Tüm alıştırma soruları

T��rkiye'de bulunan limanların hinterland (art bölge) genişlikleri ve yıllık ticaret hacimleri; coğrafi konum, ulaşım imkânları ve art bölgedeki sanayi faaliyetlerinin gelişmişlik derecesine bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Buna göre, aşağıda verilen limanları ticaret hacmi ve hinterland genişliği bakımından en gelişmiş olandan en az gelişmiş olana doğru sıralayınız.

Türkiye'de yerleşmeler coğrafi özelliklerine göre kent ve kır yerleşmeleri olarak sınıflandırılır. Kentler nüfus miktarları ve ekonomik fonksiyonlarına göre küresel, bölgesel veya yerel etki alanlarına sahipken; kır yerleşmeleri ise sürekliliklerine göre kalıcı (mahalle, divan, mezra, çiftlik) ve geçici (yayla, kom, oba, dam, dalyan) yerleşmeler olarak iki gruba ayrılır.

Buna göre, Türkiye'deki kent ve kır yerleşmelerinin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk harflerinin kabul edilmesinin ardından Sarayburnu'nda yaptığı konuşmada şu ifadeleri kullanmıştır:

"Yeni Türk harflerini çabuk öğrenmelidir. Her vatandaşa, kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretiniz. Bunu vatanperverlik ve milliyetperverlik vazifesi biliniz."

Atatürk'ün bu yöndeki çağrısı ve ardından başlatılan okuma yazma seferberliği (Millet Mektepleri), doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangileriyle ilişkilendirilebilir?

Küresel karbon döngüsünde okyanuslar, atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$) oranının dengelenmesinde hem karbon yutağı hem de karbon kaynağı olarak kritik bir rol oynamaktadır. Okyanus suları ile atmosfer arasındaki karbon alışverişi ve bu karbonun denizel ortamlardaki seyri ile ilgili:

I. Deniz kirliliğinin artması ve deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi, okyanusların atmosferden karbon soğurma kapasitesini azaltarak atmosferik $CO_2$ birikimini hızlandırır.
II. Denizel organizmaların kabuk ve iskelet yapımı için kalsiyum karbonat ($CaCO_3$) kullanması, karbonun biyosferden litosfere aktarılarak uzun süreli depolanmasını sağlar.
III. Derin deniz tortullarında biriken kireç taşlarının (kalker) tektonik hareketlerle yer altına inmesi ve volkanik faaliyetlerle ergimesi, karbonun tekrar atmosfere salınmasına yol açar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri ile sahip oldukları doğal kaynak potansiyeli arasında doğrusal bir ilişki her zaman bulunmaz. Bir ülkenin doğal kaynaklarını ekonomik büyümeye dönüştürebilmesi; sermaye birikimi, teknoloji seviyesi, nitelikli iş gücü ve dış pazarlara erişim gibi beşerî faktörlere bağlıdır.

Aşağıda verilen ülkeleri, doğal kaynak potansiyeli ve ekonomik gelişmişlik ilişkilerine göre en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

"Gelişmiş ülkelerin 50 ila 100 yıl gerisindeyiz. Bu mesafeyi on yılda kapatmak zorundayız. Ya bunu başarırız ya da bizi ezerler."

Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin'in 1931 yılında yaptığı bir konuşmada yer alan bu ifadeler, ülkenin iki savaş arası dönemdeki iktisadi ve toplumsal dönüşüm hedefini ortaya koymaktadır.

Buna göre Stalin dönemi SSCB yönetiminin, sözü edilen hedefe ulaşmak amacıyla uygulamaya koyduğu politikalar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

I. Dünya Savaşı'nın son aylarında, Suriye-Filistin Cephesi'nde Yıldırım Orduları Grubu'na bağlı 7. Ordu Komutanı olarak görev yapan Mustafa Kemal Paşa, İngiliz ve isyancı Arap kuvvetlerinin hızlı ilerleyişi karşısında Halep'in kuzeyinde güçlü bir savunma hattı kurmuştur. Bu hat sayesinde düşman kuvvetlerinin Anadolu içlerine sızması engellenmiş ve bölgedeki Türk hakimiyeti Mondros Ateşkes Antlaşması'na kadar korunmuştur.

Mustafa Kemal Paşa'nın Suriye'nin kuzeyinde başarıyla uyguladığı bu savunma stratejisinin Türk tarihi açısından doğurduğu en önemli diplomatik ve siyasi sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal kaynakların ekonomik faaliyete dönüşmesi sürecinde sermaye, teknoloji ve nitelikli iş gücünün rolü belirleyicidir. Bazı ülkeler zengin kaynaklarını işleyecek sermaye ve teknolojiden yoksun olduğu için yeterince gelişemezken, bazıları ise kaynak bakımından fakir olmasına karşın dışarıdan ithal ettiği hammaddeleri yüksek teknolojiyle işleyerek yüksek bir ekonomik kalkınma düzeyine ulaşmıştır.

Aşağıdaki tabloda, doğal kaynak potansiyelleri ve ekonomik özellikleri farklı olan dört ülkeye ait bazı bilgiler verilmiştir:

Bu tablodaki bilgilere göre, ülkelerin doğal kaynak-ekonomi ilişkileri bağlamında yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

Kültür bölgelerinin tarihsel süreçteki oluşumu, yayılışı ve günümüzdeki sınırlarına ulaşması belirli aşamalar doğrultusunda gerçekleşmiştir.

Buna göre, yukarıda verilen kültürel gelişim ve yayılma aşamaları geçmişten günümüze doğru kronolojik olarak nasıl sıralanmalıdır?

Türkiye'de çıkarılan metalik madenlerin rezerv alanları ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin coğrafi konumları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bazı tesisler hammaddeye yakın kurulurken, bazıları ulaşım veya enerji kaynağına yakınlık ilkesine göre konumlandırılmıştır. Sol sütundaki madenleri, sağ sütunda verilen çıkarım alanları ve işlendikleri tesislerin coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Karbon ve oksijen d��ngüsünde yer alan aşağıdaki jeolojik ve ekolojik süreçleri, bu süreçlerin döngü üzerindeki etkileri ve küreler arası madde geçişleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Son yıllarda gelişmiş ülkelerde sağlıklı beslenme eğilimlerinin artması, Güney Amerika'nın And Dağları bölgesine ��zgü geleneksel bir tarım ürünü olan kinoa (quinoa) bitkisine yönelik küresel talebi hızla artırmıştır. Bu talep artışı, bölgedeki yerel çiftçilerin diğer tarım ürünlerini bırakarak kinoa ekimine yönelmesine ve bu ürünün okyanus aşırı pazarlara ulaştırılması için bölgedeki limanların kapasitelerinin artırılarak lojistik altyapının modernize edilmesine yol açmıştır.

Bu durum, üretim, dağıtım ve tüketim süreçlerinin etkileşimi açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisini doğrular?

Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen; Safeviler üzerine yapılan Çaldıran Seferi, Dulkadiroğulları Beyliği üzerine yapılan Turnadağ Seferi ve Memlükler üzerine yapılan Mısır Seferi gibi askeri ve siyasi faaliyetler sonucunda Osmanlı Devleti önemli kazanımlar elde etmiştir.

Bu seferlerin sonuçları dikkate alındığında;

I. Anadolu Türk siyasi birliğinin kesin olarak sağlanması,
II. Devlet yönetiminin ilk kez teokratik bir niteliğe kavuşması,
III. İslam dünyasında siyasi ve dini liderliğin tek bir hanedanda birleşmesi,
IV. Baharat Yolu'nun kontrolünün ele geçirilmesiyle Coğrafi Keşifler'in olumsuz etkilerinin tamamen ortadan kaldırılması

durumlarından hangilerinin ger��ekleştiği savunulabilir?

XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan askeri, mali ve sosyal çözülmeleri yansıtan aşağıdaki kavramları, bu kavramlar��n gelişim süreçleri veya sonuçlarını ifade eden açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Jeopolitik konumun analizinde kullanılan unsurlar; zamanla değişmeyen (statik) unsurlar ve zamanla değişebilen (dinamik) unsurlar olmak üzere iki gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin jeopolitik konumunu belirleyen değişmeyen (statik) unsurlar arasında yer alır?

İki Savaş Arası Dönem'de (1919-1939) Avrupa'da yükselen totaliter rejimler ve bu dönemde yaşanan siyasi, ekonomik gelişmeler dünya dengelerini sarsmıştır. Aşağıda sol sütunda verilen kavram ve uygulamaları, sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen inkılaplar ve tarihsel gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilgili olduğu temel Atatürk ilkelerinin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen tarihi gelişmeleri doğrudan ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Jeopolitik konum, ülkelerin coğrafi özellikleri ile dış politikaları arasındaki ilişkiyi inceler. Bu konumu belirleyen unsurlar fiziki coğrafya özelliklerine dayanan değişmeyen unsurlar ile beşerî ve ekonomik coğrafya özelliklerine dayanan değişen unsurlar olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Aşağıdaki tabloda Türkiye’nin jeopolitik konumunu etkileyen bazı özellikler ve bu özelliklerin ait olduğu jeopolitik unsurlar eşleştirilmiştir:

Buna göre, tablodaki numaralandırılmış eşleştirmelerden hangisinde hata yapılmıştır?

Osmanlı Devleti'nde I. ve II. Meşrutiyet dönemlerinde yaşanan demokratikleşme süreçleri, anayasal gelişmeler ve iç siyasi olaylar göz önüne alındığında, aşağıda verilen tarihi gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte hazinenin acil nakit ihtiyacını karşılamak üzere iltizam sistemi yaygınlaştırılmış, ilerleyen süreçte ise mukataa topraklarının muaccele bedeli karşılığında ömür boyu kiralanmasını öngören malikâne sistemine geçilmiştir.

Bu askeri ve mali dönüşümlerin Osmanlı idari, askeri ve sosyo-ekonomik yapısında ortaya çıkardığı sonuçlar arasında;

I. Taşrada nüfuz sahibi yerel güçlerin (ayanlar) ön plana çıkması,
II. Tımarlı sipahilerin sayısının azalmasıyla birlikte sekban ve sarıca gibi ücretli askerlerin önem kazanması,
III. Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyet��ilik akımının etkisiyle Balkanlar'da bağımsızlık isyanlarının başlaması

gelişmelerinden hangileri gösterilebilir?