Tüm alıştırma soruları

İnsan vücudunda dolaşım ve lenf sistemine ait bazı damarlar ve yapılar ile bu yapıların temel görevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki yapıları sağ sütundaki uygun işlevsel tanımlarla eşleştiriniz.

Sosyoloji, toplumsal gerçekliği anlamaya çalışırken ahlaki veya siyasi bir reçete sunmayı hedeflemez. Örneğin, suç oranlarındaki artışı inceleyen bir araştırmacı, suçluları cezalandırmak ya da toplumu ahlaken ıslah etmek için kurallar koymaya kalk��şmaz; bunun yerine suçu besleyen toplumsal dinamikleri, göç, işsizlik ve kentleşme gibi olgularla ilişkisi çerçevesinde tespit etmeye odaklanır. Sosyoloğun bu tavrı, onun toplumsal olguları kendi değer yargılarından bağımsız bir biçimde ele almasını gerektirir.

Buna göre, parçada sosyolojinin aşağıdaki özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır?

Aile kurumunun yapısını, sınırlarını ve işleyişini düzenleyen sosyolojik kurallar ile yerleşim pratikleri farklı toplumsal yapılarda çeşitlilik gösterir. Aşağıda sol sütunda aile ve evlilik yapısına dair sosyolojik kavramlar, sağ sütunda ise bu kavramların tanımları verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleştiriniz.

İnsan sindirim sisteminde gerçekleşen kimyasal sindirim olayları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bitkilerde su ve minerallerin topraktan alınarak yapraklara kadar taşınması sürecinde farklı fiziksel kuvvetler ve biyolojik mekanizmalar rol oynar. Aşağıda verilen taşınma mekanizmalarını, bu mekanizmaların temel özelliklerini ifade eden açıklamalarla eşleştiriniz.

Karahanlılar, İslamiyet'i kabul ettikten sonra da veraset sisteminde 'ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışını sürdürmüş ve ülkeyi doğu-batı olarak ikiye bölerek yönetmişlerdir. Ayrıca saray ve ordu dilinin yanı sıra resmi dilde ve edebiyatta da Türkçeyi kullanmışlardır.

Bu bilgilere göre Karahanlılar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Millî Edebiyat Dönemi’nde herhangi bir edebî topluluğa dâhil olmayarak sanat yaşamlarını bağımsız sürdüren Mehmet Âkif Ersoy ile Yahya Kemal Beyatlı, edebiyat tarihimizde kendilerine özgü yönelimleriyle öne çıkmışlardır. Sanat anlayışları ve şiir pratikleri açısından birçok noktada ayrılan bu iki sanatçının şiir dünyası incelendiğinde bazı ortak paydalar da göze çarpar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Mehmet Âkif Ersoy ile Yahya Kemal Beyatlı’nın şiir anlayış ve uygulamalarındaki ortak özelliklerden biridir?

Lise öğrencileri arasında sosyal medya kullanım sürelerinin artması ile akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bir sosyolog, araştırmasında elde ettiği verileri analiz ettikten sonra raporuna şu değerlendirmeyi eklemiştir:

"Gençlerin sosyal medyada geçirdikleri sürenin artması, ders çalışma sürelerini azaltarak akademik başarılarını düşürmektedir. Bu durum genç neslin gelişimi açısından son derece kaygı vericidir; dolayısıyla aileler sosyal medya kullanımını tamamen yasaklamalı ve gençleri kitap okumaya yönlendirmelidir."

Buna göre sosyoloğun raporuna eklediği değerlendirme, sosyoloji biliminin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle çelişmektedir?

13. yüzyılda Anadolu'da Moğol baskısının yol açtığı otorite boşluğu ve toplumsal sarsıntılar döneminde Ahi Evran öncülüğünde kurulan Ahilik teşkilatı, fütüvvet prensipleri doğrultusunda esnafı örgütlemiştir. Teşkilat; meslek ahlakı, kalite kontrolü ve adil fiyatlandırma gibi ekonomik uygulamaların yanı sıra zaviyelerde sunduğu dini-tasavvufi eğitimle de toplumsal dayanışmayı güçlendirmiştir.

Bu bilgilere göre, Ahilik teşkilatının Anadolu'nun İslamlaşması ve toplumsal düzenin yeniden tesisi sürecindeki rolüyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Aşağıda ilk Türk-İslam devletlerine ait bazı kültürel eserler, hükümdarlar ve kurumsal yapılar ile bunlarla ilişkili terim ve isimler verilmiştir. Sol sütunda yer alan tanımları, sağ sütundaki doğru kavramlarla eşleştiriniz.

I. ve II. Köktürk Devletleri döneminde görev yapmış hükümdarlar ile devlet adamlarının Türk tarihi açısından üstlendikleri roller ve gerçekleştirdikleri faaliyetler oldukça önemlidir. Buna göre, sol sütunda verilen Köktürk dönemi siyasi figürlerini sağ sütundaki tarihi faaliyetleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Sanayi öncesi geleneksel toplumlarda üretim ve tüketim birliği sağlayan, bireyin eğitiminden güvenliğine kadar pek çok alanda temel işlevleri üstlenen geniş aile yapısı; modernleşme, kentleşme ve sanayileşme süreçleriyle birlikte önemli bir dönüşüme uğramıştır. Bu süreçte geniş aileden çekirdek aileye geçiş hızlanırken ailenin bazı yapısal ve işlevsel özellikleri de değişmiştir.

Buna göre, modern çekirdek aileye geçişle birlikte aile kurumunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Anadolu'nun Türkleşip İslamlaşması ve toplumsal birliğinin sağlanmasında öncü rol oynayan sufiler ile bu şahsiyetlerin tarihsel faaliyetlerine dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir sosyolog, son yıllarda yaygınlaşan uzaktan çalışma (home-office) modelinin aile içi ilişkiler üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. Sosyolog, yaptığı saha çalışmasında uzaktan çalışan bireylerin aile üyeleriyle geçirdikleri sürenin arttığını ancak bu durumun iş ve ev rollerinin birbirine karışmasıyla zaman zaman çatışmalara yol açtığını saptamıştır. Sosyolog, elde ettiği bulguları raporlaştırırken uzaktan çalışma modelinin aile yapısını 'bozduğunu' ya da 'geliştirdiğini' iddia etmemiş, yalnızca mevcut durumu ve ilişkiler ağını olduğu gibi ortaya koymuştur.

Bu araştırmacının tavrı, sosyoloji biliminin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan örneklendirir?

Edebiyat öğretmeni ile bir öğrenci arasında geçen konuşmada Millî Edebiyat Dönemi'nin iki önemli bağımsız ismi hakkında şu değerlendirmeler yapılmıştır:

Öğretmen: "Dönemin genel eğilimi olan sade dille hece ölçüsünü kullanma anlayışına katılmamışlar; aruz ölçüsünü Türkçeye başarıyla uygulayarak bağımsız bir çizgi çizmişlerdir. Peki, bu iki şairi birbirinden ayıran temel sanatsal farklar nelerdir?"
Öğrenci: "Birinci şair, toplumsal faydayı gözeterek manzum hikâyelerinde sokaktaki halkın yaşamını, yoksulluğu ve toplumsal yozlaşmayı tüm gerçekliğiyle şiire taşımıştır. İkinci şair ise tarihsel bilinçle hareket etmiş; Osmanlı geçmişine, İstanbul'un güzelliklerine, aşk ve ölüm temalarına yönelerek saf şiir anlayışının öncülerinden biri olmuştur."

Bu diyalogda sözü edilen şairler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilen eserlerin sahibidir?

Gazneliler, egemenlik kurdukları Doğu İran, Afganistan ve Kuzey Hindistan coğrafyalarında çok uluslu ve kozmopolit bir toplum yapısını yönetmek durumunda kalmışlardır. Orduda ve sarayda Türkçe konuşan ve Türk kültürünü yaşatan askeri aristokrasi egemenken, halkın çoğunluğunu Farslar, Hintliler ve Afganlar oluşturmuştur.

Gaznelilerin bu etnik ve sosyal yapısı dikkate alındığında, bu durumun devletin siyasi ve toplumsal geleceğine olan en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Orhun Kitabeleri'nde (Kül Tigin Yazıtı) yer alan; "Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Ondan sonra Tanrı irade ettiği için, devletim ve kısmetim olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti giydirdim, fakir milleti zengin ettim." ifadeleri hükümdarın millete karşı sorumluluklarını ortaya koymaktadır.

Buna göre, kitabelerde geçen bu ifadelerden hareketle Köktürk Devleti'nin yönetim anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aile kurumu; otorite paylaşımı, soy çizgisinin takibi, evlilik pratikleri ve yerleşim yeri gibi farklı ölçütlere göre sınıflandırılmaktadır. Aşağıda aile yapısıyla ilgili sosyolojik kavramlar ve bu kavramların açıklamaları verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen aile kavramları ile sağ sütundaki sosyolojik açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Türkiye Selçuklu Devleti'nin otoritesinin zayıfladığı geç dönemlerde, Anadolu halkı göçler ve dış baskılar nedeniyle büyük bir kaos yaşamıştır. Bu süreçte tekkeler ve zaviyeler etrafında toplanan manevi önderler, toplumun sosyal ve kültürel dengesini korumada öncü olmuşlardır. Dervişler, ıssız geçitlerde güvenliği sağlayıp tarımı canlandırırken, göçebe Türkmen topluluklarının yerleşik hayata uyum sağlamasında da etkin bir rol oynamışlardır.

Buna göre, sözü edilen sufi ve dervişlerin faaliyetleriyle ilgili olarak;

I. Sosyal istikrarın ve asayişin yeniden tesis edilmesine destek verdikleri,
II. Göçebelerin yerleşik yaşama entegrasyonunu kolaylaştırdıkları,
III. Siyasi parçalanmışlığa son vererek Anadolu genelinde merkeziyetçi bir krallık tesis ettikleri

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşundan yıkılışına kadar geçen tarihsel süreçte meydana gelen aşağıdaki gelişmelerin, kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?