Tüm alıştırma soruları

Soru 101Soru →

Toplumsal yapıyı oluşturan maddi ve manevi unsurlar ile bunlara dair somut örneklerin doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda yer alan toplumsal yapı unsurlarını sağ sütunda verilen uygun örneklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddi (Fiziki) Yapı unsuru dağlık engebe ve yerleşim biçimiyle; Toplumsal Kurum unsuru okul ve eğitim sistemiyle; Toplumsal Grup unsuru üniversite dağcılık kulübüyle; Toplumsal Değer unsuru ise yardımlaşma, dayanışma ve saygı ilkeleriyle eşleşmelidir.

Maddi (Fiziki) Yapı coğrafya ve yerleşimi ele alan örnekle; Toplumsal Kurum organize eğitim sistemini ve okulu kapsayan örnekle; Toplumsal Grup belirli üyeleri ve ortak amacı olan dağcılık kulübüyle; Toplumsal Değer ise toplumsal olarak paylaşılan ahlaki ve insani ilkeler olan yardımlaşma ve saygıyla doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Maddi (fiziki) yapının tanımını ve kapsamını hatırlayarak seçenekleri inceleme.

Maddi yapının coğrafya, nüfus ve teknoloji gibi unsurları kapsadığı belirlenmiştir. Dağlık engebe ve dağınık yerleşim örneğiyle eşleştiği bulunmuştur.

Toplumsal yapının maddi unsurlarının somut fiziksel çevreyle olan ilişkisini kurmak.

2

Toplumsal kurum kavramını analiz ederek seçeneklerdeki karşılığını arama.

Kurumların toplumsal ihtiyaçları karşılayan, yerleşik yapısal düzenler olduğu saptanmıştır. Eğitim ihtiyacını karşılayan okul ve öğretmen-öğrenci ilişkisiyle eşleştiği bulunmuştur.

Toplumsal kurumların yapısal ve işlevsel özelliklerini ayırt etmek.

3

Toplumsal grup kavramını inceleyerek uygun örneği bulma.

Grupların ortak amaçlı, düzenli etkileşimli insan toplulukları olduğu bilinmektedir. Üniversite dağcılık kulübüyle eşleştiği bulunmuştur.

Grup ile kurum veya yığın arasındaki farkları somutlaştırmak.

4

Toplumsal değer kavramını inceleyerek doğru eşleştirmeyi tamamlama.

Değerlerin toplumsal inanç ve ahlaki ilkeleri temsil ettiği tespit edilmiştir. Yardımlaşma, dayanışma ve saygı örneğiyle eşleştiği bulunmuştur.

Manevi yapının kurucu ögelerinden olan toplumsal değerlerin niteliğini kavramak.

Anahtar Kavram

Toplumsal yapının maddi (fiziki) ve manevi (kültürel) unsurlarının tanınması ve somut örneklerle ilişkilendirilmesi.

Soru 102Soru →

Aşağıdaki Türkiye'de yürütülen hayvancılık ve su ürünleri faaliyetlerini, bu faaliyetlerin coğrafi dağılış özelliklerini ve gelişim şartlarını gösteren açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kümes Hayvancılığı - büyük şehirlerin etrafındaki pazarlama kolaylığı; Arıcılık - Muğla ve Ordu başta olmak üzere bitki çeşitliliği; Kıl Keçisi - Akdeniz karstik platolarındaki maki örtüsü; Kültür Balıkçılığı - Ege koyları ve iç su baraj göllerindeki kafes üretimi.

Eşleştirmede, her hayvancılık ve su ürünleri faaliyeti kendine özgü coğrafi dağılış ve üretim özellikleriyle eşleştirilmiştir. Kümes hayvancılığı tüketici nüfusa yakınlıkla, arıcılık bitki çeşitliliğiyle, kıl keçisi karstik platolar ve makiyle, kültür balıkçılığı ise Ege koyları ve baraj gölleriyle doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kümes hayvancılığının kuruluş yerini ve iklim ilişkisini belirleme.

Büyük şehirlerin etrafında pazara yakınlık nedeniyle kurulduğu ve kapalı tesislerde yapıldığı için iklimden bağımsız olduğu tespit edilir.

Kümes hayvancılığının dağılışında doğal çevreden ziyade beşeri faktörlerin (tüketim ve pazarlama) etkili olduğunu anlamak.

2

Arıcılık faaliyetlerinin coğrafi koşullarını inceleme.

Zengin bitki çeşitliliğine sahip engebeli yörelerde yaygın olduğu ve hava şartlarından etkilendiği görülür.

Arıcılığın doğal çevre özelliklerine (floraya) son derece bağımlı bir faaliyet olduğunu doğrulamak.

3

Kıl keçisi yetiştiriciliğinin yer şekilleri ve bitki örtüsüyle ilişkisini kurma.

Teke ve Taşeli gibi karstik platolar ile maki bitki örtüsünün olduğu engebeli alanlarda yapıldığı belirlenir.

Bu hayvancılık türünün çevreye (özellikle orman örtüsüne) etkilerini ve coğrafi koşullarla uyumunu analiz etmek.

4

Kültür balıkçılığının yapıldığı alanları saptama.

Ege kıyılarındaki korunaklı koylarda ve baraj göllerinde kafeslerde yürütüldüğü anlaşılır.

Kültür balıkçılığının doğal avcılıktan farklı olarak planlı üretim sahalarında yapıldığını ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de hayvancılık ve su ürünleri faaliyetlerinin coğrafi dağılışını etkileyen doğal (iklim, yer şekilleri, bitki örtüsü) ve beşeri (pazarlama, nüfus) faktörler.

Soru 103Soru →

Türkiye'de farklı coğrafi özelliklere sahip alanlarda planlanan bazı yatırım projeleri ve bu projelerin hayata geçirilmesi sürecinde Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarında öncelikle incelenmesi gereken olası arazi kullanım hataları ve çevresel riskler bulunmaktadır. Aşağıdaki projeleri, ÇED raporlarında öncelikli olarak değerlendirilmesi gereken çevresel risklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Göller Yöresi baraj projesi su sızıntısı ve göl ekosistemi riskiyle; Çarşamba Ovası biyokütle santrali alüvyal tarım toprağı ve tarımsal verim kaybıyla; Teke Yarımadası mermer ocağı habitat parçalanması ve toz emisyonuyla; İzmit Körfezi petrokimya tesisi kıyı çizgisi değişimi ve termal kirlilikle eşleşir.

