Tüm alıştırma soruları

Soru 241Soru →

Aşağıda verilen doğal kaynak kullanım faaliyetleri ile bu faaliyetlerin doğrudan neden olduğu çevre sorunlarını uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Güneydoğu Anadolu Projesi'ndeki sulu tarım faaliyeti toprakta tuzlanmaya ve verimsizleşmeye; Amazon Havzası'ndaki orman tahribatı karbon yutaklarının azalmasına ve habitat kaybına; Basra Körfezi'ndeki petrol sızıntıları deniz yüzeyinin kaplanarak su ekosistemlerinin zarar görmesine; Batı Avustralya'daki açık ocak madenciliği ise topografik yapının bozularak dev çukurların oluşmasına neden olmaktadır.

Doğal kaynakların kullanımı ile çevre etkileri doğru şekilde eşleştirildiğinde; GAP'taki tarımsal sulama taban suyunun yükselip toprakta tuzlanma yapmasıyla, Amazonlardaki ormansızlaşma karbon yutaklarının azalması ve biyoçeşitlilik kaybıyla, petrol sızıntıları deniz yüzeyinin kaplanarak su ekosistemine zarar vermesiyle, açık ocak madenciliği ise üst toprak sıyrılarak dev çukurların oluşması ve topografyanın bozulmasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında baraj yapımı ve sulu tarım faaliyetini analiz edin.

Yarı kurak bölgelerde kontrolsüz sulama, taban suyunun yükselmesine ve buharlaşma sonucu toprakta tuzlanmaya (çoraklaşmaya) sebep olur. Bu durum ilk eşleşmeyi oluşturur.

Tarımda sulama yöntemlerinin çevre üzerindeki doğrudan etkisini saptamak için.

2

Amazon Havzası'ndaki orman tahribatının küresel ve yerel ekolojik etkilerini değerlendirin.

Geniş orman alanlarının yok edilmesi, karbon emilimini azaltarak küresel ısınmayı hızlandırır ve çok sayıda canlı türünün yaşam alanını yok eder. Bu durum ikinci eşleşmeyi verir.

Bitki örtüsünün tahribatının atmosfer ve biyosfer üzerindeki etkilerini anlamak için.

3

Deniz yoluyla yapılan petrol taşımacılığındaki sızıntıların sucul ekosistemlere etkisini inceleyin.

Petrolün su yüzeyini kaplaması, ışık ve oksijen geçirgenliğini engelleyerek deniz canlılarının yaşamını tehlikeye atar. Bu durum üçüncü eşleşmeyi sağlar.

Fosil yakıt taşımacılığının hidrosfer üzerindeki olumsuz etkilerini belirlemek için.

4

Açık ocak madenciliğinin litosfer ve topografya üzerindeki etkilerini analiz edin.

Maden çıkarma işlemi sırasında arazinin üst kısmındaki örtünün kaldırılması, geride dev çukurlar bırakarak topografyayı ve arazi yapısını kalıcı olarak bozar. Bu durum dördüncü eşleşmeyi tamamlar.

Madencilik faaliyetlerinin yer şekilleri ve toprak örtüsü üzerindeki tahribatını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların türüne, kullanım biçimine ve coğrafi özelliklere bağlı olarak çevre üzerinde farklı türde ve boyutta olumsuz etkileri bulunmaktadır. Sürdürülebilir planlama yapılmadığında bu etkiler ekolojik yıkımlara yol açar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 242Soru →

Aşağıdaki numaralanmış roman parçalarını, bu parçalarda baskın olarak kullanılan anlatım teknikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmenin doğru biçimi şu şekildedir: Üçüncü şahıs anlatıcının karakterin iç çatışmalarını tahlil ettiği metin (I) 'İç Çözümleme' (right_4) ile; çağrışımsal ve mantık dışı bir düşünce akışına sahip metin (II) 'Bilinç Akışı' (right_2) ile; yazarın kurmaca yapıyı ve yazma eylemini metnin içine taşıdığı metin (III) 'Üstkurmaca' (right_1) ile; kahramanın zihnindeki düzenli konuşmaları birinci şahısla yansıtan metin (IV) ise 'İç Monolog' (right_3) tekniğiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede her metnin dil bilgisel yapısı, anlatıcının konumu ve mantıksal kurgusu temel alınmıştır. Üçüncü şahıs anlatıcının tahlil yaptığı metin iç çözümleme; dil bilgisi kurallarının göz ardı edilip çağrışımların düzensizce aktığı metin bilinç akışı; yazarın kurmaca süreci okuyucuyla paylaştığı metin üstkurmaca; ve karakterin kendi zihnindeki düzenli iç konuşması ise iç monologdur.

Adım Adım Çözüm

1

Metinlerin anlatıcı ve bakış açısını belirleyiniz.

I. metin üçüncü şahıs (ilahi bakış açısı) ile, II, III ve IV. metinler ise doğrudan karakterin zihni veya yazarın müdahalesi (birinci şahıs veya yazar-anlatıcı) ile kurulmuştur.

Anlatıcının konumu, iç çözümleme ile iç monolog ve bilinç akışı arasındaki en temel farklardan biridir.

2

I. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.

I. metin 'İç Çözümleme' tekniğiyle eşleşir.

Anlatıcı, Ahmet'in zihnindeki gurur, öfke ve kırgınlık gibi içsel süreçleri dışarıdan bir gözlemci olarak analiz edip açıklamaktadır.

3

II. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.

II. metin 'Bilinç Akışı' tekniğiyle eşleşir.

Karakterin zihnindeki düşünceler zamansal ve mantıksal bir sıra gözetmeksizin, serbest çağrışımlar (saat, sarı zincir, sonbahar, tren vb.) halinde kuralsızca akmaktadır.

4

III. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.

III. metin 'Üstkurmaca' tekniğiyle eşleşir.

Yazar, okura doğrudan seslenerek karakterin ve anlatılanların kendisi tarafından kurgulandığını belirtmekte ve kurmaca illüzyonu yıkmaktadır.

5

IV. metni inceleyerek uygun tekniği belirleyiniz.

IV. metin 'İç Monolog' tekniğiyle eşleşir.

Kahraman, zihnindeki konuşmaları dil bilgisel açıdan düzenli, mantıklı ve takip edilebilir bir biçimde kendi kendine dile getirmektedir.

Anahtar Kavram

Anlatmaya Bağlı Metinlerde Yapı Unsurları ve Anlatım Teknikleri

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 243Soru →

Aşağıda sol sütunda Tekke (Dinî-Tasavvufî) edebiyatı şairlerine ait şiirlerden alınan bentler, sağ sütunda ise Tekke edebiyatı nazım türleri karışık olarak verilmiştir. Bu bentleri ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk bent Devriye, ikinci bent Şathiye, üçüncü bent Nutuk, dördüncü bent ise Nefes nazım türü ile eşleşmektedir.

Verilen bentler tasavvufi temaları ve üslupları açısından analiz edildiğinde; ruhun ezelden gelip dünyaya inmesini ve tekrar ilahi kaynağa dönmesini anlatan birinci bent devriye; Yaratıcı ile samimi ve şakacı bir üslupla konuşan ikinci bent şathiye; tarikata giren kişiye adabı öğreten didaktik üçüncü bent nutuk; ve Bektaşi kültürünün ögelerini (Hacı Bektaş, On İki İmam) barındıran dördüncü bent ise nefes olarak doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci bendin teması ve kavramsal çerçevesi incelenir.

