Tüm alıştırma soruları

Soru 1041Soru →

Aşağıda belirtilen kalkınma ve gelişmişlik göstergeleri ile bu göstergelerin sosyoekonomik niteliklerine dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, toplam üretimin parasal değerini gösteren yetersiz ekonomik hacimle; İnsani Gelişme Endeksi, sosyoekonomik boyutları sentezleyen birleşik yapıyla; İstihdam Edilen Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Dağılımı, çalışanların sektörlere oranını ifade eden yapısal göstergeyle; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür ise sağlık altyapısın�� yansıtan sosyal göstergeyle eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ekonomik büyüklük ancak yetersiz refah göstergesi olarak; İnsani Gelişme Endeksi eğitim, sağlık ve geliri sentezleyen birleşik endeks olarak; İstihdam Edilen Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Dağılımı çalışanların tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki payları olarak; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür ise sağlık ve beslenme kalitesini doğrudan gösteren demografik ölçüt olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kavramının tanımını belirleme.

GSYİH, yalnızca ekonomik üretimin parasal boyutunu ölçer ancak gelir dağılımı adaletini veya toplumsal refahı tam olarak yansıtmaz. Bu nedenle 'toplam üretimin parasal değerini yansıtmakla birlikte tek başına yetersiz kalan ekonomik hacim' ifadesiyle eşleşir.

Kavramın sadece ekonomik hacmi ölçtüğünü ve sosyal refah boyutundaki sınırlılığını ayırt etmek.

2

İnsani Gelişme Endeksi (İGE) kavramının tanımını belirleme.

İGE, sadece ekonomik değil; eğitim (okuryazarlık oranı) ve sağlık (ortalama ömür) gibi insani boyutları da içeren çok boyutlu, birleşik bir endekstir. Dolayısıyla 'farklı sosyoekonomik boyutları sentezleyen birleşik kalkınma endeksidir' ifadesiyle eşleşir.

İGE'nin tek bir ekonomik ölçüt yerine birden fazla sosyoekonomik göstergenin birleşimi olduğunu anlamak.

3

İstihdam edilen nüfusun ekonomik faaliyet kollarına dağılımı kriterini analiz etme.

Çalışan nüfusun sektörel dağılımı, iş gücünün tarım, sanayi ve hizmetler (birincil, ikincil, üçüncül) sektörlerine dağılımını gösterir. Gelişmiş ülkelerde hizmetler ve sanayi payı yüksek, tarım payı düşüktür. Bu nedenle 'çalışan nüfusun sektörlerdeki oranını ifade eden yapısal gösterge' ifadesiyle eşleşir.

İş gücü dağılımının ülkenin ekonomik yapısı ve gelişmişlik düzeyi arasındaki yapısal ilişkiyi kurmak.

4

Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür göstergesini değerlendirme.

Bebek ölüm oranlarının azlığı ve beklenen yaşam süresinin uzunluğu, bir ülkenin sağlık altyapısının gelişmişliğini ve beslenme koşullarının kalitesini doğrudan gösteren demografik verilerdir. Bu sebeple 'sağlık altyapısı ve beslenme koşullarını yansıtarak demografik yapı üzerinden kalkınmayı gösteren sosyal gösterge' ifadesiyle eşleşir.

Demografik göstergelerin sosyal refah ve sağlık kalitesiyle olan doğrudan bağlantısını kurmak.

Anahtar Kavram

Kalkınma ve gelişmişlik durumlarını ölçmede kullanılan ekonomik, sosyal ve demografik ölçütlerin nitelikleri.

Soru 1042Soru →

Doğal kaynaklar, yenilenebilirlik durumlarına ve ekonomik faaliyetlerdeki kullanım amaçlarına göre farklı sınıflara ayrılır. Aşağıda sol sütunda yer alan doğal kaynaklar ile sağ sütunda yer alan ekonomik sınıflandırma ve kullanım özelliklerine dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rüzgâr gücü - Teknolojik gelişmelerle birlikte elektrik enerjisi üretimindeki payı hızla artan, tükenmeyen coğrafi konum ve iklim koşullarına bağlı dinamik kaynak; Taş kömürü - Sanayileşme sürecinde enerji kaynağı olarak demir-çelik sekt��rünün kuruluş yerini doğrudan belirleyen tükenebilir organik kaynak; Toprak örtüsü - Tarımsal faaliyetlerin yanı sıra seramik, tuğla ve çimento gibi sanayi kollarında ham madde olarak kullanılan, belirli şartlarda kendini yenileyebilen kaynak; Demir cevheri - Ağır sanayinin en temel metalik ham maddesi olup, rezerv miktarı ve tenör oranı ekonomik işletilebilirliğini doğrudan etkileyen tükenebilir kaynak.

Eşleştirme sürecinde kaynakların hem doğal sınıflandırması hem de sanayi dallarıyla olan doğrudan ilişkisi göz önünde bulundurulur. Rüzgâr gücü tükenmeyen dinamik yapısıyla elektrik üretimine yönlendirilirken; taş kömürü demir-çelik sanayisinin yer seçimini etkileyen organik kökenli bir enerji kaynağıdır. Toprak örtüsü tuğla, çimento ve seramik sanayisinde ham madde olarak kullanılır ve belirli şartlar altında kendini yeniler. Demir ise tenör ve rezerv ölçütlerine bağlı olarak ağır sanayinin metalik ham maddesini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Doğal kaynakların yenilenebilirlik durumlarına göre sınıflandırılmasını analiz etmek.

Rüzgâr gücü daimi (tükenmeyen) kaynak, toprak örtüsü belirli koşullarda kendini yenileyen kaynak, taş kömürü ve demir cevheri ise tükenebilen (geçici) kaynak grubundadır.

Kaynağın yenilenebilirlik özelliği ile ekonomik faaliyetlerdeki sürdürülebilirliği arasındaki ilişkiyi kurmak.

2

Kaynağın ekonomik faaliyet türü ve sanayideki rolünü eşleştirmek.

Taş kömürünün demir-çelik sanayisinde enerji kaynağı (kalori kaynağı) olarak kullanılması, rüzgârın elektrik enerjisinde kullanılması, toprağın tarım ve toprak sanayisinde ham madde olması, demirin ise metal sanayisinde ham madde olarak tenör ve rezerv ölçütleriyle kullanılması belirlenir.

Her bir kaynağın spesifik ekonomik kullanım alanı ile sanayi kolunu ayırt etmek.

3

Soldaki kaynakları sağdaki en uygun tanımlarla eşleştirerek sonuca ulaşmak.

Rüzgâr gücü -> yenilenebilir dinamik kaynak tanımına, Taş kömürü -> demir-çelik sektörü ve organik kaynak tanımına, Toprak örtüsü -> seramik, tuğla ve çimento ile kendini yenileyebilen kaynak tanımına, Demir cevheri -> tenör ve metalik ham madde özelliğine eşleşir.

Hatalı veya çeldirici olabilecek diğer eşleşmeleri elemenin mantığını kurmak.

