Tüm alıştırma soruları

Soru 801Soru →

Aşağıdaki sol sütunda numaralanmış şiir parçalar��nı, sağ sütunda verilen ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I numaralı şiir parçası '11'li hece ölçüsü, yarım kafiye, redif' ile; II numaralı şiir parçası 'Aruz ölçüsü, zengin kafiye' ile; III numaralı şiir parçası '7'li hece ölçüsü, cinaslı kafiye' ile; IV numaralı şiir parçası '8'li hece ölç��sü, tam kafiye, redif' ile eşleşmektedir.

Sol sütundaki şiir parçaları, ahenk özellikleri incelendiğinde sırasıyla hece ölçüsü, aruz ölçüsü, kafiye çeşitleri ve redif durumlarına göre doğru bir şekilde sağ sütundaki ahenk özellikleriyle eşleşmektedir. I numaralı parça 11'li hece ölçüsü ve yarım kafiye/redif barındırır; II numaralı parça aruz ölçüsü ve zengin kafiye taşır; III numaralı parça 7'li hece ölçüsü ve cinaslı kafiye içerir; IV numaralı parça ise 8'li hece ölçüsü ve tam kafiye/redif ahengine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1

I numaralı şiir parçasının ahenk unsurlarını belirleme

Hece sayısı 11'dir. 'ez-il-ir', 'diz-il-ir', 'yaz-ıl-ır' kelimelerinde aynı görevdeki '-ilir / -ılır' ekleri redif, köklerdeki 'z' sesleri yarım kafiyedir.

Şiir parçasının ölçü, kafiye ve redif özelliklerini tespit ederek doğru kategoriyle eşleştirmek.

2

II numaralı şiir parçasının ahenk unsurlarını belirleme

Beyit aruz ölçüsüyle yazılmıştır. 'perî' ve 'berî' kelimeleri arasındaki 'erî' sesleri zengin kafiyedir.

Divan şiirine özgü aruz kalıbını ve kök seslerindeki zengin kafiyeyi saptamak.

3

III numaralı şiir parçasının ahenk unsurlarını belirleme

Mânideki hece sayısı 7'dir. 'asmaya' (isim) ve 'asmaya' (fiil) kelimeleri sesçe aynı, anlamca farklı olup cinaslı kafiyedir.

Eş sesli kelimelerin oluşturduğu cinaslı kafiyeyi ve mâni tipi hece ölçüsünü bulmak.

4

IV numaralı şiir parçasının ahenk unsurlarını belirleme

Hece sayısı 8'dir. 'yaz-lar', 'saz-lar', 'naz-lar' kelimelerindeki çoğul eki '-lar' redif, köklerdeki 'az' sesleri tam kafiyedir.

Eklerin dil bilgisel görevlerini ayırt ederek tam kafiyeyi ve hece ölçüsünü belirlemek.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 802Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen belirgin edebî özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şairlerin edebî özellikleri ve eserleriyle doğru eşleşmesi şu şekildedir: Nâilî, 17. yüzyılda Sebk-i Hindi akımının edebiyatımızdaki ilk temsilcisi kabul edilen, gazellerinde musikiye ve soyut imgelere yoğun yer veren şairdir. Koca Râgıp Paşa, 18. yüzyılda hikemî şiir tarzını sürdürerek felsefi ve ahlaki içerikli gazeller yazan, devlet adamlığı kimliğiyle de tanınan sanatkârdır. Enderunlu Fâzıl, mahallileşme akımının etkisiyle dönemin toplumsal hayatını, eğlencelerini ve insan tiplerini Zenannâme ve Hûbannâme adlı eserlerinde gerçekçi bir üslupla anlatan şairdir. Neşâtî ise Sebk-i Hindi akımının etkisinde yazan, Mevlevi kimliğini şiirlerine yansıtan ve edebiyatımızda 'gitsin' redifli gazeliyle ün kazanan 17. yüzyıl şairidir.

Nâilî'nin Sebk-i Hindi'nin öncüsü olması, Koca Râgıp Paşa'nın 18. yüzyıl hikemî tarz temsilcisi olması, Enderunlu Fâzıl'ın mahallileşme doğrultusunda Zenannâme ve Hûbannâme yazması ve Neşâtî'nin 'gitsin' redifli gazeliyle tanınması üzerinden doğru eşleştirmeler yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Nâilî'nin edebî kimliğini ve akımını tespit etmek.

Nâilî'nin, Sebk-i Hindi akımının edebiyatımızdaki ilk temsilcisi olması ve gazellerinde soyut imgeler ile musikiye önem vermesi bilgisiyle eşleşme sağlanır.

Nâilî, 17. yüzyıl Divan şiirinde Sebk-i Hindi tarzının öncü ismi olup şiirde anlam derinliğini ve ses ahengini savunmuştur.

2

Koca Râgıp Paşa'nın edebî tarzını ve yüzyılını belirlemek.

Koca Râgıp Paşa'nın, 18. yüzyılda Nâbî'nin öncülüğünü yaptığı hikemî (didaktik/felsefi) şiir tarzını sürdüren ve devlet adamı kimliği olan şair olduğu belirlenir.

18. yüzyıl şairi olan Koca Râgıp Paşa, hikemî şiirin Nâbî'den sonraki en önemli temsilcisidir.

3

Enderunlu Fâzıl'ın mahallileşme akımındaki yerini ve eserlerini incelemek.

Enderunlu Fâzıl'ın, mahallileşme akımı çerçevesinde Zenannâme ve Hûbannâme gibi mesnevilerinde yerel hayatı ve insanları tasvir ettiği belirlenir.

Enderunlu Fâzıl, mahallileşme eğiliminin en somut ve yerel örneklerini mesnevilerinde yansıtan bir 18. yüzyıl şairidir.

4

Neşâtî'nin edebî özelliklerini ve tanınmış şiirlerini analiz etmek.

Neşâtî'nin, Sebk-i Hindi akımından etkilenen, Mevlevi kültürünü yansıtan ve 'gitsin' redifli gazeliyle tanınan şair olduğu tespit edilerek eşleştirme tamamlanır.

