Tüm alıştırma soruları

Soru 1201Soru →

Türkiye'de uygulanan veya planlanan bölgesel kalkınma projeleri, kendilerine özgü coğrafi potansiyellere ve sosyoekonomik sorunlara göre şekillendirilmiş işlevsel planlama bölgeleridir. Bu projelerin her birinin öncelikli hedefleri ve gerekçeleri farklılık göstermektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen öncelikli kalkınma hedefleri ve coğrafi gerekçelerini, sağ sütundaki bölgesel kalkınma projeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler sırasıyla: Ekolojik ve akarsu yönetimi odaklı hedefler Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) ile; monosektörel sanayi yapısının çeşitlendirilmesi Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP) ile; yayla turizmi ve kıyı-iç kesim entegrasyonu Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ile; havza dışı su aktarımı ve sulama Konya Ovası Projesi (KOP) ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmeler, projelerin bölgesel çıkış noktalarına dayanmaktadır. ZBKP demir-çelik ve madenciliğe bağlı tek yönlü ekonomiyi aşmayı; YHGP akarsu havzasındaki ekolojik tahribatı ve taşkınları önlemeyi; DOKAP yaylalar arası turizm ve ulaşım entegrasyonunu sağlamayı; KOP ise havza dışından su taşıyarak tarımsal kuraklığı ve aşırı yeraltı suyu kullanımını engellemeyi hedefler.

Adım Adım Çözüm

1

Eşleştirilecek hedeflerin hangi coğrafi sorunları ve ekonomik özellikleri barındırdığını analiz etmek.

Monosektörel yapının ZBKP ile, nehir havzası erozyon/taşkın yönetiminin YHGP ile, yayla koridoru turizminin DOKAP ile ve havza dışı su transferinin KOP ile ilgili olduğu tespit edilir.

Her bölgesel kalkınma projesinin kendine has coğrafi gerekçeleri ve vizyon projeleri bulunmaktadır.

2

Tespit edilen hedefleri ilgili işlevsel planlama bölgeleriyle eşleştirmek.

ZBKP, YHGP, DOKAP ve KOP için doğru eşleştirmeler tamamlanır.

Soruda istenen doğru kavram-proje eşleşmelerine ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki Bölgesel Kalkınma Projelerinin Amaçları ve Coğrafi Gerekçeleri

Soru 1202Soru →

Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi, küreselleşmenin şehirleri tek tipleştirmesine karşı yerel kimliği, geleneksel yaşamı, yerel üretimi ve çevre korumayı esas alan uluslararası bir belediyeler birliğidir. Türkiye'de de bu birliğe üye olan yerleşmeler, kendilerine özgü coğrafi özellikleri ve yerel değerleri doğrultusunda Cittaslow kriterlerini yerine getirerek ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen sakin şehirler ile sağ sütunda verilen bu şehirlerin Cittaslow kriterleri ve coğrafi özellikleri doğrultusundaki açıklamalarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki sakin şehirler ile sağ sütundaki coğrafi ve yerel özellik açıklamaları şu şekilde eşleşmektedir: Seferihisar (ilk sakin şehir, yerel tohum bankası, üretici pazarları, yenilenebilir enerji), Halfeti (baraj suları altında kalan alanlar, taş evler, karagül), Şavşat (geleneksel ahşap mimari, heyelan set gölleri, dağlık yerleşme), Akyaka (ahşap-taş sentezi mimari, Azmak Çayı, rüzgâr sörfü).

Tüm eşleştirmeler coğrafi konum, bölgesel fiziki/beşerî coğrafya özellikleri ve sakin şehir kriterleri dikkate alınarak yapılmıştır. Seferihisar ilk sakin şehir, Halfeti baraj suları altında kalan karagülüyle ünlü yerleşme, Şavşat ahşap mimarisi ve heyelan set gölleriyle tanınan Karadeniz yerleşmesi, Akyaka ise Azmak Çayı ve özgün mimari tarzıyla bilinen Ege beldesidir.

Adım Adım Çözüm

1

Türkiye'nin ilk sakin şehri unvanına sahip yerleşkeyi ve kendine özgü özelliklerini belirleme.

Seferihisar'ın 2009'da Türkiye'nin ilk sakin şehri seçildiği, yerel tohum bankası çalışmaları ve yenilenebilir enerji kullanımıyla çevre kriterlerini uyguladığı tespit edilerek birinci açıklamayla eşleştirilir.

Cittaslow Türkiye ağının başlangıç noktasını ve üyelik kriterlerini doğru tespit etmek.

2

Baraj gölü suları altında kalan alanları ve karagül çiçeğiyle bilinen nehir kıyısı sakin şehrini belirleme.

Şanlıurfa'nın Halfeti ilçesinin Birecik Barajı suları altında kalan tarihi dokusu ve mikroklima ürünü karagül ile ikinci açıklamayla eşleştiği belirlenir.

Güneydoğu Anadolu coğrafyasındaki Cittaslow yerleşmesini karakteristik özellikleri doğrultusunda tanımak.

3

Geleneksel ahşap mimari ve heyelan set göllerine sahip Karadeniz sakin şehrini bulma.

Artvin'in Şavşat ilçesinin coğrafi yapısı, zengin ormanları ve Karagöl gibi heyelan set gölleriyle üçüncü açıklamayla eşleştiği tespit edilir.

Karadeniz Bölgesi'ndeki Cittaslow yerleşmelerinin fiziki ve beşerî coğrafya özelliklerini ayırt etmek.

4

Azmak Çayı ve Nail Çakırhan mimari tarzıyla bilinen Güney Ege sakin şehrini bulma.

Muğla'nın Akyaka beldesinin Azmak Çayı sulak alan koruma çalışmaları ve özgün mimari tarzıyla dördüncü açıklamayla eşleştiği görülür.

Ege kıyılarındaki sakin şehirlerin ekolojik ve mimari kriterlerini analiz etmek.

Anahtar Kavram

Sakin Şehirler (Cittaslow) kriterleri ve Türkiye'deki üye yerleşmelerin coğrafi özellikleri

Soru 1203Soru →

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen bazı inkılaplar ve uygulamalar ile bu adımların doğrudan ilgili olduğu temel Atatürk ilkelerinin eşleştirilmesi gerekmektedir.

Aşağıda verilen inkılap ve uygulamaları, karşılarında yer alan ilgili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması Laiklik ilkesiyle; Aşar vergisinin kaldırılması Halkçılık ilkesiyle; yabancı demiryollarının millileştirilmesi Milliyetçilik ilkesiyle; büyük sanayi yatırımlarının devlet eliyle yapılması ise Devletçilik ilkesiyle eşleşmektedir.

Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması din işlerinin devlet işlerinden ayrılması yönüyle laiklik; Aşar vergisinin kaldırılması köylünün üzerindeki ağır yükün kaldırılması yönüyle halkçılık; yabancı demiryollarının millileştirilmesi ulusal ekonomi ve bağımsızlık yönüyle milliyetçilik; fabrikaların doğrudan devlet bütçesiyle yapılması ise devletçilik ilkesi ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk uygulamanın analiz edilmesi

Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılması din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili olduğundan laiklik ilkesi ile eşleşir.

Laiklik ilkesi, devlet yönetiminin ve kurumlarının dini esaslara değil akıl, bilim ve hukuk kurallarına dayanmasını öngörür.

2

İkinci uygulamanın analiz edilmesi

Aşar vergisinin kaldırılması toplumsal eşitlik ve halkın refahını artırma amaçlı olduğundan halkçılık ilkesi ile eşleşir.

