Tüm alıştırma soruları

Atmosferin yaklaşık $\%78$'ini oluşturan serbest azot gazı ($N_2$), bitkiler ve hayvanlar tarafından doğrudan havadan alınamaz. Bu azotun bitkiler tarafından kullanılabilmesi için ��ncelikle azot fiksasyonu (bağlanması) adı verilen süreçlerle topraktaki amonyum veya nitrat gibi bileşiklere dönüştürülmesi gerekir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi azotun biyotik (canlılar aracılığıyla) fiksasyonunu sağlayan temel unsurdur?

Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nde kabul edilen Misak-ı Millî kararlarında; siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyecek her türlü sınırlamanın (kapitülasyonların) kaldırılması gerektiği ve tam bağımsızlığın ödün verilemez bir hedef olduğu dünyaya duyurulmuştur. Bu bağımsızlık ilanı karşısında İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen işgal etmiş, meclisi basmış ve milliyetçi mebusları tutuklamışlardır.

Bu gelişmelere göre;
I. Misak-ı Millî’nin, İtilaf Devletleri’nin Mondros Mütarekesi sonrası kurmak istediği sömürgeci düzene doğrudan karşı çıktığı,
II. İstanbul’un resmen işgalinin, Mebusan Meclisi’nin ulusal bağımsızlık yönünde attığı kararlı adıma karşı bir tepki olduğu,
III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aldığı bu kararların Osmanlı saltanat makamın�� hukuken sona erdirdiği

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Bir karasal biyoma ait bazı özellikler şunlardır:

I. Yıllık sıcaklık ortalaması $20^\circ\text{C}$ civarında olup yıllık yağış miktarı oldukça azdır ve belirli bir yağış rejimi yoktur.
II. Bünyesinde su depolayabilen kaktüsler ile dikenli çalılar en yaygın bitki topluluklarıdır.
III. Yeryüzündeki dağılışı incelendiğinde dinamik yüksek basınç alanları ile deniz etkisine kapalı iç kesimlerde yoğunlaştığı görülür.

Bu özelliklere sahip karasal biyom ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aşağıda verilen ekonomik durumlar ile bu durumları doğrudan etkileyen temel faktörleri eşleştiriniz.

Kurtuluş Savaşı'nın örgütlenme evresinde ulusal iradeyi hâkim kılmak ve yurdun bütünlüğünü korumak amacıyla çeşitli genelgeler yayımlanmış, kongreler düzenlenmiş ve diplomatik görüşmeler yapılmıştır.

Bu süreçte gerçekleşen aşağıdaki olayları, kronolojik olarak ilk yaşanandan son yaşanana doğru sıralayınız.

Atatürk, bir konuşmasında; "Bizim yolumuzu çizen; içinde yaşadığımız yurt, bağrından çıktığımız Türk milleti ve bir de milletler tarihinin binbir facia ve ıstırap kaydeden yapraklarından çıkardığımız neticelerdir." demiştir.

Atatürk’ün bu ifadesi dikkate alındığında, Atatürkçü Düşünce Sistemi’nin;
I. Dogmatik şablonlar ve dışarıdan ithal edilmiş taklitçi modeller yerine milli ve gerçekçi bir temele dayandığı,
II. Kararların ve uygulamaların, geçmişteki tarihsel tecrübelerden ders çıkarılarak rasyonel bir yaklaşımla şekillendirildiği,
III. Uluslararası barışın tesisi adına milli egemenlik ve tam bağımsızl��k ilkelerinden taviz verilebileceğini savunduğu

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Bir araştırmacı, Karahanlılar ile Gazneliler'in devlet teşkilatlarını karşılaştırırken şu tespitte bulunmuştur:

"Karahanlılar İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen ikili devlet teşkilatını ve geleneksel veraset sistemini sürdürürken; Gazneliler geniş bir coğrafyada çok uluslu bir tebaayı yönetebilmek için Fars bürokrasisinden etkilenen merkeziyetçi bir krallık modeli benimsemiş ve gulam sistemini ordunun merkezine yerleştirmiştir."

Buna göre, Karahanlılar ve Gazneliler'in idari ve askeri yapılanmalarındaki bu farklılaşmada aşağıdakilerden hangisinin belirleyici bir etkiye sahip olduğu savunulabilir?

Osmanlı Devleti'nde esnaf ve sanatkârların oluşturduğu lonca teşkilatında mesleki eğitim ve yükselme katı kurallara bağlı bir hiyerarşi içinde gerçekleşirdi. Adaylar küçük yaşta loncaya girer ve belirli aşamalardan geçerek dükkan açma hakkına (gedik) ulaşırlardı.

Buna göre, lonca teşkilatındaki bu mesleki unvanları, mesleki eğitime başlama sırasına göre en alt basamaktan en üst basamağa doğru sıralayınız.

Su döngüsü (hidrolojik döngü), suyun litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosfer arasındaki sürekli hareketini ifade eden dinamik bir süreçtir. Bu döngü içinde su, farklı fiziksel hâllere geçer ve çeşitli aşamalardan oluşur. Buna göre, sol sütunda verilen su döngüsü süreçlerini sağ sütunda yer alan doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

İlk Çağ medeniyetlerinde ortaya çıkan aşağıdaki yönetim organları ile yasal düzenlemeleri, taşıdıkları temel özellikler ve ilişkili oldukları hukuk/yönetim sistemleri ile doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de köy altı yerleşmelerinin bir kısmı tarımsal faaliyetlerin ön planda olduğu kalıcı (sürekli) yerleşmelerden oluşurken, bir kısmı da hayvancılık ve balıkçılık gibi faaliyetlerin yürütüldüğü geçici yerleşmelerden oluşur. Aşağıda verilen köy altı yerleşme tiplerini, Türkiye coğrafyasındaki yaygınlık alanları ve fonksiyonel özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Milli Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'nin açılış süreci, meclisin meşruiyet kazanması ve iç isyanlara karşı aldığı hukuki-askerî tedbirler göz önüne alındığında, aşağıda verilen tarihi gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturan üretim; mal ve hizmetlerin sağlanması sürecidir. Bu süreci doğrudan etkileyen doğal (fiziki) ve beşeri faktörler bulunmaktadır. Örneğin, tarımsal veya sanayi üretimi gerçekleştiren bir tesisin kuruluş yeri ile çalışma düzeninde bu fakt��rlerin etkisi belirgindir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi üretim faaliyetlerini doğrudan etkileyen beşeri faktörlerden biridir?

Aşağıda sol sütunda Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosuna ait oyunların tematik ve kurgusal özellikleri, sağ sütunda ise bu oyunların yazar ve eser eşleştirmeleri verilmiştir. Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki yazar-eser ikililerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Akarsu ekosistemlerinde canlıların dağılışını ve çeşitliliğini etkileyen faktörler akarsuyun yukarı, orta ve aşağı çığırlarında farklılık gösterir.

Buna göre, akarsuların hidrografik özellikleri ve canlı çeşitliliği ile ilgili;

I. Akarsuyun yukarı çığırında yatak eğimi ve akış hızının fazla olması, plankton gelişimini zorlaştırarak biyoçeşitliliğin bu bölümde sınırlı kalmasına neden olur.
II. Akarsuyun aşağı çığırında akış hızının azalması, su sıcaklığının artması ve taşınan besin maddesi miktarının fazlalığı sayesinde tür çeşitliliği ve canlı sayısı genellikle en yüksektir.
III. Akarsuların denize döküldüğü ağız kısımlarında tatlı su ile tuzlu suyun karışması (ekoton), biyoçeşitliliğin azalmasına ve sadece tuzlu su canlılarının yaşamasına neden olur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yeni Türk harflerinin kabul edilmesinin ardından, bu harfleri okul çağını aşmış yetişkin nüfusa öğretmek ve okuryazarlık oranını artırmak amacıyla Millet Mektepleri açılmıştır.

Buna göre Millet Mekteplerinin kurulması ve yürütülen faaliyetler;

I. Halkçılık,
II. Milliyetçilik,
III. Devletçilik

ilkelerinden hangileriyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Atatürk'ün milliyetçilik ilkesi; Türk milletinin bağımsızlığını, birlik ve beraberliğini korumayı, millî kimliği geliştirmeyi ve millî egemenliği iktisadi, sosyal ve kültürel alanlarda tesis etmeyi amaçlar.

Buna göre, yeni Türk devletinde milliyetçilik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilen aşağıdaki gelişmelerin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Osmanlı Devleti'nde Klasik Dönem'de un, yağ, bal ve ipek gibi temel tüketim maddeleri ile ham maddeler şehre girdiğinde ilk olarak 'kapan' adı verilen toptancı pazarlarına getirilirdi. Burada ürünler tartılır, kalitesi kontrol edilir, vergisi hesaplanır ve ardından esnaf loncalarına ihtiyaçları oranında paylaştırılırdı. Bu sistemle ham maddenin adil dağıtılması sağlanarak karaborsacılık ve tekelleşmenin önüne geçilirdi.

Buna göre, belirtilen ekonomik sürecin yürütülmesinden ve denetlenmesinden sorumlu olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar ve Gazneliler, Türk-İslam devlet teşkilatının gelişiminde önemli birer geçiş aşamasını temsil ederler. Aşağıda bu dönemlere ait askeri, idari ve sosyal bazı kavramlar ile açıklamaları verilmiştir. Bu kavramları, taşıdıkları tarihi işlevlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprak parçasını İtalyan yayılmacılığına karşı korumak için verdiği gayrinizami harp mücadelesidir. Bölgeye doğrudan asker ve donanma gönderemeyen Osmanlı Devleti, gizli yollarla giden gönüllü subaylar aracılığıyla yerel halkı teşkilatlandırmıştır.

Aşağıda Trablusgarp Savaşı'nda aktif rol oynayan Osmanlı subayları ve bu subayların üstlendikleri askeri görev/bölge eşleştirmesi verilmiştir. Sol sütundaki subay isimlerini sağ sütundaki uygun görev ve bölge tanımlarıyla eşleştiriniz.