17. yüzyıl Mevlevi şairi Neşâtî, Sebk-i Hindi tarzını benimsemiş ve özellikle ünlü 'gitsin' redifli gazeliyle edebiyat tarihine geçmiştir.

Anahtar Kavram

17. ve 18. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri, Edebî Akımlar ve Eserleri

Soru 803Soru →

Aşağıda verilen halk edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmış bir koşma (güzelleme) ile, ikinci dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmış bir varsağı ile, üçüncü dörtlük ise 11'li hece ölçüsüyle yazılmış bir koşma (koçaklama) ile eşle��melidir.

Dörtlüklerin hece sayıları ve işledikleri temalar incelendiğinde doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Aşk ve güzellik konusunu 11'li hece ölçüsüyle işleyen ilk dörtlük güzelleme türündeki bir koşmadır. 'Bre' ünlemiyle yiğitçe bir üslup takınan ve 8'li hece ölçüsüyle yazılan ikinci dörtlük varsağıdır. Yiğitlik ve savaşı 11'li hece ölçüsüyle işleyen üçüncü dörtlük ise koçaklama türündeki bir koşmadır.

Adım Adım Çözüm

1

Dörtlüklerin hece ölçülerini belirlemek için her dizedeki ünlü harfleri sayınız.

Birinci ve üçüncü dörtlüklerin 11'li, ikinci dörtlüğün ise 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı belirlenir.

Hece ölçüsü, Âşık edebiyatında nazım biçimlerini (koşma ve semai/varsağı) ayırt etmede en temel yapısal unsurdur.

2

Dörtlüklerin dil, üslup ve tema özelliklerini inceleyiniz.

Birinci dörtlükte aşk ve güzellik teması (güzelleme), ikinci dörtlükte 'Bre' ünlemiyle başlayan yiğitçe bir eda (varsağı), üçüncü dörtlükte ise savaş ve kahramanlık teması (koçaklama) tespit edilir.

Konularına ve üsluplarına göre yapılan bu sınıflandırma, şiirlerin nazım türlerini belirlemeyi sağlar.

3

Elde edilen hece ölçüsü ve tema verilerini birleştirerek doğru eşleştirmeleri yapınız.

Karacaoğlan'ın güzelleme karakterli koşması birinci seçenekle, 'Bre' ünlemli varsağı ikinci seçenekle, Köroğlu'nun koçaklama karakterli koşması ise üçüncü seçenekle eşleşir.

Hem yapısal (ölçü) hem de içeriksel (tema, üslup) analiz tamamlanarak doğru eşleştirme elde edilir.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Soru 804Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçıları ile sağ sütundaki edebi şahsiyetleri ve eserlerine dair belirleyici özellikleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şeyyad Hamza, Anadolu sahasında yazılmış ilk Yusuf ile Zeliha kıssasını hece ve aruzla yazan sanatçı açıklamasıyla; Gülşehrî, tasavvufi ve alegorik eserlerinde Türkçeye önem verip Felekname'yi yazan sanatçı açıklamasıyla; Ahmedî, tıp ve astronomiyle ilgilenen İskendername müellifi açıklamasıyla; Kadı Burhaneddin ise gazel ve tuyuğlarında coşkulu bir üslup kullanan hükümdar-şair açıklamasıyla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Şeyyad Hamza, heceyi de kullanan ve ilk Yusuf ile Zeliha mesnevisini yazan 13. yüzyıl şairi olarak tanımlanır. Gülşehrî, Türkçe yazmaya önem veren ve Felekname ile bilinen 14. yüzyıl sanatçısıdır. Ahmedî, bilimle de uğraşan İskendername yazarıdır. Kadı Burhaneddin ise tuyuğları ve coşkulu gazelleriyle öne çıkan hükümdar-şairdir.

Adım Adım Çözüm

1

Şeyyad Hamza'n��n edebi kimliğini incelemek.

Şeyyad Hamza'nın 13. yüzyılda yaşadığı, hem heceyi hem aruzu kullandığı ve Türk edebiyatındaki ilk Yusuf ile Zeliha mesnevisini yazdığı bilgisine ulaşılır.

Şairi doğru tanım ve eserle eşleştirebilmek için.

2

Gülşehrî'nin eserlerini ve özelliklerini değerlendirmek.

Felekname ve Mantıku't-Tayr (Türkçeye serbest ve eklemeli tercüme) eserleriyle tanınan şairin Gülşehrî olduğu belirlenir.

Edebi şahsiyeti üzerinden eşleşmeyi netleştirmek için.

3

Ahmedî'nin sanatı ve ilmi kimliğini analiz etmek.

İskendername mesnevisinin yazarı olan, divan sahibi ve aynı zamanda tıp, astronomi gibi bilimlerle ilgilenen şairin Ahmedî olduğu saptanır.

Ahmedî'ye ait belirgin özellikleri bulmak için.

4

Kadı Burhaneddin'in hayatı ve üslubunu kontrol etmek.

Sivas'ta hükümdarlık yapan, tuyuğ nazım şeklini sıklıkla kullanan ve gazellerinde coşkulu, mahalli dille yazan şairin Kadı Burhaneddin olduğu sonucuna varılır.

Kalan son şairin özellikleriyle doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

13. ve 14. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri, Eserleri ve Edebi Şahsiyetleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 805Soru →

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri, sağ sütunda ise bu şairlerin Türk edebiyatında önemli yere sahip eserleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki şairler ile sağ sütundaki eserlerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şeyhî ile Harnâme, Fuzûlî ile Leylâ vü Mecnûn, Bâkî ile Kanuni Mersiyesi eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Şeyhî ile Harnâme, Fuzûlî ile Leylâ vü Mecnûn, Bâkî ile Kanuni Mersiyesi eşleşmelidir. Şeyhî 15. yüzyılda Harnâme'yi yazmıştır; Fuzûlî 16. yüzyılda Leylâ vü Mecnûn'u yazmıştır; Bâkî ise 16. yüzyılda Kanuni Mersiyesi'ni yazmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütunda verilen ilk şair olan Şeyhî'nin bilinen en önemli eserini seçenekler arasından tespit etmek.

Şeyhî, Türk edebiyatındaki ilk fabl örneği kabul edilen hiciv türündeki Harnâme'nin yazarıdır. Dolayısıyla Şeyhî ile Harnâme eşleşir.

Şairlerin en belirgin eserleriyle eşleştirilmesi sorunun doğru çözümü için ilk adımdır.

2

İkinci şair olan Fuzûlî'nin ünlü mesnevisini belirlemek.

16. yüzyılın lirik şairi Fuzûlî, Leylâ vü Mecnûn mesnevisinin yazarıdır. Dolayısıyla Fuzûlî ile Leylâ vü Mecnûn eşleşir.

Fuzûlî'nin edebiyat tarihindeki en bilinen eserini eşleştirerek kalan seçenekleri daraltmak.

3

Üçüncü şair olan Bâkî'nin meşhur eserini bulmak.

Kanuni Sultan Süleyman'ın ölümü üzerine duyduğu üzüntüyü dile getiren Bâkî, Kanuni Mersiyesi'ni yazmıştır. Dolayısıyla Bâkî ile Kanuni Mersiyesi eşleşir.

Son şair-eser eşleşmesini de tamamlayarak doğru eşleştirme kombinasyonuna ulaşmak.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Eserleri

Soru 806Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Servet-i Fünun dönemi şiir ve edebiyat unsurları ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şermin, Tevfik Fikret'in hece ölçüsüyle yazdığı çocuk şiirleri açıklamasıyla; Elhan-ı Şita, Cenap Şahabettin'in kar yağışını anlatan şiiri açıklamasıyla; Sis, Tevfik Fikret'in İstanbul'u eleştiren şiiri açıklamasıyla; Sâat-i Semen-fâm ise Cenap Şahabettin'in alışılmamış bağdaştırması açıklamasıyla eşleşir.

Servet-i Fünun şiirinin iki önemli ismi olan Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in eserleri ve şiir anlayışları doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. 'Şermin' Tevfik Fikret'in çocuk şiirlerini içerirken, 'Sis' onun toplumsal eleştirisini yansıtır. 'Elhan-ı Şita' Cenap Şahabettin'in kış tasvirini içeren sembolist şiiridir, 'Sâat-i Semen-fâm' ise onun edebiyata kazandırdığı yeni bağdaştırmalardandır.

Adım Adım Çözüm

1

Tevfik Fikret'in eserlerini ve şiir anlayışını belirlemek.

Tevfik Fikret'in çocuklar için yazdığı 'Şermin' ile toplumsal içerikli 'Sis' şiiri doğru açıklamalarıyla eşleştirilir.

Şairin hem bireysel hem de toplumsal dönemine ait eser özelliklerini ayırt etmek gerekir.

2

Cenap Şahabettin'in eserlerini ve şiir diline getirdiği yenilikleri belirlemek.

Cenap Şahabettin'in 'Elhan-ı Şita' şiiri ile 'Sâat-i Semen-fâm' tamlaması doğru açıklamalarıyla eşleştirilir.

Şairin sembolist şiir anlayışını ve dil özelliklerini tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Servet-i Fünun Şiiri ve Temsilcileri

Soru 807Soru →

Aşağıda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler ve bu beyitlerin yapısal/içeriksel özellikleri verilmiştir. Bu beyitleri ait oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci beyit gazel, ikinci beyit mesnevi, üçüncü beyit kaside ve dördüncü beyit kıta nazım şekliyle eşleşmektedir.

Verilen beyitlerin kafiye örgüleri, işledikleri temalar ve anlatım tarzları analiz edildiğinde; aşk acısını aa düzeninde işleyen ilk beyit gazele, bir hayvanın hikayesini aa düzeninde anlatan ikinci beyit mesneviye, bahar tasviriyle övgüye zemin hazırlayan aa düzenindeki üçüncü beyit kasideye ve vaizleri yeren xa düzenindeki dördüncü beyit kıtaya aittir.

Adım Adım Çözüm

1

Beyitlerin kafiye düzenlerini (aa veya xa) incelemek.

Birinci, ikinci ve üçüncü beyitlerin kendi içinde kafiyeli (aa) olduğu, dördüncü beytin ise ilk dizesinin serbest, ikinci dizesinin kafiyeli (xa) olduğu tespit edilir.

Nazım şekillerinin belirlenmesinde kafiye örgüsü en belirgin yapısal ipucudur.

2

Beyitlerin içerik ve anlatım özelliklerini analiz etmek.

Birinci beytin aşk acısını (lirik), ikinci beytin bir olay/hikâye anlatımını (didaktik/alegorik), üçüncü beytin tabiat tasvirini (nesib), dördüncü beytin ise toplumsal eleştiriyi (hiciv) yansıttığı görülür.

Kafiye örgüsü aynı olan nazım şekillerini (gazel, kaside, mesnevi) birbirinden ayırmak için içerik ve işlev özelliklerine bakılması gerekir.

3

Yapısal ve içeriksel özellikleri nazım şekilleriyle eşleştirmek.

Lirik beyit gazelle, hikâyeci beyit mesneviyle, övgü odaklı beyit kasideyle ve xa kafiyeli mahlassız hiciv beyti kıta ile doğru şekilde eşleştirilir.

Elde edilen tüm biçim ve içerik verileri divan şiiri nazım şekillerinin tanımlarıyla örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal (kafiye düzeni, mahlas) ve içeriksel (konu, işlev) özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 808Soru →

Aşağıda verilen dinî-tasavvufî Türk edebiyatı temsilcilerini, karşılarındaki en belirgin özellik veya eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hacı Bektaş Veli - Makalat adlı eserin sahibi olan XIII. yüzyıl mutasavvıfı; Erzurumlu İbrahim Hakkı - Marifetname adlı ansiklopedik eserin sahibi olan XVIII. yüzyıl şairi; Pir Sultan Abdal - Divan edebiyatından etkilenmeyip tüm şiirlerini heceyle yazan XVI. yüzyıl halk ozanı.

Doğru eşleştirmede; Hacı Bektaş Veli, tasavvufi görüşlerini nesir türündeki Makalat adlı eserde toplayan XIII. yüzyıl mutasavvıfı tanımıyla; Erzurumlu İbrahim Hakkı, içinde Tefvizname'nin de bulunduğu ansiklopedik eseri Marifetname ile; Pir Sultan Abdal ise XVI. yüzyılda yaşamış, divan etkisinden uzak kalarak tüm şiirlerini heceyle yazmış coşkulu nefeslerin şairi tanımıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hacı Bektaş Veli isminin karşılığını aramak.

Hacı Bektaş Veli, XIII. yüzyılda yaşamış olup en önemli eseri olan Makalat ile eşleşir.

Makalat, Hacı Bektaş Veli'nin tasavvufi düşüncelerini içeren en temel nesir eseridir.

2

Erzurumlu İbrahim Hakkı isminin karşılığını aramak.

Erzurumlu İbrahim Hakkı, XVIII. yüzyılda yaşamış olup Marifetname adlı eseriyle eşleşir.

Marifetname, yazarın dini ve tasavvufi konuların yanı sıra fen bilimlerini de ele aldığı ansiklopedik nitelikteki en tanınmış eseridir.

3

Pir Sultan Abdal isminin karşılığını aramak.

Pir Sultan Abdal, XVI. yüzyılda yaşamış olup şiirlerini sadece heceyle yazan ve coşkulu nefesler söyleyen halk ozanı tanımıyla eşleşir.

Pir Sultan Abdal dinî-tasavvufî edebiyatta aruz ölçüsüne ve divan tarzına hiç yer vermemesiyle ayırt edilir.

Anahtar Kavram

Tekke Edebiyatı Temsilcileri ve Eserleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 809Soru →

Dede Korkut Hikâyeleri'nin destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçiş dönemi özelliklerini yansıtan bazı yapısal ve tematik nitelikleri sol sütunda, bu niteliklerin metindeki somut yansımaları ise sağ sütunda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki edebi özellikleri sağ sütundaki uygun örnek ve açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapılan eşleştirmede: İslami unsurlar ile eski Türk inançlarının sentezi, kahramanların namaz kılarken aynı zamanda doğa unsurlarını kutsal saymasıyla; nazım-nesir karışımı, olayların düzyazı, konuşmaların manzum olmasıyla; destandan halk hikayesine geçiş, mitolojik unsurlar ile gerçekçi aile ilişkilerinin bir arada bulunmasıyla; yalın Oğuz Türkçesi ise Arapça-Farsça etkisinden uzak Türkçe sözcüklerin kullanımıyla eşleşmektedir.

Kavramlar ve onların metinsel karşılıkları doğru bir mantık silsilesiyle eşleştirilmiştir. İnanç sentezi doğa kültü ve namazla, biçimsel yapı şiir ve düzyazıyla, türsel dönüşüm olağanüstü ile gerçeğin birleşimiyle, dil özellikleri ise öz Türkçe kelimelerin kullanımıyla açıklığa kavuşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki birinci madde olan inanç sentezini inceleyin.

Bu özellik, kahramanların namaz kılıp dua etmeleriyle (İslamiyet) su, dağ ve ağacı kutsal kabul etmelerinin (İslamiyet öncesi) bir arada verildiği açıklamayla eşleşir.

Geçiş dönemi eserlerinde iki farklı inanç dünyasının izleri sentezlenerek bir arada yaşatılmıştır.

2

Sol sütundaki ikinci madde olan nazım ve nesir birlikteliğini inceleyin.

Bu biçimsel özellik, olayların düzyazı (nesir), konuşmaların ise kopuz eşliğinde şiirsel (nazım) verilmesiyle eşleşir.

Dede Korkut anlatıları, biçim bakımından şiir-düzyazı karışık yapısıyla halk hikâyelerinin öncüsüdür.

3

Sol sütundaki üçüncü madde olan türler arası geçiş özelliğini inceleyin.

Bu nitelik, Tepegöz gibi mitolojik ögelerin (destan özelliği) yanı sıra günlük aile ilişkileri ve evlilik gibi gerçekçi konuların (halk hikâyesi özelliği) birlikte işlenmesiyle eşleşir.

Eser, destan türünün olağanüstülüğü ile halk hikâyesinin toplumsal gerçekçiliğini birbirine bağlayan köprü görevi görür.

4

Sol sütundaki dördüncü madde olan dil özelliğini inceleyin.

Bu dilsel özellik, Arapça ve Farsça kelimelerin azlığı ile alkış, kargış, esenleşmek gibi eski Türkçe sözcüklerin sıklığıyla eşleşir.

Dede Korkut Hikâyeleri, 15. yüzyılda yazıya geçirilmiş olsa da arkaik Oğuz Türkçesinin en saf örneklerini barındırır.

Anahtar Kavram

Dede Korkut Hikâyelerinin Geçiş Dönemi Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 810Soru →

Tanzimat II. Dönem edebiyatının yönünü tayin eden sanatçılar ile edebiyat dünyasına kazandırdıkları yenilikler ve sanatsal yönelimler göz önünde bulundurulduğunda, aşağıda sol sütunda verilen sanatçıları sağ sütunda verilen uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem - Edebiyat teorisi üzerine yazdığı ders kitabıyla yeni edebiyatın kuralların�� belirleyen, şiirin sınırlarını 'güzel olan her şey' şeklinde genişleten kuramcı ve şair; Abdülhak Hamit Tarhan - Şiirde batılılaşmanın en radikal adımlarını atarak metafizik ürpertiyi ve ölüm temalarını edebiyata taşıyan, tiyatrolarını sahnelenmek için değil okunmak için yazan sanatçı; Samipaşazade Sezai - Romantik ögeler barındıran ancak realizme geçişin ilk olgun adımı kabul edilen esaret konulu eseri ve modern öykücülüğün ilk örneklerini içeren eseriyle tanınan yazar; Nabizade Nazım - Realist ve natüralist çizgide eserler vererek ilk köy romanı ile ilk psikolojik roman denemesini edebiyatımıza kazandıran yazar.