Halkçılık ilkesi, toplumda hiçbir sınıfa ayrıcalık tanınmamasını, adalet ve eşitliği temel alır.

3

Üçüncü uygulamanın analiz edilmesi

Yabancı işletmelerin millileştirilmesi milli bağımsızlık ve ulusal ekonomiyle ilgili olduğundan milliyetçilik ilkesi ile eşleşir.

Milliyetçilik ilkesi, Türk milletinin bağımsızlığını ve kendi kaynaklarına kendisinin egemen olmasını savunur.

4

Dördüncü uygulamanın analiz edilmesi

Devlet eliyle fabrikaların kurulması devletin doğrudan ekonomik yatırımlar yapmasıyla ilgili olduğundan devletçilik ilkesi ile eşleşir.

Devletçilik ilkesi, özel sektörün yetersiz kaldığı durumlarda devletin iktisadi alana müdahale etmesini ve yatırımlara öncülük etmesini gerektirir.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkelerinin kapsamı ve bu ilkeler doğrultusunda gerçekleştirilen inkılapların eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1204Soru →

Aşağıdaki karasal biyomları, bu biyomlara ait karakteristik bitki örtüsü, toprak ve hayvan topluluğu özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tayga biyomu soğuğa dayanıklı boreal ormanları ve podzol topraklar ile; Tundra biyomu permafrost topraklar ve likenler ile; Savan biyomu uzun boylu otlar ve zürafa, zebra gibi canlılar ile; Çöl biyomu ise kaktüsler ve susuzluğa dayanıklı develer ile eşleşir.

Doğru eşleştirmeler, biyomların sıcaklık, yağış, toprak tipi ve bu koşullara uyum sağlamış karakteristik canlı türlerinin analizine dayanmaktadır. Tayga boreal ormanları ve podzolle; tundra permafrost topraklar ve likenlerle; savan tropikal uzun otlar ve büyük memelilerle; çöl ise kurakçıl kaktüsler ve develerle doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci biyomu analiz etme

Tayga biyomunun sert karasal iklimde yetişen iğne yapraklı boreal ormanları, soğuk nemli bölge toprakları olan podzollar ve samur gibi kürk hayvanları ile eşleştiği belirlenir.

Sert karasal iklimin uzun kış koşulları ve iğne yapraklı ağaç formasyonu bu biyomun ayırt edici özellikleridir.

2

İkinci biyomu analiz etme

Tundra biyomunun kutup altı kuşağındaki donmuş permafrost topraklar ve ağaç yetişmesini engelleyen düşük sıcaklıklarda gelişen liken/yosun toplulukları ile eşleştiği belirlenir.

Toprağın yılın büyük bölümünde donmuş olması ve kısa yaz döneminde bataklığa dönüşmesi tundranın temel ekolojik sınırıdır.

3

Üçüncü biyomu analiz etme

Savan biyomunun tropikal kuşaktaki uzun boylu otlar (savanlar), kurak mevsime dayanıklı akasya ağaçları ve zürafa, leopar gibi büyük memeliler ile eşleştiği belirlenir.

Yazı yağışlı tropikal iklim koşulları bu gür ot topluluklarının ve bu otlarla beslenen büyük otoburların varlığını destekler.

4

Dördüncü biyomu analiz etme

Çöl biyomunun yüksek günlük sıcaklık farkları, kurakçıl kaktüsler ve deve gibi su depolayan organizmalarla eşleştiği belirlenir.

Aşırı kuraklık ve su kıtlığı bitki ve hayvanlarda su tasarrufu sağlayan adaptasyonları zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Karasal Biyomların İklim, Toprak, Bitki Örtüsü ve Hayvan Toplulukları ile İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1205Soru →

Osmanlı Devleti'nin demokratikleşme ve anayasallaşma sürecinde yayımlanan belgeler ile bu belgelerin temel niteliklerini gösteren açıklamaları doğru şekilde e��leştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekilde olmalıdır: Tanzimat Fermanı ile tüm tebaanın can ve mal güvenliğini koruyan kanun üstünlüğü belgesi; Islahat Fermanı ile gayrimüslim tebaaya yönelik hakları genişleten ferman; Sened-i İttifak ile padişahın yetkilerini ayanlar karşısında sınırlandıran sözleşme; Kanun-ı Esasi ile ilk Osmanlı anayasası.

Doğru eşleştirmede, Sened-i İttifak ayanlarla yapılan yetki kısıtlamasıyla; Tanzimat Fermanı tüm tebaanın haklarını koruyan kanun üstünlüğü belgesiyle; Islahat Fermanı gayrimüslimlerin haklarını genişleten belgeyle; Kanun-ı Esasi ise ilk Osmanlı anayasasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Sened-i İttifak'ın niteliğini belirlemek.

Sened-i İttifak'ın 1808 yılında padişah ile ayanlar arasında imzalanan ve padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk belge olduğu, ancak genel halk hakları içermediği belirlenmiştir.

Belgelerin amaçlarını ve muhataplarını birbirinden ayırmak için ilk aşamadır.

2

Tanzimat Fermanı'nın niteliğini belirlemek.

Tanzimat Fermanı'nın 1839'da tüm Osmanlı tebaasının (Müslüman ve gayrimüslim) haklarını güvence altına alarak hukukun üstünlüğü ilkesini getirdiği saptanmıştır.

Belgenin tüm tebaayı kapsayan eşitlikçi yapısını tespit etmek gerekir.

3

Islahat Fermanı'nın niteliğini belirlemek.

Islahat Fermanı'nın 1856'da dış baskılarla ilan edildiği ve sadece gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye odaklandığı ayırt edilmiştir.

Tanzimat'taki genel eşitlik ilkesi ile Islahat'taki gayrimüslim odaklı ayrıcalıkları ayrıştırmak şarttır.

4

Kanun-ı Esasi'nin niteliğini belirlemek.

Kanun-ı Esasi'nin 1876'da ilan edilen Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olduğu ve meşrutiyet yönetimine geçilerek parlamentonun açılmasını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anayasal düzene geçiş aşamasını belirleyerek son eşleştirmeyi tamamlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde demokratikleşme hareketleri, padişahın yetkilerinin sınırlandırılması ve anayasallaşma süreci.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1206Soru →

İstanbul'un fethine giden süreçte Osmanlı Devleti ve Bizans İmparatorluğu, kuşatmanın gidişatını kendi lehlerine çevirmek amacıyla çeşitli askeri, diplomatik ve lojistik hazırlıklar yapmışlardır. Aşağıda, tarafların yaptığı bazı hazırlıklar ve bu hazırlıkların stratejik amaçları karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan hazırlıkları sağ sütundaki uygun stratejik amaçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rumeli Hisarı'nın (Boğazkesen) inşa edilmesi -> Karadeniz üzerinden gelebilecek lojistik ve askeri yardımların önünü kesmek; Sınır boylarına akıncı birlikleri gönderilerek Balkanlar'a yönelik askeri önlemler alınması -> Kuşatma esnasında batı sınırlarından gelebilecek muhtemel Haçlı veya Macar müdahalelerini engellemek; Haliç'in girişine kalın demir zincirler çekilmesi -> Osmanlı donanmasının Haliç yönündeki görece zayıf deniz surlarına yaklaşmasını önlemek; Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleştirilmesi kararının onaylanması -> Avrupa Hristiyan dünyasını harekete geçirerek askeri ittifak ve destek devşirmek.

Doğru eşleştirmede; Rumeli Hisarı'nın inşası Karadeniz üzerinden gelebilecek lojistik ve askeri yardımların önünü kesmekle; Balkanlar'a akıncıların gönderilmesi kuşatma esnasında batı sınırlarından gelebilecek muhtemel Haçlı veya Macar müdahalelerini engellemekle; Haliç zincirinin çekilmesi Osmanlı donanmasının Haliç yönündeki görece zayıf deniz surlarına yaklaşmasını önlemekle; Kiliselerin birleşmesi ise Avrupa Hristiyan dünyasını harekete geçirerek askeri ittifak ve destek devşirmekle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Rumeli Hisarı'nın konumunu ve amacını analiz etme

Rumeli Hisarı, Anadolu Hisarı'nın tam karşısına, boğazın en dar yerine inşa edilmiştir. Amacı, Bizans'ın Karadeniz'den alacağı özellikle Ceneviz menşeli yardımların kesilmesidir. Dolayısıyla Karadeniz üzerinden gelebilecek yardımların kesilmesi amacıyla eşleşir.

Osmanlı Devleti'nin jeopolitik hazırlıklarının stratejik hedefini tespit etmek.

2

Osmanlı Devleti'nin balkan siyasetini ve akıncı faaliyetlerini kuşatma bağlamında inceleme

Kuşatma sırasında Avrupa'dan gelebilecek olası bir Haçlı veya Macar ordusunu durdurmak amacıyla Balkan sınırlarına akıncılar gönderilmiştir. Bu durum, batı sınırlarından gelebilecek muhtemel müdahaleleri engelleme amacıyla eşleşir.

Kuşatmanın güvenliğini dış tehditlere karşı koruma amacını anlamak.

3

Bizans İmparatorluğu'nun Haliç zincirinin askeri fonksiyonunu değerlendirme

Bizans'ın kara surları çok güçlü olmasına rağmen deniz surları (özellikle Haliç kıyısındakiler) daha zayıftı. Haliç zinciri, Osmanlı gemilerinin bu zayıf surlara yaklaşmasını önlemek için çekilmiştir. Dolayısıyla Osmanlı donanmasının Haliç surlarına yaklaşmasını önleme amacıyla eşleşir.

Bizans savunma stratejilerindeki coğrafi ve askeri önlemleri çözümlemek.

4

Bizans'ın dini-diplomatik girişimlerinin siyasi hedeflerini saptama

Halkın muhalefetine rağmen kiliselerin birleştirilmesinin kabul edilmesi, Katolik dünyasının lideri olan Papa'nın çağrısıyla Bizans'a askeri yardım (Haçlı ordusu) gönderilmesini sağlamaya yöneliktir. Bu durum, Hristiyan dünyasından destek devşirme amacıyla eşleşir.

Bizans'ın diplomatik çabalarının ardındaki siyasi ve dini motivasyonu anlamak.

Anahtar Kavram

İstanbul'un Kuşatması öncesinde Osmanlı ve Bizans taraflarının aldığı askeri, lojistik ve diplomatik önlemler ile bu önlemlerin stratejik amaçları.

Soru 1207Soru →

Ülkelerin ekonomik gelişmişlik düzeyleri ile sahip oldukları doğal kaynak potansiyeli arasında doğrusal bir ilişki her zaman bulunmaz. Bir ülkenin doğal kaynaklarını ekonomik büyümeye dönüştürebilmesi; sermaye birikimi, teknoloji seviyesi, nitelikli iş gücü ve dış pazarlara erişim gibi beşerî faktörlere bağlıdır.

Aşağıda verilen ülkeleri, doğal kaynak potansiyeli ve ekonomik gelişmişlik ilişkilerine göre en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Güney Kore - Doğal kaynaklar bakımından son derece fakir olmasına rağmen ileri teknoloji ve sermayeyle gelişen ülke; Nijerya - Petrol zengini olmasına rağmen sermaye ve teknoloji yetersizliğinden gelişemeyen ülke; Kanada - Doğal kaynak ve teknoloji zengini gelişmiş ülke; Moğolistan - Kaynak zengini olmasına rağmen dış pazara uzaklık ve altyapı yetersizliğinden gelişmekte olan ülke.

Ülkelerin doğal kaynak potansiyelleri ile gelişmişlik seviyeleri arasındaki ilişki beşerî sermaye, teknoloji ve coğrafi konum gibi faktörlerle şekillenir. Eşleştirmede Güney Kore kaynak fakiri ancak ileri teknolojiye sahip ülke; Nijerya zengin kaynağa rağmen sermaye ve teknoloji fakiri ülke; Kanada hem kaynak hem teknoloji yönünden gelişmiş ülke; Moğolistan ise kaynak zengini olmasına rağmen dış pazara uzaklık ve altyapı yetersizliği yaşayan ülke olarak doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Güney Kore'nin doğal kaynak ve beşerî sermaye ilişkisini analiz etme

Güney Kore'nin yer altı kaynakları yönünden fakir olduğu, ancak yüksek sermaye, nitelikli iş gücü ve teknolojiyle kalkınmasını gerçekleştirdiği belirlenir.

Kaynak fakiri olup beşerî faktörlerle küresel sanayide öncü konuma gelen ülkeyi tespit etmek için.

2

Nijerya'nın doğal kaynak zenginliği ile gelişmişlik seviyesini karşılaştırma

Nijerya'nın zengin petrol rezervlerine rağmen sermaye, altyapı ve teknoloji eksikliği nedeniyle ekonomik gelişmesini sağlayamadığı belirlenir.

Doğal kaynak zenginliğinin gelişmişlik için tek başına yeterli olmadığını gösteren örneği doğrulamak için.

3

Kanada'nın kaynak potansiyeli ve işleme kapasitesini değerlendirme

Kanada'nın hem orman, enerji ve maden gibi zengin kaynaklara sahip olduğu hem de ileri düzeyde sermaye ve teknoloji kullanarak yüksek gelişmişlik düzeyine ulaştığı belirlenir.

Kaynak zenginliği ile yüksek teknolojik kapasitenin bir arada bulunduğu modeli eşleştirmek için.

4

Moğolistan'ın kaynak potansiyeli ile coğrafi sınırlandırmalarını inceleme

Moğolistan'ın zengin maden yataklarına sahip olmasına karşın dış pazara uzaklık (denize kıyısının olmaması) ve yetersiz altyapı nedeniyle gelişmekte olan ülke kategorisinde kaldığı belirlenir.

Dış pazar ve coğrafi konum faktörlerinin kaynakların ekonomiye kazandırılmasındaki rolünü doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Doğal Kaynaklar ile Ekonomi ve Ülke Gelişmişliği İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1208Soru →

Türkiye'de çıkarılan metalik madenlerin rezerv alanları ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin coğrafi konumları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bazı tesisler hammaddeye yakın kurulurken, bazıları ulaşım veya enerji kaynağına yakınlık ilkesine göre konumlandırılmıştır. Sol sütundaki madenleri, sağ sütunda verilen çıkarım alanları ve işlendikleri tesislerin coğrafi özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır madeni Samsun'daki tesislerle; Demir madeni Karabük ve Ereğli'deki tesislerle; Boksit madeni Seydişehir'deki tesislerle; Krom madeni ise Elazığ ve Antalya'daki ferro-krom tesisleriyle eşleşmektedir.

Eşleştirmede her maden, kendine özgü çıkarım alanı ve işlendiği tesisin kurulma sebebiyle (Samsun'daki bakır tesisi için ulaşım, Karabük/Ereğli demir-çelik tesisi için enerji kaynağı, Seydişehir boksit tesisi için hammadde, Antalya ferro-krom tesisi için ulaşım) tam ve doğru şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Bakır madeninin Türkiye'deki çıkarım yerlerini ve işleme tesisini belirlemek.

