuzunu azaltan ve klinik kullanımı sırasında en önemli yan etkisi doza bağımlı hemolitik anemi olan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Hepatit B virüsü ($HBV$) ve Hepatit D virüsünün ($HDV$) hepatositleri selektif olarak infekte etmesinde kritik rol oynayan, viral zarf proteininin $Pre-S1$ domaini ile doğrudan etkileşime giren ve fizyolojik olarak safra asitlerinin sodyuma bağımlı transportunda görev alan hücresel reseptör aşağıdakilerden hangisidir?

Böbrek nakli sonrası immünsüpresif tedavi (takrolimus ve mikofenolat mofetil) alan $48$ yaşında bir erkek hastada, son $4$ aydır devam eden transaminaz yüksekliği ($ALT: 125$ $U/L$, $AST: 95$ $U/L$) saptanıyor. Hastanın yapılan tetkiklerinde $HBsAg$, $Anti-HCV$, $Anti-HAV$ $IgM$ ve $Anti-HIV$ negatif bulunuyor. Hepatit E şüphesiyle istenen $Anti-HEV$ $IgM$ ve $IgG$ testleri de negatif sonuçlanıyor. Bu hastada kronik karaciğer hasarına neden olabilecek olası viral etkenin kesin tanısı için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Guanozin analoğu olan, hem $DNA$ hem de $RNA$ virüslerine karşı geniş spektrumlu etkinlik gösteren ve özellikle çocuklarda ağır seyreden Respiratuar Sinsityal Virüs ($RSV$) enfeksiyonlarının tedavisinde aerosol yoluyla kullanılan antiviral ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

RNA virüslerinin replikasyon stratejileri, genom yapılarına ve polaritelerine göre belirgin farklılıklar gösterir. Pozitif polariteli, tek iplikli, zarflı ve yaklaşık $30$ kb'lık büyük genomuyla karakterize bir virüsün replikasyon döngüsü incelendiğinde; genomun sadece $5'$ ucundaki genlerin doğrudan translasyonu ile RNA bağımlı RNA polimeraz gibi non-strüktürel proteinlerin sentezlendiği, strüktürel proteinlerin ise replikasyon sırasında oluşan "nested set" (iç içe geçmiş set) şeklindeki subgenomik mRNA'lar aracılığıyla üretildiği saptanmıştır.

Bu replikasyon stratejisine sahip olan virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir virüsün replikasyon döngüsü üzerine yapılan bir laboratuvar çalışmasında, virionun konak hücre içine girdikten ve kapsidinden sıyrıldıktan sonra genomunun doğrudan konak hücre ribozomları tarafından transle edilemediği saptanmıştır. Bu virüsün replikasyona başlayabilmesi için virion içerisinde paketlenmiş halde bulunan spesifik bir enzimi kullanarak önce pozitif polariteli bir $RNA$ ($mRNA$) sentezlemesi gerektiği anlaşılmıştır.

Buna göre, özellikleri tanımlanan bu virüs grubu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gingivostomatit tablosuyla başvuran bir çocuk hastadan izole edilen ve nükleusta replike olan zarflı bir DNA virüsünün (HSV-1) olgunlaşma ve hücreden çıkış (egress) süreci düşünüldüğünde; nükleokapsidlerin sitoplazmaya geçiş mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$42$ yaşında kadın hasta, işe giriş taraması sırasında $HBsAg$ pozitif saptanıyor. Yapılan ileri tetkiklerinde; $HBeAg$ negatif, $Anti-HBe$ pozitif, serum $HBV$ $DNA$ düzeyi $1.200$ $IU/mL$ ve $ALT$ seviyesi $22$ $U/L$ (Normal: $<40$ $U/L$) olarak ölçülüyor. Fizik muayenede patolojik bulgu saptanmayan ve karaciğer biyopsisinde nekroinflamatuar aktivite izlenmeyen bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir klinik mikrobiyoloji laboratuvarında, nörodejeneratif bir hastalıktan sorumlu olduğu düşünülen bir etken üzerinde çalışılmaktadır. Bu etkenin nükleik asit içermediği, standart otoklavlama ($121^\circ \text{C}$), ultraviyole (UV) radyasyonu ve proteaz maruziyetine karşı yüksek direnç gösterdiği saptanmıştır. Bu patojenik ajanın ($PrP^{Sc}$), vücutta doğal olarak bulunan hücresel prion proteininden ($PrP^C$) temel yapısal farkı aşağıdakilerden hangisidir?

48 yaşında kadın hastada yapılan rutin taramada Anti-HCV testi pozitif saptanmıştır. Fizik muayenesi doğal olan hastanın laboratuvar incelemesinde $ALT: 22$ $U/L$ (N: <40) ve $AST: 18$ $U/L$ (N: <40) olarak bulunmuştur. Bu hastada mevcut tablonun 'aktif enfeksiyon' mu yoksa 'geçirilmiş enfeksiyon' mu olduğunu ayırt etmek için yapılması gereken en uygun tetkik aşağıdakilerinden hangisidir?

Bir biyogüvenlik laboratuvarında, şüpheli bir doku örneğinden saflaştırılan patojenin biyokimyasal özellikleri incelenmektedir. Bu patojenin; Proteinaz K gibi proteazlarla muamele edildiğinde yapısının korunduğu, nükleazlara ve ultraviyole (UV) ışınlarına tam dirençli olduğu, merkezi sinir sisteminde inflamasyon oluşturmaksızın spongiform dejenerasyona yol açtığı gözlenmiştir. Bu patojenin normal konak hücre proteiniyle kıyaslandığında saptanan en belirgin yapısal fark aşağıdakilerden hangisidir?

$DNA$ virüslerinin çoğu, konak hücrenin replikasyon makinelerini aktive ederek hücreyi durağan fazdan ($G_0$) $S$ fazına geçirme yeteneğine (onkojenik potansiyel) sahiptir. Ancak, küçük ve basit genomlu bir $DNA$ virüsü bu yetenekten yoksundur; bu nedenle replikasyon için mutlaka aktif olarak bölünen (doğal olarak $S$ fazında olan) konak hücrelere ihtiyaç duyar.

Özellikle eritroid seri prekürsör hücrelerine tropizm gösteren bu virüsün yapısal ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?