Bentte geçen 'nüzul' (inme) ve 'deryaya döneceğiz' (asla rücu etme) ifadelerinin tasavvuftaki devir kuramını doğrudan yansıttığı görülür. Bu doğrultuda birinci bent devriye nazım türü ile eşleştirilir.

Şiirdeki anahtar kelimeler ve kozmik döngü teması bu nazım türünün en tipik göstergesidir.

2

İkinci bendin üslup ve hitap tarzı çözümlenir.

Bentte Allah'a yönelik 'mimar başı', 'dükkancı', 'bezirgan' gibi sıra dışı nitelemeler kullanılarak şakacı ve alaycı bir dil tercih edildiği tespit edilir. Bu üslup şathiye nazım türüne aittir.

İnançları ve ilahi kavramları alaycı bir dille sorguluyor gibi görünüp derin anlamlar barındırma şathiyenin temel ayırt edici özelliğidir.

3

Üçüncü bendin didaktik işlevi değerlendirilir.

Bentte 'tarikata giren', 'mürşidine teslim', 'edep erkan' gibi doğrudan tasavvufi yol gösterici ifadeler yer almaktadır. Müritleri eğitme amacı taşıdığı için bu bent nutuk ile eşleştirilir.

Tarikata yeni girenlere yol göstermek ve kuralları öğretmek amacıyla yazılan didaktik şiirler nutuk olarak adlandırılır.

4

Dördüncü bendin teolojik ve kültürel referansları belirlenir.

Bentte 'Hacı Bektaş', 'Ali', 'On iki imam' ve 'Ehl-i beyt' gibi doğrudan Bektaşi-Alevi tasavvuf anlayışına ait semboller kullanılmıştır. Bu doğrultuda bu bent nefes nazım türü ile eşleştirilir.

Bektaşi törenlerinde saz eşliğinde okunan ve bu inanç dünyasını yansıtan şiirler nefes türünün kapsamına girer.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve Ayırt Edici Temaları

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 244Soru →

Kimyasal özellikler ve periyodik eğilimler dikkate alındığında, solda verilen periyodik özellik tanımlarını sağda verilen ilgili elementlerin periyodik sistemdeki konumları ve sınıflandırmaları ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Elektron ilgisi en negatif element Klor (3. periyot 17. grup), elektronegatifliği en yüksek element Flor (2. periyot 17. grup), elektron ilgisi endotermik ve elektronegatifliği tanımlanmayan element Argon (3. periyot 18. grup), metalik aktifliği en yüksek element ise Potasyum (4. periyot 1. grup) olarak eşleşir.

Doğru eşleştirmede; elektron ilgisi en yüksek (en negatif) olan element klor (

_{17}\text{Cl}

) olup 3. periyot 17. grup halojenidir. Elektronegatifliği en yüksek element flor (

_{9}\text{F}

) olup 2. periyot 17. grup halojenidir. Soygaz olan argon (

_{18}\text{Ar}

) 3. periyot 18. grupta yer alır ve elektron ilgisi endotermik olup elektronegatifliği tanımlanmamıştır. Alkali metal olan potasyum (

_{19}\text{K}

) 4. periyot 1. grupta yer alır, metalik karakteri en yüksek olup oksidi kuvvetli bazik özellik gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Elektron ilgisi kavramını ve klor-flor istisnasını analiz etmek.

Genel trend olarak elektron ilgisi sağa ve yukarı artsa da, 7A grubundaki flor (

_{9}\text{F}

) yerine klorun (

_{17}\text{Cl}

) elektron ilgisi en negatiftir. Klor, periyodik sistemde 3. periyot 17. gruptadır.

Flor atomunun yarıçapı çok küçük olduğundan elektron yoğunluğu yüksektir ve gelen elektron ile mevcut elektronlar arasındaki itme kuvveti fazladır. Klor ise daha büyük yarıçapa sahip olduğundan bu itme azdır ve elektron ilgisi daha ekzotermiktir.

2

Elektronegatiflik kavramını ve en yüksek olan elementi belirlemek.

Elektronegatifliği en yüksek olan element flordur (

_{9}\text{F}

). Elektronegatiflik değeri

4,0

'tür ve sadece

-1

yükseltgenme basamağı alır. Flor 2. periyot 17. gruptadır.

Flor en elektronegatif elementtir ve elektronegatifliği en yüksek gruptaki en küçük yarıçaplı halojendir.

3

Soygazların periyodik özelliklerini değerlendirmek.

Argon (

_{18}\text{Ar}

) 3. periyot 18. grupta bulunan bir soygazdır. Kararlı oktet yapısındadır. Elektron ilgisi endotermiktir ve bağ yapmadığı için elektronegatifliği tanımlanmamıştır.

Soygazlar kararlı elektron dizilimine sahip olduklarından elektron almaya karşı isteksizdirler (elektron ilgileri endotermiktir) ve kimyasal bağ oluşturmadıklarından elektronegatiflik değerleri yoktur.

4

Metalik karakter ve baziklik özelliklerini analiz etmek.

Potasyum (

_{19}\text{K}

) 4. periyot 1. grupta yer alan bir alkali metaldir. Aynı periyottaki halojenlerden veya diğer ametallerden çok daha düşük iyonlaşma enerjisine ve en yüksek metalik karaktere sahiptir. Oksit bileşiği (

\text{K}_2\text{O}

) kuvvetli baziktir.

Periyodik tabloda sola ve aşağıya doğru gidildikçe elektron verme kolaylığı (metalik karakter) artar, metal oksitlerin sulu çözeltilerinin bazikliği de buna paralel olarak artar.

Anahtar Kavram

Periyodik özelliklerden elektron ilgisi, elektronegatiflik ve metalik/ametalik karakter eğilimleri ile bu eğilimlerdeki istisnalar (klor-flor elektron ilgisi istisnası ve soygazlar).

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 245Soru →

Aşağıda, Osmanlı Devleti'nin son döneminde imzalanan bazı antlaşmalar ile bu antlaşmaların doğurduğu diplomatik, siyasi veya toplumsal sonuçlar karışık olarak verilmiştir. Bu antlaşmaları en uygun sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Berlin Antlaşması ile Ermeni Sorunu'nun uluslararası boyut kazanması ve İngiltere'nin toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçmesi; Uşi Antlaşması ile Kuzey Afrika'daki son toprak kaybı ve On İki Ada'nın geçici olarak İtalya'ya bırakılması; Londra Antlaşması ile Birinci Balkan Savaşı sonunda Doğu Trakya'nın kaybedilmesi; İstanbul Antlaşması ile Edirne'nin geri alınması ve Bulgaristan'daki Türk azınlığın haklarının güvenceye alınması eşleşmelidir.

Berlin Antlaşması ile İngiltere'nin Osmanlı bütünlüğünü korumaktan vazgeçtiği tescillenmiş ve Ermeni Sorunu uluslararası hale gelmiştir. Uşi Antlaşması ile Osmanlı Kuzey Afrika'daki son toprağını kaybetmiş ve adalarda geçici İtalyan yönetimi başlamıştır. Londra Antlaşması Birinci Balkan Savaşı'nı bitirerek Doğu Trakya ve Edirne'nin elden çıkmasına yol açmıştır. İstanbul Antlaşması ise İkinci Balkan Savaşı sonrası Edirne'yi geri getirmiş ve Bulgaristan Türklerinin haklarını güvenceye almıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Berlin Antlaşması'nın analizi

İngiltere'nin Kıbrıs karşılığında izlediği tarafsızlık/bölüşüm politikası ve Ermeni Sorunu'nun ilk kez uluslararası antlaşmaya (61. madde) yansıması tespit edilir.

Berlin Antlaşması'nın Osmanlı'nın dağılma sürecindeki diplomatik ve azınlık politikası boyutunu belirlemek.

2

Uşi Antlaşması'nın analizi

Trablusgarp ve Bingazi'nin kaybedilmesiyle Kuzey Afrika'daki son toprağın elden çıktığı ve Balkan Savaşları tehdidiyle On İki Ada'nın İtalya'ya geçici devredildiği saptanır.

İtalya ile yapılan savaşın askeri ve coğrafi sonuçlarını ortaya koymak.

3

Londra Antlaşması'nın analizi

Birinci Balkan Savaşı'nı bitiren bu antlaşmayla Midye-Enez çizgisinin batısının (Edirne dahil) kaybedildiği ve Osmanlıcılık fikrinin ağır darbe aldığı belirlenir.

Balkan hezimetinin getirdiği toprak kayıplarını ve fikir akımları üzerindeki etkisini değerlendirmek.

4

İstanbul Antlaşması'nın analizi

İkinci Balkan Savaşı sonrası Edirne ve Kırklareli'nin kurtarıldığı, Bulgaristan'da kalan Türklerin dini ve kültürel haklarının (Başmüftülük vb.) düzenlendiği anlaşılır.

Balkan Savaşları sonrasındaki sınır ve azınlık düzenlemelerini analiz etmek.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin dağılma sürecindeki diplomatik mücadeleler, toprak kayıpları ve azınlık hakları politikaları.

Soru 246Soru →

Aşağıdaki sol sütunda 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatına yön veren şairler, sağ sütunda ise bu şairlerin edebi üsluplarını ve sanat anlayışlarını en belirgin şekilde yansıtan beyitleri verilmiştir. Bu şairleri, kendilerine ait olan beyitlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nâbî'nin 'Bağ-ı dehrin...' beyitiyle, Nedim'in 'İzn alıp...' beyitiyle, Nef'î'nin 'Tûtî-i mucize-gûyem...' beyitiyle, Şeyh Galip'in ise 'Hoşça bak zâtına...' beyitiyle eşleştirilmesi gerekir.

Şairlerin sanat anlayışları beyitlerindeki temalar ve üslup özellikleri ile doğrudan uyuşmaktadır. Nâbî öğretici (hikemi) yönüyle yaşam tecrübesi sunan beyitle, Nedim Lale Devri eğlencelerini yansıtan Sa'dâbâd beyitiyle, Nef'î fahriye niteliğindeki iddialı kaside beyitiyle, Şeyh Galip ise insanı evrenin özü sayan tasavvufi beyitle eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen beyitlerdeki anahtar kelimeleri ve üslup özelliklerini inceleyin.

İlk beyitte geçen 'bağ-ı dehr' (dünya bahçesi) ve yaşam tecrübesi hikemi tarzı; ikinci beyitteki 'Sa'dâbâd' mahallileşmeyi; üçüncü beyitteki iddialı 'tûtî-i mucize-gû' ifadesi kaside/fahriye tarzını; dördüncü beyitteki 'zübde-i âlem' (evrenin özü) ise tasavvufi/derin hayalleri işaret eder.

Şairlerin edebi yönelimlerini beyitlerden çıkarabilmek için ipuçlarını belirlemek gerekir.

2

Elde edilen üslup özelliklerini 17. ve 18. yüzyıl şairleriyle ilişkilendirin.

Hikemi tarzın kurucusu Nâbî birinci beyitle; mahallileşme ve neşeli Lale Devri havasıyla Nedim ikinci beyitle; kendine güveni ve övgüsüyle bilinen kaside şairi Nef'î üçüncü beyitle; Sebk-i Hindi ve tasavvuf temsilcisi Şeyh Galip ise dördüncü beyitle eşleşir.

Her şairin sanat anlayışı ile şiirlerin içeriksel ve biçimsel özellikleri örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

17. ve 18. Yüzyıl Divan Şairlerinin Sanat Anlayışı ve Beyit Analizi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 247Soru →

Aşağıda verilen edebi metin kesitlerini, bu kesitlerde ağırlıklı olarak kullanılan anlatım teknikleriyle doğru ��ekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci kesit geriye dönüş, ikinci kesit leitmotif, üçüncü kesit iç çözümleme, dördüncü kesit ise bilinç akışı tekniğiyle eşleşmelidir.

Metin kesitleri incelendiğinde; çocukluk anısına yapılan dönüşün geriye dönüş, tren düdüğünün yinelenen simgesel yapısının leitmotif, üçüncü şahıs anlatıcının kahramanın iç dünyasını çözümlemesinin iç çözümleme ve kuralsız, çağrışımlı zihinsel akışın bilinç akışı tekniklerine tam olarak uyduğu görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk metin kesitinin zaman yapısını incelemek.

Metinde karakterin yedi yaşındaki çocukluk anısına gidildiği görülür.

Anlatıda şimdiki zamandan geçmişe gidilmesi geriye dönüş tekniğini belirlememizi sağlar.

2

İkinci metin kesitindeki tekrarlanan motifleri aramak.

Tren düdüğü sesinin kahramanın yalnızlığını simgeleyecek şekilde sürekli tekrarlandığı belirlenir.

Metin boyunca yinelenerek temayı destekleyen bu tür simgesel ögeler leitmotif olarak adlandırılır.

3

Üçüncü metin kesitinde anlatıcının kahramanın zihnine yaklaşımını değerlendirmek.

Üçüncü şahıs anlatıcının, Kürşat'ın iç dünyasındaki öfkeyi ve çelişkileri tahlil ettiği görülür.

Kahramanın iç dünyasının dışarıdan bir gözlemci veya hâkim anlatıcı tarafından çözümlenerek anlatılması iç çözümleme tekniğidir.

4

Dördüncü metin kesitinin dil bilgisel ve mantıksal yapısını kontrol etmek.

Noktalama işaretlerinin kullanılmadığı, çağrışıma dayalı, dağınık bir iç konuşma akışı tespit edilir.

Zihinden geçen düşüncelerin dil bilgisi ve mantık süzgecinden geçirilmeksizin doğrudan verilmesi bilinç akışı tekniğidir.

Anahtar Kavram

Anlatmaya bağlı metinlerde kahramanların iç dünyalarını, geçmişlerini veya zihinsel süreçlerini aktarmak için kullanılan anlatım teknikleri (geriye dönüş, leitmotif, iç çözümleme, bilinç akışı).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 248Soru →

Türk edebiyatının Batılılaşma evresinde, Tanzimat'ın ikinci kuşağında yer alan temsilciler şiir, tiyatro ve anlatı türlerinde yapısal ve kuramsal yeniliklere imza atmışlardır. Bu doğrultuda, verilen sanatçılar ile onların Türk edebiyatına kazandırdıkları yenilikçi edebi özellikleri ve yaklaşımları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem ile şiir konusunu genişleten ve kulak için kafiyeyi savunan ifade; Abdülhak Hamit Tarhan ile metafizik ürperti ve ölüm temalarını getiren Şair-i Azam nitelemesi; Muallim Naci ile eski şiir estetiğini tamamen reddetmeden göz için kafiyeyi savunan ifade; Samipaşazade Sezai ile ise Küçük Şeyler eseri üzerinden Batılı anlamda ilk kısa hikaye niteliği eşleşmelidir.

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri ve getirdikleri yenilikler doğru eşleştirilmiştir. Recaizade Mahmut Ekrem şiirde 'kulak için kafiye' ve geniş konu yelpazesini savunmuş; Abdülhak Hamit Tarhan metafizik konulara yönelerek kuralları yıkmış; Muallim Naci gelenekle bağı koparmadan 'göz için kafiye'yi müdafaa etmiş; Samipaşazade Sezai ise Küçük Şeyler ile realizmi hikayede uygulamıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların edebi görüşlerini ve teorik yaklaşımlarını analiz edin.

Recaizade Mahmut Ekrem'in 'kulak için kafiye' ve şiir konusunu 'güzel olan her şey' olarak belirleme ilkeleri ile Muallim Naci'nin 'göz için kafiye' ve ölçülü yenilik savunuculuğu tespit edilir.

Tartışmalı ve teorik görüşler, Tanzimat II. Dönem şiir anlayışını belirleyen en temel ayrım noktalarıdır.

2

Sanatçıların Türk şiirine ve nesrine getirdikleri tematik ve türsel yenilikleri değerlendirin.

Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik temaları ve ölüm konusunu şiire taşıdığı, Samipaşazade Sezai'nin ise Küçük Şeyler eseri ile Batılı anlamda kısa öykünün temelini attığı görülür.

Türsel ve tematik yenilikler sanatçıların belirgin edebi kimliklerini oluşturur.

3

Elde edilen edebi kimlikleri sanatçı isimleriyle birebir eşleştirerek kontrol edin.

Recaizade Mahmut Ekrem - kulak için kafiye/şiirin konusunu genişletme; Abdülhak Hamit Tarhan - metafizik ürperti/Şair-i Azam; Muallim Naci - göz için kafiye/eskiyi tümüyle reddetmeme; Samipaşazade Sezai - Küçük Şeyler/Batılı kısa hikaye eşleşmesi tam olarak doğrulanır.

Tüm sanatçı-özellik eşleşmelerinin hatasız olduğundan emin olunarak doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, eserleri ve estetik görüşleri

Soru 249Soru →

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı şairlerine ait beyitler, sağ sütunda ise bu beyitlerin içeriklerine göre ait olduğu nazım türleri verilmiştir. Beyitleri ilgili oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Peygamberi öven ve ona duyulan özlemi dile getiren 'Hâk-i pâkine yetem der...' beyti Naat ile; ölüm temalı ve ömrün bitişini anlatan 'Nâ-gehân bir bâd-ı sar-sar...' beyti Mersiye ile; şairin kendi yeteneğini övdüğü 'Tûtî-i mu‘cize-gûyem...' beyti ise Fahriye ile eşleşmektedir.

Eşleşmeler beyitlerin anahtar kelimeleri ve tematik özellikleri incelenerek doğru yapılmıştır. Birinci beyit peygamber övgüsü içeren bir naat; ikinci beyit ölüm ve yok oluşu anlatan bir mersiye; üçüncü beyit ise şairin kendi yeteneğini övdüğü bir fahriyedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk beyitte geçen 'Hâk-i pâk' ve 'su' imgesinin Hz. Muhammed'in ayağının bastığı toprağa ulaşma çabasını analiz etmek.

Beytin peygamberi övmek ve ona duyulan özlemi dile getirmek amacıyla yazıldığı, dolayısıyla nazım türünün Naat olduğu belirlenir.

Naat, Hz. Muhammed'i övmek amacıyla yazılan dinî-edebî nazım türüdür.

2

İkinci beyitteki 'soldu gül, döküldü yaprak, bitti ömr-i nâzenîn' ifadelerini ve ölüm çağrışımlarını incelemek.

Beytin bir ölümün ardından duyulan üzüntüyü simgelediği, dolayısıyla nazım türünün Mersiye olduğu saptanır.

Mersiye, ölen bir kişinin ardından duyulan acıyı ve onun erdemlerini anlatan nazım türüdür.

3

Üçüncü beyitteki 'Tûtî-i mu‘cize-gûyem' ve 'ne desem lâf değil' gibi şairin kendi söz ustalığını dile getirdiği ifadeleri değerlendirmek.

Şairin kendisini ve sanatını övdüğü, dolayısıyla nazım türünün Fahriye olduğu saptanır.

Fahriye, divan şairlerinin kendi şiir yeteneklerini ve sanatsal güçlerini övmek amacıyla yazdıkları bölümlerdir.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Soru 250Soru →

Aşağıda Türkiye'nin farklı fiziki coğrafya özelliklerine sahip yörelerindeki afet risk durumları verilmiştir. Bu yöreleri, olası afet zararlarını en aza indirmek amacıyla öncelikle uygulanması gereken en uygun korunma ve önleme yöntemleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Karadeniz'deki killi yamaçlar heyelan önlemi olan drenaj kanalları ve şev eğiminin azaltılmasıyla; Doğu Anadolu'daki kar yağışlı dik vadiler çığ önlemi olan kar perdeleri ve çitleriyle; Ege'deki alüvyal zeminler zemin sıvılaşması ve deprem önlemi olan mikrobölgeleme, zemin güçlendirmesi ve kazık temellerle; İç Anadolu'nun kurak nadas alanları ise rüzgar erozyonu önlemi olan nöbetleşe ekim, rüzgar kıran ağaçlar ve anız korumasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; Doğu Karadeniz'deki killi ve dik yamaçlar heyelan riski nedeniyle drenaj ve şev kontrolüyle; Doğu Anadolu'daki kar birikimi olan dik vadiler çığ riskine karşı kar perdeleriyle; Ege'deki alüvyal ovalar deprem ve zemin sıvılaşması riski nedeniyle mikrobölgeleme ve kazık temellerle; İç Anadolu'nun kurak alanları ise rüzgar erozyonuna karşı nöbetleşe ekim ve rüzgar kıran ağaçlandırmalarla eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmeler coğrafi bölgelerin fiziki özellikleri ile afet korunma yöntemlerinin doğasına tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Doğu Karadeniz yöresindeki fiziksel koşulları analiz etme

Yüksek eğim, aşırı yağış ve killi tabaka bir araya geldiğinde heyelan riski oluşur. Bu riske karşı yamaçtaki suyun drenaj tünelleri ve kanallarıyla tahliye edilmesi ve şev dengesinin korunması gerektiği belirlenir.

Killi toprakların suya doygun hale gelerek kaymasını engellemenin en temel yolu suyu uzaklaştırmaktır.

2

Doğu Anadolu yöresindeki fiziksel koşulları analiz etme

Yoğun kar yağışı, dik yamaçlar ve rüzgarın biriktirdiği kar tabakaları çığ riskini doğurur. Bu riske karşı kar çitleri, kar perdeleri ve bitki örtüsünün korunması gerektiği saptanır.

Kar örtüsünün yerçekimi etkisiyle yamaç aşağı kaymasını fiziksel engellerle durdurmak ve yamacı sabitlemek gerekir.

3

Ege çöküntü ovalarındaki koşulları analiz etme

Gevşek alüvyal dolgular ve yüksek yer altı suyu seviyesi, deprem esnasında zemin sıvılaşmasına yol açar. Bu zeminlerde derin kazık temeller ve zemin enjeksiyonu gibi mühendislik önlemlerinin zorunlu olduğu belirlenir.

Deprem dalgalarının gevşek zeminlerdeki yıkıcı etkisini hafifletmek ancak zemin iyileştirmesi ve sağlam temellerle mümkündür.

4

İç Anadolu kurak düzlüklerindeki koşulları analiz etme

Kuraklık, cılız bitki örtüsü ve rüzgarın etkisiyle rüzgar erozyonu meydana gelir. Buna karşı nöbetleşe ekim, rüzgarı kesen ağaçlandırma ve anızın korunması yöntemleri eşleştirilir.

Toprağın üst tabakasını süpüren rüzgarın hızını kesmek ve toprağı bitki örtüsüyle korumak temel amaçtır.

Anahtar Kavram

Farklı coğrafi özelliklere sahip alanlarda oluşan doğal afet türlerinin dağılışı ile bu afetlerin zararlarını en aza indirmeye yönelik arazi kullanım planlaması ve korunma yolları.

Soru 251Soru →

Tekke (dinî-tasavvufî) Türk edebiyatında tasavvufi düşüncenin farklı boyutlarını işleyen, kendilerine has konu ve üslup özelliklerine sahip nazım türleri geliştirilmiştir.

Buna göre, sol tarafta verilen tasavvufi şiir dörtlüklerini sağ taraftaki ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tarikata giriş kurallarını anlatan birinci dörtlük nutukla; erik dalından meyve yeme gibi mecazi ve sembolik ifadeler barındıran ikinci dörtlük şathiyeyle; ruhun evrendeki yolculuğunu ve yaratılış sürecini konu edinen üçüncü dörtlük devriyeyle; Ehl-i Beyt ve Hz. Ali sevgisini barındıran dördüncü dörtlük ise nefesle eşleşmelidir.

Tarikata girenlerin uyması gereken kuralları ve mürşide bağlılığı didaktik şekilde anlatan parça nutuk türüyle; erik dalında üzüm yemek gibi sembolik ve ilk bakışta mantıksız görünen parça şathiye türüyle; ruhun ezeli varoluşunu ve dünya döngüsünü işleyen parça devriye türüyle; Ehl-i Beyt ve Hz. Ali bağlılığını dile getiren Bektaşi şiiri ise nefes türüyle doğru şekilde eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.

Dörtlükte tarikata girenlerin mürşide teslim olması gerektiği didaktik bir dille anlatılmaktadır.

Bu özellikler, yeni başlayanlara adabı öğreten nutuk türünü işaret eder.

2

İkinci dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.

Erik dalında üzüm yemek gibi mantık dışı görünen sembolik ve şakacı bir anlatım bulunmaktadır.

Tasavvufta bu tarz derin sembolik anlamlar taşıyan şiirlere şathiye denir.

3

Üçüncü dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.

Cihan var olmadan önce yaratıcıyla bir olmak ve dünyaya gelip devri tamamlamak anlatılmaktadır.

Ruhun mutlak varlıktan gelip tekrar ona dönmesini anlatan tür devriyedir.

4

Dördüncü dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.

İmam Cafer, Ehl-i Beyt ve Hz. Ali gibi Bektaşilik unsurları saz şairi edasıyla işlenmiştir.

Bektaşi törenlerinde söylenen tasavvufi şiirler nefes olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 252Soru →

Aşağıda 19. ve 20. yüzyıl Batı edebiyatında öne çıkan bazı sanatçılar ile bu sanatçıların edebi yönelimlerini ve temsil gücü yüksek eserlerini içeren açıklamalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan sanatçıları sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Honoré de Balzac, realizm akımı kapsamında Goriot Baba adlı eserle; Anton Çehov, durum hikayeciliğiyle Martı adlı oyunla; Edgar Allan Poe, gotik/gizem unsurları ve ilk modern polisiye olan Morgue Sokağı Cinayeti ile; Knut Hamsun ise bireyin iç dünyasındaki yabancılaşmayı işleyen Açlık romanı ile eşleşir.

Sanatçıların edebi yönelimleri ve en bilinen eserleri incelendiğinde; Honoré de Balzac'ın realist yaklaşımı ve Goriot Baba eseriyle, Anton Çehov'un durum hikayeciliği ve Martı eseriyle, Edgar Allan Poe'nun polisiye türünün temeli olan Morgue Sokağı Cinayeti eseriyle ve Knut Hamsun'un psikolojik tahliller barındıran Açlık eseriyle eşleştiği açıkça görülür.

Adım Adım Çözüm

1

İlk yazar olan Honoré de Balzac incelenir.

Gözlem yeteneği ve realist betimlemeleriyle bilinen yazarın Goriot Baba adlı eseriyle realist külliyatta yer aldığı tespit edilir ve ilk açıklama ile eşleştirilir.

Balzac'ın realizm akımındaki öncü rolü ve eser bilgisi doğrulanmalıdır.

2

İkinci yazar olan Anton Çehov incelenir.

Durum hikayeciliğinin kurucusu olduğu, Martı ve Vanya Dayı gibi önemli oyunlara imza attığı belirlenerek ikinci açıklama ile eşleştirilir.

Çehov'un edebiyattaki türsel yenilikleri ve tiyatro eserleri tanımlanmalıdır.

3

Üçüncü yazar olan Edgar Allan Poe incelenir.

Gotik edebiyat ve gizem unsurları ile Morgue Sokağı Cinayeti adlı ilk modern polisiye eseri yazdığı belirlenerek üçüncü açıklama ile eşleştirilir.

Poe'nun polisiye türünün kurucusu olma özelliği ve gotik tarzı ayırt edilmelidir.

4

Dördüncü yazar olan Knut Hamsun incelenir.

Açlık romanıyla tanınan, modernizm ve varoluşçuluk üzerinde etkili olan yazar dördüncü açıklama ile eşleştirilir.

Hamsun'un psikolojik tahlilleri ve en ünlü yapıtı olan Açlık romanı doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

19. ve 20. Yüzyıl Batı Edebiyatı Sanatçı-Eser ve Akım Eşleştirmesi

Soru 253Soru →

Doğal afetlerin olumsuz etkilerini en aza indirmek için uygulanan koruma ve önleme çalışmaları, afetin türüne ve gerçekleştiği coğrafi ortamın özelliklerine göre değişiklik gösterir.

Aşağıda verilen doğal afet durumları ile bu afetlerin etkilerini azaltmaya yönelik en uygun korunma ve önleme yöntemlerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğu Karadeniz'deki kütle hareketleri (heyelan) yamaç eğiminin azaltılması, drenaj kanalları ve istinat duvarları yapılmasıyla; Kuzey Anadolu Fay Hattı'ndaki depremler sismik izolatör kullanımı ve zayıf zeminlerin imara kapatılmasıyla; Doğu Anadolu'daki çığ riski ormanların korunması, çığ bariyerleri ve tüneller inşa edilmesiyle; İç ve Güneydoğu Anadolu'daki rüzgar erozyonu ise nöbetleşe ekim ve rüzgar perdeleri oluşturulmasıyla eşleşmektedir.

Doğal afetlerin oluştukları coğrafi koşullara göre korunma yöntemleri belirlenir. Kütle hareketleri (heyelan) için yamaç dengesini koruyucu drenaj, taraçalandırma ve istinat duvarı önlemleri alınmalıdır. Deprem riski için aktif fay hatlarında yapılaşmanın sınırlandırılması ve sismik izolatör kullanılması gerekir. Çığ riski için dik yamaçlarda çığ bariyerleri, tüneller yapılmalı ve ormanlar korunmalıdır. Rüzgar erozyonu için ise nöbetleşe ekim, nadasın azaltılması ve rüzgar perdeleri kurulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk durum olan kütle hareketlerinin (heyelan) nedenleri ve korunma yollarını analiz etme.

Heyelanların önlenmesinde yamaç dengesini korumak, suyu uzaklaştırmak (drenaj) ve istinat duvarı örmek temel yöntemlerdir. Bu durum ikinci korunma yöntemi ile eşleşir.

Heyelan, yer çekimi ve aşırı su birikimi ile killi tabakanın kayması sonucu oluştuğundan, suyun drenajı ve eğimin azaltılması doğrudan çözümdür.

2

İkinci durum olan fay hatlarındaki sarsıntıların (deprem) zararlarını önleme yollarını belirleme.

Deprem zararlarını azaltmada en etkili yöntem sismik standartlara uygun bina tasarımı ve fay yasalarıdır. Bu durum birinci korunma yöntemi ile eşleşir.

Tektonik depremler engellenemez ancak binaların sismik izolatörlerle dayanıklı hale getirilmesi ve aktif fay hatlarından uzak yerleşim yerlerinin seçilmesi can kaybını önler.

3

Üçüncü durum olan çığ düşmesi olayına karşı alınabilecek önlemleri inceleme.

Çığ tehlikesine karşı çığ bariyerleri, çığ tünelleri ve bitki örtüsünün korunması gereklidir. Bu durum dördüncü korunma yöntemi ile eşleşir.

Çığın hareket yolu üzerindeki yamaç eğimini kontrol etmek ve ulaşım yollarını tünellerle korumak çığ riskini azaltır.

4

Dördüncü durum olan rüzgar erozyonunu önleyici tarımsal ve fiziki tedbirleri tespit etme.

Rüzgar erozyonuna karşı nöbetleşe ekim yapmak, nadası azaltmak ve rüzgar perdeleri kurmak gerekmektedir. Bu durum üçüncü korunma yöntemi ile eşleşir.

Toprağın bitki örtüsünden yoksun kalmasını engellemek ve rüzgarın hızını kırmak erozyonun temel korunma yöntemidir.

Anahtar Kavram

Doğal Afetlerin Coğrafi Dağılışı ve Alınabilecek Korunma Yolları

Soru 254Soru →

Türkiye'nin bölgesel kalkınma projelerinden Doğu Anadolu Projesi (DAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP), bölgelerin coğrafi koşulları ve kalkınma potansiyelleri doğrultusunda farklı stratejik hedeflere sahiptir.

Buna göre, sol sütunda verilen proje uygulamalarını sağ sütundaki temel kalkınma hedefleri ve gerekçeleriyle do��ru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir:
- Mavi Tünel vasıtasıyla suların Konya Havzası'na aktarılması -> KOP kapsamında çöken akiferlerin korunması ve obruk oluşumunun azaltılması
- Tarımsal işletmelerin büyütülmesi ve mera ıslahı -> DAP kapsamında büyükbaş hayvancılığın modern ticari sektöre dönüştürülmesi
- Yeraltı su kaynaklarının korunması ve modern sulama -> KOP bünyesinde su yetersizliği yönetiminin sağlanması ve nadasın sınırlandırılması
- Kış turizmi, sınır kapıları ve lojistik merkezler -> DAP sınırları dahilinde engebeli yer şekillerine rağmen dış pazarlarla entegrasyonun sağlanması

Doğru eşleştirmede; Mavi Tünel'in yeraltı suyu/akifer koruma hedefiyle (KOP), mera ıslahının büyükbaş hayvancılığın modernizasyonu hedefiyle (DAP), modern sulama sistemlerinin kuraklık risk yönetimiyle (KOP) ve kış turizmi/lojistik altyapısının ise sınır ticaretini geliştirme hedefiyle (DAP) eşleşmesi coğrafi ve ekonomik analiz ilkelerine tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

KOP bünyesindeki su transferi projelerinin (Mavi Tünel) ekolojik gerekçelerini analiz etmek.

Mavi Tünel ile Konya Ovası'na su aktarılmasının ana nedeni, aşırı yeraltı suyu tüketiminden kaynaklanan obruk oluşumu ve akifer çökmesi gibi çevre sorunlarını engellemektir. Bu durum birinci ifadeyi birinci hedefle eşleştirir.

KOP bölgesindeki su açığı, sulu tarım talebi nedeniyle yeraltı sularının aşırı çekilmesine yol açmakta, bu da jeolojik çöküntülere neden olmaktadır.

2

DAP bölgesinin iklim ve yer şekilleri özelliklerine göre ekonomik faaliyet odaklarını belirlemek.

Doğu Anadolu'nun yüksek, engebeli yapısı ve sert karasal iklimi nedeniyle en uygun faaliyet büyükbaş hayvancılıktır. Mera ıslahı ve yem bitkisi üretimi doğrudan hayvancılık verimini artırmaya yöneliktir. Bu durum ikinci ifadeyi ikinci hedefle eşleştirir.

Bölgede tarım alanlarının sınırlı ve kış süresinin uzun olması, meralara dayalı hayvancılığın iyileştirilmesini zorunlu kılar.

3

Konya Havzası'ndaki tarımsal sulama yöntemleri ve su tasarrufu politikalarını incelemek.

Yeraltı sularının kontrolsüz tüketimini engellemek için damla ve yağmurlama sulama yöntemlerine geçilmesi, nadas alanlarının azaltılarak su ihtiyacı az olan sanayi bitkilerinin yetiştirilmesi hedeflenir. Bu durum üçüncü ifadeyi üçüncü hedefle eşleştirir.

KOP'un temel amacı, bölgedeki sınırlı su kaynaklarını rasyonel kullanarak tarımsal üretimi sürdürülebilir kılmaktır.

4

Doğu Anadolu'nun jeopolitik konumu ve ulaşım kısıtlamalarının kalkınma hedefleri üzerindeki etkisini değerlendirmek.

DAP kapsamındaki ulaşım, kış turizmi ve sınır kapılarına yönelik lojistik altyapı çalışmaları, engebeli yer şekillerinin yarattığı izolasyonu kırmak ve komşu ülkelerle (Kafkasya ve Orta Asya) ticareti geliştirmek içindir. Bu durum dördüncü ifadeyi dördüncü hedefle eşleştirir.

Bölgesel entegrasyon ve dış ticaret olanaklarının artırılması, DAP'ın sosyo-ekonomik hedefleri arasındadır.

Anahtar Kavram

Bölgesel Kalkınma Projelerinin Coğrafi Koşullarla İlişkisi (DAP ve KOP)

Soru 255Soru →

Kelam ilminde İslam inanç esaslarının yapısı, kaynağı ve insan zihniyle olan ilişkisi sistemli bir biçimde ele alınır. Bu çerçevede inanç esaslarının, onu diğer dogmatik ve beşerî sistemlerden ayıran temel yapısal özellikleri bulunmaktadır. Buna göre, sol sütunda belirtilen İslam inanç esaslarının temel niteliklerini, sağ sütundaki bu niteliklere kaynaklık eden ayet mealleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'İtikadın tecezzi kabul etmezliği' özelliği Bakara suresinin 85. ayetiyle, 'İmanda ikrahın geçersizliği' özelliği Kehf suresinin 29. ayetiyle, 'Aklî delillendirme ve tefekkür odaklılık' özelliği ise Âl-i İmrân suresinin 190. ayetiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; inanç esaslarının bölünmez bir bütün olması ilkesi (tecezzi kabul etmezlik), vahyin bir kısmına inanıp bir kısmını reddetmeyi kınayan ayetle; imanda zorlamanın olmaması ilkesi (ikrahın geçersizliği), dileyenin iman edip dileyenin inkâr edebileceğini belirten irade hürriyeti vurgusuyla; dinin akla ve düşünmeye dayanması ilkesi (aklî delillendirme) ise evrendeki yaratılış delillerinin selim akıl sahipleri için ibretler sunduğunu bildiren ayetle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İtikadın tecezzi kabul etmezliği kavramının anlamını belirleme

Bu kavram, inanç esaslarının bölünmez bir bütün olduğunu, iman konularının tamamına inanılması gerektiğini ifade eder.

Kavramın tanımı doğru yapılarak ilgili ayetle kurulacak anlamsal bağın temeli oluşturulur.

2

Tecezzi kabul etmezlik ilkesine uygun olan ayeti tespit etme

Bakara suresi 85. ayette geçen 'Kitab'ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz?' ifadesi, bölünmezlik ilkesinin ihlal edilmesine yönelik ilahî bir uyarıdır. Bu nedenle birinci kavram ikinci ayetle eşleşir.

Metin analizi yoluyla kavram ile ayet arasındaki doğrudan anlam ilişkisi doğrulanır.

3

İmanda ikrahın geçersizliği kavramını inceleme ve eşleştirme

İkrah, zorlama ve baskı anlamına gelir. Kehf suresi 29. ayette geçen 'dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin' ifadesi irade hürriyetini ve zorlamanın olmadığını gösterir. Bu nedenle ikinci kavram üçüncü ayetle eşleşir.

Dinî sorumluluğun ön şartı olan irade özgürlüğünün ayetteki karşılığı saptanır.

4

Aklî delillendirme ve tefekkür odaklılık özelliğini değerlendirme

Bu özellik dinin akla hitap ettiğini ve evrenden hareketle akıl yürütmeyi gerektirdiğini belirtir. Âl-i İmrân suresi 190. ayetteki 'selim akıl sahipleri için deliller vardır' ifadesi bu özelliği doğrudan destekler. Böylece üçüncü kavram birinci ayetle eşleşir.

Evrenin yaratılışındaki delillerin akıl yoluyla kavranması ilkesinin ayetle bağlantısı kurulur.

Anahtar Kavram

İslam inanç esaslarının özellikleri (tecezzi kabul etmezlik, hür irade, akıl ve tefekkürle uyum)

Soru 256Soru →

Uygur Devleti'nin kültürel, siyasi ve mimari yapısına ait aşağıda verilen kavramları, bu kavramlara ait doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Uygur Devleti'ne ait kavramların doğru eşleştirmesi şu şekildedir: Maniheizm inancı yerleşik yaşama geçişi hızlandıran dinî gelişmeyle, Bögü Kağan bu dini kabul eden hükümdarla, Karabalgasun Yazıtı dönemin gelişmelerini anlatan kitabeyle, Ordubalık ise Ötüken'den sonra kurulan plânlı başkentle eşleşir.

Verilen kavramlar açıklamalarıyla doğru eşleştirilmiştir: Maniheizm inancı yerleşik yaşama geçişi hızlandıran dinî gelişmeyle, Bögü Kağan bu dini kabul eden hükümdarla, Karabalgasun Yazıtı dönemin gelişmelerini anlatan kitabeyle, Ordubalık ise kurulan yeni planlı başkentle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Maniheizm terimini incelemek.

Maniheizm, yerleşik yaşama geçişi hızlandıran dinî inanç açıklamasıyla eşleşir.

Uygurlar Maniheizm dininin getirdiği kurallar (et yememe vb.) nedeniyle yerleşik hayata geçmiş ve tarım yapmışlardır.

2

Bögü Kağan terimini incelemek.

Bögü Kağan, Mani dinini devletin resmî dini hâline getiren hükümdar açıklamasıyla eşleşir.

762 yılındaki Lo-yang seferi sonrasında Mani rahiplerini ülkesine getiren ve din değişikliğini gerçekleştiren kağandır.

3

Karabalgasun Yazıtı terimini incelemek.

Karabalgasun Yazıtı, Maniheizm'in kabulünü ve tarihî gelişmeleri anlatan kitabe açıklamasıyla eşleşir.

Uygurların din değişikliği ve siyasi olayları hakkında Türkçe, Çince ve Sogdca dillerinde bilgi veren temel yazılı kaynaktır.

4

Ordubalık terimini incelemek.

Ordubalık, Ötüken'den sonra kurulan ilk plânlı şehir açıklamasıyla eşleşir.

Uygurların yerleşik yaşama geçmelerinin bir göstergesi olarak kurdukları korunaklı ve plânlı yeni başkenttir.

Anahtar Kavram

Uygur Devleti'nin kültür, din, mimari ve yazılı eser alanındaki temel özellikleri.

Soru 257Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Mezopotamya medeniyetlerini, sağ sütunda bu medeniyetlerin tarihsel gelişim sürecine ve insanlık mirasına katkılarını gösteren özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sümerler ile tapınak gözlemleri ve şehir devletleri örgütlenmesini içeren tanım; Akadlar ile ilk düzenli ordu ve imparatorluğu içeren tanım; Babiller ile mutlak monarşi ve kısas kanunlarını içeren tanım; Asurlar ile ticaret kolonileri ve yazının Anadolu'ya taşınmasını içeren tanım eşleşir.

Eşleştirmede Sümerler ziggurat, ay yılı takvimi ve şehir devletleriyle; Akadlar ilk düzenli ordu ve ilk imparatorlukla; Babiller gücünü ordudan alan mutlak monarşi ve Hammurabi Kanunları ile; Asurlar ise Karum ticaret merkezleri ve çivi yazısının Anadolu'ya taşınması ile doğru biçimde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Sümerlerin kültürel, bilimsel ve siyasi yapılarına dair veriler incelenir.

Sümerlerin ziggurat yapımı, ay takvimi icadı ve site örgütlenmesiyle eşleştiği saptanır.

Bu unsurlar Sümer uygarlığının karakteristik özellikleridir.

2

Akadların Mezopotamya tarihindeki askeri ve siyasi dönüm noktaları değerlendirilir.

Tarihteki ilk düzenli ordu ve ilk imparatorluk yapısının Akadlar tarafından kurulduğu tespit edilir.

Sargon önderliğinde kurulan bu yapı Mezopotamya'daki ilk büyük merkezi otoritedir.

3

Babillerin siyasi otorite ve hukuk alanındaki gelişmeleri analiz edilir.

Gücünü dinden değil ordudan alan laik/dünyevi mutlak monarşi yapısının ve kısas esaslı yasaların Babillere ait olduğu belirlenir.

Kral Hammurabi rahip-kral geleneğini sonlandırıp askeri ve dünyevi iktidarı pekiştirmiştir.

4

Asurların ticari ağları ve kültürel etkileşimdeki rolleri incelenir.

Karum adı verilen ticaret kolonileriyle çivi yazısını Kültepe üzerinden Anadolu'ya taşıyan devletin Asurlar olduğu anlaşılır.

Asurlu tüccarların ticari faaliyetleri Anadolu'nun tarih öncesi devirlerden tarihi devirlere geçişini sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Mezopotamya Medeniyetlerinin Kendine Özgü Tarihsel Nitelikleri ve Katkıları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 258Soru →

Aşağıdaki numaralanmış dizeleri, içerdikleri en belirgin edebi sanatlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizeler ve sanatlar şu şekilde doğru eşleşmektedir: 'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesi Tecahülüarif; 'Gökten ecdâd inerek öpse' dizesi Mübalağa; 'Dâvûd gibi sal' ifadesi Telmih; 'Esîr-i aşkın olduk / kurtulduk' ifadesi ise Tezat sanatı ile ilişkilidir.

Verilen dizelerdeki söz sanatları, şairlerin duyguyu ifade etme biçimlerine dayanmaktadır. Yaşlandığını bildiği halde soru soran şair 'tecahülüarif', imkansız bir yüceltmeyi anlatan 'mübalağa', tarihi bir kişiliğe atıfta bulunan 'telmih' ve zıt kavramları bir araya getiren 'tezat' sanatlarını kullanarak anlamı zenginleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve imgeleri belirle.

I'de 'soru sorma/bilmezlik', II'de 'gökten ecdadın inmesi', III'te 'Hz. Davut'a gönderme', IV'te 'esirlik ve kurtulma' kavramları öne çıkmaktadır.

Edebi sanatlar genellikle belirli kelime grupları ve imgesel yapılar üzerinden tespit edilir.

2

Belirlenen imgelerin edebi sanatlardaki karşılıklarını analiz et.

Bilinçli bilmezlik Tecahülüarif, abartı Mübalağa, hatırlatma Telmih, zıtlık ise Tezat sanatıdır.

Sanatların tanımları ile dize içerikleri arasındaki teorik uyumu kurmak gerekir.

3

Dizeleri en baskın olan sanat terimiyle eşleştir.

I-Tecahülüarif, II-Mübalağa, III-Telmih, IV-Tezat.

Her dizede birden fazla sanat bulunabilse de (örneğin III'te teşbih de vardır) soruda en belirgin ve ayırt edici olanlar istenmektedir.

Anahtar Kavram

Söz Sanatları (Tecahülüarif, Mübalağa, Telmih, Tezat)

Daha Fazla Pratik

Divan edebiyatında 'Hüsnütalil' ve 'İstiare' sanatlarının yoğun olarak kullanıldığı beyitleri inceleyerek bu sanatlar arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 259Soru →

17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatında şairler; benimsedikleri edebî akımlar, ustalaştıkları nazım şekilleri ve ortaya koydukları eserlerle kendilerine özgü sanatsal çizgiler belirlemişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen belirleyici özellikleri sağ sütundaki sanatçı isimleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ��zelliğin Azmizade Hâletî, ikinci özelliğin Nef'î, üçüncü özelliğin Şeyh Galip ve dördüncü özelliğin Sünbülzade Vehbi ile eşleştirilmesi gerekir.

Doğru eşleştirmede; rubai ustası olarak nitelendirilen birinci tanım Azmizade Hâletî ile; kaside ve hiciv ustası olan ikinci tanım Nef'î ile; Sebk-i Hindi akımı ve Hüsn ü Aşk mesnevisiyle bilinen üçüncü tanım Şeyh Galip ile; didaktik Lütfiye mesnevisi ve manzum sözlükleriyle tanınan dördüncü tanım ise Sünbülzade Vehbi ile eşleşmelidir. Bu eşleştirmeler şairlerin biyografilerine, edebi yönelimlerine ve eserlerine tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.

Özellikte geçen '17. yüzyıl', 'rubai nazım şekli ustası' ve 'Mevlevi' kavramlarının Azmizade Hâletî'yi işaret ettiği belirlenir.

Divan edebiyatında rubai türünün zirve ismi 17. yüzyılda Azmizade Hâletî'dir.

2

İkinci şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.

Özellikte geçen '17. yüzyıl kaside ustası', 'hiciv' ve 'Sihâm-ı Kazâ' ifadelerinin Nef'î'yi işaret ettiği belirlenir.

Sihâm-ı Kazâ, Nef'î'nin en tanınmış hiciv eseridir.

3

Üçüncü şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.

Özellikte geçen '18. yüzyıl', 'Sebk-i Hindi' ve 'Hüsn ü Aşk' kavramlarının Şeyh Galip'i işaret ettiği belirlenir.

Hüsn ü Aşk, Şeyh Galip'in 18. yüzyılda kaleme aldığı en ünlü Sebk-i Hindi ve tasavvuf konulu mesnevisidir.

4

Dördüncü şair özelliğindeki ipuçlarını incelemek.

Özellikte geçen '18. yüzyıl', 'Lütfiye mesnevisi' ve 'Tuhfe, Nuhbe sözlükleri' ifadelerinin Sünbülzade Vehbi'yi işaret ettiği belirlenir.

Sünbülzade Vehbi, didaktik Lütfiye mesnevisi ve manzum sözlükleriyle tanınan 18. yüzyıl şairidir.

Anahtar Kavram

17. ve 18. yüzyıl divan şairlerinin belirleyici üslup, tür ve eser özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 260Soru →

Aşağıda verilen RNA çeşitlerini, hücredeki temel görevleri ve kendilerine özgü yapısal özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA, genetik bilgiyi taşıma ve kodon içerme özelliğiyle; tRNA, amino asit taşıma, antikodon ve hidrojen bağı içerme özelliğiyle; rRNA ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma özelliğiyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan kodonlu yapı olarak tanımlanır. tRNA, amino asitleri antikodonu aracılığıyla tanıyan ve hidrojen bağı içeren moleküldür. rRNA ise ribozomun yapısına katılan en yaygın RNA tipidir.

Adım Adım Çözüm

1

RNA çeşitlerinin temel işlevlerini belirle.

mRNA bilgi taşıyıcı, tRNA taşıyıcı (amino asit), rRNA ise yapısal bileşendir.

Her RNA çeşidi protein sentezi sürecinde farklı ve özelleşmiş bir rol üstlenir.

2

Yapısal farkları (hidrojen bağı ve oranlar) analiz et.

tRNA ve rRNA hidrojen bağı içerirken, mRNA genellikle içermez. En bol bulunan rRNA'dır.

RNA'nın işlevine göre moleküler katlanmaları ve hücredeki miktarı değişiklik gösterir.

3

Eşleştirmeleri tamamla.

mRNA-bilgi iletimi, tRNA-amino asit taşıma, rRNA-ribozom yapısı eşleşmesi sağlanır.

Tanımlardaki anahtar kelimeler (kodon, antikodon, ribozom yapısı) doğru RNA tipine yönlendirir.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal ve işlevsel farklılıkları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm