Tüm alıştırma soruları

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projeleri ve bu projelerin öncelikli amaçları eşleştirilmek istenmektedir. Aşağıdaki bölgesel kalkınma projelerini karşılarında verilen en temel amaçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

1930'lu yıllarda İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi ve Doğu Akdeniz ile Orta Doğu'ya yönelik yayılmacı politikalar izlemesi, bölgedeki sınır güvenliğini tehlikeye düşürmüştür. Bu durum karşısında Türkiye, doğu ve güney sınırlarını güvence altına almak amacıyla bölge ülkeleriyle diplomatik ilişkilerini yoğunlaştırmıştır.

Bu gelişmeler doğrultusunda, Atatürk Dönemi'nde Türkiye'nin öncülüğünde İran, Irak ve Afganistan'ın katılımıyla imzalanan bölgesel güvenlik ve saldırmazlık paktı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin jeopolitik konumu ve bu konumun bölgesel ve küresel etkileriyle ilgili olarak;

I. Hazar Havzası ve Orta Doğu enerji kaynaklarının Avrupa ülkelerine ulaştırılmasını sağlayan uluslararası boru hattı projelerinde (TANAP, BTC vb.) kilit aktör konumuna gelmesi, jeopolitiğin beşerî ve ekonomik (değişen) unsurlarının küresel etkilere sahip olduğunu gösterir.

II. İstanbul ve Çanakkale boğazlarının kontrolünü elinde bulundurarak Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin açık denizlere çıkışını denetlemesi, jeopolitiğin fiziki coğrafya özelliklerine dayalı değişmeyen unsurlarının bölgesel ve küresel siyasetteki stratejik önemini sürdürdüğünü kanıtlar.

III. Kuzey-Güney ve Doğu-Batı yönlü transit taşımacılıkta kullanılan kara yolu ağlarının engebeli yer şekillerine bağlı olarak yüksek yapım ve işletim maliyetine sahip olması, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki rekabet gücünü doğrudan artıran beşerî bir jeopolitik unsurdur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yeryüzünde meydana gelen doğal afetlerin türleri, şiddetleri ve dağılışları coğrafi ��zelliklere bağlı olarak büyük değişiklik gösterir. Afetlerin olumsuz etkilerini en aza indirebilmek için her bölgenin kendi doğal koşullarına uygun korunma yöntemleri geliştirmesi gerekmektedir.

Aşağıdaki dünya haritasında beş farklı bölge işaretlenerek gösterilmiştir.

[Harita üzerinde işaretlenen bölgeler şunlardır:
- Bölge I: Kuzey Amerika'nın batı kıyıları
- Bölge II: Kuzey Afrika (Sahra Çölü)
- Bölge III: Güneydoğu Asya (Musonlar bölgesi)
- Bölge IV: Orta Asya'nın iç kesimleri
- Bölge V: Güney Amerika'nın batı kıyıları]

Bu bölgelerde yaygın görülen afet türleri ve alınması gereken korunma önlemleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi coğrafi gerçeklerle bağdaşmaz?

Atmosferde bulunan su buharı ($H_2O$), karbondioksit ($CO_2$), metan ($CH_4$) ve azot oksit ($N_2O$) gibi gazlar Güneş'ten gelen enerjiyi tutarak yeryüzünün sıcaklık dengesini korur. Bu duruma doğal sera etkisi denir. Ancak beşerî faaliyetler sonucu atmosferdeki sera gazı miktarının aşırı artması, sera etkisinin kuvvetlenmesine ve küresel iklim değişimine yol açar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yeryüzünde sera etkisinin kuvvetlenerek küresel iklim değişiminin yaşanmasına yol açan doğrudan faktörlerden biridir?

Jeopolitik konum analizlerinde fiziki coğrafya özellikleri (statik unsurlar), ülkelerin dış politikalarında uzun vadeli ve kolay kolay değişmeyen yönleri belirler. Beşerî, ekonomik ve siyasi özellikler (dinamik unsurlar) ise bu coğrafi potansiyelin zaman içindeki koşullara ve politikalara göre nasıl yönetildiğini gösterir. Türkiye’nin jeopolitik gücünün artmasında bu iki unsur grubunun birbiriyle uyumlu etkileşimi büyük öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi statik bir unsurun dinamik bir siyasi/hukuki unsurla desteklenerek Türkiye’nin jeopolitik gücünü ve egemenliğini pekiştirmesine doğrudan örnek gösterilebilir?

Ülkelerin jeopolitik konumlarının belirlenmesinde etkili olan faktörler zamana karşı dirençlerine göre statik (değişmeyen) ve dinamik (değişen) unsurlar olarak sınıflandırılır. Statik unsurlar doğa tarafından belirlenen fiziki coğrafya özellikleri iken; dinamik unsurlar beşerî, ekonomik ve siyasi süreçlerle şekillenen ve zaman içinde değişime uğrayabilen özelliklerdir.

Buna göre, Türkiye’nin jeopolitik konumunu oluşturan aşağıdaki özelliklerden hangisi jeopolitiğin dinamik (değişen) unsurları kapsamında değerlendirilir?

I. Dünya Savaşı'nın son sürecinde ve hemen sonrasında yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayın��z.

Türkiye'nin Cumhuriyet'in kuruluşundan günümüze kadar uyguladığı ekonomi politikaları ve bu politikaların mekânsal/sektörel sonuçlarıyla ilişkili aşağıdaki gelişmeleri, kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Bir maden şirketi, Türkiye'de bakır çıkarımı yapılan iki farklı bölgeden alınan numuneleri analiz etmiştir. Yapılan analiz raporunda şu bilgilere yer verilmiştir:

* I. bölgedeki yatakta yer altında bulunan toplam bakır cevheri miktarı oldukça fazladır ancak bu cevher içindeki saf metal oranı düşüktür.
* II. bölgedeki yatakta yer altında bulunan toplam bakır cevheri miktarı azdır ancak bu cevher içindeki saf metal oranı oldukça yüksektir.

Buna göre, analiz edilen maden yataklarının özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gideğeni (göl ayağı) bulunmayan kapalı havza göllerinin suları kimyasal açıdan tuzlu, sodalı veya acı özellik gösterdiğinden, bu göllerdeki biyoçeşitlilik ve canlı türü çeşitliliği gideğeni olan tatlı su göllerine kıyasla daha zengindir.

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında barışın korunması ve ülke güvenliğinin sağlanması amacıyla atılan aşağıdaki adımları, gerçekleştikleri tarihleri esas alarak kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Şehirler, sahip oldukları baskın ekonomik, sosyal veya siyasi faaliyetlere göre çeşitli fonksiyonel özelliklere ayrılırlar. Bir şehrin gelişmesinde birden fazla fonksiyon etkili olabilse de genellikle bir fonksiyon ön plana çıkar.

Aşağıda verilen şehirler ile bu şehirlerin gelişiminde belirleyici olan baskın fonksiyonel özellikleri eşleştiriniz.

Türk kültürü, tarihsel süreçte göçler ve fetihler aracılığıyla çok geniş bir coğrafyaya yayılmış, yayıldığı bölgelerde kalıcı maddi kültür ögeleri ve mimari eserler bırakmıştır. Aşağıda sol sütunda bu kültürün yayılış alanlarına ait bazı özellikler ve mimari eserler, sağ sütunda ise bu özelliklerin ait olduğu coğrafi bölgeler verilmiştir. Sol sütundaki açıklamaları sağ sütundaki doğru coğrafi bölgelerle eşleştiriniz.

Sucul biyomların genel özellikleri ve biyoçeşitliliğin dağılışı ile ilgili;

I. Sıcak ve sığ tropikal denizlerde yer alan mercan resifleri, bünyelerinde barındırdıkları tür çeşitliliği bakımından denizel biyomların en zengin alanlarıdır.
II. Akarsu biyomlarında biyoçeşitlilik akarsu yatağı boyunca aynı kalmayıp, suyun akış hızının en yüksek olduğu kaynak (yukar�� çığır) kesimlerinde plankton ve besin tuzu bolluğuna bağlı olarak en yüksek seviyeye ulaşır.
III. Işık geçirgenliğinin olmadığı derin göl tabanlarında (bentik bölge), fotosentez faaliyetlerinin kesintisiz devam etmesi sayesinde birincil üretim üst katmanlardan daha fazladır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Lozan Barış Konferansı'nda alınan kararlara rağmen, Fransa başta olmak üzere bazı Avrupalı devletler Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yabancı okulların statüsünü ve Türkçe dersi gibi eğitim müfredatı düzenlemelerini uluslararası diplomasi konusu haline getirmek istemişlerdir. Türkiye ise bu okulların kendi ulusal kanunlarına tabi olduğunu ve bu durumun bir iç mesele teşkil ettiğini savunarak yabancı devletlerle herhangi bir müzakereye girişmeyi kesin bir dille reddetmiştir.

Buna göre Türkiye'nin yabancı okullar sorunundaki bu kararlı tutumu;

I. ulusal bağımsızlık ve egemenlik haklarının korunması,
II. uluslararası ittifaklara ve paktlara öncelik verilmesi,
III. iç işlerine yönelik dış müdahalelerin engellenmesi

hedeflerinden hangilerini doğrudan desteklemektedir?

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılma süreci ve yeni Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazanmaları aşamasında yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Aşağıdaki haritada bir alan koyu renkle gösterilmiştir.

[Görsel: Dünya Haritası]

Haritada koyu renkle gösterilen bu alanda, kereste üretimi ve tarım arazisi açma gibi amaçlarla orman kaynaklarının aşırı ve bilinçsizce tüketilmesi öncelikle aşağıdaki çevresel sorunlardan hangisine yol açar?

8 Aralık 1991'de Rusya, Ukrayna ve Belarus cumhuriyetleri Beloveja Ormanı'nda bir araya gelerek Sovyetler Birliği'nin sona erdirildiğini ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) kurulduğunu ilan etmiştir. Ancak bu kurucu deklarasyonun Kafkasya ve Orta Asya'daki diğer Sovyet cumhuriyetlerini kapsamaması bölgede tepki uyandırmıştır. Bu dışlanmışlığı önlemek ve egemenlik haklarını uluslararası hukuk zemininde tescil ettirmek isteyen yeni Türk cumhuriyetlerinin de kat��lımıyla, 21 Aralık 1991'de BDT'nin kapsamını genişleten ve SSCB'nin resmen dağıldığını dünyaya duyuran tarihi belge aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi'nde Doğu ve Güney cephelerinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?