Bakırın Artvin-Murgul ve Elazığ-Maden'de çıkarılıp Samsun'da işlendiği doğrulanır.

Samsun'da hammadde bulunmamasına karşın liman ve ulaşım faktörü tesisin buraya kurulmasını sağlamıştır.

2

Demir madeninin çıkarım alanları ile sanayi tesislerinin konum gerekçelerini incelemek.

Demirin Sivas-Divriği ve Malatya-Hekimhan'dan çıkarılıp Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarında işlendiği saptanır.

Demir-çelik fabrikalarının bu bölgede kurulmasının temel nedeni Batı Karadeniz'deki taş kömürü (enerji kaynağı) yataklarıdır.

3

Boksit madeninin ve alüminyum sanayisinin konumlandığı bölgeyi tespit etmek.

Boksitin Konya-Seydişehir'de çıkarılıp yine aynı yerdeki alüminyum tesisinde işlendiği sonucuna varılır.

Buradaki tesisin kuruluşunda hammaddeye yakınlık kriteri esas alınmıştır.

4

Krom madeninin çıkarım yerleri ile ferro-krom tesislerinin dağılışını eşleştirmek.

Kromun Elazığ-Guleman ve Muğla-Fethiye'den çıkarılıp Elazığ ve Antalya'daki ferro-krom tesislerinde işlendiği belirlenir.

Elazığ'daki tesis hammaddeye yakınlığa, Antalya'daki tesis ise deniz yolu ulaşımına (liman) bağlı olarak kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de metalik madenlerin işletilmesi sürecinde hammadde kaynağı, enerji kaynağı ve ulaşım (liman) faktörlerinin sanayi tesislerinin coğrafi konumuna etkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1209Soru →

Karbon ve oksijen d��ngüsünde yer alan aşağıdaki jeolojik ve ekolojik süreçleri, bu süreçlerin döngü üzerindeki etkileri ve küreler arası madde geçişleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Volkanik patlamalar litosferden atmosfere doğrudan karbon salınımı ile; deniz canlılar��nın kabuk oluşumu hidrosferdeki karbonun tüketilip kalsiyum karbonat olarak litosfere aktarılması ile; orman yangınları ve çürüme biyosferdeki organik karbonun oksijen tüketilerek atmosfere verilmesi ile; kireç taşlarının çözünmesi ise litosferdeki karbonun hidrosfere aktarılması ile eşleşmektedir.

Eşleştirmede volkanizma süreci yer kabuğundaki karbonu atmosfere taşırken; kabuk oluşumu denizdeki karbonu katılaştırıp litosferde depolar; yangınlar ve çürüme biyosferdeki organik karbonu oksijen tüketimiyle karbondioksit olarak atmosfere aktarır; kalker çözünmesi ise litosferdeki karbonu sucul ortama bikarbonat iyonu olarak iletir. Bu eşleştirmeler jeokimyasal döngünün yönünü ve küreler arası geçişleri doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Litosfer ile atmosfer arasındaki jeolojik karbon salınım sürecini tespit etme.

Sonuç: Volkanik patlamalar litosfer kökenli karbonu gaz (

CO_2

) halinde doğrudan atmosfere aktarır.

Neden: Magmanın yeryüzüne ulaşması ve gaz çıkışları, yer kabuğunun derinliklerindeki karbonun serbest kalmasını sağlar.

2

Hidrosferdeki çözünmüş karbonun tüketilerek litosfere geçiş mekanizmasını inceleme.

Sonuç: Deniz canlılarının kabuk ve iskelet oluşumu, çözünmüş karbonu kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) olarak depolar.

Neden: Ekolojik ve biyolojik süreçler sucul ortamlardaki bikarbonatı katılaştırarak litosferde karbon yutağı oluşturur.

3

Biyosferdeki karbonun atmosferik gaza dönüşürken oksijenle olan ilişkisini analiz etme.

Sonuç: Orman yangınları ve çürüme süreçleri serbest oksijeni tüketip karbondioksit üretir.

Neden: Organik maddelerin yanması veya mikroorganizmalarca ayrıştırılması (solunum/çürüme) kimyasal olarak oksijen kullanımını ve karbondioksit çıkışını gerektirir.

4

Kayaç kimyasının küreler arası karbon transferine etkisini belirleme.

Sonuç: Kireç taşlarının asidik sularla çözünmesi karbonu hidrosfere iyon olarak taşır.

Neden: Kimyasal ayrışma litosferdeki katı karbonu hidrosfere bikarbonat iyonları şeklinde aktaran temel süreçtir.

Anahtar Kavram

Karbon ve oksijen döngüsünde litosfer, atmosfer, hidrosfer ve biyosfer arasındaki madde alışverişleri ile bu süreçlerde elementlerin açığa çıkma (kaynak) ve depolanma (yutak) durumları.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 1210Soru →

XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan askeri, mali ve sosyal çözülmeleri yansıtan aşağıdaki kavramları, bu kavramlar��n gelişim süreçleri veya sonuçlarını ifade eden açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Celali İsyanları'nın Anadolu'daki asayişsizlik ve göç dalgasıyla (Büyük Kaçgun), İstanbul İsyanları'nın Kapıkulu askerlerinin saray çevresindeki ayaklanmalarıyla, Suhte İsyanları'nın medrese öğrencilerinin taşradaki olaylarıyla ve İltizam Sistemi'nin ise nakit ihtiyacı için vergi gelirlerinin ihale usulüyle kiralanmasıyla eşleşmesi gerekir.

Verilen kavramlardan Celali İsyanları taşradaki asayişsizlik ve göç dalgasıyla, İstanbul İsyanları yeniçerilerin saray çevresindeki eylemleriyle, Suhte İsyanları medrese öğrencilerinin taşrada çıkardığı olaylarla ve İltizam Sistemi ise vergi gelirlerinin nakit ihtiyacı için mültezimlere kiralanması yöntemiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Celali İsyanları'nın nedenleri ve sonuçları analiz edilir.

Bu ayaklanmalar taşrada (Anadolu) çıkmış ve köylerin boşalmasına ('Büyük Kaçgun') sebep olmuştur. Bu durum Anadolu'da asayişin bozulmasıyla ilgili açıklamayla eşleşir.

Celali İsyanları'nın temel niteliğini ve etki alanını tespit etmek.

2

İstanbul İsyanları'nın kökeni ve gelişim süreci incelenir.

Başkentte bulunan Kapıkulu askerlerinin ulufe ve cülus sorunları nedeniyle saray çevresinde çıkardığı isyanlar olduğu belirlenir.

Merkez isyanlarının temel aktörlerini ve taleplerini anlamak.

3

Suhte İsyanları'nın anlamı ve katılan gruplar incelenir.

Suhte kelimesinin medrese öğrencisi anlamına geldiği ve bu isyanların işsiz medreseliler tarafından taşrada çıkarıldığı tespit edilir.

Suhte kavramının sosyal ve eğitimsel kökenini ayırt etmek.

4

İltizam sisteminin tanımı ve amacı değerlendirilir.

Mali bir terim olan iltizamın, devletin nakit ihtiyacını karşılamak üzere vergileri ihale usulüyle mültezimlere devretmesi esasına dayandığı belirlenir.

XVII. yüzyıldaki mali çözülmeye karşı geliştirilen ekonomik uygulamayı tanımlamak.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ndeki iç isyanlar, askeri ve mali çözülmelerin neden ve sonuç ilişkileri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1211Soru →

İki Savaş Arası Dönem'de (1919-1939) Avrupa'da yükselen totaliter rejimler ve bu dönemde yaşanan siyasi, ekonomik gelişmeler dünya dengelerini sarsmıştır. Aşağıda sol sütunda verilen kavram ve uygulamaları, sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Korporatif Devlet Modeli ile İtalya'daki faşist sendikal denetim; Kolektifleştirme ile Sovyet tarım reformu; Dawes ve Young Planları ile Almanya'nın tazminat borçlarının yapılandırılması; Kara Gömlekliler ile İtalyan faşist milis yapılanması eşleşmektedir.

Sol sütundaki kavramların tamamı iki savaş arası dönemin karakteristik gelişmelerini ve totaliter rejimlerin iç politikalarını doğru şekilde yansıtmaktadır: Korporatizm İtalya'daki faşist sınıfsal denetimi, Kolektifleştirme SSCB'nin tarım politikasını, Dawes ve Young Planları Weimar Almanyası'nın borç krizine getirilen çözümleri, Kara Gömlekliler ise İtalyan faşist milis gücünü açıklar.

Adım Adım Çözüm

1

Korporatif Devlet kavramının analizi ve İtalya ile ilişkisinin belirlenmesi

Korporatizm, İtalyan faşizminin ekonomik ve toplumsal yapıyı devlet denetimindeki mesleki birlikler (korporasyonlar) aracılığıyla kontrol etme politikasıdır.

Mussolini'nin liberal demokrasiye ve sosyalizme karşı geliştirdiği bu ekonomik modelin temel amacı sınıf çatışmasını devlet otoritesiyle bastırmaktır.

2

Kolektifleştirme kavramının Sovyetler Birliği bağlamında değerlendirilmesi

Kolektifleştirme, Stalin'in 1920'lerin sonundan itibaren Sovyetler Birliği'nde küçük köylü işletmelerini kolhoz adındaki büyük ortak çiftliklere dönüştürme uygulamasıdır.

Bu politikanın amacı, tarımsal üretimi devlet tekeline alarak elde edilen geliri hızlı sanayileşme programında kullanmaktır.

3

Dawes ve Young Planları'nın Weimar Almanyası'nın ekonomik durumu üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bu planlar, Versay Antlaşması'nın getirdiği ağır tazminat yükü altında ezilen ve hiperenflasyon yaşayan Almanya'nın borçlarını ödemesini kolaylaştırmak için ABD öncülüğünde hazırlanan yapılandırma paketleridir.

İki savaş arası dönemde uluslararası finansal istikrarı sağlamak amacıyla yürürlüğe konmuştur.

4

Kara Gömlekliler örgütünün tarihsel rolünün saptanması

Kara Gömlekliler, Mussolini'nin Ulusal Faşist Partisi'ne bağlı olarak şiddet eylemleri düzenleyen ve 1922'deki Roma Yürüyüşü ile Mussolini'nin başbakanlığa getirilmesini sağlayan milis örgütüdür.

Totaliter İtalyan rejiminin baskıcı aygıtının ilk ve en önemli unsurlarından biridir.

Anahtar Kavram

İki Savaş Arası Dönem totaliter rejimlerinin ideolojik, ekonomik ve kurumsal yapıları.

Soru 1212Soru →

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen inkılaplar ve tarihsel gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilgili olduğu temel Atatürk ilkelerinin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen tarihi gelişmeleri doğrudan ilişkili oldukları temel Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Egemenliğin millete ait olması Cumhuriyetçilik; Medeni Kanun ile sağlanan kadın-erkek eşitliği Halkçılık; devlet eliyle sanayi yatırımlarının yapılması Devletçilik; Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması ise Laiklik ilkesiyle eşleşmektedir.

Millet egemenliğinin kabul edilmesi doğrudan cumhuriyetçilik, Medeni Kanun ile sağlanan kadın-erkek eşitliği halkçılık, büyük sanayi tesislerinin devlet eliyle kurulması devletçilik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını sağlayan Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması ise laiklik ilkeleriyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Ulusal egemenlik ve iradeyi esas alan ilk gelişmeyi analiz ediniz.

Egemenliğin doğrudan millete ait olduğunun kabul edilmesi (Teşkilat-ı Esasiye), yönetim biçimi ve halkın egemenliği ilkesi olan Cumhuriyetçilik ile eşleşir.

Cumhuriyetçilik, milli egemenliği ve halkın kendi yöneticilerini seçmesini temel alır.

2

Kadın-erkek eşitliğini sağlayan yasal düzenlemeyi inceleyiniz.

Türk Medeni Kanunu ile kadın ve erkeğin sosyal ve hukuki alanda eşit hale getirilmesi Halkçılık ilkesiyle eşleşir.

Halkçılık ilkesi, toplumda sınıf ve zümre ayrımını reddeder, herkesin kanun önünde eşitliğini ve halkın refahını savunur.

3

Devlet yatırımlarını ve ekonomik planlamayı içeren gelişmeyi inceleyiniz.

Sermaye yetersizliği çeken özel sektör yerine fabrikaların devlet yatırımlarıyla kurulması Devletçilik ilkesiyle eşleşir.

Devletçilik, özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarında ekonomik kalkınmanın devlet eliyle ve kontrolüyle gerçekleştirilmesini öngörür.

4

Din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili olan adımı değerlendiriniz.

Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması ve dini kurumların sivilleşmesi Laiklik ilkesiyle eşleşir.

Laiklik, devlet düzeninin, hukukun ve eğitimin dini esaslara değil, akla ve bilime dayandırılmasını ifade eder.

Anahtar Kavram

Atatürk İlkeleri ve İnkılap İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1213Soru →

Jeopolitik, bir ülkenin sahip olduğu coğrafi özellikler ile yür��ttüğü dış politika arasındaki ilişkiyi inceler. Ülkelerin jeopolitik konumunu belirleyen unsurlar zamanla değişmeyen (statik) ve zamanla değişebilen (dinamik) unsurlar olmak üzere iki gruba ayrılır.

Buna göre, Türkiye'nin jeopolitik konumunu etkileyen aşağıdaki durumları, jeopolitiğin ilgili olduğu unsur grupları ve alt başlıkları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Köprü konumu coğrafi konumla (statik), genç nüfus beşerî yapıyla (dinamik), enerji koridoru ekonomik değerlerle (dinamik), yer şekilleri fiziki coğrafyayla (statik) eşleşir.

Doğru eşleştirmeler jeopolitiğin statik (fiziki coğrafya, coğrafi konum) ve dinamik (beşerî, ekonomik) unsurlarının doğru tanımlanmasıyla sağlanır. Köprü konumu coğrafi konuma (statik); genç nüfus beşerî yapıya (dinamik); enerji koridoru ekonomik değerlere (dinamik); yer şekilleri ve hidroelektrik potansiyeli ise fiziki coğrafyaya (statik) aittir.

Adım Adım Çözüm

1

Türkiye'nin Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının kesiştiği yerde bulunması durumunun incelenmesi.

Bu durum coğrafi konum ile ilgilidir.

Ülkenin dünya üzerindeki yeri ve stratejik geçiş yollarındaki konumu jeopolitiğin zamanla değişmeyen (statik) coğrafi konum unsurlarındandır.

2

Nüfus miktarı, yaş yapısı ve dinamizminin jeopolitik açıdan analiz edilmesi.

Bu durum beşerî coğrafya unsuru ile ilgilidir.

Nüfusun yapısı, miktarı ve dinamik yapısı zamanla değişebilen (dinamik) beşerî unsurlardandır.

3

TANAP ve BTC gibi uluslararası boru hatları ve enerji nakil projelerindeki rolün incelenmesi.

Bu durum ekonomik değerler unsuru ile ilgilidir.

Enerji taşımacılığı, ticaret yolları ve ekonomik projeler jeopolitiğin zamanla değişebilen (dinamik) ekonomik unsurları arasında yer alır.

4

Yüksek engebe, yer şekilleri ve buna bağlı hidroelektrik potansiyelinin değerlendirilmesi.

Bu durum fiziki coğrafya özellikleri ile ilgilidir.

Yerden yükselti, yer şekilleri ve su kaynakları gibi fiziki coğrafya özellikleri insan ömrü ve yakın tarih ölçeğinde değişmeyen statik unsurlardır.

Anahtar Kavram

Jeopolitik Kavramı ve Türkiye'nin Jeopolitik Konumunun Unsurları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1214Soru →

Uluslararası turizm faaliyetleri; ekonomik, sosyo-kültürel, ekolojik ve politik alanlarda küresel ölçekte çeşitli etkilere yol açmaktadır. Buna göre, aşağıda verilen uluslararası turizm etki alanları ile bu alanlara ait örnek durumları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ekonomik Etki, döviz girdisi sağlama örneğiyle; Sosyo-Kültürel Etki, ön yargıları azaltarak hoşgörü oluşturma örneğiyle; Ekolojik Etki, doğal yaşam alanlarının bozulması örneğiyle; Politik Etki ise diplomatik ilişkilerin güçlenmesi örneğiyle eşleşmektedir.

Turizmin ekonomik yönü döviz gelirlerine, sosyo-kültürel yönü ön yargıların yıkılmasına, ekolojik yönü doğal alanların tahribatına ve politik yönü de diplomatik ilişkilere dayanır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme hatasızdır.

Adım Adım Çözüm

1

Ekonomik etkiyi belirleme

Ekonomik Etki ile döviz girdisi sağlama örneği eşleştirildi.

Turistlerin harcamaları ülkelerin finansal dengelerini ve dış ticaret durumlarını doğrudan etkiler.

2

Sosyo-kültürel etkiyi belirleme

Sosyo-Kültürel Etki ile kültürel hoşgörü örneği eşleştirildi.

Turizm, farklı toplulukların birbirlerini tanımasını sağlayarak ön yargıları yıkar ve kültürel etkileşimi artırır.

3

Ekolojik etkiyi belirleme

Ekolojik Etki ile doğal yaşam alanlarının bozulması örneği eşleştirildi.

Plansız turizm faaliyetleri ve aşırı yapılaşma doğal çevreye, bitki ve hayvan türlerine doğrudan zarar verir.

4

Politik etkiyi belirleme

Politik Etki ile diplomatik ilişkilerin güçlenmesi örneği eşleştirildi.

Uluslararası turizm, ülkelerin diplomatik düzeyde yakınlaşmasına ve küresel barışın tesis edilmesine zemin hazırlar.

Anahtar Kavram

Uluslararası turizmin farklı alanlardaki küresel etkileri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1215Soru →

Türkiye'nin jeopolitik konumunun unsurlarını analiz eden bir araştırmacı, bu unsurları jeopolitiğin değişmeyen (statik) ve değişen (dinamik) bileşenleri ile eşleştirmek istemektedir. Buna göre, aşağıdaki jeopolitik unsurlar ile bu unsurların ait olduğu jeopolitik bileşenleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ülkenin coğrafi konumu ve fiziki yapısı zamanla değişmeyen (statik) fiziki unsurlarla; nüfus miktarı ve demografik özellikleri zamanla değişebilen (dinamik) beşerî unsurlarla; politik rejimi ve dış politikası ise zamanla değişebilen (dinamik) siyasi unsurlarla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede fiziki coğrafya özellikleri zamanla değişmeyen (statik) fiziki unsurlarla; nüfus yapısı zamanla değişen (dinamik) beşerî unsurlarla; politik rejim ve dış politika ise zamanla değişen (dinamik) siyasi unsurlarla eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Jeopolitiğin statik (zamanla değişmeyen) unsurları tespit edilir.

Coğrafi konum, yer şekilleri ve denizlere göre konum gibi fiziki coğrafya özellikleri zamanla değişmeyen (statik) unsurlardır.

Bu fiziki özellikler doğal süreçlere bağlı olduğundan insan veya devlet müdahaleleriyle kısa sürede değiştirilemez.

2

Jeopolitiğin beşerî ve siyasi dinamik unsurları belirlenir.

Nüfus yapısı beşerî bir dinamik unsur; yönetim biçimi ve dış politika ise siyasi bir dinamik unsurdur.

Toplumsal gelişmeler, göçler, politik kararlar ve küresel ilişkiler bu unsurların zamanla değişmesine yol açar.

3

Verilen örnekler ile bu kategoriler arasında eşleştirme tamamlanır.

Fiziki yapı statik fiziki unsurlarla, demografi dinamik beşerî unsurlarla ve yönetim rejimi dinamik siyasi unsurlarla doğru biçimde eşleştirilmiştir.

Her unsurun kendi yapısal karakterine göre değişebilirlik durumu analiz edilmiştir.

Anahtar Kavram

Jeopolitik konumun statik (değişmeyen) ve dinamik (değişen) unsurlarının ayırt edilmesi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1216Soru →

Türkiye'de metalik madenlerin çıkarıldığı alanlar ile bu madenlerin işlendiği sanayi tesislerinin konumları belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık ve ulaşım (liman) imkanları gibi coğrafi faktörler göz önünde bulundurulur.

Buna göre, sol sütunda verilen maden çıkarım alanları ile sağ sütunda verilen sanayi tesisleri ve kuruluş yeri gerekçesi eşleştirmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Küre bakır yataklarının Samsun Bakır İşletmeleri (ulaşım) ile; Divriği demir yataklarının Karabük Demir-Çelik Fabrikası (enerji kaynağı) ile; Akseki boksit yataklarının Seydişehir Alüminyum Tesisleri (hammaddeye yakınlık) ile; Guleman krom yataklarının Elazığ Ferrokrom Fabrikası (hammaddeye yakınlık) ile eşleşmesi gerekir.

Madenlerin işlendiği tesislerin konumlarında farklı coğrafi gerekçeler rol oynar. Küre'de çıkarılan bakırın Samsun'da işlenmesi ulaşım (liman) imkanıyla; Divriği'de çıkarılan demirin Karabük'te işlenmesi enerji kaynağına (taş kömürüne) yakınlıkla; Akseki boksitinin Seydişehir'de ve Guleman kromunun Elazığ'da işlenmesi ise hammadde kaynağına doğrudan yakınlıkla açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1

Kastamonu Küre'den çıkarılan bakırın işlendiği Samsun tesisini ve bu tesisin konumunda deniz yolu/liman etkisini (ulaşım) analiz etmek.

Küre bakır cevherinin Samsun Bakır İşletmeleri ile eşleştiği belirlenir.

Samsun'da bakır madeni bulunmamasına rağmen liman ve ulaşım faktörü tesisin buraya kurulmasını sağlamıştır.

2

Sivas Divriği'den çıkarılan demir madeninin Karabük'teki demir-çelik fabrikasına gönderilme nedenini (taş kömürü/enerji kaynağı) değerlendirmek.

Divriği demir cevherinin Karabük Demir-Çelik Fabrikası ile eşleştiği belirlenir.

Karabük çevresinde demir madeni bulunmaz, tesis taş kömürü yataklarına (enerji kaynağına) yakınlık sebebiyle buraya kurulmuştur.

3

Antalya Akseki'de çıkarılan boksit (alüminyum) madeninin en yakın işleme tesisi olan Konya Seydişehir ile ilişkisini kurmak.

Akseki boksit cevherinin Seydişehir Alüminyum Tesisleri ile eşleştiği belirlenir.

Akseki ve Seydişehir birbirine çok yakındır ve boksit taşınması maliyetli bir maden olduğu için fabrika hammadde yakınına kurulmuştur.

4

Elazığ Guleman'dan çıkarılan krom madeninin nerede işlendiğini tespit etmek.

Guleman krom cevherinin Elazığ Ferrokrom Fabrikası ile eşleştiği belirlenir.

Guleman'daki zengin yataklar, Elazığ Ferrokrom Fabrikası'nın hammaddeye yakınlık ilkesi çerçevesinde kurulmasını sağlamıştır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de madenlerin çıkarım alanları ile sanayi tesislerinin coğrafi dağılımı arasındaki ilişki ve kuruluş yeri faktörleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1217Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen dünya kültür bölgelerini, sağ sütundaki ayırt edici coğrafi ve kültürel özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Latin Amerikan Kültür Bölgesi, İber yarımadası kökenli unsurların etkisiyle şekillenen Katolik ve İspanyolca/Portekizce baskın alandır; Slav-Rus Kültür Bölgesi, Doğu Avrupa'dan Asya'nın kuzeyine uzanan Ortodoks Kilisesi ve Kiril alfabesi içeren alandır; Pasifik Kültür Bölgesi, Melanezya, Mikronezya ve Polinezya takımadalarından oluşan dağınık alandır; Sahra Altı Afrika Kültür Bölgesi ise Sahra Çölü'nün güneyinde yer alan çeşitliliği yüksek alandır.

Eşleştirmeler coğrafi keşiflerin etkileri, mezhepsel ve dilsel sınırlar ile coğrafi konumlar göz önüne alınarak yapılmıştır. Latin Amerika bölgesi İber kökenli Katolik kültürle, Slav-Rus bölgesi Ortodoks ve Kiril alfabesiyle, Pasifik bölgesi dağınık okyanus adalarıyla, Sahra Altı Afrika ise yüksek etnik çeşitlilik ve sömürge döneminin etkileriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Latin Amerikan Kültür Bölgesi'nin belirleyici özelliklerini analiz etme

İber yarımadası sömürgeciliği etkisiyle şekillenen, Katolik mezhebinin ve İspanyolca/Portekizce dillerinin baskın olduğu açıklama belirlenir.

Tarihsel süreçte Coğrafi Keşifler ve sömürgecilik bu bölgenin dil ve din yapısını doğrudan belirlemiştir.

2

Slav-Rus Kültür Bölgesi'nin ayırt edici unsurlarını tespit etme

Doğu Avrupa ve Kuzey Asya coğrafyasında Ortodoks inancı, Kiril alfabesi ve Rusçanın egemen olduğu açıklama seçilir.

Bizans ve Doğu Avrupa geleneklerine bağlı olan bu kültür bölgesi, coğrafi konumu ve alfabesiyle ayırt edilir.

3

Pasifik Kültür Bölgesi coğrafyasını ve toplumsal yapısını belirleme

Avustralya ve Yeni Zelanda dışındaki Melanezya, Mikronezya ve Polinezya gibi dağınık takımadalardan oluşan açıklama ile eşleştirilir.

Bölge coğrafi olarak en parçalı yapıya sahip olması ve okyanus adaları bütünü olmasıyla diğerlerinden net olarak ayrılır.

4

Sahra Altı Afrika Kültür Bölgesi'nin özelliklerini eşleştirme

Sahra Çölü güneyindeki çok çeşitli etnik grup, kabile dili ve sömürgecilikle gelen Avrupa dilleri/Hristiyanlık unsurlarını içeren açıklama ile eşleştirilir.

Sahra Altı Afrika, kuzeydeki İslam kültür bölgesinden çöl sınırı ile ayrılır ve yüksek etnik çeşitliliğe sahiptir.

Anahtar Kavram

Dünya kültür bölgelerinin sınırları, ayırt edici doğal ve beşerî özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1218Soru →

Aşağıda verilen, SSCB'nin dağılmasıyla bağımsızlığını kazanan Türk cumhuriyetlerinin kurucu liderleri ile bu liderlerin görev süreleri boyunca gerçekleştirdikleri önemli faaliyetleri eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nursultan Nazarbayev - Kazakistan'ın nükleer silahlardan arındırılması; Ebulfeyz Elçibey - Rus askeri birliklerinin Azerbaycan'dan çekilmesi; Saparmurat Niyazov - Türkmenistan'ın Daimi Tarafsızlık statüsü kazanması; İslam Kerimov - Özbekistan'ın bağımsızlığı ve kalkınma modeli.

Verilen eşleştirmelerde Nursultan Nazarbayev Kazakistan'ın nükleer silahlardan arındırılmasıyla, Ebulfeyz Elçibey Rus ordusunun Azerbaycan'dan tahliye edilmesiyle, Saparmurat Niyazov Türkmenistan'ın daimi tarafsızlık statüsüyle ve İslam Kerimov Özbekistan'ın kendine özgü kademeli kalkınma modeliyle tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Nursultan Nazarbayev'in hangi Türk cumhuriyetinin lideri olduğunu ve en belirgin icraatını belirlemek.

Nursultan Nazarbayev Kazakistan'ın kurucu lideridir ve Semipalatinsk nükleer deneme sahasını kapatarak nükleer silahsızlanmaya öncülük etmiştir. Bu durumda birinci sol öge birinci sağ ögeyle eşleşir.

Kazakistan'ın nükleer silahlardan arındırılması, Nazarbayev döneminin en önemli dış politika ve güvenlik hamlelerinden biridir.

2

Ebulfeyz Elçibey'in liderlik ettiği cumhuriyeti ve öne çıkan askeri/siyasi gelişmeyi analiz etmek.

Ebulfeyz Elçibey Azerbaycan cumhurbaşkanıdır ve Rus ordusunun Azerbaycan'dan tamamen çekilmesini sağlamıştır. Bu durumda ikinci sol öge ikinci sağ ögeyle eşleşir.

Azerbaycan Halk Cephesi lideri olarak milli egemenliği pekiştirmek amacıyla Rus birliklerinin tahliyesini sağlaması Elçibey döneminin temel başarısıdır.

3

Saparmurat Niyazov'un Türkmenistan için kazandırdığı uluslararası statüyü belirlemek.

Saparmurat Niyazov (Türkmenbaşı) Türkmenistan'ın kurucu cumhurbaşkanıdır ve ülkeye BM tescilli 'Daimi Tarafsızlık' statüsünü kazandırmıştır. Bu durumda üçüncü sol öge üçüncü sağ ögeyle eşleşir.

Daimi tarafsızlık, Türkmenistan'ın bağımsızlık sonrasında dış dünyayla ilişkilerini şekillendiren temel doktrindir.

4

İslam Kerimov'un liderliğini ve ülkesinin kalkınma stratejisini tespit etmek.

İslam Kerimov Özbekistan'ın kurucu cumhurbaşkanıdır ve Sovyet sonrası geçiş döneminde ülkeye özgü bir kalkınma modeli uygulamıştır. Bu durumda dördüncü sol öge dördüncü sağ ögeyle eşleşir.