Karstik arazilerin su sızdırma potansiyeli Göller Yöresi'ndeki baraj projesi ile; delta ovalarının tarımsal niteliği Çarşamba Ovası'ndaki biyokütle santrali ile; Akdeniz orman/maki habitatının hassasiyeti Teke Yarımadası'ndaki mermer ocağı ile; körfez ekosistemlerinin hassas yapısı ise İzmit Körfezi'ndeki liman/petrokimya tesisi ile doğrudan ilişkilidir. ÇED süreçlerinde bu coğrafi özellikler öncelikle dikkate alınır.

Adım Adım Çözüm

1

Karstik arazilerin hidrolojik özelliklerini analiz etmek.

Göller Yöresi'ndeki baraj projesinin erime boşlukları nedeniyle su sızdırma riski taşıdığı ve karstik gölleri etkileyeceği belirlenir.

Karstik topoğrafyada yeraltı drenajı ve sızma oranları yüksektir, bu durum baraj yapımında en büyük jeolojik risktir.

2

Alüvyal delta ovalarının ekonomik önemini ve sanayileşmenin etkisini değerlendirmek.

Çarşamba Ovası'na kurulacak biyokütle santralinin verimli tarım arazilerinin kaybına ve hava kirliliğine neden olacağı saptanır.

Delta ovaları birinci sınıf tarım arazisi olup bu alanların sanayiye açılması en yaygın arazi kullanım hatalarındandır.

3

Ormanlık ve maki alanlarındaki madencilik faaliyetlerinin ekolojik etkilerini incelemek.

Teke Yarımadası'ndaki mermer ocağının Akdeniz bitki örtüsüne zarar vereceği, erozyonu artıracağı ve tozlaşmayı engelleyeceği belirlenir.

Açık ocak madenciliği bitki örtüsünü tamamen sıyırdığı için orman ve çalı ekosistemlerinde geri dönülemez tahribat yaratır.

4

Kıyı alanlarındaki sanayi ve liman faaliyetlerinin denizel etkilere etkisini analiz etmek.

İzmit Körfezi'ndeki petrokimya ve liman projesinin deniz kirliliği, kıyı morfolojisi değişimi ve termal kirliliğe yol açacağı saptanır.

Kıyı bölgelerindeki dolgu, derinleştirme ve atık deşarj faaliyetleri deniz ekosistemini ve kıyı şekillerini doğrudan değiştirir.

Anahtar Kavram

Arazi Kullanım Hataları ve ÇED

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 104Soru →

İslamiyet'in doğuşu, Hicret süreci ve Medine'de kurulan yeni toplum düzenine dair aşağıda verilen kavramları, bu kavramların tarihsel işlevleri ve önemleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Medine Vesikası - Farklı inanç ve etnik grupların haklarını güvence altına alan sözleşme; Muahat Antlaşması - Muhacir ile Ensar arasındaki sosyo-ekonomik kardeşlik bağı; Suffe - İlk kurumsal yatılı eğitim alanı; Akabe Biatları - Hicret öncesi siyasi ve coğrafi altyapıyı kuran bağlılık yeminleri.

Doğru eşleştirmeler, İslam devletinin kuruluş aşamasında ortaya çıkan siyasi, sosyal, hukuki ve eğitimsel ihtiyaçlara verilen kurumsal cevapları net bir biçimde tanımlamaktadır. Medine Vesikası çok hukuklu anayasal düzeni, Muahat göçmenlerin sosyo-ekonomik entegrasyonunu, Suffe düzenli eğitim faaliyetlerini, Akabe Biatları ise Hicret sürecinin siyasi hazırlık aşamasını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Medine Vesikası kavramının amacı ve kapsamı analiz edilir.

Belgenin Medine'deki çoğulcu sosyal yapıyı düzenleyen ve dış tehditlere karşı ortak savunmayı öngören anayasal niteliği tespit edilerek ilgili açıklama ile eşleştirilir.

Medine Vesikası, İslam devletinin ilk yazılı anayasası olup Medine'deki farklı unsurların hak ve sorumluluklarını belirlemiştir.

2

Muahat Antlaşması kavramının toplumsal ve ekonomik işlevi incelenir.

Bu antlaşmanın, hicret eden Müslümanlar ile yerleşik Müslümanlar arasındaki mülkiyet ve barınma krizini çözmeye yönelik kardeşlik bağı olduğu belirlenip eşleştirilir.

Muhacirlerin Medine toplumuna sosyo-ekonomik uyumu ancak bu kardeşlik köprüsüyle mümkün olmuştur.

3

Suffe kavramının kurumsal niteliği değerlendirilir.

Mescid-i Nebevi'de yer alan ve yatılı öğrencilerin sistematik eğitim gördüğü eğitim merkezi olduğu belirlenip ilgili açıklamayla eşleştirilir.

Suffe, İslam'da eğitim faaliyetlerinin kurumsallaşmasının ilk somut örneğidir.

4

Akabe Biatları'nın kronolojik ve siyasi önemi ele alınır.

Hicret öncesinde Medineliler ile yapılan ve Müslümanların Medine'ye taşınmasının önünü açan görüşmeler olduğu tespit edilerek eşleştirilir.

Akabe Biatları gerçekleşmeseydi Hicret'in siyasi ve askeri güvenliği sağlanamazdı.

Anahtar Kavram

İslamiyet'in Medine döneminde kurumsallaşma, devletleşme ve toplumsal entegrasyon süreçlerinin temel unsurları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 105Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen Fecr-i Âti sanatçıları ile sağ sütundaki edebî özellikleri ve eserleri yansıtan açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Emin Bülent Serdaroğlu ile 'Kin' şiiri açıklaması; Fazıl Ahmet Aykaç ile 'Kırpıntı' adlı mizah eseri açıklaması; Müfit Ratip ile 'Zincir' ve 'Sayyadlar' tiyatro oyunları açıklaması; İzzet Melih Devrim ile 'Sermed' romanı ve 'Hüzün ve Tebessüm' öykü kitabı açıklaması eşleşmelidir.

Doğru eşleşmeler Fecr-i Âti sanatçılarının kendilerine has üslup ve en belirgin eserleriyle kurulmuştur: Emin Bülent Serdaroğlu epik nitelikteki 'Kin' şiiriyle; Fazıl Ahmet Aykaç hiciv türündeki 'Kırpıntı' eseriyle; Müfit Ratip 'Zincir' ve 'Sayyadlar' adlı tiyatro oyunlarıyla; İzzet Melih Devrim ise 'Sermed' romanı ve 'Hüzün ve Tebessüm' adlı öykü kitabıyla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Emin Bülent Serdaroğlu'nun edebi kişiliğini ve en önemli eserini analiz etmek.

Sanatçı, topluluğun kurucularından olup Türk şiirinde epik unsurları barındıran 'Kin' şiiriyle tanınır. Bu nedenle üçüncü açıklamayla eşleşir.

Topluluğun şiir anlayışı içerisinde millî ve epik duyguları işleyen yegane şairlerden birinin Emin Bülent Serdaroğlu olduğunu tespit etmek.

2

Fazıl Ahmet Aykaç'ın topluluktaki rolünü ve yapıtını incelemek.

Sanatçı, Fecr-i Âti'nin mizahi ve hicivci yönünü yansıtan en önemli isimdir; yergilerini topladığı 'Kırpıntı' adlı eser birinci açıklamada belirtilmiştir. Dolayısıyla birinci açıklamayla eşleşir.

Fecr-i Âti beyannamesine imza atan ve mizahi parodileriyle öne çıkan ismi belirlemek.

3

Müfit Ratip'in tiyatro alanındaki çalışmalarını değerlendirmek.

Tiyatro eleştirmenliğiyle öne çıkan ve 'Zincir' ile 'Sayyadlar' adlı özgün oyunları yazan sanatçı Müfit Ratip'tir. Bu doğrultuda dördüncü açıklamayla eşleşir.

Topluluğun sahne eserleri ve tiyatro kuramı konusundaki öncü kalemini doğru eşleştirmek.

4

İzzet Melih Devrim'in mensur eserlerini tespit etmek.

Fransız edebiyatına yakınlığıyla bilinen, 'Sermed' adlı romanı ve 'Hüzün ve Tebessüm' adlı hikaye kitabını yazan sanatçı İzzet Melih Devrim'dir. İkinci açıklamayla eşleşir.

Toplulukta hikaye ve roman türünde eser vermiş olan sanatçıyı eser isimlerinden yola çıkarak belirlemek.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti topluluğuna mensup sanatçıların eserleri ve edebi kişiliklerinin eşleştirilmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 106Soru →

Kişilik değerlendirmesinde kullanılan yöntemler ve bu yöntemlerin uygulamadaki temel sınırlılıkları göz önüne alındığında, sol sütunda verilen kişilik değerlendirme teknikleri ile sağ sütunda verilen bu tekniklere y��nelik sınırlılık/eleştiri açıklamalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Projektif (Yansıtıcı) Testler, yüksek oranda öznellik barındırma sınırlılığıyla; Objektif Kişilik Envanterleri, sosyal beğenirlik eğilimi sınırlılığıyla; Derecelendirme Ölçekleri, hale etkisi (halo effect) gibi yanlılık sınırlılığıyla; Görüşme Yöntemi ise uzmanın yönlendirici ipuçları verme sınırlılığıyla eşleşir.

Kişilik değerlendirme tekniklerinden projektif testler, uyarıcıların belirsiz olmasından ötürü yorumlama aşamasında yüksek oranda öznellik içerir. Objektif envanterler (MMPI), yapılandırılmış maddeler içerdiğinden sosyal beğenirlik (kendini onaylanacak şekilde gösterme) eğilimine açıktır. Derecelendirme ölçekleri, gözlemcinin hale etkisi nedeniyle genel yargısını tüm ölçeğe yansıtması riskini taşır. Görüşme yöntemi ise uzmanın yönlendirici ipuçlarıyla katılımcının doğal tepkilerini etkilemesi sınırlılığına sahiptir. Bu nedenle eşleştirmeler bu açıklamalara uygun olarak yapılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Projektif testlerin temel doğasını ve sınırlılıklarını analiz etme.

Projektif testlerin belirsiz uyarıcılar kullandığı ve bu nedenle değerlendirmede öznelliğin yüksek olduğu belirlenmiştir.

Rorschach ve TAT gibi testler yapılandırılmamış uyarıcılar içerdiğinden, uygulayıcının yorumu kritik önem taşır ve bu durum öznelliğe yol açar.

2

Objektif kişilik testlerinin (envanterlerin) yapısını ve dezavantajlarını inceleme.

MMPI gibi kağıt-kalem testlerinde bireyin sorulara içten yanıt vermeyip sosyal beğenirlik yönünde yanıtlar verebileceği saptanmıştır.

Yapılandırılmış testlerde seçenekler önceden belirlendiği için katılımcı kendini iyi gösterme eğilimi (sosyal beğenirlik) sergileyebilir.

3

Derecelendirme ölçeklerindeki gözlemci hatalarını tespit etme.

Derecelendirme ölçeklerinde gözlemcinin hale etkisi (halo effect) nedeniyle genel bir izlenimi tüm özelliklere yayabildiği saptanmıştır.

Derecelendirme ölçekleri gözlemcinin değerlendirmesine dayandığından, gözlemcinin yanlılığı (hale etkisi) önemli bir sınırlılıktır.

4

Görüşme (mülakat) yönteminin sınırlılıklarını belirleme.

Görüşmecinin sözel veya sözel olmayan yönlendirmelerinin bireyin davranışlarını etkileyebileceği sonucuna varılmıştır.

Görüşme esnasında kurulan yüz yüze etkileşim, uzmanın yönlendirici davranışlarının katılımcının doğal yanıtlarını bozmasına yol açabilir.

Anahtar Kavram

Kişiliğin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 107Soru →

İlk Çağ'da kurulan medeniyetlerin siyasi organizasyonları ve idari yapıları kendilerine özgü nitelikler taşımaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen medeniyetleri sağ sütundaki idari ve siyasi yönetim özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sümerler rahip-kral ve site devletleri ile; Hititler Pankuş meclisi ile; Persler satraplık ve posta teşkilatı ile; Mısır ise nom şehir devletleri ve firavunun tanrı-kral gücü ile eşleşmelidir.

Sümerlerin site adı verilen şehir devletleri örgütlenmesi patesi/ensi yönetimiyle; Hititlerin Pankuş danışma meclisiyle; Perslerin ülkeyi satraplıklara ayırıp posta teşkilatı kurmasıyla; Mısır'ın ise nom adı verilen birimlerin birleştirilip teokratik tanrı-kral (firavun) yönetimine geçmesiyle eşleşmesi tarihsel olgulara tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Sümerlerin yönetimsel özelliklerinin incelenmesi

Sümerlerin site adı verilen şehir devletlerinden oluştuğu ve rahip-kral (patesi/ensi) anlayışıyla yönetildiği bilgisi doğrulanır.

Sümerler ile bağımsız şehir devletleri (siteler) ve rahip-krallık anlayışını eşleştirmek.

2

Hititlerin yönetim organlarının belirlenmesi

Hitit yönetiminde kralın yanında Pankuş adında bir danışma meclisinin yer aldığı tespit edilir.

Hititler ile Pankuş meclisi ve merkezi krallığa geçiş aşamalarını eşleştirmek.

3

Perslerin idari teşkilatlanmasının analiz edilmesi

Perslerin geniş sınırları yönetmek için satraplık (eyalet) sistemini ve ilk posta teşkilatını kullandıkları belirlenir.

Persler ile satraplık idari bölünmesi ve posta sistemini eşleştirmek.

4

Mısır'ın siyasi yapısının çözümlenmesi

Mısır'ın nom denilen yerel birimlerin birleştirilmesiyle kurulduğu ve firavunun tanrı-kral olarak mutlak egemenlik kurduğu saptanır.

Mısır ile nom şehir devletleri ve teokratik monarşi yapısını eşleştirmek.

Anahtar Kavram

İlk Çağ medeniyetlerinin yönetim şekilleri, siyasi yapıları ve idari teşkilatlanma modelleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 108Soru →

Kültür, insanların tarihsel süreçte oluşturduğu maddi ve manevi değerlerin bütünüdür. Benzer kültürel özelliklere sahip alanlar bir araya getirilerek yeryüzünde çeşitli kültür bölgeleri tanımlanmıştır. Aşağıda verilen kültür bölgelerini, bu bölgelerin oluşumunda ve yayılışında etkili olan temel özellikleri ile eşle��tiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İslam Kültür Bölgesi ile mimari ve toplumsal yaşamda dini ögelerin belirleyici olduğu bölge tanımı; Slav-Rus Kültür Bölgesi ile Bizans kültürü ve Ortodoks inancının egemen olduğu bölge tanımı; Latin Amerika Kültür Bölgesi ile İspanyol ve Portekiz dillerinin yaygın olduğu Katolik coğrafya tanımı; Pasifik Kültür Bölgesi ile Melanezya, Mikronezya ve Polinezya ada grupları tanımı eşleşir.

Doğru eşleştirmede, İslam Kültür Bölgesi mimari ve toplumsal yaşamda dini ögelerin belirleyici olduğu bölgeyle; Slav-Rus Kültür Bölgesi Bizans kültürü ve Ortodoks Hristiyanlık temelli bölgeyle; Latin Amerika Kültür Bölgesi İspanyol/Portekiz dillerinin ve Katolik inancının yaygın olduğu bölgeyle; Pasifik Kültür Bölgesi ise Melanezya, Mikronezya ve Polinezya adalarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kültür bölgelerinin coğrafi ve manevi niteliklerini incelemek

Verilen kültür bölgelerinin yayıldığı temel coğrafyaları (örneğin Pasifik için adalar, Latin Amerika için Güney ve Orta Amerika) belirledik.

Her kültür bölgesinin ayırt edici coğrafi yayılış alanlarını doğru tespit etmek doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.

2

Din, dil ve tarihi arka plan gibi kültürel belirleyicileri eşleştirmek

Latin Amerika için İspanyol/Portekiz dilleri ve Katoliklik; İslam için Orta Doğu coğrafyası ve dini ögeler; Slav-Rus için Ortodoksluk; Pasifik için izole ada kültürleri eşleştirildi.

Bölgesel kültürleri şekillendiren baskın din, dil ve kolonyal geçmiş gibi unsurları eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Kültür Bölgelerinin Coğrafi Dağılışı ve Karakteristik Özellikleri

Soru 109Soru →

Toplumsal düzenin korunmasını sağlayan değerler, normlar ve toplumsal kontrol mekanizmaları; kaynakları, yazılı olup olmamaları ve birey üzerindeki yaptırım güçleri bakımından farklılık gösterir. Aşağıda toplumsal yaşamdan verilen örnek olay ve davranışları, tanımlanan en uygun toplumsal düzen unsuru ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şahitlikteki dürüstlük davranışı toplumsal değerlerle; vergi kaçırmaya verilen mahkeme cezası resmi normlarla; aileye yardım etmeyen kişinin tecrit edilmesi örflerle; yemek yerken yadırganan kişinin durumu ise adetlerle eşleşmektedir.

Şahitlikte gerçeği söyleme davranışı toplumsal değerlerle; vergi kaçırmaya verilen mahkeme cezası resmi normlarla; aileye destek olmayıp tecrit edilme örflerle; yemek yerken ağız şapırdatma nedeniyle yadırganma ise adetlerle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk durumdaki 'dürüstlük ve adalet' gibi soyut ilkelerin işlevini belirlemek.

Bu ilkeler somut kurallardan ziyade davranışlara yön veren genel yargılardır; bu nedenle toplumsal değer tanımıyla eşleşmektedir.

Toplumsal değerler somut normların gerisinde yatan soyut ahlaki dayanaklardır.

2

İkinci durumdaki 'mahkeme, hapis cezası, vergi kaçırma' olgularını değerlendirmek.

Bu durumun yazılı, devlet eliyle uygulanan ve maddi yaptırımı olan resmi normlar sınıfına girdiği tespit edilir.

Yasalar ve resmi mahkemeler resmi toplumsal kontrolün en temel araçlarıdır.

3

Üçüncü durumdaki 'aileye sahip çıkmama' ve 'tecrit edilme' durumunu incelemek.

Bu davranışın ahlaki boyutu yüksek olan örflerin çiğnenmesi anlamına geldiği ve tecrit yaptırımının ağır gayriresmi kontrole karşılık geldiği görülür.

Örfler toplumun çekirdek yapısını koruyan ve ihlali durumunda dışlama gibi ağır sosyal yaptırımlarla desteklenen normlardır.

4

Dördüncü durumdaki 'ağız şapırdatma' ve 'soğuk bakışlar' tepkisini analiz etmek.

Bu durumun gündelik hayatı düzenleyen ve yaptırımı sadece yadırgama olan adet / görgü kuralları ile örtüştüğü saptanır.

Adetler, çiğnendiğinde hukuki veya ağır sosyal tecrit yerine hafif kınamalar getiren pratik yaşam kurallarıdır.

Anahtar Kavram

Toplumsal değerler, resmi normlar, örfler ve adetlerin yaptırım düzeyleri ile işlevsel farkları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 110Soru →

İlk Türk devletlerinin toplumsal, hukuki, dinî ve sanatsal yapısını yansıtan aşağıdaki kavramlar ile bu kavramların tarihsel açıklamalarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Töre kavramı yazısız hukuk kurallarını içeren açıklamayla; Balbal kavramı mezar etrafına dikilen taş heykeller açıklamasıyla; Yuğ kavramı cenaze merasimi açıklamasıyla; Kurgan kavramı ise oda biçimindeki mezar açıklamasıyla eşleşir.

Töre yazısız hukuk kurallarını, balbal mezar taşı heykellerini, yuğ cenaze törenini, kurgan ise oda mezarları ifade eder. Bu eşleştirmeler kavramların tarihsel işlev ve tanımlarıyla doğrudan uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Töre teriminin anlamını belirleme

Töre, kurultay kararları ve örfe dayalı yazısız hukuk kurallarıdır. Bu durum yazısız hukuk kuralları açıklaması ile eşleşir.

İlk Türk devletlerinde hukukun temel kaynağı töredir.

2

Balbal teriminin anlamını belirleme

Balbal, mezarların etrafına dikilen heykelciklerdir. Bu durum taş heykeller açıklaması ile eşleşir.

Balballar hem sanatın hem de inanışın bir göstergesidir.

3

Yuğ teriminin anlamını belirleme

Yuğ, cenaze törenidir. Bu durum dinî törenler açıklaması ile eşleşir.

Ölüm sonrası yas ve cenaze uygulamaları dinî ve toplumsal bir boyuta sahiptir.

4

Kurgan teriminin anlamını belirleme

Kurgan, ölen kişilerin eşyalarıyla gömüldüğü oda mezarlardır. Bu durum oda biçimindeki mezarlar açıklaması ile eşleşir.

Ahiret inancının en somut kanıtı mezarlara eşya konulmasıdır.

Anahtar Kavram

İlk Türk devletlerinde toplumsal yaşam, din, hukuk ve sanatın temel kavramları ve bu kavramların kültürel işlevleri.

Soru 111Soru →

Uluslararası alanda çevre sorunlarının önlenmesi ve doğal dengenin korunması amacıyla imzalanan aşağıdaki çevre sözleşmeleri ile bu sözleşmelerin öncelikli hedef ve amaçlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Barselona Sözleşmesi Akdeniz'in korunmasıyla, Bern Sözleşmesi Avrupa'nın yabani yaşam alanlarının korunmasıyla, Paris Antlaşması küresel sıcaklık artışının sınırlandırılmasıyla, Biyoçeşitlilik Sözleşmesi ise genetik kaynakların korunmasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Barselona Sözleşmesi Akdeniz'in kirliliğe karşı korunmasını, Bern Sözleşmesi Avrupa'nın yabani çevre ve doğal yaşama ortamlarının korunmasını, Paris Antlaşması küresel sıcaklık artışının

2\text{ }^{\circ}\text{C}

sınırının altında tutulmasını, Biyoçeşitlilik Sözleşmesi ise genetik kaynakların korunarak canlı türlerinin neslinin devam ettirilmesini hedefler.

Adım Adım Çözüm

1

Sözleşmelerin ve antlaşmaların isimlerini tek tek inceleyerek kapsamlarını belirlemek.

Barselona, Bern, Paris Antlaşması ve Biyoçeşitlilik Sözleşmesi'nin temel odak noktaları ortaya konur.

Doğru eşleştirmeyi yapabilmek için her bir uluslararası belgenin hangi çevresel soruna yönelik çıkarıldığını bilmek gerekir.

2

Belirlenen kapsamları sağ tarafta verilen amaçlarla eşleştirmek.

Barselona Akdeniz ile, Bern Avrupa'daki yaban hayatı ile, Paris küresel sıcaklık artışını sınırlama ile ve Biyoçeşitlilik Sözleşmesi canlı türlerinin korunması ile eşleşir.

Her bir sözleşmenin koruma alanı ve amacı birebir örtüşmelidir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Çevre Sözleşmelerinin Kapsam ve Hedefleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 112Soru →

Aşağıdaki doğal afet ve çevre sorunlarını, oluşum kökenleri ve karakteristik özellikleri dikkate alınarak verilen tanımlayıcı açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Heyelan - Eğimli yamaçlardaki toprak ve kaya kütlelerinin ani bir şekilde yamaç aşağı kayması; Erozyon - Toprağın verimli üst tabakasının dış kuvvetlerin etkisiyle yavaş bir süreçte aşınması ve taşınması; Tsunami - Okyanus tabanındaki tektonik hareketler sonucu oluşan dev dalgalar; Kasırga - Sıcak okyanuslar üzerinde ani basınç farklarıyla oluşan şiddetli rüzgarlar

Doğal afetler ve çevre sorunları kökenlerine ve oluşum süreçlerine göre sınıflandırılır. Eğimli yamaçlardaki toprak ve kaya kütlelerinin ani şekilde aşağı kayması heyelandır. Toprağın verimli üst kısmının su ve rüzgarla yavaşça süpürülmesi ise erozyondur. Okyanus tabanlarındaki depremler sonucu oluşan dev dalgalar tsunami; sıcak okyanuslarda ani basınç farkıyla gelişen çok şiddetli rüzgarlar ise kasırgadır. Bu nitelikler dikkate alındığında eşleştirmeler kusursuz şekilde birbirini tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların oluşum sürelerini ve kökenlerini analiz etmek

Heyelan, yer çekimi ve aşırı suya doyma etkisiyle saniyeler veya dakikalar içinde gerçekleşen ani bir kütle hareketidir. Erozyon ise toprağın üst tabakasının rüzgar veya su etkisiyle yıllar süren son derece yavaş bir aşınma ve taşınma sürecidir.

Heyelan ile erozyon arasındaki en önemli fark olan oluşum hızı ve mekanizmasını belirlemek, bu iki kavramın karıştırılmasını önler.

2

Deniz tabanlı afetler ile atmosferik kökenli afetleri karşılaştırmak

Tsunaminin okyanus tabanındaki deprem, volkanizma gibi jeolojik etkenlerle oluşan su dalgaları olduğu; kasırganın ise atmosferdeki basınç değişimleriyle oluşan şiddetli rüzgar hareketi olduğu belirlenir.

Hidrolojik/jeolojik kökenli su hareketleri ile klimatolojik kökenli hava hareketlerini doğru gruplandırmak eşleştirmenin hatasız yapılmasını sağlar.

3

Eşleştirmelerin tutarlılığını kontrol etmek

Her bir kavramın kökenine ve tetikleyici faktörüne uygun tanımla eşleştiği teyit edilir.

Tüm kavramların tanımlarıyla mantıksal uyumu doğrulanarak nihai çözüme ulaşılır.

Anahtar Kavram

Doğal Afetlerin Oluşum Kökenleri ve Sınıflandırılması

Soru 113Soru →

Aşağıda verilen psikoloji çalışma senaryolarını, ilişkili oldukları bilim dalları veya disiplinler arası kesişim alanları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci senaryo Fizyoloji, ikinci senaryo Sosyoloji, üçüncü senaryo Antropoloji ve dördüncü senaryo Mühendislik ilişkisini temsil etmektedir.

Verilen senaryolar incelendiğinde; hormonlar ve nörotransmitterler fizyolojik yapıyla ilgili olduğundan birinci senaryo fizyolojiyle; toplumsal olaylar (sanayileşme, suç oranları) sosyolojiyle; kültürel karşılaştırmalar (kabile yaşantısı) antropolojiyle; arayüz tasarımı ve insan-makine uyumu ise mühendislikle ilgilidir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci senaryodaki anahtar kavramları (hormon, kortizol, nörotransmitter) belirlemek ve bunları bedensel işlevleri inceleyen fizyoloji bilimi ile ilişkilendirmek.

Bireysel fizyolojik süreçler davranışla ilişkilendirilir.

Biyolojik temellerin psikolojik çıktılarla bağıntısı aranmaktadır.

2

İkinci senaryodaki makro yapıları (sanayileşme, suç oranları, toplumsal normlar) tespit etmek ve toplumu inceleyen sosyoloji bilimi ile bağlantısını kurmak.

Toplumsal yapının birey üzerindeki etkileri analiz edilir.

Sosyolojinin konusu olan toplumsal olayların psikolojiyle kesişimi araştırılmaktadır.

3

Üçüncü senaryoda yer alan kültürler arası kıyaslama, kabile yaşantısı ve kültürel pratik kavramlarını saptayarak bunları antropoloji disipliniyle eşleştirmek.

Kültür-insan ilişkisi kültürel boyutlarıyla açıklanır.

Antropolojinin kültürel karşılaştırma yönteminin psikolojiye katkısı vurgulanmaktadır.

4

Dördüncü senaryoda bilgisayar/sistem arayüzü tasarımı ile insan bilişsel sınırları arasındaki uyumu arayan çalışmayı mühendislik bilimi ile ilişkilendirmek.

İnsan-makine etkileşimi ve ergonomik tasarım ilkesi doğrulanır.

Psikolojik ilkelerin mühendislik uygulamalarındaki rolü gösterilmektedir.

Anahtar Kavram

Psikolojinin Diğer Bilim Dallarıyla İlişkisi ve Kesişim Alanları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 114Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen eser özelliklerini, sağ sütundaki sanatçı ve eser/tür eşleşmeleriyle doğru şekilde birleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: 1 numaralı tanım Gulyabani (Hüseyin Rahmi Gürpınar - Roman) ile, 2 numaralı tanım Eşkâl-i Zaman (Ahmet Rasim - Fıkra) ile, 3 numaralı tanım Falaka (Ahmet Rasim - Anı) ile, 4 numaral�� tanım Şık (Hüseyin Rahmi Gürpınar - Roman) ile eşleşmektedir.

Tüm eşleştirmeler doğru şekilde yapılmıştır. Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Gulyabani ve Şık eserleri roman türündeyken; Ahmet Rasim'in Eşkâl-i Zaman eseri fıkra (gazete yazısı), Falaka ise anı türündedir.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını belirleyin.

Gulyabani ve Şık romanları Hüseyin Rahmi Gürpınar'a; Eşkâl-i Zaman ve Falaka ise Ahmet Rasim'e aittir.

Eşleştirmenin ilk adımı olarak eser-yazar ilişkisi kurulmalıdır.

2

Eserlerin edebi türlerini ve ayırt edici içeriklerini analiz edin.

Gulyabani batıl inançları ele alan bir romandır. Şık züppe tipini yeren bir ilk romandır. Eşkâl-i Zaman gazete yazılarından (fıkra) oluşur. Falaka ise mahalle mektebi hatıralarını (anı) içerir.

Yazarların bağımsız çizgide kalırken hangi türlerde eser verdiklerini ayırt etmek doğru eşleştirmeyi sağlar.

3

Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki eşleşmeleri tamamlayın.

Sol 1 -> Sağ 3, Sol 2 -> Sağ 4, Sol 3 -> Sağ 1, Sol 4 -> Sağ 2 eşleşmesi sağlanır.

Tür ve yazar analizleri birleştirilerek nihai sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Servet-i Fünun ve Fecr-i Âti Dönemi Bağımsız Sanatçıları ve Eserleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 115Soru →

Aşağıda sol sütunda günlük yaşamdan verilen bazı durumları, sağ sütundaki ilgili sosyolojik kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hâkimin durumu 'Rol çatışması', anaokulu öğretmeninin durumu 'Rol pekişmesi', doğuştan gelen konum 'Edinilmiş (verilmiş) statü', cerrahın gördüğü saygı ise 'Toplumsal saygınlık' ile eşleşmektedir.

Verilen senaryolar ilgili tanımlar doğrultusunda kavramlarla birebir eşleşmektedir. Hâkimin durumu rol çatışmasını, öğretmenin durumu rol pekişmesini, doğuştan gelen konum edinilmiş statüyü, cerrahın gördüğü saygı ise toplumsal saygınlığı yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci durum olan hâkimin oğlunun davasına bakarken yaşadığı kararsızlık durumu analiz edilir.

Bu durumun, iki farklı rolün (hâkimlik ve babalık) gereklerinin çakışması ve bireyi zorlaması olduğu görülür ve rol çatışması ile eşleştirilir.

Rol çatışması, bireyin sahip olduğu rollerin birbirini zorlaştırması durumudur.

2

İkinci durum olan anaokulu öğretmeninin evde annelik görevini yaparken mesleki becerilerini kullanması durumu analiz edilir.

Bir rolün (öğretmenlik) getirdiği birikimin diğer bir rolü (annelik) kolaylaştırdığı görülür ve rol pekişmesi ile eşleştirilir.

Rol pekişmesi, bir toplumsal rolün diğer bir rolün yerine getirilmesini kolaylaştırmasıdır.

3

Üçüncü durum olan doğuştan gelen toplumsal konum tanımı analiz edilir.

Bireyin kendi iradesi dışında, doğuştan getirdiği konumun edinilmiş (verilmiş) statü olduğu saptanır.

Bireyin çabası olmadan doğuştan kazandığı statülere edinilmiş statü denir.

4

Dördüncü durum olan cerrahın tıp dünyasındaki başarıları neticesinde saygı görmesi analizi yapılır.

Bu durumun, statünün getirdiği takdir edilme ve hürmet görme durumu yani toplumsal saygınlık olduğu belirlenir.

Toplumsal saygınlık, bireyin statüsüne bağlı olarak toplumun ona gösterdiği saygı ve takdirdir.

Anahtar Kavram

Toplumsal statü, rol ve saygınlık kavramlarının ayırt edilmesi.

Soru 116Soru →

Aşağıda İlk ve Orta Çağlarda küresel ticarete yön veren tarihi ticaret yolları ile bu yolların coğrafi ve siyasi özellikleri verilmiştir. Ticaret yollarını doğru özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kral Yolu, Sart'tan Ninova'ya uzanan Pers yoluyla; İpek Yolu, Kök Türk-Sasani-Bizans mücadelelerine sahne olan Orta Asya hattıyla; Kürk Yolu, Hazar ve İtil Bulgar topraklarından geçen kuzey hattıyla; Baharat Yolu ise Hindistan'dan Akdeniz limanlarına uzanan güzergahla eşleşmelidir.

Kral Yolu, Pers İmparatorluğu'nda Sart-Ninova arasında kurulan merkeziyetçi ulaşım hattıdır. İpek Yolu, Bizans, Sasani ve Kök Türkler arasında diplomatik ilişkilere yön vermiştir. Kürk Yolu, Karadeniz ve Hazar'ın kuzeyindeki ormanlık bozkır kuşağında kürk ticareti için kullanılmıştır. Baharat Yolu ise Hindistan'dan Akdeniz limanlarına uzanan baharat nakil güzergahıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Kral Yolu'nun başlangıç, bitiş noktalarını ve kurucu medeniyetini belirleme.

Kral Yolu, Sart ile Ninova arasında uzanır ve Pers İmparatorluğu tarafından geliştirilmiştir. Bu bilgiyle sol sütundaki birinci madde sağ sütundaki birinci maddeyle eşleşir.

Yolun coğrafi sınırlarını ve siyasi yapısını belirlemek doğru eşleştirmeyi bulmayı sağlar.

2

İpek Yolu üzerinde gerçekleşen Orta Çağ diplomatik mücadelelerini analiz etme.

Bizans, Sasani ve Kök Türk devletlerinin ipek ticaretini kontrol etmek için kurduğu ittifaklar İpek Yolu'nun özelliğidir. Bu bilgiyle sol sütundaki ikinci madde sağ sütundaki ikinci maddeyle eşleşir.

Ticaret yollarının üzerinde kurulan siyasi ittifakların hangi yola ait olduğunu saptamak gerekir.

3

Kuzey Avrasya bozkır kuşağındaki kürk ticareti güzergahını tespit etme.

Don Nehri'nden başlayıp Sibirya'ya uzanan ve Hazar/İtil Bulgar ülkelerinde değerli kürklerin ticaretinde kullanılan yol Kürk Yolu'dur. Bu bilgiyle sol sütundaki üçüncü madde sağ sütundaki üçüncü maddeyle eşleşir.

Hazar ve İtil Bulgarları gibi kuzey Türk devletlerinin kontrol ettiği ticaret yolunu bulmak hedeflenmiştir.

4

Hindistan'dan başlayıp deniz yolu ağırlıklı olarak Akdeniz'e ulaşan yolu belirleme.

Hindistan çıkışlı olup Kızıldeniz ve Basra Körfezi üzerinden Mısır ve Suriye limanlarına ulaşan güzergah Baharat Yolu'dur. Bu bilgiyle sol sütundaki dördüncü madde sağ sütundaki dördüncü maddeyle eşleşir.

Baharat Yolu'nun coğrafi rotasını ve Hint kökenli ticaret emtiasını ayırt etmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

İlk ve Orta Çağ'da ticaret yollarının coğrafi rotaları, ekonomik işlevleri ve siyasi ittifaklara etkileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 117Soru →

İlk Çağ'da yazının icadı, gelişim aşamaları ve kullanılan yazı materyalleri insanlık tarihinin seyrini kökten değiştirmiştir. Aşağıda verilen yazı türleri ve malzemelerini, ait oldukları tarihsel özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Piktografik Yazı Sümer tapınak kayıtları ile, Papirüs Nil bitki lifleriyle üretilen kâğıt benzeri malzemeyle, Parşömen Bergama'da hayvan derisinden üretilen dayanıklı yazı malzemesiyle, Fenike Alfabesi ise ses esasına dayalı Akdeniz harf sistemiyle eşleşir.

Piktografik yazı Sümerlerin zigguratlardaki tarım kayıtlarıyla; papirüs Mısır'da Nil havzasındaki bitki lifleriyle üretilen malzeme ile; parşömen Bergama Krallığı'nda papirüse alternatif olarak deriden üretilen dayanıklı malzeme ile; Fenike alfabesi ise ticareti kolaylaştırmak amacıyla ses esasına göre düzenlenen ilk harf sistemiyle tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Piktografik yazının ortaya çıkış amacını ve ait olduğu medeniyeti analiz etmek.

Piktografik yazı, Sümerlerin tarım ürünlerini depolarken kullandığı resim yazısıdır. Bu nedenle tapınak depolarındaki ürünlerin kaydını içeren ifadeyle eşleşir.

Yazının kökenindeki ekonomik ve dini gereksinimlerin anlaşılması gerekir.

2

Papirüs ve parşömen gibi antik yazı malzemelerinin coğrafi kökenlerini belirlemek.

Papirüs Nil havzasındaki bitkiden, parşömen ise Bergama'da işlenen hayvan derisinden elde edilmiştir.

Farklı coğrafi koşulların ve siyasi ihtiyaçların farklı teknolojik çözümler ürettiğini fark etmek önemlidir.

3

Fenike alfabesinin yapısal özelliğini ve yayılma alanını incelemek.

Fenike alfabesi, çivi veya hiyeroglif gibi karmaşık semboller yerine ses esasına (fonetik) dayalı harfler kullanan Akdeniz kökenli bir sistemdir.

Yazının demokratikleşmesi ve ticari ilişkilerle yayılmasındaki etkisini tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İlk Çağ medeniyetlerinde yazı sistemlerinin (piktograf, alfabe) ve yazı malzemelerinin (kil tablet, papirüs, parşömen) gelişim süreçleri ile bunların toplumsal ve ticari işlevleri.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 118Soru →

Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikâyeciliği, Anadolu coğrafyasına ve memleket gerçeklerine yönelişin Türk edebiyatındaki en belirgin dönemidir.

Aşağıda verilen eserleri, karşılarında yer alan doğru tematik veya içeriksel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kiralık Konak romanı kuşak çatışmasıyla; Ateşten Gömlek romanı Millî Mücadele konusuyla; Memleket Hikâyeleri Anadolu gözlemlerini aktaran realist hikâyeleriyle; Çalıkuşu ise Feride öğretmenin Anadolu'daki serüveniyle eşleşir.

Kiralık Konak nesil çatışmasını (üç kuşak); Ateşten Gömlek Millî Mücadele'yi; Memleket Hikâyeleri Anadolu'nun ilk realist hikâyelerini; Çalıkuşu ise Feride'nin idealist öğretmenlik yolculuğunu konu edinerek doğru eşleşmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Eserlerin yazarlarını ve Milli Edebiyat Dönemi'ndeki genel yerlerini belirleyin.

Kiralık Konak Yakup Kadri Karaosmanoğlu'na, Ateşten Gömlek Halide Edip Adıvar'a, Memleket Hikâyeleri Refik Halit Karay'a, Çalıkuşu ise Reşat Nuri Güntekin'e aittir.

Eser-yazar eşleştirmesi tematik çıkarım yapmayı ve doğru dönem özelliklerini hatırlamayı kolaylaştırır.

2

Eserlerin temel konularını ve olay örgülerini inceleyerek eşleştirme seçeneklerini değerlendirin.

Kiralık Konak kuşak çatışmasını ve konak çöküşünü; Ateşten Gömlek Kurtuluş Savaşı'nı; Memleket Hikâyeleri Anadolu'daki gözlemci realizmi; Çalıkuşu ise Feride'nin idealist öğretmenlik serüvenini konu alır.

Eserlerin özgün içeriklerinin doğru tespit edilmesi eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikayelerinin yazar-eser-içerik ilişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 119Soru →

Aşağıda Türkiye'de çıkarılan bazı önemli madenlerin coğrafi özellikleri ile işletildikleri alanlar ve bu madenlerin isimleri verilmiştir. Madenlerin coğrafi özelliklerini doğru maden isimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sivas ve Malatya'daki yataklar demir ile, Artvin ve Kastamonu'daki yataklar bakır ile, Elazığ ve Muğla'daki yataklar krom ile, Konya ve Antalya'daki yataklar ise boksit ile eşleşmektedir.

Verilen açıklamaların coğrafi konumları ve kullanım alanları incelendiğinde; Sivas-Malatya havzası demir, Artvin-Kastamonu havzası bakır, Elazığ-Muğla havzası krom, Konya-Antalya havzası ise boksit ile doğrudan ve eksiksiz bir biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk açıklamadaki çıkarma ve işleme merkezlerini analiz etme

Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) demir madeninin en önemli çıkarma alanlarıdır. Karabük ve Ereğli ise demir madeninin taş kömürü (enerji) kaynağına yakınlık nedeniyle kurulmuş olan demir-çelik fabrikalarını barındırır. Dolayısıyla bu açıklama demir madenine aittir.

Madenlerin çıkarma yerleri ile sanayi tesislerinin konumlandırılma mantığını birleştirerek doğru madeni tespit etmek.

2

İkinci açıklamadaki çıkarma alanları ve kullanım alanını değerlendirme

Artvin (Murgul) ve Kastamonu (Küre) bakırın en önemli yataklarıdır. Elektrik iletkenliği yüksek olduğu için elektrik-elektronik sanayisinde kullanılması bu madenin bakır olduğunu kesinleştirir.

Madenin kullanım alanları ve fiziksel özellikleri ile coğrafi dağılışını ilişkilendirmek.

3

Üçüncü açıklamadaki çıkarma sahaları ve sanayi kullanımını inceleme

Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye) krom madeninin Türkiye'deki en zengin yatakları arasındadır. Paslanmazlık ve sertlik özelliği kazandırması metalurjide kromun en temel işlevidir.

Krom madeninin Türkiye'deki başlıca çıkarım alanlarını ve metalurji sektöründeki önemini belirlemek.

4

Dördüncü açıklamadaki coğrafi dağılışı ve endüstriyel niteliği eşleştirme

Konya (Seydişehir) ve Antalya (Akseki) boksit madeninin (alüminyumun ham maddesi) en önemli havzalarıdır. Hafifliği ve dayanıklılığı sayesinde havacılık sektöründe kullanılması boksiti işaret eder.

Boksit yataklarının konumunu ve alüminyum sanayisinin uçak/otomotiv sektöründeki rolünü kavramak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de metalik madenlerin rezerv alanları, kullanım alanları ve işletildikleri sanayi tesisleri ile bunların kuruluş yeri coğrafi faktörleri arasındaki ilişki.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 120Soru →

İlk Türk-İslam devletlerinde sosyal, askeri, mali ve mesleki hayatı düzenleyen kurumsal yapı ve sistemleri, karşılarında yer alan açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İkta Sistemi toprak gelirlerinin hizmet karşılığı verilmesi ve ordu yetiştirilmesi esasıyla; Gulam Sistemi savaş esirleri ve kölelerin eğitilerek saray muhafızı ve bürokrasi yapılması esasıyla; Vakıf Sistemi hayır kurumlarının giderlerinin karşılanması için mülklerin kamu yararına tahsisi esasıyla; Fütüvvet Teşkilatı ise esnaf ve sanatkarların ahlaki ve mesleki örgütlenmesi esasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede; İkta Sistemi hizmet karşılığı toprak gelirlerinin asker yetiştirilmesi için tahsis edilmesiyle, Gulam Sistemi esir ve kölelerin eğitilerek saray muhafızı yapılmasıyla, Vakıf Sistemi sosyal ve dini giderlerin karşılanması amacıyla mülklerin ebedi tahsisiyle, Fütüvvet Teşkilatı ise esnaf ve sanatkarların mesleki ve ahlaki örgütlenmesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İkta sisteminin tanımı incelenir.

Bu sistemin, devlet hazinesinden para çıkmadan asker (sipahi) yetiştirilmesini ve tarımsal üretimde sürekliliği amaçlayan bir toprak yönetim biçimi olduğu tespit edilerek uygun açıklamayla eşleştirilir.

İkta sisteminin temel askeri ve mali işlevini belirlemek.

2

Gulam sisteminin özellikleri ele alınır.

Savaş esirlerinin veya satın alınan çocukların (gulam) sarayda eğitilerek doğrudan sultana bağlı muhafız ordusunu oluşturması ilkesi belirlenerek ilgili açıklamayla eşleştirilir.

Merkez ordusunun insan kaynağını ve gulam sisteminin amacını saptamak.

3

Vakıf sisteminin işlevi değerlendirilir.

Sosyal devlet anlayışının gereği olarak cami, medrese, hastane gibi kamu yararına çalışan kurumların finansmanını ebedi mülk tahsisiyle güvenceye alan yapı olduğu saptanarak eşleştirilir.

Vakıf kurumunun sosyo-ekonomik hayattaki yerini anlamak.

4

Fütüvvet teşkilatı analiz edilir.

Abbasilerden Türk-İslam dünyasına geçen ve esnafların ahlaki, dini ve mesleki kurallarla dayanışma içinde örgütlenmesini sağlayan yapı olduğu belirlenerek son açıklamayla eşleştirilir.

Esnaf örgütlenmesinin niteliğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İlk Türk-İslam devletlerinde askeri, sosyal, mali ve esnaf teşkilatlanması yapıları ve işlevleri

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram