Tüm alıştırma soruları

Nötr haldeki $X$, $Y$ ve $Z$ atomları ile bu atomların bazı iyonlarına ait elektron dizilimleri şu şekildedir:

* $X$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^1 3d^5$
* $Y^+$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^1 3d^9$
* $Z$: $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3$

Buna göre, bu taneciklerin elektron dizilimleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yarı iletken malzemelerin elektriksel iletkenliklerinin katkılama yoluyla kontrol edilebilmesi, modern elektroniğin ve mikroçiplerin gelişiminde temel oluşturmuştur. Saf bir yarı iletken kristalin katkılanması ve oluşan $p-n$ ekleminin yapısıyla ilgili,

I. Saf silisyum kristali $5$ değerlik elektronuna sahip arsenik atomları ile katkılandığında oluşan $n$-tipi yarı iletken malzeme, elektriksel olarak nötrdür.
II. Bir $p-n$ eklemine doğru kutuplama uygulandığında (p-bölgesine üretecin pozitif kutbu, n-bölgesine ise negatif kutbu bağlandığında), eklemdeki geçiş (engelleme) bölgesinin genişliği azalır.
III. $p-n$ eklemi oluşturulduğunda, eklem bölgesinde kendiliğinden oluşan iç elektrik alanın yönü $p$-tipi bölgeden $n$-tipi bölgeye doğrudur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sabit derinlikli bir dalga leğeninde, aralarında $24\text{ cm}$ mesafe bulunan ve aynı fazda titreşen özdeş iki noktasal dalga kaynağı kullanılmaktadır. Kaynakların ürettiği periyodik dalgaların yayılma hızı $48\text{ cm/s}$ ve frekans�� $6\text{ s}^{-1}$'dir. Bu girişim deseninde, kaynaklardan birine uzaklığı $35\text{ cm}$ olan ve girişim çizgileri üzerinde yer alan bir $P$ noktası $3$. düğüm çizgisi üzerindedir. Buna göre, $P$ noktasının diğer kayna��a olan uzaklığının alabileceği en küçük değer kaç $\text{cm}$'dir?

Aşağıda sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütundaki en belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Kendi içlerinde homojen (türdeş) özkütleye sahip küresel $K$ ve $L$ gezegenlerinin özkütleleri sırasıyla $d$ ve $3d$, yarıçapları ise $2R$ ve $R$ olarak verilmiştir.

$K$ gezegeninin merkezinden $R$ kadar uzaklıktaki bir noktada yerçekimi ivmesinin büyüklüğü $g_K$, $L$ gezegeninin yüzeyinden dışarıya doğru $R$ kadar uzaklıktaki bir noktada yerçekimi ivmesinin büyüklü��ü ise $g_L$'dir.

Buna göre, yerçekimi ivmelerinin büyüklüklerinin oranı olan $\frac{g_K}{g_L}$ kaçtır?

Thomson atom modeline göre pozitif yükler atom hacmine homojen olarak dağılmıştır. Ernest Rutherford ise alfa ($\alpha$) parçacıkları saçılması deneyiyle bu modeli test etmiştir. Yapılan elektrostatik hesaplamalar, Thomson modelinin öngördüğü yük dağılımına sahip bir atoma gönderilen alfa parçacıklarının en fazla bir derecenin onda biri kadar sapabileceğini göstermektedir. Ancak deneyde bazı alfa parçacıklarının çok büyük açılarla ($90^\circ$ ve üzeri) saptığı, hatta geriye döndüğü gözlenmiştir.

Buna göre, Thomson modelinin bu saçılma davranışını açıklayamamasının temel nedeni ve Rutherford'un ulaştığı sonuçlarla ilgili;

I. Thomson modelinde artı yüklerin tüm atom hacmine yayılması, alfa parçacığının maruz kalabileceği maksimum elektriksel kuvveti sınırlandırmıştır.
II. Rutherford, büyük açılı sapmaların ancak artı yüklerin atomun merkezinde çok küçük bir hacimde (çekirdek) toplanmasıyla oluşacak güçlü elektrik alan sayesinde gerçekleşebileceğini ortaya koymuştur.
III. Alfa parçacıklarının büyük çoğunluğunun hiç sapmadan levhadan geçmesi, atomun kütlesinin tamamının çekirdek dışında ve çok geniş bir alana yayıldığının kanıtıdır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Özel görelilik kuramına göre, bir eylemsiz referans sisteminde aynı anda farklı konumlarda gerçekleşen herhangi iki olay, bu sisteme göre sabit $v$ hızıyla hareket eden başka bir eylemsiz referans sisteminde de kesinlikle eş zamanlı olamaz.

Buna göre, eş zamanlılığın göreliliği çerçevesinde ele alınan bu ifade doğru mudur?

Kütlesi $M$ olan bir gezegenin çevresinde $r$ yarıçaplı kararlı dairesel bir yörüngede dolanmakta olan $m$ kütleli bir yapay uydunun yörünge yarıçapı $2r$ olan başka bir kararlı dairesel yörüngeye taşınması hedeflenmektedir.

Buna göre, uydu ve bu yörünge geçişi ile ilgili;

I. Yörünge yarıçapı $2r$ yapıldığında uydunun bağlanma enerjisi yarıya iner.
II. Uydunun yörüngedeki herhangi bir andayken tamamen kurtulması için verilmesi gereken minimum enerji (kurtulma enerjisi), uydunun o yörüngedeki mekanik enerjisinin mutlak değerine eşittir.
III. Uydunun yörünge yarıçapı artırıldığında, uydunun çizgisel momentumunun büyüklüğü ve potansiyel enerjisi azalır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu sahasında gelişen Türk edebiyatının kurucu şairleri hakkında araştırma yapan bir akademisyen, hazırladığı çalışma raporuna şu notları kaydetmiştir:

* X Şairi: 14. yüzyılın başlarında kaleme aldığı, ahlaki ve tasavvufi ögeler barındıran on bablık hacimli Türkçe mesnevisiyle bilinir. Eserinin çeşitli bölümlerinde Türkçenin edebi bir dil olarak değer görmemesinden yakınmış ve Türkçenin sanatsal gücün�� ortaya koymayı amaçlamıştır.
* Y Şairi: Germiyanoğulları sarayında yetişip daha sonra Osmanlı şehzadelerinin himayesine girmiş; tıp, astronomi ve din ilimlerindeki birikimiyle tanınmıştır. Divan şiiri geleneğinde aruzun Türkçeye uygulanmasında kurucu rol oynamış ve Makedonyalı hükümdarın hayatın�� konu alan epik-alegorik mesnevisiyle şöhret kazanmıştır.
* Z Şairi: Kırşehir'de yaşamış ve bölgedeki kültürel hayata yön vermiştir. Feridüddin Attar'ın kuşların tasavvufi yolculuğunu anlatan sembolik eserini Türkçeye serbestçe aktarmış; bu çeviriye *Kelile ve Dimne* ile *Kâbusnâme* gibi kaynaklardan aldığı çeşitli kıssaları ve kendi özgün hikâyelerini de katarak esere telif niteliği kazandırmıştır.

Bu raporda özellikleri ve eserleri açıklanan şairler (X, Y, Z) sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Modern tıpta hastalıkların teşhis ve görüntülenmesinde kullanılan Manyetik Rezonans (MR) ve Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) cihazlarının çalışma ilkeleri ile ilgili;

I. MR cihazında, güçlü bir dış manyetik alan etkisiyle vücuttaki hidrojen atomu çekirdeklerinin spin yönelimleri düzenlenir ve bu çekirdeklere gönderilen radyo dalgaları soğurularak rezonans olayı gerçekleştirilir.
II. PET cihazında, hastaya verilen radyoaktif çekirdeklerin saldığı pozitronların vücuttaki elektronlarla yok olma tepkimesi vermesi sonucu oluşan gama ışınları dedektörler yardımıyla algılanır.
III. Her iki görüntüleme yönteminde de hastaya yüksek enerjili ve iyonlaştırıcı elektromanyetik radyasyon uygulanarak görüntü elde edildiğinden, hastalar radyasyon tehlikesine maruz kalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Özdeş doğrusal dalga kaynakları kullanılarak dalga leğenlerinde oluşturulan su dalgalarının, genişlikleri eşit yarıklar içeren engellerden geçişi gözlenmektedir. Bu gözlemlere ait üç farklı durumun özellikleri aşağıda belirtilmiştir. Buna göre, bu durumlarda yarıktan geçen su dalgalarının kırınıma uğrama (daireselleşme) derecelerini en belirgin olandan en az belirgin olana doğru sıralayınız.

Aşağıda nötr haldeki bazı element atomları ve bu atomların farklı durumlarına dair bilgiler verilmiştir:

* $\text{P}$ (Fosfor, $Z=15$)
* $\text{S}$ (Kükürt, $Z=16$)
* $\text{Cl}$ (Klor, $Z=17$)

Buna göre, aşağıda belirtilen taneciklerin birinci iyonlaşma enerjilerini küçükten büyüğe (en düşükten en yükseğe) doğru sıralayınız.

Bir gökbilimci, Dünya'dan hızla uzaklaşmakta olan bir yıldızdan yayılan ışığı incelemektedir. Yıldızın durgun haldeki ışık yayma frekansı $f_0$, ışık dalga boyu $\lambda_0$ ve ışık hızı $v_0$'dır.

Buna göre, gökbilimcinin algıladığı ışığın frekansı ($f_{alg}$), dalga boyu ($\lambda_{alg}$) ve yayılma hızı ($v_{alg}$) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir fotoelektrik olay deneyinde, metal bir katot yüzeyine düşen ışığın akısı (saniyedeki foton sayısı) sabit tutularak, gönderilen ışığın frekansı artırılmaktadır.

Buna göre, metal yüzeyden kopan fotoelektronların maksimum kinetik enerjisi ($E_{kin}$) ve devrede oluşan maksimum akım şiddeti ($I_{maks}$) değerlerinin değişimi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Divan edebiyatı nazım şekillerinin yapısal, kafiye ve tematik özelliklerini inceleyen bir araştırmacı, farklı yazma eserlerden şu üç beyiti seçmiştir:

I.
*Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi*
*Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi*

II.
*Leylî dedi ey cefâ-yı devrân*
*Hicrân oduna yakıldı bu cân*

III.
*Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkıt ne bilür*
*Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç sâat*

Bu beyitlerin yapısal, tematik ve kafiye özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Derinliği her yerinde aynı olan bir dalga leğeninde, aynı fazda ve aynı frekansta periyodik olarak çalışan özdeş iki noktasal dalga kaynağının oluşturduğu girişim deseninde bir $P$ noktasının kaynaklara olan uzaklıkları sırasıyla $d_1$ ve $d_2$'dir.

Buna göre, dalgaların dalga boyu $\lambda$ olduğuna göre,

I. $d_1 - d_2 = \frac{5\lambda}{2}$ ise $P$ noktası minimum genlikle titreşen bir düğüm çizgisi üzerindedir.
II. $P$ noktası çift çukur özelliğine sahip bir dalga katarı üzerindeyse, bu noktadaki su derinliği zamanla değişmeyip sürekli minimum değerde kalır.
III. Kaynakların titreşim frekansı artırılırsa, $P$ noktası düğüm çizgisi üzerindeyken bir dalga katarı üzerine gelebilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yarı iletken teknolojisinde kullanılan bazı devre elemanları ile bu devre elemanlarının temel çalışma prensipleri ve işlevlerine ait açıklamaların doğru bir şekilde eşleştirilmesini sağlayınız.

Temel haldeki $_{23}\text{V}$ (Vanadyum) atomundan $3$ elektron koparılarak $\text{V}^{3+}$ katyonu elde edilmektedir.

Buna göre; oluşan $\text{V}^{3+}$ katyonu, nötr $_{23}\text{V}$ atomu ve bu iyonlaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dünya'nın çevresinde kararlı dairesel bir yörüngede dolanmakta olan bir iletişim uydusunun toplam mekanik enerjisi $E$ ($E < 0$) olarak tanımlanmıştır.

Buna göre; uydunun kinetik enerjisi, kütle çekim potansiyel enerjisi ve dolandığı bu yörüngeden tamamen kurtulabilmesi için dışarıdan verilmesi gereken minimum enerji (kurtulma enerjisi) aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Süperiletken malzemelerin özellikleri ve davranışları ile ilgili;

I. Kritik sıcaklık ($T_c$) değerinin altındaki s��caklıklarda, malzemenin doğru akıma karşı gösterdiği elektriksel direnç sıfıra iner.
II. Kritik sıcaklığın altındaki bir süperiletken malzeme, dış manyetik alan çizgilerini içinden dışarı atarak mükemmel diyamanyetik davranış sergiler (Meissner etkisi).
III. Bir malzemenin süperiletkenlik durumuna geçmesi yalnızca sıcaklığa bağlıdır; malzemeye uygulanan dış manyetik alanın şiddeti bu durumu etkilemez.

yargılarından hangileri doğrudur?