Anahtar Kavram

Doğal kaynakların yenilenebilirlik durumlarına ve ekonomik kullanım alanlarına göre sınıflandırılması

Soru 1043Soru →

Aşağıda karbon ve oksijen döngüsünde rol oynayan bazı doğal ve beşeri süreçler ile bu süreçlerin döngüdeki etkileri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki süreçleri sağ s��tundaki uygun etkileriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Deniz canlılarının kabuk oluşumu ve karbonatlı kayaçların çökelmesi süreci karbonun litosferde uzun süreli depolanması (karbon yutağı) ile; klorofilli bitkilerin fotosentez yapması döngüde hem karbon tüketimi hem de oksijen üretimi gerçekleştiren temel biyotik faaliyet ile; su buharının fotolizi oksijenin fotosentez dışındaki en önemli doğal kaynağı ile; fosil yakıtların yakılması ise atmosfere hızlı ve yoğun şekilde karbon salınması ile eşleşir.

Deniz canlılarının kabuk oluşturması karbonun litosferde depolanmasını (yutak) sağlar. Fotosentez faaliyeti karbonu tüketip serbest oksijen üretir. Fotoliz, fotosentez haricindeki en önemli oksijen kaynağıdır. Fosil yakıtların yakılması ise beşeri olarak atmosfere karbondioksit salınımına yol açar. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler döngünün temel işleyişine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Karbon yutağı sürecini belirleme

Deniz canlılarının kabuk oluşumu ve karbonatlı kayaç çökelmesi, karbonu litosferde depolar ve karbon yutağı oluşturur.

Kalsiyum karbonat birikimi, karbon döngüsünde karbonun hidrosferden litosfere aktarılarak uzun süreli depolandığı temel süreçtir.

2

Hem karbon tüketen hem oksijen üreten süreci belirleme

Klorofilli bitkilerin karbondioksit ve su kullanarak besin üretmesi fotosentezdir; bu süreçte karbondioksit tüketilir ve oksijen üretilir.

Fotosentez, biyosferde karbon ve oksijen döngüsünü eş zamanlı yürüten en temel biyotik faaliyettir.

3

Fotoliz sürecinin etkisini belirleme

Su buharının ultraviyole ışınlarla hidrojen ve oksijene ayrışması (fotoliz), atmosferdeki oksijenin fotosentez dışındaki ana kaynağıdır.

Fotoliz, atmosferde biyolojik olmayan (abiyotik) yollarla serbest oksijen (

O_2

) üretimini sağlayan kimyasal bir süreçtir.

4

Antropojenik karbon salınımını belirleme

Sanayi ve konutlarda fosil yakıtların yakılması, atmosfere hızlı ve yoğun karbondioksit (

CO_2

) salınımı yapan beşeri bir faaliyettir.

Fosil yakıtların yanması, litosferde milyonlarca yıldır depolanmış olan karbonun atmosfere salınmasına neden olan en etkili beşeri süreçtir.

Anahtar Kavram

Karbon ve Oksijen Döngüsünde Salınım (Kaynak), Tüketim ve Depolama (Yutak) Süreçleri

Soru 1044Soru →

Aşağıdaki bölgesel kalkınma projelerini, kurulmalarına gerekçe oluşturan en belirgin temel hedefleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zonguldak - Bartın - Karabük Projesi (ZBK) ile 'Ekonomik yapıyı çeşitlendirerek bölgenin ta�� kömürüne olan bağımlılığını azaltmak' hedefi; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ile 'Yayla turizmini geliştirmek ve ulaşım altyapısını güçlendirerek bölge içi entegrasyonu sağlamak' hedefi; Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile 'Sulu tarımı yaygınlaştırarak tarımsal verimliliği artırmak ve ürün çeşitliliği sağlamak' hedefi eşleşir.

Zonguldak - Bartın - Karabük Projesi (ZBK) sanayi ve taş kömürü bağımlılığını azaltmayı, Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) yayla turizmi ve ulaşımı güçlendirmeyi, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ise nehir sularından yararlanarak sulu tarımla verimliliği artırmayı amaçladığından eşleştirmeler bu coğrafi gerçeklerle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Projelerin kapsadığı illerin temel ekonomik yapısını ve coğrafi koşullarını belirlemek

Güneydoğu Anadolu'da kuraklık ve sulama ihtiyacı, Doğu Karadeniz'de engebeli arazi ve yayla turizmi potansiyeli, Zonguldak çevresinde ise kömür madenciliği odaklı bir yapı olduğu belirlenir.

Her bölgesel kalkınma projesi, o bölgedeki temel coğrafi ve ekonomik sorunları çözmek amacıyla tasarlanmıştır.

2

Bölgelerin ihtiyaçları ile proje hedeflerini eşleştirmek

GAP için tarımsal sulama, DOKAP için yayla turizmi ve ulaşım, ZBK için ise taş kömürü dışı sektörlerle ekonomiyi çeşitlendirme hedefleri birbiriyle eşleşir.

Projelerin resmi planlarında yer alan vizyon ve stratejiler bu temel hedeflere dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki kalkınma projelerinin bölgesel gerekçeleri ve temel kalkınma hedefleri.

Soru 1045Soru →

Aşağıdaki sol sütunda Türk edebiyatı sanatçılarının eserlerinde sergiledikleri tutum ve yönelimler, sağ sütunda ise bu yönelimlerin ilişkili olduğu edebî akımlar ve özellikleri verilmiştir. Sol sütunda verilen durumları, sağ sütundaki en uygun edebî akım açıklamasıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şinasi'nin fabl çevirileri klasisizmin akıl ve sağduyu odaklı didaktik yapısıyla; Ahmet Vefik Paşa'nın uyarlamaları klasisizmin evrensel insan tipleri ve komedya anlayışıyla; Namık Kemal'in tiyatro görüşleri romantizmin duygu, hürriyet ve kuralsızlık ilkeleriyle; Ahmet Mithat Efendi'nin roman tekniği ise romantizmin yazarın kendi kişiliğini gizlememesi özelliğiyle eşleşir.

Türk edebiyatında klasisizmin etkisindeki Şinasi, akıl ve sağduyuyu öncelerken Ahmet Vefik Paşa insan doğasının değişmez tiplerini sahneler. Romantizmin etkisindeki Namık Kemal tiyatroda klasik kurallara karşı çıkarken Ahmet Mithat Efendi ise romanlarında kendi kişiliğini gizlemeyerek öznel bir anlatım sergiler. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler akımların temel ilkeleriyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Klasisizm akımının temsilcilerini ve eserlerindeki yansımalarını inceleme

Şinasi'nin akıl ve sağduyuyu rehber edinmesi ile Ahmet Vefik Paşa'nın Molière uyarlamalarındaki evrensel insan tipleri, klasisizm akımının temel ilkeleriyle eşleşir.

Klasisizm; akıl, sağduyu, ahlak ve değişmeyen evrensel insan doğasını tipler aracılığıyla işlemeyi esas alır.