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının her biri Türk edebiyatına özgün yenilikler kazandırmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem edebi kuramcılığı ve şiirin konusunu genişletmesiyle; Abdülhak Hamit Tarhan metafizik konuları şiire taşıması ve okunmak için yazdığı tiyatrolarıyla; Samipaşazade Sezai Sergüzeşt ve Küçük Şeyler ile realizm ve öykücülük alanında; Nabizade Nazım ise Karabibik ve Zehra ile natüralizm doğrultusunda eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sanatçıların edebiyat teorisi ve şiir anlayışına katkılarını değerlendirme

Recaizade Mahmut Ekrem'in Talim-i Edebiyat ders kitabı ve şiir tanımındaki genişleme vurgulanarak bu isim 'ders kitabıyla kuralları belirleyen kuramcı' ifadesiyle eşleştirilir.

Recaizade Mahmut Ekrem, döneminin en önemli kuramcısıdır.

2

Şiirde metafizik ürperti ve okunmak için yazılan tiyatro özelliklerini analiz etme

Abdülhak Hamit Tarhan'ın Türk şiirine getirdiği metafizik boyut ve sahnelenmeye uygun olmayan tiyatro yazma tarzı tespit edilerek eşleştirme gerçekleştirilir.

Tarhan, Şair-i Azam olarak şiirde yeniliklerin öncüsüdür.

3

Realizme geçiş eserlerini ve modern öykücülüğü inceleme

Samipaşazade Sezai'nin Sergüzeşt (esaret temalı realizme geçiş eseri) ve Küçük Şeyler (batılı anlamda ilk öyküler) eserleri üzerinden eşleştirme tamamlanır.

Sezai, Türk edebiyatında realizmin ilk yetkin uygulayıcılarındandır.

4

Köy ve psikolojik roman alanındaki ilk örnekleri belirleme

Nabizade Nazım'ın Karabibik ve Zehra eserleri dikkate alınarak natüralist ve realist kimliğiyle eşleştirme yapılır.

Nazım, edebiyatımızda ilk köy ve ilk psikolojik roman denemesiyle bu akımların öncüsüdür.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, getirdikleri yenilikler ve ilk niteliğindeki eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 811Soru →

Aşağıda verilen Tanzimat I. Dönem sanatçılarını, edebiyat tarihimizdeki en belirgin özellikleri veya unvanlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şinasi - Şair Evlenmesi yazarı ve ilk özel gazete kurucusu; Namık Kemal - vatan şairi; Ahmet Mithat Efendi - yazı makinesi

Şinasi'nin ilk özel gazete ve Şair Evlenmesi ile; Namık Kemal'in vatan şairi unvanı ve hürriyet şiirleri ile; Ahmet Mithat Efendi'nin ise halkı eğitmek amacıyla yazdığı sayısız eserden dolayı yazı makinesi olarak anılması ile doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Şinasi'nin edebiyat tarihimizdeki ilklerini ve en belirgin özelliklerini hatırlayınız.

Şinasi'nin Şair Evlenmesi adlı ilk Batılı tiyatroyu yazdığı ve ilk özel gazete Tercüman-ı Ahvâl'i çıkardığı bilgisiyle Şinasi, ilgili ifadeyle eşleşir.

Sanatçının edebiyat tarihindeki kurucu rolünü belirlemek için.

2

Namık Kemal'in edebi kişiliğini ve edebiyatımızdaki unvanını tespit ediniz.

Namık Kemal'in "vatan şairi" olduğu ve hürriyet kavramını şiire getirdiği bilgisiyle Namık Kemal, bu ifadeyle eşleşir.

Sanatçının en bilinen lakabını ve edebi yönünü belirlemek için.

3

Ahmet Mithat Efendi'nin yazarlık tarzını ve takma adını değerlendiriniz.

Ahmet Mithat Efendi'nin halk için yazan ve çok yazması sebebiyle "yazı makinesi" olarak anılan sanatçı olduğu belirlenir ve eşleştirme tamamlanır.

Sanatçının yazı hayatındaki üretkenliğini ve halka yönelik tutumunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. Dönem sanatçılarının temel özellikleri, unvanları ve edebiyatımıza kazandırdıkları ilkler.

Soru 812Soru →

Verilen şiir parçalarının şekilsel (nazım biçimi) ve tematik (nazım türü) özelliklerini dikkate alarak, sol sütundaki şiirleri sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve nazım türü kombinasyonlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci şiir parçası 'Semai / Güzelleme', ikinci şiir parçası 'Terkibibent / Mersiye', üçüncü şiir parçası 'Koşma / Koçaklama', dördüncü şiir parçası ise 'Koşma / Şathiye' ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede her bir şiir parçasının hece ölçüsü/aruz ölçüsü gibi şekilsel özellikleri (nazım biçimi) ve teması (nazım türü) birebir uyuşmaktadır. Birinci dörtlük 8 heceli aşk şiiri olduğu için Semai/Güzelleme; ikinci örnek padişah veya önemli kişilerin ölümünü işleyen aruzlu terkibibent olduğu için Terkibibent/Mersiye; üçüncü dörtlük 11 heceli yiğitlik şiiri olduğu için Koşma/Koçaklama; dördüncü dörtlük ise 11 heceli tasavvufi-mizahi şiir olduğu için Koşma/Şathiye eşleşmesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Şiirlerin hece/aruz ölçülerini ve yapı özelliklerini inceleyerek nazım biçimlerini belirleyin.

Birinci dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazıldığından semai; ikinci beyit aruzla yazılmış bir terkibibent parçası; üçüncü ve dördüncü dörtlükler ise 11'li hece ölçüsüyle yazıldıklarından koşmadır.

Nazım biçimleri şiirin dış yapı özelliklerine (ölçü, kafiye düzeni, birim sayısı) göre belirlenir.

2

Şiirlerin konularını analiz ederek nazım türlerini belirleyin.

Birinci dörtlük aşk/güzellik konusuyla güzelleme; ikinci beyit ölüm temasıyla mersiye; üçüncü dörtlük yiğitlik/savaş temasıyla koçaklama; dördüncü dörtlük ise inançları mizahi bir dille ele alan tasavvufi yapısıyla şathiyedir.

Nazım türleri şiirin konusuna ve temasına göre belirlenir.

3

Belirlenen nazım biçimi ve nazım türü özelliklerini birleştirerek doğru eşleştirmeleri tamamlayın.

I numaralı parça Semai/Güzelleme, II numaralı parça Terkibibent/Mersiye, III numaralı parça Koşma/Koçaklama, IV numaralı parça ise Koşma/Şathiye ile eşleşir.

Hem şekil (biçim) hem de tema (tür) kriterlerinin doğru kombinasyonunu doğrulamak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Nazım biçimi (şekil özellikleri) ile nazım türü (içerik/konu özellikleri) arasındaki temel farklar ve bunların Türk halk ve divan edebiyatındaki uygulamaları.

Soru 813Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekillerini, sağ sütundaki en belirgin özellikleri ve temsilcileriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şarkı nazım şekli Nedim ve bestelenme özelliğiyle (left_1 - right_1); Tuyuğ nazım şekli mâni benzerliği, tek aruz kalıbı ve Kadı Burhaneddin ile (left_2 - right_2); Rubai nazım şekli Fars edebiyatı kökeni ve 24 aruz kalıbıyla (left_3 - right_3); Murabba ise dörder dizelik bentlerden oluşan yapısıyla (left_4 - right_4) eşleşir.

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin temel nitelikleri ve temsilcileri doğru şekilde eşleştirilmiştir. Şarkı bestelenme özelliği ve Nedim ile; tuyuğ mâniye benzemesi ve Kadı Burhaneddin ile; rubai Fars edebiyatından geçmesi ve 24 özel aruz kalıbı ile; murabba ise dörder dizelik bentlerden oluşmasıyla tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin köken ve yapısal özelliklerini incelemek.

Şarkı ve tuyuğ nazım şekillerinin Türklerin edebiyata kazandırdığı türler olduğunu, rubai ve murabba şekillerinin ise dış kaynaklı veya bent sayısına göre şekillendiğini belirlemek.

Nazım şekillerini birbirinden ayıran köken ve yapısal farkları ortaya koymak.

2

Şarkı ve Tuyuğ arasındaki farkları belirleyip eşleştirmek.

Şarkı bestelenme ve Nedim özellikleriyle eşleşirken, tuyuğ mâniye benzerliği ve Kadı Burhaneddin ile eşleşir.

Türklerin kazandırdığı iki nazım şeklinin temsilci ve amaç farkını ayırt etmek.

3

Rubai ve Murabba nazım şekillerini kalan tanımlarla eşleştirmek.

Fars edebiyatı kökenli ve 24 aruz kalıbı olan türün rubai olduğu; dörder dizelik çok bentli nazım şeklinin ise murabba olduğu görülür.

Rubai ile murabbayı bent sayısı ve köken özellikleri üzerinden ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 814Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütundaki en bilinen eserleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ahmet Paşa - Kerem Kasidesi, Taşlıcalı Yahya - Şah u Geda, Bağdatlı Ruhî - Terkibibend

Doğru eşleştirmede Ahmet Paşa Kerem Kasidesi ile, Taşlıcalı Yahya Şah u Geda mesnevisi ile, Bağdatlı Ruhî ise ünlü Terkibibend eseriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki şairlerin edebî dönemlerini ve öne çıkan türlerini hatırlama

Ahmet Paşa 15. yüzyıl kaside şairi; Taşlıcalı Yahya 16. yüzyıl mesnevi şairi; Bağdatlı Ruhî ise 16. yüzyıl hiciv ve terkibibend şairidir.

Sanatçıların yaşadıkları dönemler ve baskın edebî türler, doğru eşleştirmeyi kolaylaştırır.

2

Şairleri sağ sütunda yer alan eserlerle eşleştirme

Ahmet Paşa Kerem Kasidesi ile, Taşlıcalı Yahya Şah u Geda ile, Bağdatlı Ruhî ise Terkibibend ile eşleşir.

Her sanatçının edebiyat tarihinde en çok özdeşleştiği eserlerin eşleştirilmesi tamamlanır.

Anahtar Kavram

15. ve 16. Yüzyıl Divan Şairleri ve Eserleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 815Soru →

Aşağıdaki sol sütunda çeşitli öğretici metinlerden alınmış özgün parçalar, sağ sütunda ise öğretici metin türleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki metin alıntıları sağ sütundaki hangi öğretici metin türleriyle eşleşmelidir?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci metin makale, ikinci metin deneme, üçüncü metin söyleşi (sohbet) ve dördüncü metin fıkra (köşe yazısı) ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; bilimsel temellere dayanan nesnel anlatımlı metin makaleyle; yazarın iç dünyasına yöneldiği samimi metin denemeyle; okuyucuyla diyalog kuran metin söyleşiyle; güncel bir olayı ele alan gazete yazısı ise fıkrayla eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Metinlerin anlatıcı tutumlarını ve üslup özelliklerini incelemek.

Birinci metinde kanıtlama amacı ve nesnellik, ikinci metinde 'ben' odaklı içsel konuşma, üçüncü metinde okuyucuya hitap, dördüncü metinde ise güncel bir olay üzerinden yapılan kişisel yorumlar tespit edilmiştir.

Öğretici metin türlerinin en ayırt edici farkları dilin kullanımı, yazarın amacı ve hedef kitleyle kurduğu iletişim tarzıdır.

2

Belirlenen özellikleri öğretici metin türlerinin tanımlarıyla karşılaştırmak.

Nesnel ve bilimsel dilin makaleye; içten, 'kendisiyle konuşan' üslubun denemeye; okurla 'karşılıklı konuşan' dilin söyleşiye; güncel bir olayı gazete köşesinde kanıtlamadan sunan yazının ise fıkraya ait olduğu saptanmıştır.

Kavramsal tanımlarla metin örneklerini eşleştirmek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

3

Eşleştirmeleri doğrulamak ve nihai kontrolü yapmak.

Her metnin ait olduğu türle tam olarak eşleştiği ve açıkta hiçbir öge kalmadığı görülmüştür.

Hatalı eşleştirmeleri önlemek için tüm eşlerin mantıksal uyumu denetlenmelidir.

Anahtar Kavram

Öğretici metin türlerinin (makale, deneme, söyleşi, fıkra) dil, üslup ve içerik yönünden ayırt edilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 816Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen 17. ve 18. yüzyıl divan şairlerini, sağ sütunda verilen edebî özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki şairler sağ sütundaki şu özelliklerle eşleşmektedir: Nailî - Sebk-i Hindî tarzının ilk temsilcisi olan 17. yüzyıl şairi; Nedim - Lale Devri'ni ve şarkılarını yansıtan 18. yüzyıl şairi; Koca Ragıp Paşa - Hikemî tarzı 18. yüzyılda sürdüren şair ve devlet adamı; Nef'î - Kasideleri ve Sihâm-ı Kazâ eseriyle bilinen 17. yüzyıl şairi.

Nailî, 17. yüzyılda yaşamış ve Sebk-i Hindî akımının kurucu temsilcilerindendir. Nedim, 18. yüzyılda yaşamış Lale Devri'nin eğlence ve mahallileşme şairidir. Koca Ragıp Paşa, 18. yüzyılda hikemî tarzda yazan bir devlet adamı-şairdir. Nef'î ise 17. yüzyılda kasideleri ve hicivleriyle (Sihâm-ı Kazâ) tanınan büyük bir şairdir. Eşleştirme bu doğrultuda hatasız yapılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Nailî'nin edebî kimliğini incelemek

Nailî, Sebk-i Hindî akımının edebiyatımızdaki ilk temsilcisidir; dolayısıyla Sebk-i Hindî tanımıyla eşleşir.

Şairlerin bağlı oldukları edebî akımları tespit etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

2

Nedim'in edebî kimliğini ve eserlerini değerlendirmek

Nedim, Lale Devri, mahallileşme akımı ve şarkı nazım şekli ile özdeşleşmiştir; bu özelliklerle eşleşir.

18. yüzyılın en belirgin şairlerinden Nedim'in temel yönelimlerini belirlemek gerekir.

3

Koca Ragıp Paşa'nın edebî tarzını incelemek

Koca Ragıp Paşa, 18. yüzyılda hikemî tarzın (Nâbî ekolünün) en büyük temsilcisidir.

Şairin yüzyılını ve benimsediği tarzı doğru belirlemek gerekir.

4

Nef'î'nin özelliklerini ve eserini doğrulamak

Nef'î, kaside ustası olup ünlü hiciv eseri Sihâm-ı Kazâ'nın yazarıdır.

Sanatçının en bilinen eseri ve edebî tür tercihi üzerinden eşleştirme tamamlanır.

Anahtar Kavram

17. ve 18. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Edebî Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 817Soru →

Aşağıda Divan edebiyatından alınan bazı beyitler ve ait oldukları nazım şekilleri verilmiştir. Bu beyitleri, kafiye düzeni, yapısal özellikleri ve içerikleri göz önünde bulundurularak ait oldukları nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fermân-ı aşka ile başlayan beyit Gazel (Matla) ile; Bir eşek var idi ile başlayan beyit Mesnevi ile; Saçma ey göz ile başlayan beyit Kaside (Matla) ile; Tâhir Efendi ile başlayan beyit ise Kıta ile eşleşir.

Fermân-ı aşka ile başlayan beyit bireysel aşk konusunu işleyen ve aa şeklinde kafiyelenen bir gazel matla beytidir. Bir eşek var idi ile başlayan beyit, Harnâme'den alınmış olup olay anlatımına dayalı kendi arasında kafiyeli (aa) bir mesnevi beytidir. Saçma ey göz ile başlayan beyit, Fuzûlî'nin peygamber övgüsü içeren ünlü Su Kasidesi'nin matla (aa) beytidir. Tâhir Efendi ile başlayan beyit ise yergi içerikli olup ilk beyti kendi arasında kafiyeli olmayan (ab) bir kıta örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1

Beyitlerin kafiye şemalarının çıkarılması

Birinci beyit: aa (inkıyâdımız / inâdımız), İkinci beyit: aa (nizâr / bîzâr), Üçüncü beyit: aa (odlara su / çâre su), Dördüncü beyit: ab/xa (demiş / zâhirdir).

Nazım şekillerinin belirlenmesinde kafiye düzeni en önemli yap��sal ipucudur.

2

Kendi arasında kafiyeli olmayan (ab) beytin incelenmesi

Dördüncü beyit kendi arasında kafiyeli değildir ve satirik (hiciv) bir konuyu ele almaktadır. Bu özellik, matla beyti olmayan kıta nazım şekline işaret eder.

Gazel, kaside ve mesnevi nazım şekillerinin ilk beyitleri (veya mesnevinin tüm beyitleri) kendi arasında kafiyeli olmak zorundadır. Kıtanın ise ilk beyti kendi arasında kafiyeli değildir.

3

Kendi arasında kafiyeli (aa) olan beyitlerin tema ve anlatım tarzına göre ayırt edilmesi

İkinci beyit bir eşeğin başından geçenleri hikâye etmektedir (olay anlatımı). Bu durum mesnevi nazım şekline özgünüdür. Birinci beyit rintçe bir aşk anlayışını işler (gazel matla). Üçüncü beyit ise su redifiyle dinî bir övgü içeren kaside matla beytidir.

Ayni kafiye düzenine sahip beyitleri birbirinden ayırmak için anlatım tutumu (lirik, epik, didaktik) ve nazım şekillerinin içerik özellikleri incelenmelidir.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatı Beyitlerle Kurulan Nazım Şekillerinin Yapısal ve İçeriksel Analizi

Soru 818Soru →

Klasik Türk edebiyatında şiirlerin konu ve işleniş biçimlerine göre belirlenen nazım türleri, beyitlerin içerdiği anahtar kelimeler ve izlekler yardımıyla tespit edilebilir. Bu doğrultuda, aşağıda sunulan beyit örneklerini ilgili oldukları nazım türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci beyit şehrengiz ile, ikinci beyit gazavatname ile, üçüncü beyit münacat ile ve dördüncü beyit hicviye ile eşleşmektedir.

Verilen beyitlerdeki anahtar sözcükler (Edirne şehri -> Şehrengiz, gaza/gazi -> Gazavatname, İlahi/Gaffar -> Münacat, Tahir Efendi'ye yönelik kelp ithamı -> Hicviye) ait oldukları nazım türlerini kesin olarak belirlemektedir. Bu doğrultuda yapılan tüm eşleştirmeler ilgili beyitlerin tema ve kavram dünyasıyla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk beyti inceleyerek içerdiği anahtar kavramları tespit etmek.

Beyitte 'Edirne şehri' ifadesi doğrudan geçmekte ve bir şehrin güzelliğinden söz edilmektedir.

Şehir güzelliklerini konu alan Divan edebiyatı nazım türü şehrengizdir.

2

İkinci beyti inceleyerek içerdiği anahtar kavramları tespit etmek.

Beyitte geçen 'leşker-i İslam', 'gazi' ve 'gaza' gibi kavramlar cihadı ve savaşı ifade etmektedir.

Savaşları ve kahramanlıkları anlatan nazım türü gazavatnamedir.

3

Üçüncü beyti inceleyerek içerdiği anahtar kavramları tespit etmek.

Beyitte 'İlâhî', 'merhamet', 'günah' ve 'Gaffâr' kelimeleri kullanılarak Allah'a yakarışta bulunulmaktadır.

Allah'a yalvarıp yakarmak amacıyla yazılan şiirler münacat nazım türüne girer.

4

Dördüncü beyti inceleyerek içerdiği anahtar kavramları tespit etmek.

Beyitte Tahir Efendi adlı kişiye yönelik alaycı bir üslup ve hakarete karşı ince bir yergi yer almaktadır.

Kişileri ya da toplumun aksayan yönlerini yeren şiir türü hicviyedir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerin içeriklerine ve anahtar kelimelerine göre nazım türlerini belirleme

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 819Soru →

Divan edebiyatının beslendiği temel kaynaklar ile bu kaynakların şiirlerdeki yansımalarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dinî ve tasavvufi inanışlar vahdet-i vücut ve dini kıssalarla; Türk-İslam öncesi ve İran mitolojisi Rüstem ve Cemşid gibi kahramanlarla; sosyal hayat ve yerli ögeler ise İstanbul'un mesire yerleri ve giyim kuşam kültürüyle eşleşmelidir.

Eşleştirmede dinî ve tasavvufi inanışlar vahdet-i vücut ve peygamber kıssalarıyla; mitolojik ögeler Rüstem ve Cemşid gibi Şehname kahramanlarıyla; sosyal hayat ve yerli ögeler ise İstanbul mesire yerleri ve günlük eğlence kültürüyle doğrudan ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci kaynak olan 'Dinî ve Tasavvufi İnanışlar' incelenir.

Bu kavramın şiirdeki yansımasının tasavvuf felsefesi (vahdet-i vücut) ve kutsal metin göndermeleri içeren açıklama olduğu belirlenir.

Tasavvuf ve kutsal metinler doğrudan İslamiyet etkisiyle edebiyata giren dini kaynaklardır.

2

İkinci kaynak olan 'Türk-İslam Öncesi ve İran Mitolojisi' incelenir.

Bu kavramın karşılığının Rüstem, Cemşid ve Keyhüsrev gibi Şehname kökenli efsanevi şahsiyetler olduğu tespit edilir.

Rüstem ve Cemşid gibi isimler klasik İran mitolojisinin en belirgin figürleridir.

3

Üçüncü kaynak olan 'Sosyal Hayat ve Yerli Ögeler' incelenir.

Bu kavramın karşılığının İstanbul'un somut mesire yerleri ve günlük eğlence kültürüyle ilgili açıklama olduğu belirlenir.

Sadabat ve Göksu gibi somut mekanlar ve giyim kuşam, edebi esere yerli hayatın yansımasıdır.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatının Kaynakları ve Şiirdeki Yansımaları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 820Soru →

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı sözlü dönemine ait metin parçaları ile bu parçaların ait olduğu türlerin genel özellikleri ve edebi karşılıkları aşağıda karışık olarak verilmiştir. Sol sütunda yer alan örnekleri/tanımları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki doğa tasvirli dörtlük koşuk ile; keder ve yas bildiren dörtlük sagu ile; kanın suyla yıkanacağını belirten atasözü niteliğindeki ifade sav ile; sürek avı törenleri ise sığır ritüeli ile eşleşmektedir.

Doğa ve baharın uyanışını tasvir eden lirik dörtlük koşukla; yas, keder ve sararma gibi kederli durumları tasvir eden dörtlük saguyla; intikam yerine barışı ve hayat dersini öğütleyen kanın suyla yıkanacağı yönündeki özlü söz savla; sürek avı ritüelleri ise sığır töreniyle tam uyum göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk dörtlüğün dil özelliklerini ve anahtar kelimelerini analiz etmek.

"çeçek" (çiçek), "yılırdı" (ısındı), "kölerdi" (göllendi) gibi kelimelerden hareketle şiirin doğa tasviri ve bahar temalı bir koşuk olduğu belirlenir. Bu şiir türü Halk edebiyatındaki güzellemelere karşılık gelir.

Sözlü dönem şiirlerinin tematik özelliklerini belirleyerek türünü saptamak.

2

İkinci dörtlüğün dil özelliklerini ve anahtar kelimelerini analiz etmek.

"kadgu" (kaygı/keder), "sargartı" (sarardı) kelimelerinden yola çıkarak ölüm acısını ve yas sürecini anlatan bir sagu olduğu tespit edilir. Bu türün Divan edebiyatındaki karşılığı mersiyedir.

Yas törenlerinde söylenen sagu şiirinin ayırt edici keder ve üzüntü temalarını yakalamak.

3

Üçüncü ifadenin yapısını incelemek.

"Kanıg kan bile yumas, kanıg su bile yuyar" (Kanı kanla yıkamazlar, suyla yıkarlar) ifadesinin bir tecrübe aktaran atasözü, yani sav olduğu saptanır.

Dönemin nesir biçimindeki özlü sözlerini manzum eserlerden ayırt etmek.

4

Dördüncü maddedeki tören tanımını incelemek.

Sözlü dönemde şiirlerin söylendiği sürek avlarına "sığır" adı verildiği bilgisiyle doğru ritüel kavramı eşleştirilir.

Şiirlerin doğuşuna zemin hazırlayan kültürel ritüelleri kavramsal olarak eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Sözlü Dönem Ürünlerinin (Sav, Sagu, Koşuk) İçeriksel, Biçimsel ve Törensel Özellikleri

Tahmini Süre:2m 30s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram