Tüm alıştırma soruları

Nükleer fisyon ve füzyon tepkimeleriyle ilgili aşağıda verilen fiziksel olay veya durumları, bu durumların ilişkili olduğu doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Atmosferin üst katmanlarında kozmik ışınların çarpışması sonucu oluşan müon parçacıklarının laboratuvar ortamındaki ortalama yarı ömürleri yaklaşık $2,2 \times 10^{-6}\text{ s}$ olarak ölçülmüştür. Bu parçacıklar ışık hızına çok yakın hızlarla ($0,99c$) hareket etseler bile, klasik fizik yasalarına göre bozunmadan Dünya yüzeyine ulaşabilmeleri mümkün değildir. Ancak yeryüzündeki dedektörler yardımıyla çok sayıda müon parçacığı tespit edilebilmektedir.

Bu parçacıkların bozunmadan yeryüzüne ulaşabilmesi durumu özel görelilik kuramına göre açıklandığına göre;

I. Yer referans sistemindeki bir gözlemciye göre, hareketli müonların ömürlerinin uzamış olması (zaman genişlemesi),
II. Müon referans sistemindeki bir gözlemciye göre, atmosfer kalınlığının daha kısa ölçülmesi (uzunluk büzülmesi),
III. Müon referans sistemindeki bir gözlemciye göre, müonun kendi yarı ömrünün uzamış olması

yargılarından hangileri bu durumun açıklanmasında kullanılan doğru eylemsiz referans sistemi yorumlarındandır?

Aşağıda temel hâl elektron dizilimleri verilen baş grup elementlerini, birinci iyonlaşma enerjilerinin en küçükten en büyüğe doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

İdeal gazların bulunduğu aşağıdaki kaplarda belirtilen işlemler gerçekleştiriliyor:

* I. Kap: Sabit hacimli bir kapta $27\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta ve $1{}2\text{ atm}$ basınçta $2\text{ mol}$ $\text{N}_2$ gazı bulunmaktadır. Kabın mutlak sıcaklığı $2$ katına çıkar��lıyor.
* II. Kap: Dış basıncın $1\text{ atm}$ olduğu ortamda, sürtünmesiz hareketli pistonlu bir kapta $127\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $3\text{ mol}$ $\text{O}_2$ gazı bulunmaktadır. Kaba sabit sıcaklıkta $1\text{ mol}$ daha $\text{O}_2$ gazı ekleniyor.
* III. Kap: Sabit hacimli bir kapta $0\ ^\circ\text{C}$ sıcaklıkta ve $76\text{ cmHg}$ basınçta $1\text{ mol}$ $\text{H}_2$ gazı bulunmaktadır. Kabın sıcaklığı $273\ ^\circ\text{C}$'ye yükseltiliyor.

Buna göre; işlemler tamamlandıktan sonra kaplarda ölçülen son gaz basınçlarını ($P_{\text{I}}$, $P_{\text{II}}$, $P_{\text{III}}$) en yüksekten en düşüğe doğru sıralayınız.

Bir panelde Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki farklı yönelimler üzerine konuşan üç araştırmacının ifadeleri şöyledir:

* I. Araştırmacı: "Şiir, kitleleri harekete geçirecek dinamik bir güce sahip olmalıdır. Sanatçının görevi; toplumsal çelişkileri, işçi ve köylü sınıfının hak mücadelesini meydanların coşkulu sesiyle dile getirmektir. Bu anlayışta estetik, ideolojinin emrindedir."
* II. Araştırmacı: "Bizim için şiir, dilin alışılmış kalıplarını yıkma eylemidir. Anlamı silikleştirerek çağrışım dünyasını olabildiğince genişletmek gerekir. Soyutlama, imge ve akıl dışılık; insan ruhunun derinliklerini ve modern yaşamın anlamsızlığını anlatmanın tek yoludur."
* III. Araştırmacı: "1980'li yıllarla birlikte şiirimiz, önceki dönemin katı siyasal kavgalarından sıyrılarak kendi yatağına dönmüştür. Bu dönem şairleri; bireysel bunalımları ve büyük şehirdeki yalnızlığı işlerken geçmişin şiir birikimiyle kavga etmek yerine Divan, Halk ve mistik şiir gelenekleriyle estetik düzeyde barışmayı tercih etmişlerdir."

Buna göre, araştırmacıların bahsettiği şiir anlayışları ve temsilcileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Boyu $L$, yay sabiti $k$ olan homojen ve esnek bir yay tam ortasından kesilerek iki eşit parçaya ayrılıyor. Bu parçalar, sürtünmesiz yatay düzlemdeki $m$ kütleli bir cisme Şekil I'deki gibi paralel olacak şekilde bağlanarak bir yay sarkacı oluşturuluyor. Bu sarkaç yatay düzlemde basit harmonik hareket yaptığında salınım periyodu $T_1$ oluyor.

Daha sonra bu yay parçalarından biri sistemden çıkarılıyor. Kalan tek parça yay ve ucuna bağlı $m$ kütleli cisim, yer çekimi ivmesinin $2g$ olduğu başka bir gezegene götürülerek Şekil II'deki gibi düşey do��rultuda basit harmonik hareket yapacak şekilde asılıyor. Bu durumdaki salınım periyodu ise $T_2$ oluyor.

Buna göre, sarkacın periyotlarının oranı $\frac{T_1}{T_2}$ kaçtır?

Bir transistörün aktif bölgede bir yükselte�� (amplifikatör) olarak çalışabilmesi için emiter-baz ekleminin doğru (ileri) kutuplanması, kollektör-baz ekleminin ise ters kutuplanması gerekir.

Modern atom teorisinin gelişimi sürecinde Bohr atom modelinin eksiklikleri giderilmiş ve elektronların atomdaki yerini tarif etmek için kuantum sayıları tanımlanmıştır.

Buna göre;

I. Bohr atom modelinde elektronlar belirli yarıçaplı dairesel yörüngelerde dolanırken, modern atom teorisinde elektronların çekirdek etrafında bulunma olasılığının yüksek olduğu bölgelerden (orbitallerden) bahsedilir.
II. Heisenberg belirsizlik ilkesine göre, bir elektronun konumu ve çizgisel momentumu aynı anda kusursuz bir hassasiyetle ölçülemez.
III. Kuantum sayısı $n = 3$ olan enerji düzeyinde yer alan bir elektronun ikincil kuantum sayısı $l = 3$ ve manyetik kuantum sayısı $m_l = -3$ olabilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Durgun hava ortamında bulunan sabit frekanslı bir ses kaynağı ile bir gözlemcinin birbirine göre hareket durumları incelenmektedir. Gözlemci, kaynağın yaydığı ses dalgalarının frekansını, kaynağın kendi frekansından daha büyük algılamaktadır.

Buna göre;

I. Gözlemciye birim zamanda ulaşan dalga sayısı, kaynağın birim zamanda ürettiği dalga sayısından fazladır.
II. Ses dalgalarının hava ortamındaki yayılma hızı, kaynağın durgun olduğu duruma göre daha büyüktür.
III. Ortamdaki ses dalgalarının dalga boyu, kaynağın durgun olduğu durumdaki dalga boyundan daha küçüktür.

yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?

Sabit hacimli kapalı bir kapta $27\text{ }^{\circ}\text{C}$ sıcaklıkta $16\text{ gram}$ ideal $X$ gazı bulunmaktadır. Kaptaki gazın basıncı $0,8\text{ atm}$'dir. Kaba aynı sıcaklıkta $6\text{ gram}$ ideal helyum ($He$) gazı eklendikten sonra kabın sıcaklığ�� $177\text{ }^{\circ}\text{C}$'ye çıkarılıyor. Son durumda kaptaki toplam basınç $4,8\text{ atm}$ olduğuna göre, $X$ gazının mol kütlesi kaç $\text{g/mol}$'dür? ($He = 4\text{ g/mol}$, gazların ideal davrandığı kabul edilecektir.)

Sürtünmesiz yatay düzlemde basit harmonik hareket yapan bir cismin uzanım, hız ve ivme büyüklüklerinin zamana göre değişimleri incelenmektedir. Cismin periyodu $T$, genliği ise $R$ olup cisim $t = 0$ anında denge konumundan $+x$ yönünde geçmektedir.

Buna göre, cismin hareketine ait aşağıdaki oranları küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

İdeal davranışta olduğu kabul edilen bir $X$ gazının farklı koşullardaki basınç, hacim, sıcaklık ve kütle değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Buna göre, tablodaki 2. durum için belirtilen $P_2$ basıncı kaç $\text{atm}$'dir?

Kendi eylemsiz referans sisteminde dik kenarlarının uzunlukları $10\text{ m}$ ve $15\text{ m}$ olan dik üçgen şeklindeki levha, $10\text{ m}$ lik kenarı doğrultusunda Dünya'ya göre $0,6c$ sabit hızıyla hareket etmektedir.

Buna göre, Dünya'daki durgun bir gözlemci bu levhanın hipotenüs uzunluğunu kaç $\text{m}$ olarak ölçer?

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında "bireyin iç dünyasını esas alanlar" ile "millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtanlar" edebî yönelimleri, dönem içinde önemli eserler ortaya koymuştur.

Bu iki edebî yönelim ve temsilcileriyle ilgili olarak:

I. Her iki yönelimde de ruhsal çözümlemeler, iç sorgulamalar ve Şark-Garp ikiliği gibi temalar yer bulmakla birlikte; bireyin iç dünyasını esas alanlar psikanalitik verilerden yararlanarak bireyin yabancılaşmasını ve yalnızlığını temele alırken, millî-dinî duyarlılığı yansıtanlar Türk-İslam sentezi, tarihî miras ve tasavvufi ahlak çerçevesinde toplumsal bir hafıza oluşturma amacı güderler.

II. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın *Huzur* romanındaki mazi algısı ve Doğu-Batı sentezi arayışı ile Samiha Ayverdi'nin *İbrahim Efendi Konağı* eserindeki konak hayatının çöküşü ve tasavvufi huzur arayışı, bu iki yazarı Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında aynı edebî eğilimin (bireyin iç dünyasını esas alanlar) temsilcisi yapar.

III. Eserlerinde millî ve tarihî konuları, Anadolu insanının manevi değerlerini işleyen Tarık Buğra (*Küçük Ağa*), aynı zamanda bireyin yalnızlığını, iç çalkantılarını ve ahlaki sorgulamalarını da (*Yalnızlar*) ele alarak her iki yönelimin niteliklerini farklı eserlerinde barındıran bir köprü sanatçı konumundadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Koherent (faz uyumlu) ve tek renkli ışık veren noktasal bir kaynakla hava ortamında gerçekleştirilen çift yarıkta girişim (Young) deneyinde, yarıklardan birinin önüne ışığı geçirebilen çok ince bir cam levha yerleştirilmektedir.

Buna göre, ekranda oluşan girişim deseni ile ilgili;

I. Saçak genişliği ($\Delta x$) azalır.
II. Merkezi aydınlık saçak ($A_0$), cam levha yerleştirilen yarık tarafına doğru kayar.
III. Ekrandaki aydınlık ve karanlık saçakların yerleri değişir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Standart Model'e göre evrendeki temel parçacıklar ve bu parçacıklar arasındaki etkileşimlere aracılık eden kuvvet taşıyıcıları sınıflandırılır.

Buna göre;
I. Foton; elektromanyetik etkileşime aracılık eden, durgun kütlesi sıfır olan ve spin değeri tamsayı olan bir ayar (gauge) bozonudur.
II. Kuarklar güçlü nükleer etkileşime girerek proton ve nötron gibi hadronları oluştururken, leptonlar güçlü nükleer etkileşime katılmaz.
III. Baryonlar ve mezonlar, kuarkların bir araya gelmesiyle oluşan Standart Model kapsamındaki temel parçacıklardır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Siyah cisim ışımasına ait deneysel dalga boyu-ışıma şiddeti grafiği ile klasik fizik öngörüsünü karşılaştıran bir öğrenci, aşağıdaki çıkarımları yapmıştır:

I. Klasik fizik yaklaşımı (Rayleigh-Jeans Yasası), dalga boyu kısaldıkça yayılan ışımanın şiddetinin sınırsız şekilde artacağını ($I \rightarrow \infty$) öngörür; bu durum deneysel sonuçlarla çelişir.

II. Deneysel verilere göre, cismin sıcaklığı artırıldığında yayılan toplam ışıma gücü artar ve maksimum şiddetteki ışımanın dalga boyu ($\lambda_{\text{maks}}$) daha küçük değerlere kayar.

III. $T_1$ sıcaklığındaki bir siyah cisimden yayılan görünür bölgedeki ışınların boşluktaki yayılma hızı, $T_2$ ($T_1 > T_2$) sıcaklığındaki bir siyah cisimden yayılan kızılötesi ışınların boşluktaki yayılma hızından büyüktür.

Buna göre, öğrencinin yaptığı çıkarımlardan hangileri doğrudur?

Standart Model'e göre, leptonlar sınıfında yer alan elektron ve nötrinolar alt bileşeni bulunmayan temel parçacıklar iken; mezonlar ve baryonlar kuarklardan oluşan bileşik parçacıklardır.

Belirli bir cam borunun bir ucundan $27\text{ }^\circ\text{C}$ sıcaklıkta gönderilen $Ne$ gazı, boruyu $15\text{ saniyede}$ terk etmektedir. Aynı cam borunun diğer ucundan aynı miktarda gönderilen $SO_x$ gazının boruyu yine $15\text{ saniyede}$ terk edebilmesi için sıcaklığının $927\text{ }^\circ\text{C}$ olması gerekmektedir.

Buna göre, $SO_x$ bileşiğindeki $x$ sayısı kaçtır?

(Mol kütleleri: $Ne = 20\text{ g/mol}$, $S = 32\text{ g/mol}$, $O = 16\text{ g/mol}$)

Boşlukta yayılmakta olan bir elektromanyetik dalganın özelliklerini ve elektrik-manyetik alan bileşenlerinin yön ilişkisini inceleyen bir öğrenci, dalgaya ait bazı nicelikleri analiz etmektedir.

Buna göre, söz konusu elektromanyetik dalga ile ilgili;

I. Dalganın elektrik alan genliği ($E_0$) ile manyetik alan genliği ($B_0$) arasında $E_0 = c \cdot B_0$ ($c$: ışık hızı) ilişkisi vardır.
II. Elektrik alan ve manyetik alan bileşenleri aynı fazda salınım yapar; yani elektrik alanın sıfır olduğu anda manyetik alan da sıfırdır.
III. Elektrik alan vektörünün $+y$ yönünde, manyetik alan vektörünün $-x$ yönünde salınım yaptığı bir anda, dalganın boşluktaki ilerleme yönü $+z$ yönündedir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?