2

Romantizm akımının temsilcilerini ve eserlerindeki yansımalarını inceleme

Namık Kemal'in tiyatroda kuralları reddetmesi ve coşkunluğu öne çıkarması ile Ahmet Mithat Efendi'nin eserlerinde kişiliğini gizlememesi, romantizm akımının temel ilkeleriyle eşleşir.

Romantizm; klasik kuralların yıkılmasını, duygu ve coşkunluğu, öznelliği ve yazarın eserlerde kendi sesini duyurmasını savunur.

Anahtar Kavram

Klasisizm ve Romantizm akımlarının temel ilkeleri ile Türk edebiyatındaki temsilcileri ve yansımaları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1046Soru →

Aşağıda sol sütunda ülkelerin gelişmişlik düzeylerini belirlemede kullanılan bazı kriterler, sağ sütunda ise bu kriterlerin açıklamaları verilmiştir. Soldaki kriterleri sağdaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İnsani Gelişme Endeksi (İGE) ile karma gösterge açıklaması; Sektörel İstihdam Oranları ile hizmet/sanayi/tarım payı açıklaması; GSYİH ile makroekonomik büyüklük açıklaması; Demografik Göstergeler ile nüfusa dayalı sağlık/yaşam süresi açıklaması eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; İnsani Gelişme Endeksi (İGE) eğitim, sağlık ve gelir bileşenlerini kapsayan karma yapıya; Sektörel İstihdam Oranları hizmet/sanayi/tarım dağılımına; GSYİH toplam makroekonomik üretime; Demografik Göstergeler ise bebek ölüm hızı ve yaşam süresi gibi nüfus verilerine bağlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İnsani Gelişme Endeksi kavramının kapsamını belirleme.

İnsani Gelişme Endeksi'nin sadece gelir değil; eğitim (okullaşma yılı) ve sağlık (ortalama yaşam süresi) boyutlarını bir arada değerlendirdiği tespit edilir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

İGE'nin çok boyutlu bir insani kalkınma ölçütü olduğunu anlamak.

2

Sektörel İstihdam Oranları kavramının ekonomideki yerini analiz etme.

Sektörel istihdamın, aktif nüfusun tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki dağılımını gösterdiği ve gelişmiş ülkelerde hizmet/sanayi payının yüksek, tarım payının düşük olduğu belirlenir. Bu durum dördüncü açıklama ile eşleşir.

İstihdam yapısının ekonomik gelişmişlik düzeyini nasıl yansıttığını saptamak.

3

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kavramının sınırlarını değerlendirme.

GSYİH'nin ülkedeki toplam üretim değerini gösteren saf bir ekonomik büyüklük olduğu, ancak sosyal refah ve yaşam standartlarını tek başına ölçemediği tespit edilir. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.

Ekonomik büyüme ile insani kalkınma arasındaki farkı ayırt etmek.

4

Demografik Göstergeler ile nüfus ve sağlık ilişkisini kurma.

Demografik göstergelerin bebek ölüm hızı, ortalama ömür gibi doğrudan yaşam kalitesi ve nüfus dinamikleriyle ilgili verileri sunduğu belirlenir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

Nüfusa dayalı sosyal kalkınma göstergelerini gruplandırmak.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde kullanılan ekonomik, sosyal ve demografik kriterlerin tanımları ve işlevleri.

Soru 1047Soru →

Büyük Selçuklu Devleti'nde hükümet işlerinin yürütüldüğü büyük divana (Divan-ı Saltanat) bağlı olarak çalışan çeşitli alt divanlar bulunmaktadır. Aşağıda verilen alt divanları, üstlendikleri temel görev tanımlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Divan-ı İstifa bütçe ve gelir-gider hesaplarıyla, Divan-ı Arz ordunun ihtiyaçlarını karşılayan askeri daireyle, Divan-ı İşraf idari ve mali denetimi yapan teftiş organıyla ve Divan-ı Tuğra devletin iç ve dış yazışmalarını yöneten büroyla eşleşmektedir.

Türk-İslam devletlerinde divan teşkilatının bölümleri belirli görev alanlarına göre uzmanlaşmıştır. Divan-ı İstifa devletin mali işlerinden (bütçe, gelir-gider) sorumluyken, Divan-ı Arz ordunun ihtiyaçları ve askeri kayıtlarla ilgilenir. Divan-ı İşraf idari ve mali denetimi (teftiş) gerçekleştirirken, Divan-ı Tuğra iç ve dış yazışmaları yönetip resmi belgelere hükümdarın imzasını ekler. Doğru eşleştirme bu görev dağılımlarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Divan-ı İstifa kavramının işlevini analiz etme.

Bu divanın devletin mali işlerinden ve bütçesinden sorumlu olduğu belirlenmiştir.

Müstevfi tarafından yönetilen bu divanın mali karakterini tanımlamak için.

2

Divan-ı Arz kavramının işlevini analiz etme.

Bu divanın ordunun ihtiyaçları, maaşlar ve asker kayıtları ile ilgilendiği saptanmıştır.

Askeri işlerden sorumlu ana divanın belirlenmesi için.

3

Divan-ı İşraf kavramının işlevini analiz etme.

Bu divanın devletin idari ve mali kurumlarını denetlemekle (teftiş etmekle) yükümlü olduğu görülmüştür.

Teftiş ve kontrol mekanizmasını doğru kavramla ilişkilendirmek için.

4

Divan-ı Tuğra kavramının işlevini analiz etme.

Bu divanın resmi belgeleri hazırlama, yazışmaları yürütme ve hükümdar mührünü/tuğrasını çekme görevi olduğu anlaşılmıştır.

İç ve dış yazışmalardan sorumlu kurumu tespit etmek için.

5

Tüm kavramları elde edilen bulgular doğrultusunda tanımlarıyla eşleştirme.

Divan-ı İstifa mali işlerle, Divan-ı Arz askeri işlerle, Divan-ı İşraf denetimle ve Divan-ı Tuğra yazışmalarla eşleştirilmiştir.

Soru kökündeki eşleştirme yönergesini tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Türk-İslam Devletlerinde Divan Teşkilatı ve İşlevleri

Soru 1048Soru →

I. ve II. Kök Türk devletleri döneminde yaşamış, Türk devlet teşkilatlanmasında ve kültür tarihinde önemli rol oynamış bazı tarihi şahsiyetler ile bu şahsiyetlerin en belirgin özellikleri aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan tarihi şahsiyetleri, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bumin Kağan, Avar hâkimiyetine son veren ve I. Kök Türk Devleti'ni kuran hükümdardır. İlteriş Kağan, esaret sonrasında boyları birleştirip II. Kök Türk Devleti'ni kurmuştur. Vezir Tonyukuk, ordu ve devlet yönetiminde görev alıp kendi anıtını diktiren devlet adamıdır. Kül Tigin ise askeri başarılarıyla öne çıkan ve adına abide dikilen şehzadedir.

