Tüm alıştırma soruları

Standart Model ve parçacık fiziği kapsamında yer alan bazı temel ve bileşik parçacıklar ile bu parçacıkların fiziksel özelliklerine veya sınıflandırmalarına dair açıklamalar aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, solda verilen parçacıklar ile sağda verilen doğru açıklamaları eşleştiriniz.

Temel hâl elektron dizilimleri sırasıyla $_{24}\text{X}$, $_{25}\text{Y}$ ve $_{26}\text{Z}$ olan elementlerin oluşturduğu $\text{X}^{+}$, $\text{Y}^{2+}$ ve $\text{Z}^{3+}$ iyonlarını, tanecik yarıçapları en büyükten en küçüğe doğru sıralanacak şekilde diziniz.

Rüzgarsız durgun bir hava ortamında, doğrusal bir ray üzerinde sabit $v$ hızıyla hareket eden bir trenin üzerindeki ses kaynağı, havaya göre sabit $f_0$ frekanslı ses dalgaları yaymaktadır. Trenin hareket doğrultusunda, rayın kenarında durgun durmakta olan Canan ile trenin arkasından trene doğru (trenle aynı yönde) sabit $v$ hızıyla koşmakta olan Demir bulunmaktadır.

Buna göre;

I. Canan'ın algıladığı sesin frekansı $f_C > f_0$ dır.

II. Demir'in algıladığı sesin frekansı $f_D = f_0$ dır.

III. Canan ve Demir'e ulaşan ses dalgaların��n havaya göre yayılma hızları eşittir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Nanoteknolojinin gelişmesiyle birlikte malzeme biliminde benzersiz özelliklere sahip yeni nesil nano yapılar üretilmiştir. Aşağıda verilen nano malzemeleri, sahip oldukları temel fiziksel özellikler ve kullanım alanları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Maddelerin atomik veya moleküler düzeydeki davranışlarını inceleyen nano bilim, malzemelerin makroskopik özelliklerinden farklı olarak kuantum mekaniksel etkilerle şekillenen yeni fiziksel ve kimyasal özellikler kazanmasını sağlar. Bu boyuttaki malzemelerin yüzey alanlarının hacimlerine oranının aşırı derecede artması, kimyasal reaktiviteyi ve elektriksel iletkenliği önemli ölçüde değiştirebilir. Buna göre, nanoteknoloji ve nano malzemelerin özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Yatay ve sürtünmesiz bir ray üzerinde, uç noktaları $K$ ve $L$, denge konumu ise $O$ noktası olacak şekilde salınım gerçekleştiren bir vagonun hareketi sırasında uzanım, hız ve ivme nicelikleri takip edilmektedir.

Buna göre, vagonun hareketi ile ilgili,

I. Uzanımın en büyük değerini aldığı $K$ ve $L$ noktalarında vagonun hızının büyüklüğü de en büyük değerine ulaşır.
II. Vagon $O$ noktasından geçerken ivmesinin büyüklüğü sıfır, hızının büyüklüğü ise maksimumdur.
III. Hareket boyunca vagonun ivme vektörü ile uzanım vektörü daima birbirine zıt yönlüdür.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Karanlık bir laboratuvarda gerçekleştirilen çift yarıkta girişim (Young) deneyinde, yarıklar düzlemi ile ekran arasındaki bölge başlangıçta hava ile doludur. Deneyde tek renkli yeşil ışık kullanılmaktadır.

Bu deney düzeneğinde;

I. Yarıklar düzlemi ile ekran arasındaki ortamın tamamını suyla doldurmak,

II. Yarıkların genişliğini değiştirmeden merkezî aydınlık saçak genişliğini iki katına çıkarmak için ekranı yarıklar düzleminden iki kat daha uzağa yerleştirmek,

III. Yeşil ışık yerine kırmızı ışık kullanmak

işlemlerinden hangileri tek başına yapıldığında ekranda oluşan ardışık iki aydınlık saçak arasındaki mesafenin (saçak genişliğinin) artmasına neden olur?

Standart Model'e göre, çekirdek içerisinde gerçekleşen radyoaktif bozunma süreçlerinden biri de $\beta^+$ (beta artı) bozunumu olup bu bozunum süreci genel olarak aşağıdaki denklemle gösterilir:

Buna göre, bu bozunum sürecinde yer alan parçacıklar ve korunum yasaları dikkate alındığında;

I. Denklemdeki $X$ parçacığı, lepton sayısı korunumunun sağlanabilmesi için ortaya çıkan ve yüksüz olan elektron nötrinosudur ($\nu_e$).
II. Protonun nötrona d��nüşmesi sürecinde, protonun yapısındaki bir yukarı ($u$) kuark, zayıf nükleer etkileşim sonucu bir aşağı ($d$) kuarkına dönüşür.
III. Bu bozunum zayıf nükleer etkileşim aracılığıyla gerçekleştiği için sürece aracılık eden kuvvet taşıyıcı alan parçacığı fotondur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir vericiden yayılan radyo dalgaları ile bir röntgen cihazından yayılan $X$-ışınlarının boşluktaki yayılma ve titreşim özelliklerini inceleyen bir araştırmacı, bu iki dalga türünün davranışlarını karşılaştırmaktadır.

Buna göre, boşlukta ilerleyen bu elektromanyetik dalgalar için;

I. $X$-ışınlarının yayılma hızı, radyo dalgalarının yayılma hızından daha büyüktür.
II. $X$-ışınlarının elektrik alan bileşeninin birim zamandaki değişim hızı, radyo dalgalarınınkinden daha büyüktür.
III. Her iki dalgada da elektrik alan ($\vec{E}$) ve manyetik alan ($\vec{B}$) vektörleri birbirine dik olup, $\vec{E} \times \vec{B}$ vektörel çarpımının yönü dalganın ilerleme yönünü verir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Temel hal elektron dizilimlerinin son orbitalleri sırasıyla $3p^5$, $2p^5$ ve $2p^6$ olan $X$, $Y$ ve $Z$ elementleri ile ilgili;

I. Gaz halindeki nötr atomunun bir elektron alması sırasındaki enerji değişimi (elektron ilgisi) en fazla olan element $Y$'dir.
II. Kimyasal bağ elektronlar��nı çekme eğilimi (elektronegatiflik) en yüksek olan element $Y$'dir.
III. $Z$ elementinin kararlı elektron dizilimi nedeniyle elektronegatiflik ve elektron ilgisi değerleri ihmal edilecek düzeydedir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen elementler ile bu elementlerin periyodik özelliklerine (elektron ilgisi, elektronegatiflik ve metalik/ametalik karakter) ait açıklamaları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Durgun bir denizde dalgaların etkisiyle düşey doğrultuda basit harmonik hareket yapan bir şamandıra, en üst seviye olan $K$ noktası ile en alt seviye olan $L$ noktası arasında salınım yapmaktadır. Şamandıranın denge konumu deniz yüzeyindeki $O$ seviyesidir. $M$ noktası, $K$ ile $O$ seviyelerinin tam orta noktasıdır.

Şamandıra en üst seviye olan $K$ noktasından harekete geçip ilk kez en alt seviye olan $L$ noktasına ulaşana kadar geçen süreçte gerçekleşen aşağıdaki hareket sürelerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Bir fotosel lambanın katot yüzeyine, toplam gücü $P$ olan tek renkli bir ışık kaynağından çıkan $f$ frekanslı ışık demeti düşürülüyor. Bu durumda devrede oluşan maksimum akım şiddeti $I_{\text{maks}}$, kesme potansiyeli ise $V_k$ olarak ölçülüyor.

Katot metalinin bağlanma enerjisi sıfırdan farklı olduğuna göre, kaynağın toplam gücü $P$ değiştirilmeden frekansı $2f$ olan ışık yayan başka bir kaynak kullanılırsa;

I. Katottan birim zamanda kopan maksimum elektron sayısı yarıya iner.
II. Kesme potansiyeli iki katına çıkar.
III. Maksimum akım şiddeti $I_{\text{maks}}$ azalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Modern parçacık fiziğinin temelini oluşturan Standart Model, evrendeki temel parçacıkları ve bu parçacıklar arasındaki etkileşimleri sınıflandırır.

Buna göre, Standart Model'de yer alan temel parçacıklar ve katılabildikleri etkileşimler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çift yarıkla yapılan bir girişim deneyinde, dalga boyu $600\text{ nm}$ olan ışık kullanıldığında perdedeki bir $P$ noktasında $3.$ karanlık saçak gözlenmektedir. Aynı deneysel düzenekte dalga boyu $\lambda$ olan farklı bir ışık kullanıldığında ise aynı $P$ noktasında $3.$ aydınlık saçak oluşmaktadır.

Buna göre, ikinci durumda kullanılan ışığın dalga boyu $\lambda$ kaç $\text{nm}$'dir?

Demir(III) sülfat ($Fe_2(SO_4)_3$) bileşiğindeki demir ($_{26}Fe$) ve kükürt ($_{16}S$) atomlarının yükseltgenme basamakları belirleniyor.

Buna göre, yükseltgenme basamağı belirlenen demir iyonunun temel hal elektron dizilimi ve kükürt atomunun yükseltgenme basamağı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"Bunu benden istememeliydiniz. Ben kendi hâlimde... Sonra o mavi pelerinli kadın geldi. Neden her yerde o var? Sokak lambasının sarı ışığı altında ıslak kaldırımlar parlıyordu. Annemin çocukken söylediği o ninniyi anımsıyorum birden: 'Dandini dandini dastana...' Neden danalar bostana girer ki? Bostancı döver mi gerçekten? Saat çalıyor. Komşunun duvarındaki saat. Zaman geçiyor, ben burada öylece oturuyorum. Gitsem mi? Bavul hazır ama içindeki gömleklerin ütüsü bozuk. Ütü, sıcaklık, çocukken elimi yaktığım o soba..."

Bu parçanın anlatımında ağırlıklı olarak kullanılan anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Hava ortamında gerçekleştirilen bir çift yarıkta girişim (Young) deneyinde perde üzerinde aydınlık ve karanlık saçaklardan oluşan girişim deseni elde ediliyor.

Buna göre, deneyde yapılan;
I. Yarıklar düzlemi ile perde arasındaki ortamı su ile doldurmak,
II. Yarıklar düzlemini, perdeye paralel olan konumundan kendi merkezi etrafında bir miktar döndürmek,
III. Yarık düzlemi ile perde arasındaki mesafeyi azaltmak

işlemlerinden hangileri tek başına yapıldığında perde üzerindeki saçak genişliği artar?

Periyodik özellikler hakkında araştırma yapan bir öğrenci, aynı grupta yer alan $X$ ve $Y$ halojenleri ile $Y$ ile aynı periyotta bulunan $Z$ soygazını belirlemiştir. $X$ elementinin katman sayısı $Y$'ninkinden daha azdır.

Buna göre bu elementler ile ilgili;

I. Gaz halindeki nötr bir atomun bir elektron alması sırasındaki enerji değişiminin ölçüsü olan elektron ilgisi en fazla olan element $Y$'dir.
II. Kimyasal bağ elektronlarını kendine çekme eğiliminin bir ölçüsü olan elektronegatiflik değeri en yüksek olan element $X$'tir.
III. Ametalik karakteri en yüksek olan element $Z$'dir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıda verilen azot ($N$) içeren bileşikler ile bu bileşiklerdeki azot atomlarının yükseltgenme basamaklarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.