Özbekistan, bağımsızlık sonrasında ani bir liberalleşme yerine Kerimov önderliğinde kademeli ve devlet kontrolünde bir iktisadi dönüşümü tercih etmiştir.

Anahtar Kavram

SSCB'nin Dağılması ve Yeni Türk Cumhuriyetleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1219Soru →

Azot döngüsü sürecinde gerçekleşen kimyasal ve biyolojik değişimler ile bu değişimlerde doğrudan rol oynayan etmenlerin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Aşağıda sol sütunda verilen azot döngüsü süreçlerini, sağ sütundaki bu süreçlerin gerçekleşmesini sağlayan doğru etmenlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Atmosferik serbest azot gazının yüksek enerji açığa çıkaran şok dalgaları eşliğinde oksijenle birleşmesi ve yağışlarla toprağa taşınması süreci Yıldırım ve şimşek olayları ile; Baklagillerin kök yumrularında yaşayan organizmalar tarafından havadaki serbest azot gazının doğrudan organik azot bileşiklerine dönüştürülerek toprağa bağlanması süreci Rhizobium bakterileri ile; Toprakta bulunan amonyağın sırasıyla önce nitrite, ardından bitkilerin kökleriyle alabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesi süreci Nitrifikasyon bakterileri ile; Toprakta ve sudaki aşırı nitratın, oksijensiz solunum yapan mikroorganizmalar yardımıyla serbest azot gazına dönüştürülerek atmosfere geri verilmesi süreci ise Denitrifikasyon bakterileri ile eşleşir.

Süreçlerin kimyasal formları ve biyolojik rolleri göz önüne alındığında, yüksek enerjili atmosferik olaylar yıldırım ve şimşekler ile; baklagillerin kök yumrularındaki fiksasyon Rhizobium bakterileri ile; amonyağın nitrata dönüşümü kemosentetik nitrifikasyon bakterileri ile; topraktaki azotun atmosfere gaz olarak verilmesi ise anaerobik denitrifikasyon bakterileri ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Abiyotik (fiziksel) azot fiksasyonunun belirlenmesi

Atmosferik azotun yüksek enerji dalgaları ile oksitlenip yağışlarla toprağa inmesi süreci olan birinci ifade, yıldırım ve şimşek olayları ile eşleştirilir.

Yıldırım ve şimşekler, atmosferdeki serbest azotun kimyasal olarak oksitlenmesini sağlayan abiyotik azot fiksasyonunun temel kaynaklarındandır.

2

Biyotik (biyolojik) azot fiksasyonunun belirlenmesi

Baklagillerin köklerinde ortak yaşam sürerek havadaki serbest azotu doğrudan toprağa bağlayan ikinci ifade, Rhizobium bakterileri ile eşleştirilir.

Rhizobium bakterileri baklagillerle mutualist yaşayarak biyolojik azot fiksasyonunu gerçekleştirir.

3

Nitrifikasyon aşamasının belirlenmesi

Topraktaki amonyağın sırasıyla önce nitrite, ardından bitkilerin alabileceği nitrata dönüştürülmesi olan üçüncü ifade, nitrifikasyon bakterileri ile eşleştirilir.

Amonyağın bitkilerce kullanılabilir nitrata dönüşmesi sürecine nitrifikasyon, bu süreçte rol alan bakterilere nitrifikasyon bakterileri denir.

4

Denitrifikasyon aşamasının belirlenmesi

Toprakta ve sudaki nitratın parçalanarak tekrar gaz halinde atmosfere salınması olan dördüncü ifade, denitrifikasyon bakterileri ile eşleştirilir.

Azot döngüsünde serbest azot gazının atmosfere geri verilmesi işlemini sadece denitrifikasyon bakterileri gerçekleştirir.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki fiziksel ve biyolojik süreçler ile bu süreçlerde görev alan mikroorganizmaların işlevleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1220Soru →

I. TBMM'nin açılmasının ardından Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde milli egemenlik ilkesine ve meclisin otoritesine karşı kapsamlı isyanlar çıkmıştır. Bu isyanlar; çıkış nedenleri, arkasındaki güçler, hedefledikleri bölgeler ve önderlik eden unsurların nitelikleri bakımından farklı sınıflara ayrılmaktadır.

Milli Mücadele Dönemi'nde meclis otoritesini sarsan bu isyanların niteliklerini kavramak amacıyla hazırlanan sol sütundaki isyan türleri/oluşumları ile sağ sütundaki isyanların temel özelliklerini/amaçlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Kuvayı İnzibatiye ile İstanbul Hükûmeti tarafından doğrudan kurulan Hilafet Ordusu; Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı İsyanları ile İtilaf Devletleri'nin desteğiyle çıkarılan ayaklanmalar; Kuvayı Seyyare ile eski Kuva-yı Milliye unsurlarının düzenli orduya karşı başkaldırısı; Pontus Rum İsyanı ile Karadeniz'de bağımsız devlet kurmayı amaçlayan azınlık isyanı.

Doğru eşleştirmede: Kuvayı İnzibatiye, doğrudan İstanbul Hükûmetince oluşturulan Hilafet Ordusu ile; Bolu-Düzce-Hendek-Adapazarı isyanları, İtilaf Devletleri destekli ayaklanmalar ile; Kuvayı Seyyare, düzenli orduyu reddeden eski Kuva-yı Milliye unsurlarının başkaldırısı ile; Pontus Rum İsyanı ise Karadeniz'de devlet kurmayı hedefleyen azınlık faaliyeti ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kuvayı İnzibatiye oluşumunun niteliğini analiz etmek.

Kuvayı İnzibatiye, doğrudan İstanbul Hükûmeti tarafından kurulan ve Hilafet Ordusu adıyla anılan askeri yapıdır. Dolayısıyla İstanbul Hükûmeti'nin doğrudan meclis otoritesini kırmak amacıyla kurduğu ordu tanımıyla eşleşir.

Kuvayı İnzibatiye'nin niteliğini ve doğrudan hilafet makamına bağlı olarak kurulduğunu tespit etmek amacıyla.

2

Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı İsyanları'nın jeopolitik amaçlarını incelemek.

Bu isyanlar Boğazlar çevresinde tampon bölgeler oluşturarak Ankara Hükûmeti'nin İstanbul'a ulaşmasını ve İtilaf Devletleri'nin kontrolündeki bölgelere sızmasını önlemek için İtilaf Devletleri desteğiyle çıkarılmıştır.

Marmara ve Boğazlar çevresindeki ayaklanmaların arkasındaki İtilaf Devletleri kışkırtmasını belirlemek amacıyla.

3

Kuvayı Seyyare'nin isyan gerekçesini değerlendirmek.

Kuvayı Seyyare, başlangıçta isyanları bastıran milli güçler iken, düzenli ordunun kurulmasıyla meclisin merkezi otoritesine boyun eğmek istemedikleri için isyan etmişlerdir.

Eski Kuva-yı Milliye liderlerinin düzenli orduya entegrasyon sürecindeki dirençlerini ayırt etmek amacıyla.

4

Pontus Rum İsyanı'nın hedefini saptamak.

Pontus Rum İsyanı, Karadeniz bölgesinde bağımsız bir Rum devleti kurmak amacıyla asayişi bozarak Mondros'un 7. maddesini işletmeyi amaçlayan bir azınlık hareketidir.

Milli Mücadele'deki azınlık kökenli ayrılıkçı isyanların hedeflerini ortaya koymak amacıyla.

Anahtar Kavram

I. TBMM Dönemi İç İsyanlarının Sınıflandırılması ve Nitelikleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram