Gastrointestinal ve Hepatobiliyer Sistem Patolojisi

$29$ yaşında erkek hasta, tekrarlayan sağ alt kadran ağrısı ve intestinal obstrüksiyon bulguları nedeniyle opere ediliyor. İleum rezeksiyon materyalinin makroskobik incelemesinde, bağırsak duvarının ileri derecede kalınlaştığı, lümenin daraldığı ve mezenterik yağ dokusunun serozayı saracak şekilde bağırsak yüzeyine doğru uzandığı ($creeping$ $fat$) gözleniyor. Bu hastanın histopatolojik incelemesinde saptanan aşağıdaki bulgulardan hangisi, tanıyı ülseratif kolitten ayırmada en spesifik histopatolojik özelliktir?

$50$ yaşında kadın hasta, katı gıdaların takılması hissi, halsizlik ve dilde yanma şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde konjonktivalarda solukluk, atrofik glosit ve tırnaklarda yassılaşma ($koilonişi$) izleniyor. Özofagoskopide üst özofagusta lümeni kısmen daraltan, ince mukozal bir katlantı ($web$) saptanıyor. Bu klinik tabloya sahip hastada görülmesi beklenen anemi tipi ve ileride gelişim riski artmış olan malignite aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Kolorektal karsinom patogenezinde tanımlanan klasik adenom-karsinom dizisinde (Vogelstein modeli), morfolojik değişimler ile bunlardan sorumlu moleküler olaylar arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Kolon karsinomu gelişiminde izlenen klasik adenom-karsinom dizisinde (kromozomal instabilite yolağı), normal mukoza epiteli üzerinde proliferasyonun artmasına ve erken adenomatöz yapıların oluşmasına neden olan, sürecin başlangıcındaki ilk genetik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Ailesinde erken yaşta kolorektal kanser öyküsü bulunan ve kendisinde $38$ yaşında endometrium karsinomu saptanan bir hastada, yapılan kolonoskopide çekumda yerleşen, histopatolojik incelemede müsinöz patern sergileyen bir adenokarsinom saptanmıştır. Bu klinik tablo ve tümör özellikleri göz önüne alındığında, patogenezden sorumlu tutulan temel moleküler bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, $20$ yılı aşkın süredir devam eden kronik pirozis ve regürjitasyon şikayetleri varken; son $4$ aydır özellikle katı gıdaların yutulmasında zorluk ve yaklaşık $7$ $kg$ zayıflama ile başvuruyor. Endoskopik incelemede özofagusun distalinde, gastroözofageal bileşkenin hemen üzerinde lümeni daraltan ekzofitik bir kitle izleniyor. Biyopsi materyalinde musin üreten glandüler yapılar ve pleomorfik nükleuslu hücreler saptanıyor. Bu hastadaki neoplazinin patogenezi ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en olasıdır?

$52$ yaşında erkek hasta, rutin kontrollerinde karaciğer enzimlerinde ($ALT$ ve $AST$) hafif yükseklik saptanması üzerine değerlendiriliyor. Hastanın özgeçmişinde $20$ yıl önce geçirilmiş bir majör cerrahi operasyon ve buna bağlı çoklu kan transfüzyonu öyküsü mevcut. Yapılan karaciğer iğne biyopsisinde; portal alanlarda belirgin lenfoid agregat oluşumu, bazı portal alanlarda non-pürülan safra duktusu hasarı ve lobüler parankimde yer yer makrovesiküler yağlanma odakları izleniyor. Bu histopatolojik bulgulara dayanarak, hastada en olası etiyolojik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, çocukluğundan beri devam eden bronşiyal astım ve alerjik rinit öyküsü ile polikliniğe başvuruyor. Son $6$ aydır özellikle katı gıdalara karşı gelişen yutma güçlüğü ($disfaji$) ve ara ara gıda takılma hissi tanımlıyor. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde özofagus mukozasında multipl konsantrik halkalar (“trakealizasyon”) ve lineer oluklanmalar izleniyor. Alınan biyopsilerin mikroskobik incelemesinde çok katlı yassı epitel içerisinde eozinofilik mikroapseler ve her büyük büyütme alanında ($HPF$) $20$’den fazla eozinofil saptanıyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında, bilinen yaygın ateroskleroz ve hipertansiyon öyküsü olan erkek hasta; son $2$ aydır yemeklerden yaklaşık $1$ saat sonra başlayan künt karın ağrısı şikayeti ile başvuruyor. Son $12$ saattir ağrısının şiddetlendiği ve eşlik eden taze kanlı ishali olduğu saptanıyor. Fizik muayenede bağırsak sesleri azalmış, sol alt kadranda hassasiyet mevcut. Kolonoskopik incelemede splenik fleksura düzeyinde mukoza ödemli, yer yer ülsere ve hemorajik izleniyor. Bu hastadan alınan kolobiyopsi örneklerinde izlenmesi en olası histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Mide mukozasında $Helikobacter$ $pylori$ enfeksiyonu sonucunda oluşan kronik inflamasyonun, mukozayla ilişkili lenfoid doku (MALT) birikimine yol açtığı bilinmektedir. Bu zeminde gelişen ve erken evrelerde antibiyotik tedavisi (eradikasyon) ile regresyon gösterebilen mide tümörü aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında erkek hasta, halsizlik ve çarpıntı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde derin demir eksikliği anemisi saptanıyor. Hastaya uygulanan kolonoskopide çekumda lümene doğru büyüyen, vejetan karakterde bir kütle izleniyor. Alınan biyopsi örneğinde adenokarsinom tanısı konuluyor. Bu tümörün klasik adenom-karsinom dizisi (Vogelstein modeli) yoluyla geliştiği kabul edilirse, lezyonun adenom aşamasından invaziv karsinom aşamasına geçişinden ve invazyonun başlamasından sorumlu olan temel moleküler değişiklik aşağıdakilerinden hangisidir?

Kronik pankreatit tanısı alan bir hastanın pankreas biyopsisinde görülmesi beklenen en karakteristik mikroskobik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Kolon poliplerinin histopatolojik değerlendirmesinde, aşağıdakilerden hangisi epitelinde tanım gereği displazi barındıran ve kolorektal karsinom gelişimi için öncül lezyon kabul edilen neoplastik bir poliptir?

52 yaşında kadın hasta, son birkaç aydır giderek artan erken doyma, iştahsızlık ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan endoskopide mide duvarının yaygın olarak kalınlaştığı, lümenin daraldığı ve rugaların silindiği "matara mide" (linitis plastica) görünümü saptanıyor. Bu hastadan alınan biyopsi örneğinde saptanması en muhtemel histopatolojik veya moleküler bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

35 yaşında bir erkek hasta, halsizlik ve rektal kanama şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan kolonoskopide çekum yerleşimli, $5 \text{ cm}$ çapında ekzofitik bir kitle saptanıyor. Hastanın babasına 40 yaşında kolon kanseri tanısı konulduğu öğreniliyor. Lynch sendromu ön tanısıyla tümör dokusunda yapılan DNA uyumsuzluk onarımı (MMR) proteinleri immünohistokimyasal (İHK) incelemesinde; MLH1, MSH2 ve MSH6 ekspresyonu nükleer düzeyde normal (pozitif) izlenirken, PMS2 ekspresyonu izlenmiyor (negatif). Bu bulgular ışığında, hastadaki en olası genetik defekt aşağıdakilerden hangisidir?

$40$ yaşında erkek hasta, yemeklerden $2-3$ saat sonra başlayan ve antiasitlerle rahatlayan epigastrik ağrı şikayetiyle başvuruyor. Yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde duodenumun birinci kısmında aktif bir ülser saptanıyor. Mide biyopsilerinde antrum mukozasında yoğun nötrofil infiltrasyonu ve lümen yüzeyinde *Helikobakter pilori* ile uyumlu spiral mikroorganizmalar izlenirken, korpus mukozasının normal histolojik yapıda olduğu ve organizma içermediği görülüyor. Bu hastadaki patolojik süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?

Hepatosellüler karsinomun ($HCC$) moleküler patogenezi üzerine yapılan güncel çalışmalarda, siroz zemininde gelişen olguların yaklaşık $\%60$'ında saptanan, telomeraz aktivasyonuna yol açarak hücrelere ölümsüzlük kapasitesi kazandıran ve karsinogenezin erken evrelerinden itibaren gözlenen en yaygın somatik mutasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında halsizlik ve çabuk yorulma şikayetleriyle başvuran bir hastada yapılan laboratuvar tetkiklerinde hipokrom mikrositer anemi saptanıyor. Kolonoskopide çekumda $3$ cm çapında vejetan bir kitle izleniyor ve alınan biyopsi sonucu adenokarsinom olarak raporlanıyor. Hastanın arşiv kayıtları incelendiğinde, $2$ yıl önceki kolonoskopisinde aynı bölgede $0,5$ cm çapında, düşük dereceli displazi gösteren bir tübüler adenom olduğu görülüyor.

Klasik 'adenom-karsinom dizilimi' (Vogelstein modeli) temel alındığında, bu hastadaki lezyonun $2$ yıl içindeki büyümesi ve displazi derecesindeki belirgin ilerleme ile en güçlü ilişkisi olan genetik mutasyon aşağıdakilerden hangisidir?

52 yaşında kadın hasta, son $6$ aydır devam eden, karın ağrısının eşlik etmediği, günde $5$-$6$ kez olan sulu ishal şikayetiyle başvuruyor. Yapılan kolonoskopik incelemede mukoza tamamen doğal görünümde saptanıyor. Alınan biyopsi örneklerinde yüzey epitelinde hasar, lamina propriada lenfoplazmositer infiltrasyon ve yüzey epiteli altında yaklaşık $15 \mu m$ kalınlığında belirgin hyalinize pembe bir band yapısı izleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında bir erkek hasta; kafa kemiklerinde multipl osteomlar ve karın ön duvarında desmoid tümör saptanması üzerine yapılan kolonoskopisinde, kolon mukozasını bütünüyle kaplayan yüzlerce adenomatöz polip izleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan genetik defektin, kolorektal karsinom gelişimindeki (Vogelstein modeli) temel rolü aşağıdakilerden hangisidir?