Bumin Kağan I. Kök Türk Devleti'nin kurucusudur. İlteriş Kağan, esaretten sonra devleti yeniden derleyen kurucudur. Vezir Tonyukuk, ilk Türk tarihçisi kabul edilen devlet adamıdır. Kül Tigin ise devletin askeri kanadını yöneten kahraman şehzadedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kök Türk tarihi şahsiyetlerini belirlemek

Bumin Kağan, İlteriş Kağan, Vezir Tonyukuk ve Kül Tigin belirlendi.

Soruda verilen sol sütundaki isimlerin Kök Türk tarihindeki rollerini analiz etmek.

2

Bumin Kağan'ın tarihi rolüyle eşleştirilmesi

Bumin Kağan, Avar Kağanlığı'na karşı isyan ederek I. Kök Türk Devleti'ni kuran hükümdar açıklamasıyla eşleşir.

Bumin Kağan'ın tarihteki en büyük başarısı Avar hâkimiyetine son verip devleti kurmasıdır.

3

İlteriş Kağan'ın tarihi rolüyle eşleştirilmesi

İlteriş Kağan, Çin esaretinden sonra devleti derleyen 'İlteriş' unvanını alan hükümdar açıklamasıyla eşleşir.

Kutluk Kağan'ın devleti yeniden derlemesiyle bu unvanı alması ilişkili bilgidir.

4

Vezir Tonyukuk'un tarihi rolüyle eşleştirilmesi

Vezir Tonyukuk, askeri/idari danışmanlık yapan ve ilk Türk tarihçisi kabul edilen devlet adamı açıklamasıyla eşleşir.

Tonyukuk yazıtı, Türk tarih yazıcılığının ilk örneklerinden olup Tonyukuk'un kendisi tarafından diktirilmiştir.

5

Kül Tigin'in tarihi rolüyle eşleştirilmesi

Kül Tigin, askeri gücü yöneten ve genç yaşta ölümüyle adına Orhun anıtı dikilen şehzade açıklamasıyla eşleşir.

Kül Tigin, Bilge Kağan'ın kardeşi olup orduların başındaki kahramanlığıyla anıtta övülmektedir.

Anahtar Kavram

Kök Türk Devleti ve Orhun Yazıtları'ndaki önemli şahsiyetlerin rollerinin kavranması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1049Soru →

Nüfus politikaları; ülkelerin demografik yapıları, ekonomik hedefleri ve sosyal ihtiyaçları doğrultusunda şekillenmektedir. Aşağıda, farklı nüfus politikaları uygulayan ülkelere ait açıklamalar ile bu açıklamaların ait olduğu ülkeler verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki demografik açıklama ve politikalar ile sağ sütundaki ülkeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci açıklama Japonya, ikinci açıklama Nijerya, üçüncü açıklama Meksika ve dördüncü açıklama Çin ile eşleşmektedir.

Verilen açıklamalar analiz edildiğinde; dünyada en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip olan ve pronatalist politika izleyen ülke Japonya'dır. Hızlı nüfus artışını sınırlamaya çalışan Nijerya antinatalist politika uygulamaktadır. Eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesini artırarak nüfusu niteliksel olarak geliştirmeyi hedefleyen ülke Meksika'dır. Demografik dengelerin bozulması nedeniyle katı tek çocuk politikasından vazgeçen ise Çin'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci açıklamayı değerlendirme

Bu açıklama yaşlı nüfus oranı çok yüksek olan ve iş gücü açığını kapatmak için doğumları teşvik eden Japonya'yı işaret etmektedir.

Japonya'nın uyguladığı nüfus politikası pronatalisttir.

2

İkinci açıklamayı değerlendirme

Bu açıklama yüksek kaba doğum oranlarına sahip olan ve nüfus artış hızını azaltmaya çalışan Nijerya'yı işaret etmektedir.

Nijerya'nın uyguladığı nüfus politikası antinatalisttir.

3

Üçüncü açıklamayı değerlendirme

Bu açıklama nüfusun niteliksel özelliklerini (eğitim, sağlık vb.) iyileştirmeye odaklanan Meksika'yı işaret etmektedir.

Meksika'nın nüfus politikası niteliksel iyileştirmeye odaklıdır.

4

Dördüncü açıklamayı değerlendirme

Bu açıklama tek çocuk politikasının demografik dengeleri bozması üzerine politikasında esnemeye giden Çin'i işaret etmektedir.

Çin'in yakın geçmişte demografik kaygılarla politikasını değiştirmesi bu eşleşmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Ülkelerin demografik özelliklerine göre uyguladıkları nüfus politikaları (nüfus artış hızını artırma, azaltma veya niteliğini iyileştirme).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1050Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi ve stratejik özellikleri, sağ sütunda yer alan dünyaca ünlü su yolları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki açıklamaların sağ sütundaki su yolları ile doğru eşleşmesi şu şekildedir: Kızıldeniz ile Aden Körfezi bağlantısı Babülmendep Boğazı ile; Kuzey Denizi ile Baltık Denizi arasındaki yapay su yolu Kiel Kanalı ile; Büyük Okyanus ile Hint Okyanusu arasındaki en yoğun rota Malakka Boğazı ile; Kuzey Buz Denizi ile Büyük Okyanus arasındaki düşük hacimli geçit ise Bering Boğazı ile eşleşmektedir.

Sol sütundaki her bir coğrafi ve stratejik tanım, sağ sütundaki doğru su yolu ismiyle eşleştirilmiştir. Kızıldeniz ve Aden Körfezi bağlantısı Babülmendep Boğazı ile; Kuzey Denizi-Baltık Denizi arasındaki yapay kanal Kiel Kanalı ile; Hint-Büyük Okyanus bağlantısındaki en yoğun rota Malakka Boğazı ile; son olarak da Kuzey Buz Denizi ile Büyük Okyanus arasındaki düşük hacimli soğuk geçiş Bering Boğazı ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki bağlantı noktası belirlenir.

Bu stratejik su yolu Babülmendep Boğazı'dır.

Süveyş Kanalı'nın güney çıkışında bulunan bu boğaz, Kızıldeniz'i Aden Körfezi üzerinden Hint Okyanusu'na bağlar.

2

Kuzey Denizi ile Baltık Denizi arasındaki yapay bağlantı tespit edilir.

Bu kanal Kiel Kanalı'dır.

Almanya sınırlarında yer alan Kiel Kanalı, Danimarka Yarımadası'nı dolaşmayı engelleyen yapay bir su yoludur.

3

Büyük Okyanus ve Hint Okyanusu arasındaki en yoğun ticaret rotası incelenir.

Bu doğal geçit Malakka Boğazı'dır.

Güneydoğu Asya'da yer alan Malakka Boğazı, küresel petrol ve emtia ticaretinin en önemli darboğazlarından biridir.

4

Kuzey Buz Denizi ve Büyük Okyanus arasındaki en kuzeydeki soğuk su geçidi belirlenir.

Bu doğal geçit Bering Boğazı'dır.

Bering Boğazı, Asya ile Kuzey Amerika'yı ayırır ve ticari hacmi iklim ile konumu nedeniyle oldukça düşüktür.

Anahtar Kavram

Dünyadaki deniz ticaret rotaları üzerinde yer alan doğal boğazlar ve yapay kanalların coğrafi konumları, işlevleri ve ticari önemleri.

Soru 1051Soru →

Milli Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'nin açılmasının ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde meclis otoritesini sarsmaya yönelik birçok ayaklanma çıkmıştır. Aşağıda sol sütunda bu ayaklanmaların ortaya çıkış nedenleri ve niteliklerine göre yapılan sınıflandırmalar, sağ sütunda ise bu sınıflandırmalara ait ayaklanma örnekleri verilmiştir. Sol sütunda yer alan nitelikleri, sağ sütundaki uygun ayaklanma örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan askeri nitelikli isyanlar Kuvayıinzibatiye ve Ahmet Anzavur ayaklanmalarıyla; başlangıçta Kuvayı Milliye safında olup düzenli orduya karşı çıkanlar Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ayaklanmalarıyla; İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri ortaklığıyla çıkarılan yerel isyanlar Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Konya ve Yozgat ayaklanmalarıyla; azınlıkların bağımsızlık amaçlı isyanları ise Pontus Rum ve Doğu Anadolu Ermeni ayaklanmalarıyla eşleşmektedir.

Eşleştirmede her ayaklanma kategorisi kendi tarihsel niteliğine ve amacına uygun olarak doğru bir şekilde gruplandırılmıştır. Doğrudan İstanbul Hükümeti'nin askeri çabaları Hilafet Ordusu ile; Kuvayı Milliye kökenli isyancılar düzenli orduye direnen Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ile; İtilaf Devletleri ortak yapımı yerel isyanlar Bolu-Düzce ve Konya-Yozgat olayları ile; azınlık isyanları ise Pontus Rum ve Ermeni faaliyetleri ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmaların belirlenmesi

Milli kuvvetleri Boğazlar çevresinden uzak tutmak isteyen İstanbul Hükümeti'nin doğrudan yönlendirdiği Kuvayıinzibatiye (Hilafet Ordusu) ve Ahmet Anzavur isyanları tespit edilir.

İstanbul Hükümeti'nin doğrudan kurduğu yapılar ile ortaklaşa kışkırttığı yerel halk hareketlerini birbirinden ayırt etmek gerekir.

2

Kuvayı Milliye kökenli olup sonradan ayaklanan grupların belirlenmesi

Milislere komuta eden ve düzenli ordunun disiplinine girmek istemeyen Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe'nin isyanları belirlenir.

Bu isyanların diğerlerinden farkı, başlangıçta milli mücadeleye hizmet etmiş kişilerin meclisin merkezi otoritesini tanımamalarından kaynaklanmasıdır.

3

İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri ortaklığıyla çıkarılan yerel isyanların belirlenmesi

Anadolu'da halkın dini duygularının suistimal edilmesiyle çıkan Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı, Konya ve Yozgat ayaklanmaları tespit edilir.

Bu isyanlar geniş bir alana yayılmış olup İtilaf Devletleri'nin propaganda desteğiyle yürütülmüştür.

4

Gayrimüslim azınlıkların çıkardığı ayrılıkçı isyanların belirlenmesi

Pontus Rum ve Ermeni ayaklanmaları bu kategoriye dahil edilir.

Bu isyanların temel amacı bağımsız devlet kurarak Anadolu topraklarını parçalamaktır.

Anahtar Kavram

Birinci TBMM Dönemi'nde çıkan iç ayaklanmaların nitelikleri, nedenleri ve örnek olaylar düzeyinde sınıflandırılması.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1052Soru →

Aşağıda verilen kültür bölgelerini, bu bölgelerin yayılış alanları ve genel özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Batı Kültür Bölgesi ile coğrafi keşiflerle yayılan ve sanayileşmenin ön planda olduğu bölge; İslam Kültür Bölgesi ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da dini inançların şekillendirdiği bölge; Doğu Kültür Bölgesi ile Güney, Doğu ve Güneydoğu Asya'da manevi değerlerin ön planda olduğu bölge eşleşmektedir.

Batı Kültür Bölgesi, Avrupa coğrafyasından köken alıp coğrafi keşiflerle Kuzey ve Güney Amerika ile Avustralya gibi alanlara taşınmış, sanayi devrimi ve modernleşme ile karakterize edilmiştir. İslam Kültür Bölgesi, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da dini unsurların sosyal yapıyı doğrudan etkilediği bir alandır. Doğu Kültür Bölgesi ise Çin, Hindistan gibi köklü medeniyetlerin bulunduğu Güney ve Doğu Asya'da manevi bağları temsil eder. Bu nedenle eşleştirmeler bu şekilde yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Kültür bölgelerinin coğrafi yayılış alanlarını ve temel özelliklerini incelemek.

Batı kültürünün coğrafi keşiflerle yayıldığı, İslam kültürünün Orta Doğu merkezli olduğu, Doğu kültürünün ise Güney ve Doğu Asya'yı kapsadığı belirlenir.

Her bir kültür bölgesini ayırt edici mekansal özellikleriyle eşleştirebilmek için.

2

Kültür bölgelerini tanımlarıyla eşleştirmek.

Batı Kültür Bölgesi -> İkinci tanım, İslam Kültür Bölgesi -> Birinci tanım, Doğu Kültür Bölgesi -> Üçüncü tanım şeklinde eşleşir.

Doğru eşleşmeleri tamamlayarak soruyu çözmek için.

Anahtar Kavram

Kültür bölgelerinin coğrafi dağılışı ve ayırt edici özellikleri

Soru 1053Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen çevre sorunlarını, sağ sütunda verilen bu sorunlara yol açan başlıca nedenler ve açıklamaları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ozon tabakasının seyrelmesi kloroflorokarbon gazlarıyla (

CFC

); asit yağmurları kükürt dioksit (

SO_2

) ve azot oksit (

NO_x

) gazlarıyla; gürültü kirliliği beşeri faaliyetlerin ürettiği yapay seslerle; toprak erozyonu ise bitki örtüsünün tahrip edilmesi sonucu toprağın dış kuvvetlerce taşınmasıyla eşleşmektedir.

Ozon tabakasının seyrelmesi kloroflorokarbon (

CFC

) gazlarının salınımıyla; asit yağmurları fosil yakıtlardan salınan kükürt dioksit (

SO_2

) ve azot oksit (

NO_x

) gazlarının su buharıyla birleşmesiyle; gürültü kirliliği ulaşım ve sanayi kökenli yapay seslerle; toprak erozyonu ise bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu toprağın süpürülmesiyle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Ozon tabakasının seyrelmesine neden olan fakt��rün belirlenmesi

Ozon tabakasının zarar görmesine atmosfere salınan halojenli gazların (

CFC

) yol açtığı tespit edilir.

CFC gazları stratosferdeki ozon moleküllerini parçalayarak Güneş'in ultraviyole ışınlarının yeryüzüne daha fazla ulaşmasına neden olur.

2

Asit yağmurlarının oluşum sürecinin incelenmesi

Fosil yakıt kaynaklı kükürt dioksit (

SO_2

) ve azot oksit (

NO_x

) gazlarının asit yağmurlarını oluşturduğu saptanır.

Bu gazlar atmosferdeki su buharı ile birleştiğinde sülfürik ve nitrik asit oluşturarak yağışların pH değerini düşürür.

3

Gürültü kirliliğinin tanım ve nedeninin eşleştirilmesi

Gürültü kirliliğinin ulaşım, sanayi ve kentleşme kökenli kontrolsüz seslerden kaynaklandığı belirlenir.

Gürültü kirliliği doğrudan insan faaliyetlerine bağlı, yerel ve bölgesel etkisi olan fiziksel bir kirliliktir.

4

Toprak erozyonunun temel sebebinin bulunması

Toprak erozyonunun bitki örtüsünün tahrip edilmesi ve dış kuvvetlerin toprağı süpürmesiyle ilgili olduğu saptanır.

Bitki örtüsü toprağı kökleriyle tutar; örtü yok edildiğinde rüzgar ve su toprağın en verimli üst kısmını kolayca taşır.

Anahtar Kavram

Küresel ve yerel çevre sorunlarının nedenleri ve özellikleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1054Soru →

Aşağıda verilen ülkeleri ve tarihsel dönemleri, uyguladıkları nüfus politikalarının temel amaçları ve demografik sonuçlarıyla eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Japonya'nın nüfus artışını artırmaya çalışmasına rağmen yaşlı nüfus ve iş gücü sorunu yaşaması; Nijerya'nın nüfusu azaltma politikasına rağmen doğum oranlarının yüksekliği; Türkiye'nin Cumhuriyet'in ilk yıllarında (1923-1965) pro-natalist (artırıcı) politikalar izlemesi; Hindistan'ın ise dünyada ilk aile planlamasını başlatıp sosyo-kültürel engeller nedeniyle yavaş ilerlemesi durumları birbiriyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Japonya yaşlanan nüfusu ve aktif nüfusu artırma politikasıyla; Nijerya nüfusu azaltma çabasına rağmen yüksek genç nüfus oranıyla; Türkiye (1923-1965) savaş sonrası kalkınma hedefleri doğrultusundaki nüfus artırıcı önlemleriyle; Hindistan ise dünyada ilk aile planlamasını uygulamaya alan ancak sosyo-kültürel nedenlerle hedeflerine ulaşamayan ülke olarak birbiriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Japonya'nın gelişmişlik düzeyini ve demografik yapısını incelemek.

Japonya'nın doğum oranlarının çok düşük olduğu, nüfusu artırma politikası uyguladığı ancak iş gücü sıkıntısı ve yaşlı nüfus sorunu yaşadığı belirlenir. Bu durum ikinci açıklamayla eşleşir.

Gelişmiş ülkelerin nüfus politikalarının temel hedeflerini ve karşılaştıkları sorunları ayırt etmek için.

2

Nijerya'nın demografik özelliklerini ve nüfus politikası hedeflerini değerlendirmek.

Nijerya'nın gelişmekte olan bir ülke olarak nüfus artış hızını azaltıcı politikalar izlediği ancak yüksek doğum oranlarının devam ettiği görülür. Bu durum üçüncü açıklamayla eşleşir.

Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin nüfus artış hızı üzerindeki kontrol süreçlerini kavramak için.

3

Türkiye'nin 1923-1965 yılları arasındaki nüfus politikasını analiz etmek.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında savaş kayıplarını telafi etmek ve kalkınmayı desteklemek amacıyla nüfus artış hızını artırıcı (pro-natalist) politikalar izlendiği saptanır. Bu durum dördüncü açıklamayla eşleşir.

Türkiye'nin farklı tarihsel dönemlerdeki nüfus politikalarının gerekçelerini belirlemek için.

4

Hindistan'ın nüfus politikalarının tarihsel sürecini analiz etmek.

Hindistan'ın 1952'de dünyada ilk resmi aile planlamasını başlattığı fakat toplumsal yapı nedeniyle hedeflere ulaşmakta zorlandığı belirlenir. Bu durum birinci açıklamayla eşleşir.

Nüfus politikalarının uygulanmasındaki sosyo-kültürel engellerin etkisini anlamak için.

Anahtar Kavram

Nüfus Politikaları ve Ülkelerin Nüfus Politikaları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1055Soru →

Balkan Savaşları (1912-1913) döneminde imzalanan antlaşmalar ile bu antlaşmaların getirdiği siyasi ve topraksal sonuçlar tarihsel açıdan büyük önem taşımaktadır. Sol sütunda verilen antlaşmaları, sağ sütundaki uygun sonuçlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Londra Antlaşması Midye-Enez hattının batısındaki toprakların kaybıyla; Atina Antlaşması Girit'in Yunanistan'a bırakılması ve Türk azınlık haklarıyla; İstanbul Antlaşması Edirne, Kırklareli ve Dimetoka'nın Osmanlı'da kalması ve Meriç Nehri sınırıyla; Bükreş Antlaşması ise Balkan devletlerinin kendi aralarında toprak paylaşımıyla eşleşmelidir.

Antlaşmaların ve sonuçlarının doğru eşleştirilmesi, her antlaşmanın tarihi bağlamına ve taraflarına dayanmaktadır. Londra Antlaşması ile I. Balkan Savaşı bitmiş ve Doğu Trakya kaybedilmiştir. Atina Antlaşması ile Yunanistan ile olan sınırlar ve Girit'in durumu kesinleşmiştir. İstanbul Antlaşması ile Edirne ve Kırklareli'nin kurtarılışı tescillenmiş ve Meriç sınırı belirlenmiştir. Bükreş Antlaşması ise Osmanlı'nın taraf olmadığı, Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı paylaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Balkan Savaşı'nı bitiren Londra Antlaşması'nın sonuçlarını belirleyin.

Londra Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Midye-Enez hattının batısındaki toprakları (Edirne dâhil) kaybetmi��tir. Bu durum Londra Antlaşması ile Midye-Enez hattının batısındaki toprakların kaybı seçeneğini eşleştirir.

I. Balkan Savaşı sonucunda Osmanlı Devleti'nin batı sınırının Midye-Enez hattı olarak belirlendiğini ve Trakya topraklarının kaybedildiğini bilmek gerekir.

2

Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalanan Atina Antlaşması'nın içeriğini analiz edin.

Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti Girit'in Yunanistan'a ait olduğunu resmen kabul etmiş ve Yunanistan sınırları içinde kalan Türklerin azınlık haklarını güvence altına almıştır.

II. Balkan Savaşı sonrasında imzalanan Atina Antlaşması'nın özellikle Girit'in statüsü ve azınlık hakları üzerindeki etkisini tespit etmek amaçlanır.

3

Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalanan İstanbul Antlaşması'nın sonuçlarını inceleyin.

Bu antlaşmayla II. Balkan Savaşı'nda geri alınan Edirne, Kırklareli ve Dimetoka Osmanlı Devleti'nde kalmış, Meriç Nehri ise iki devlet arasında sınır kabul edilmiştir.

II. Balkan Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasındaki sınırın ve toprak paylaşımlarının nasıl şekillendiğini belirlemek gerekir.

4

Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı Bükreş Antlaşması'nın niteliğini belirleyin.

Bükreş Antlaşması, I. Balkan Savaşı'nı bitiren Londra Antlaşması sonrasında en çok payı alan Bulgaristan'a karşı diğer Balkan devletlerinin (Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve Romanya) savaşıp kendi aralarında imzaladıkları antlaşmadır.

II. Balkan Savaşı'nın doğrudan Balkan devletlerinin kendi arasındaki güç mücadelesinden kaynaklandığını ve bu devletlerin toprak paylaşımını kendi aralarında Bükreş Antlaşması ile gerçekleştirdiğini kavramak gerekir.

Anahtar Kavram

Balkan Savaşları Sonucunda İmzalanan Antlaşmalar ve Sınır Değişiklikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1056Soru →

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde ham madde, enerji kaynağı, ulaşım ve pazar gibi coğrafi faktörler belirleyici olmaktadır. Her sanayi kolunun özelliğine göre ön plana çıkan coğrafi faktör farklılık gösterir.

Buna göre, sol sütunda verilen sanayi tesislerini kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki temel coğrafi faktörlerin yer aldığı sağ sütundaki ifadelerle doğru şekilde eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karabük Demir-Çelik Fabrikası enerji kaynağına yakınlık; Samsun Bakır İzabe Tesisleri ulaşım ve liman imkânları; Batman Petrol Rafinerisi ham maddeye yakınlık; İstanbul Hazır Giyim ve Tekstil Sanayisi ise pazar alanlarına yakınlık faktörleriyle eşleşmektedir.

Sanayi tesislerinin coğrafi dağılışında ham maddeye yakınlık (Batman Petrol Rafinerisi), enerji kaynağına yakınlık (Karabük Demir-Çelik), ulaşım/liman kolaylığı (Samsun Bakır İzabe) ve pazara yakınlık (İstanbul Hazır Giyim) ilkeleriyle eşleştirme yapılması doğru eşleştirmeyi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş gerekçesini analiz etme

Demir madeni Sivas Divriği'den taşınır, tesisin Karabük'te kurulma nedeni ise taş kömürü (enerji kaynağı) yataklarıdır. Dolayısıyla enerji kaynağına yakınlık ile eşleşir.

Zonguldak taş kömürü havzasına yakınlık, yüksek ısı gerektiren demir-çelik eritme işlemi için temel ihtiyaçtır.

2

Samsun Bakır İzabe Tesisleri'nin kuruluş gerekçesini analiz etme

Samsun'da bakır madeni çıkarılmaz. Çevre illerden getirilen bakır cevheri buradaki tesiste işlenir. Bu durum liman ve ulaşım imkânlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Karadeniz'in iç kesimlerle demir yolu bağlantısı olan ve hinterlandı en geniş limanı Samsun'dur.

3

Batman Petrol Rafinerisi'nin kuruluş gerekçesini analiz etme

Batman çevresinden çıkarılan ham petrolün yerinde işlenmesi amacıyla rafineri kurulmuştur. Bu doğrudan ham maddeye yakınlığı gösterir.

Taşıma maliyetlerini azaltmak ve yerel kaynağı doğrudan işlemek amacıyla petrol kuyularına yakınlık tercih edilmiştir.

4

İstanbul Hazır Giyim ve Tekstil Sanayisi'nin kuruluş gerekçesini analiz etme

İstanbul hazır giyim ve konfeksiyon sektörü, ülkenin en yoğun nüfuslu ve tüketim talebi en yüksek bölgesindedir. Bu durum pazar alanına yakınlık ile eşleşir.

Geniş tüketici kitlesi ve talep yoğunluğu, hazır giyim gibi tüketim sektörlerinin pazar yakınında kurulmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimini etkileyen coğrafi faktörler (ham madde, enerji kaynağı, ulaşım, pazar)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1057Soru →

Tarih bilimi; kendine özgü konu, yöntem ve kavramsal çerçeveye sahip bir sosyal bilim dalıdır. Aşağıdaki tabloda yer alan örnek ve durumları, tarih bilimine ait kavramsal başlıklarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sened-i İttifak'ın imzalanması 'Tarihî Olay' ile, Osmanlı'da demokratikleşme hareketleri 'Tarihî Olgu' ile, doğa olaylarının insana etkisi yönüyle ele alınması 'Tarih Biliminin Konusu' ile, deney ve gözlem yapılamaması ise 'Tarih Biliminin Yöntemsel Özelliği' ile eşleşmelidir.

Eşleştirmede olay, olgu, konu ve yöntem kavramlarının ayırt edici nitelikleri esas alınmıştır. Sened-i İttifak somut bir olaydır, demokratikleşme ise bu olayların biriktiği soyut bir olgudur. Doğa olaylarının insani boyutu tarihin konusunu oluştururken, deney/gözlem yapılamaması tarih biliminin yöntem sınırını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Tarihî olay kavramını analiz etme

Belirli bir başlangıç ve bitişi olan somut gelişme belirlenir. Bu tanıma uyan Sened-i İttifak'ın imzalanmasıdır.

Olaylar, kısa sürede gerçekleşen biricik hadiselerdir.

2

Tarihî olgu kavramını analiz etme

Uzun sürede gerçekleşen, soyut ve genel süreç belirlenir. Bu tanıma uyan Osmanlı Devleti'ndeki demokratikleşme hareketleridir.

Olgular, benzer olayların sonucunda biriken uzun süreli değişimlerdir.

3

Tarih biliminin konusu ve yöntem sınırlarını ayırt etme

İnsan faaliyetlerinin ön planda tutulması konuya, deney/gözlem yapılamaması ise yönteme aittir.

Tarih, konusu gereği insanı incelerken, yöntemi gereği geçmişi laboratuvar ortamına taşıyamaz.

Anahtar Kavram

Tarih Bilimi, Olay ve Olgu Kavramları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1058Soru →

Türk kültürü, tarih boyunca geniş bir coğrafyaya yayılmış ve bu yayılış alanlarında kalıcı maddi ve manevi izler bırakmıştır.

Aşa��ıda verilen Türk kültürüne ait tarihsel özellik veya mimari miraslar ile bu unsurların en yoğun görüldüğü ya da ortaya çıktığı coğrafi bölgeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kültür ocağı Orta Asya ile, Orhun Yazıtları Moğolistan ile, zengin Osmanlı mimari mirası Balkanlar ile ve Taç Mahal ise Güney Asya (Hindistan) ile eşleşmektedir.

Türk kültürünün ilk doğuş yeri (kültür ocağı) Orta Asya; ilk yazılı belgeler (Orhun Yazıtları) Moğolistan; batıdaki yoğun mimari miras (Mostar vb.) Balkanlar ve Taç Mahal ise Güney Asya ile eşleşmektedir. Bu eşleştirmeler coğrafi ve tarihî gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

Türk kültür ocağının coğrafi konumunu belirleme.

Türk kültürünün ilk ortaya çıktığı yer olan kültür ocağının Orta Asya olduğu tespit edilir.

Öğrencilerin kültür ocağını Anadolu veya başka bir bölgeyle karıştırma yanılgısının önüne geçilerek başlangıç noktası doğru konumlandırılır.

2

Yazılı belgelerin bulunduğu bölgeyi tespit etme.

İlk yazılı kaynaklar olan Orhun Yazıtları'nın Moğolistan sınırlarında bulunduğu belirlenir.

Kültürel miras ögelerinin coğrafi konum eşleştirmesini doğru yapabilmek için tarihî coğrafya bilgisi kullanılır.

3

Batıdaki mimari miras yayılış alanını analiz etme.

Osmanlı döneminde Avrupa'da inşa edilen köprü ve camilerin Balkanlar coğrafyasına ait olduğu tespit edilir.

Türk kültürünün batı yönündeki en yoğun yayılım gösterdiği yerin Balkanlar olduğunu belirlemek için mimari eserlerin konumundan yararlanılır.

4

Taç Mahal'in coğrafi konumunu belirleme.

Türk-İslam mimarisinin şaheseri Taç Mahal'in Güney Asya'da (Hindistan) yer aldığı bulunur.

Babür İmparatorluğu'nun yayılış alanı ile Güney Asya coğrafyası ilişkilendirilir.

Anahtar Kavram

Türk Kültürünün Yayılış Alanları ve Maddi Kültür Mirasları

Soru 1059Soru →

Aşağıda verilen uluslararası örgütleri, kuruluş amaçları ve ölçeklerine göre doğru özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ile Küresel etkiye sahip askeri savunma örgütüdür ifadesi; Birleşmiş Milletler (BM) ile Dünya barışını ve güvenliğini korumak amacıyla kurulan küresel siyasi örgüttür ifadesi; Avrupa Birliği (AB) ile Avrupa ülkeleri arasında ekonomik ve siyasi bütünleşmeyi hedefleyen bölgesel örgüttür ifadesi; Greenpeace (Yeşilbarış) ile Çevre sorunlarına karşı küresel çapta faaliyet gösteren hükümet dışı bir örgüttür ifadesi eşleşmektedir.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) savunma amaçlı kurulan küresel askeri örgüt, Birleşmiş Milletler (BM) barışı koruma amaçlı küresel siyasi örgüt, Avrupa Birliği (AB) üye ülkeler arasında entegrasyonu amaçlayan bölgesel örgüt, Greenpeace (Yeşilbarış) ise hükümet dışı küresel bir çevre örgütü olarak tanımlanır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme tam olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) kuruluş amacını ve ölçeğini belirleme.

NATO, üye ülkelerin ortak savunmasını hedefleyen küresel askeri örgüttür.

Örgütün askeri karakterini ve küresel çapta ortak savunma sağladığını belirlemek amacıyla bu adım gerçekleştirilir.

2

Birleşmiş Milletler'in (BM) temel amacını ve etki alanını analiz etme.

BM, küresel düzeyde dünya barışını ve güvenliğini koruma amacı güden en geniş üyeli küresel siyasi örgüttür.

Örgütün siyasi kimliğini ve barış odaklı ana hedefini doğrulamak için bu adım gereklidir.

3

Avrupa Birliği'nin (AB) etki alanını ve entegrasyon modelini değerlendirme.

AB, yalnızca Avrupa kıtasındaki ülkeleri hedeflemesi nedeniyle bölgesel; üye ülkeler arasındaki entegrasyon nedeniyle siyasi ve ekonomik bir örgüttür.

Örgütün bölgesel yapısını ve çok yönlü bütünleşme modelini ayırt etmek için bu adım uygulanır.

4

Greenpeace (Yeşilbarış) kuruluşunun yapısını ve çalışma alanını inceleme.

Greenpeace, çevre koruma alanında hükümet dışı statüde çalışan küresel bir sivil örgüttür.

Örgütün çevre odağını ve devletlerden bağımsız yapısını netleştirmek için bu adım izlenir.

Anahtar Kavram

Küresel ve Bölgesel Örgütlerin Sınıflandırılması

Soru 1060Soru →

Mustafa Kemal Atatürk'ün aşağıda verilen sözlerini, ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Egemenliğin millete ait olduğunu belirten söz Cumhuriyetçilik ile; toplumsal dayanışmayı vurgulayan söz Halkçılık ile; Türk milleti tanım�� Milliyetçilik ile; çağdaşlaşmayı vurgulayan söz ise İnkılapçılık ilkesiyle eşleşir.

Mustafa Kemal Atat��rk'ün her bir sözü, onun ortaya koyduğu temel ilkelerin felsefesini ve toplumsal hedeflerini yansıtır. Egemenliğin millete ait olması cumhuriyetçilikle; halkın eşitliği ve sınıf ayrımının reddi halkçılıkla; ortak vatan ve millî kimlik tanımı milliyetçilikle; çağdaşlaşma ve çağ atlama çabası ise inkılapçılıkla doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Soruda verilen birinci sözün ana fikrini belirlemek.

'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' sözünün ulusal irade ve halk yönetimi vurgusu taşıdığı belirlenir.

Yönetme yetkisinin millete ait olması cumhuriyetçilik ilkesinin en belirgin özelliğidir.

2

Soruda verilen ikinci sözün ana fikrini belirlemek.

'Bizim halkımız çıkarları birbirinden ayrılan sınıflar değil...' ifadesinin sınıfsız, imtiyazsız, eşit ve dayanışma içinde bir toplumu ifade ettiği anlaşılır.

Sınıfsız toplum yapısı, sosyal adalet ve eşitlik ilkeleri doğrudan halkçılık ilkesiyle örtüşür.

3

Soruda verilen üçüncü sözün ana fikrini belirlemek.

'Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir' sözünün din, dil ve ırk ayrımı yapmaksızın ortak bir kimliği vurguladığı saptanır.

Ortak vatan ve millî kimlik bilinci milliyetçilik ilkesinin özünü oluşturur.

4

Soruda verilen dördüncü sözün ana fikrini belirlemek.

'Biz büyük bir inkılap yaptık...' sözünün çağdaşlaşma, yenilenme ve köklü değişimleri ifade ettiği görülür.

Toplumu çağın gerisinde kalmaktan kurtarıp modernleştirmek inkılapçılık ilkesinin gereğidir.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkeleri ve Temel Felsefeleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram