Tüm alıştırma soruları

Soru 1301Soru →

Küresel ve bölgesel ölçekteki örgütler etki alanlarına, kuruluş amaçlarına ve üye ��lkelerin coğrafi dağılışına göre sınıflandırılır. Aşağıda sol sütunda verilen uluslararası örgütleri, sağ sütunda yer alan kuruluş amaçları ve Türkiye ile olan ilişkilerine dair doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ile askeri güvenlik amaçlı küresel savunma ittifakı açıklaması; Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) ile merkez binası İstanbul'da olan bölgesel ekonomik kalkınma örgütü açıklaması; Avrupa Birliği (AB) ile ortak pazara sahip Türkiye'nin üye olmadığı bölgesel örgüt açıklaması; Birleşmiş Milletler (BM) ile

\text{II. Dünya Savaşı}

sonrası kurulan kurucu üye olunan küresel siyasi örgüt açıklaması eşleşmelidir.

Eşleştirmelerin tamamı örgütlerin küresel/bölgesel ölçek durumları, kuruluş amaçları (siyasi, askeri, ekonomik) ve Türkiye'nin bu örgütlerdeki üyelik konumlarına (kurucu üye, sonradan üye, üye değil) göre doğru olarak gruplandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) işlevini ve Türkiye ile ilişkisini analiz edin.

NATO askeri amaçlı bir örgüttür ve Türkiye örgüte Kore Savaşı sonrasında,

1952

yılında üye olmuştur. Dolayısıyla bu örgüt askeri güvenlik temalı açıklamayla eşleşir.

NATO'nun askeri savunma niteliğini ve üyelik tarihini belirlemek için.

2

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (KEİ) kapsamını ve Türkiye'nin konumunu belirleyin.

KEİ, Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik iş birliğini hedefler. Bölgesel bir örgüttür, Türkiye kurucu üyesidir ve merkezi İstanbul'dadır.

KEİ'nin bölgesel ve ekonomik karakterini tanımlamak için.

3

Avrupa Birliği'nin (AB) entegrasyon düzeyini ve Türkiye'nin durumunu inceleyin.

AB, ortak pazar ve serbest dolaşıma sahip bölgesel bir örgüttür. Türkiye bu birliğe üye değildir.

AB'nin bölgesel ekonomik ve siyasi entegrasyon yapısını tespit etmek için.

4

Birleşmiş Milletler'in (BM) kuruluşu ve Türkiye'nin rolünü değerlendirin.

BM,

\text{II. Dünya Savaşı}

sonrasında barışı korumak üzere kurulan küresel bir siyasi örgüttür ve Türkiye kurucu üyesidir.

BM'nin küresel siyasi misyonunu netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Küresel ve Bölgesel Örgütlerin Özellikleri ve Türkiye'nin Üyelik Durumu

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1302Soru →

Psikoloji biliminin tanımı, konusu ve ölçütleri dikkate alındığında, sol sütunda verilen kavram ve yaklaşımları sağ sütundaki en uygun örnek veya açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gözlenebilirlik ölçütü dışarıdan doğrudan izlenebilen eylemlerle, ölçülebilirlik ölçütü dikkat süresinin saniye cinsinden kaydedilmesiyle, ampirik yaklaşım deney ve gözleme dayalı somut verilerle incelemeyle, spekülatif yaklaşım ise doğrudan deneylenemeyen konuların soyut akıl yürütmelerle ele alınmasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede gözlenebilirlik dışarıdan izlenen eylemlerle; ölçülebilirlik sayısal süre kaydıyla; ampirik yaklaşım deney ve gözlemle; spekülatif yaklaşım ise soyut felsefi akıl yürütmelerle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Gözlenebilirlik kavramının tanımı ile doğrudan izlenebilen somut eylemleri içeren örneği eşleştirme.

Gözlenebilirlik, bireyin öfke veya kaygı anındaki dışa vuran davranışlarıyla eşleşir.

Psikolojinin konusu olan davranışın nesnel bir şekilde gözlemlenebilir olması gerekir.

2

Ölçülebilirlik kavramı ile sayısal değerler ve zaman ölçümünü barındıran örneği eşleştirme.

Ölçülebilirlik, dikkat süresinin kronometreyle dakika ve saniye cinsinden ölçülmesiyle eşleşir.

Bilimsel verilerin doğrulanabilir olması için sayısal olarak ölçülmesi şarttır.

3

Ampirik yaklaşım ile deney ve gözleme dayalı somut veri toplama sürecini içeren açıklamayı eşleştirme.

Ampirik yaklaşım, zihinsel süreçlerin deney ve gözleme dayalı verilerle incelenmesiyle eşleşir.

Psikoloji, felsefi spekülasyonlardan kurtulmak için ampirik metodu benimsemiştir.

4

Spekülatif yaklaşım ile felsefeye özgü soyut düşünme biçimini eşleştirme.

Spekülatif yaklaşım, ruhun yapısının soyut akıl yürütmelerle ele alınmasıyla eşleşir.

Bu yaklaşım olgusal kanıtlara dayanmadığı için modern psikoloji biliminin ölçütlerine uygun değildir.

Anahtar Kavram

Psikolojinin tanımı, konusu ve ölçütleri (gözlenebilirlik, ölçülebilirlik) ile felsefe ve bilim ayrımı.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1303Soru →

Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'ni fiilen paylaşmayı ve bağımsızlığını yok etmeyi amaçlayan son derece ağır koşullara sahip bir belgedir. Aşağıda verilen Sevr Antlaşması hükümlerini, bu hükümlerin doğrudan ilgili olduğu siyasi, hukuki, askeri ve ekonomik sonuçlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Askeri sınırlandırma maddesi (Left 1), savunma gücünün yok edilmesiyle (Right 1); Saltanat Şurası onayı (Left 2), hukuki geçersizlikle (Right 2); Boğazlar Komisyonu (Left 3), egemenlik haklarının ihlaliyle (Right 3); kapitülasyonlar ve maliye denetimi (Left 4) ise ekonomik bağımsızlığın kaybıyla (Right 4) eşleşir.

Sevr Antlaşması'nın askeri, hukuki, egemenlik ve mali alanlardaki hükümleri sırasıyla; Osmanlı savunma gücünün bitirilmesini, anayasal onay eksikliği nedeniyle hukuken geçersiz kabul edilmesini, Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarının kaybını ve mali bağımsızlığın sona ermesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Askeri sınırlama içeren hükmü analiz etmek.

Bu hüküm ordunun terhis edilmesini ve savunmasız bırakılmasını amaçladığından doğrudan askeri savunma gücünün yok edilmesiyle ilişkilendirilir.

İtilaf Devletleri'nin Mondros'tan beri uyguladığı işgal politikasını kolaylaştırmak amacıyla askeri kısıtlamalar getirdiğini anlamak.

2

Saltanat Şurası tarafından imzalanma sürecini anayasal açıdan incelemek.

Meclis-i Mebusan kapalı olduğu için bu imza Kanun-i Esasi'ye aykırıdır ve antlaşmayı hukuken geçersiz kılmaktadır.

Sevr'in hukuken geçersiz olma özelliğinin meclis onayının olmamasından kaynaklandığını belirlemek.

3

Boğazlar Komisyonu maddesini egemenlik ilkeleriyle karşılaştırmak.

Ayrı bir bütçe ve bayrağa sahip komisyon yapısı, Osmanlı egemenliğini Boğazlar üzerinde tamamen sonlandırır.

Komisyon yönetiminin bağımsızlık ve egemenlik haklarını nasıl kısıtladığını yorumlamak.

4

Kapitülasyon ve mali denetim maddesini iktisadi bağımsızlık kavramıyla eşleştirmek.

Kapitülasyonların tüm devletlere yayılması ve mali denetim kurulması, ekonomik bağımsızlığı fiilen bitirir.

Ekonomik imtiyazlar ve mali kontrolün sömürge tipi bağımlılık yarattığını tespit etmek.

Anahtar Kavram

Sevr Antlaşması'nın Siyasi, Askeri, Ekonomik Hükümleri ve Hukuki Statüsü

Soru 1304Soru →

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda anayasalcılık ve demokratikleşme yolunda atılan tarihi adımları, bu adımların temel özellikleri ve hedef kitleleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sened-i İttifak ayanların varlığının tanınmasıyla; Tanzimat Fermanı din ayrımı olmadan tüm tebaaya haklar verilmesiyle; Islahat Fermanı gayrimüslimlere özel hak ve imtiyazlar sağlanmasıyla; Kanun-ı Esasi ise parlamenter sisteme geçilerek anayasal yönetimin kurulmasıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Sened-i İttifak padişahın yetkilerini kendi rızasıyla sınırlandırdığı ve ayanları tanıdığı belge olduğu için merkezî otoritenin sınırlandırılmasıyla; Tanzimat Fermanı tüm Osmanlı tebaasının can, mal, namus güvenliğini koruma altına aldığı için tüm tebaaya şamil haklarla; Islahat Fermanı Avrupalı devletlerin baskısıyla doğrudan gayrimüslim tebaaya yönelik yeni haklar tanıdığı için bu tebaaya yönelik fermanla; Kanun-ı Esasi ise ilk anayasa olup parlamenter sisteme geçişi sağladığı için anayasal yönetimle eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Sened-i İttifak'ın niteliğini belirlemek

Sened-i İttifak, II. Mahmud döneminde ayanlarla yapılmıştır ve ayanların varlığının tanınmasıyla padişah yetkilerinin ilk kez sınırlandırılmasını ifade eder.

Ayanların siyasi gücünün resmen tanınması özelliğinden yola çıkarak doğru eşleştirme yapılır.

2

Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı arasındaki hedef kitle farkını analiz etmek

Tanzimat Fermanı din ayrımı gözetmeden tüm tebaayı kapsarken, Islahat Fermanı doğrudan gayrimüslim tebaaya odaklanan ayrıcalıklar içerir. İki ferman da Sultan Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.

Demokratikleşme adımlarının hedef kitlelerindeki farklılığı ayırt etmek doğru eşleşmeyi sağlar.

3

Kanun-ı Esasi'nin anayasal niteliğini belirlemek

Kanun-ı Esasi, Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olup halkın parlamento aracılığıyla yönetime katılmasını sağlamıştır (II. Abdülhamid dönemi).

Osmanlı'daki ilk anayasal ve parlamenter süreci saptamak son eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'ndeki demokratikleşme ve anayasallaşma belgelerinin temel nitelikleri, sultanları ve hedef kitle farklılıkları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1305Soru →

Aşağıda psikoloji tarihindeki bazı yaklaşımlar ile bu yaklaşımların temel odak noktaları verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki yaklaşımlar ile sağ sütundaki temel odak noktalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapısalcılık ile zihnin yapısını içebakış yöntemiyle inceleme; Davranışçılık ile doğrudan gözlenebilen uyarıcı-tepki ilişkileri; Psikodinamik yaklaşım ile bilinçdışı çatışmalar ve geçmiş yaşantılar; Hümanistik yaklaşım ile insanın benzersizliği ve kendini gerçekleştirme potansiyeli eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; Yapısalcılık zihnin yapısını ve içebakış yöntemini, Davranışçılık uyarıcı-tepki ilişkilerini, Psikodinamik yaklaşım bilinçdışı çatışmaları, Hümanistik yaklaşım ise kendini gerçekleştirme potansiyeli ve özgür iradeyi temel alır.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütunda yer alan Yapısalcılık (Strüktüralizm) yaklaşımını incelemek.

Yapısalcılık zihnin yapısını ögelerine ayırarak incelemeyi amaçlar ve bunun için içebakış yöntemini kullanır. Bu nedenle sağ sütundaki zihnin yapısını ve bilincin ögelerini içebakış yöntemiyle inceleme ifadesiyle eşleşir.

Yapısalcılığın kurucusu Wilhelm Wundt'un bilinci analiz etme amacına ve yöntemine ulaşmak.

2

Sol sütundaki Davranışçılık (Bihevyorizm) yaklaşımını incelemek.

Davranışçılık sadece dışarıdan gözlenebilen uyarıcı-tepki ilişkilerini psikolojinin konusu olarak kabul eder. Bu yüzden sağ sütundaki davranışları sadece doğrudan gözlenebilen uyarıcı-tepki ilişkileriyle açıklama ifadesiyle eşleşir.

Davranışçı ekolün gözlenebilir davranış odağını belirlemek.

3

Sol sütundaki Psikodinamik Yaklaşım'ı incelemek.

Bu yaklaşım insan davranışlarının temelinde bilinçdışı çatışmaların ve çocukluk dönemi yaşantılarının yer aldığını savunur. Dolayısıyla sağ sütundaki davranışların temelinde bilinçdışı çatışmaların ve geçmiş yaşantıların yattığını savunma ifadesiyle eşleşir.

Psikodinamik kuramın bilinçdışı odaklı temel varsayımını tespit etmek.

4

Sol sütundaki Hümanistik (İnsancıl) Yaklaşım'ı incelemek.

Bu yaklaşım her bireyin benzersiz olduğunu, özgür iradeye ve kendini gerçekleştirme potansiyeline sahip olduğunu savunur. Bu nedenle sağ sütundaki her insanın benzersiz olduğunu, özgür iradeye ve kendini gerçekleştirme potansiyeline sahip olduğunu vurgulama ifadesiyle eşleşir.

Hümanistik ekolün insan doğasına dair olumlu ve özgürlükçü bakış açısını belirlemek.

Anahtar Kavram

Psikolojide Ekoller ve Yaklaşımlar

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1306Soru →

Aşağıda verilen varlık felsefesi (ontoloji) ile bilimsel varlık yaklaşımlarını, bu yaklaşımların varlığın doğasına ve gerçekliğine dair temel iddialarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kartezyen Düalizm - yer kaplayan ve düşünen tözler; Husserlci Fenomenoloji - bilincin yönelimi ve paranteze alma; Bilimin Varlık Yaklaşımı - varlığı ön kabul olarak alıp olgusal inceleme; Nihilizm - zihinden bağımsız gerçekliği reddetme.

Verilen eşleştirmelerde Kartezyen Düalizm iki töz iddiasıyla, Husserlci Fenomenoloji bilincin yönelimi ve paranteze alma yöntemiyle, Bilimin Varlık Yaklaşımı varlığı doğrudan kabul edip olgusal incelemesiyle, Nihilizm ise gerçekliği reddetmesiyle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kartezyen Düalizm kavramının felsefe tarihindeki karşılığı incelenir.

Ruh ve bedenin (res cogitans ve res extensa) iki ayrı töz olduğu iddiasıyla eşleştiği belirlenir.

Descartes felsefesinde düalizm bu iki tözün birbirine indirgenemezliği üzerine kuruludur.

2

Husserlci Fenomenoloji kavramı ve yöntemi çözümlenir.

Ön kabullerin paranteze alınması ve bilincin yönelimiyle özlere ulaşılması iddiasıyla eşleştiği saptanır.

Husserl'in paranteze alma (epokhe) yöntemi doğrudan fenomenolojiyle ilişkilidir.

3

Bilimin varlığa yaklaşımı ile felsefenin varlık yaklaşımı arasındaki temel fark değerlendirilir.

Varlığın var olduğunu peşinen kabul edip olgusal yöntemlerle inceleyen tanımla eşleştiği görülür.

Bilim ontolojik şüpheye düşmeden varlığı doğrudan veri kabul eder.

4

Nihilizm kavramı ontolojik çerçevede ele alınır.

Varlığın nesnel gerçekliğini tümüyle reddeden iddiayla eşleştiği doğrulanır.

Gorgias ve Nietzsche gibi düşünürlerin temsil ettiği nihilizm, nesnel varlığı yadsır.

Anahtar Kavram

Felsefe ve bilim açısından varlık yaklaşımları, ontolojik akımlar ve iddiaları.

Soru 1307Soru →

Aşağıda verilen çağdaş felsefe akımları ile bu akımların kurucu tezlerini doğru bir şekilde eşleştirmek için sol sütundaki akımları sağ sütundaki ifadelerle nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fenomenoloji akımı bilincin yönelimselliği ve paranteze alma yöntemiyle; varoluşçuluk akımı varoluşun özden önce gelmesi ve özgürlük teziyle; mantıkçı pozitivizm ise doğrulanabilirlik ilkesi ve metafizik karşıtlığıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede Fenomenoloji paranteze alma yöntemiyle, Varoluşçuluk varoluşun özden önce gelmesi ve özgürlük teziyle, Mantıkçı Pozitivizm ise doğrulanabilirlik ilkesiyle metafizik önermelerin elenmesiyle ilişkilendirilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki akımların temel yönelimleri ve temsilcileri göz önünde bulundurulur.

Fenomenolojinin Husserl ile, varoluşçuluğun Sartre ile, mantıkçı pozitivizmin ise Carnap gibi filozoflarla özdeşleştiği hatırlanır.

Akımların ayırt edici kavramlarını saptamak için bu kavramsal arka plan gereklidir.

2

Fenomenoloji akımı sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırılır.

Zihnin yönelimselliği ve nesnelerin özünün paranteze alınmasıyla ilgili olan açıklamanın fenomenolojiye ait olduğu belirlenir.

Paranteze alma (epokhe) yöntemi Husserl'in fenomenolojisinin temel metodudur.

3

Varoluşçuluk akımı sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırılır.

Varoluşun özden önce gelmesi ve insanın kendi özünü özgürce yaratmasıyla ilgili açıklamanın varoluşçuluğa ait olduğu belirlenir.

Varoluşun özden önce gelmesi Sartre'ın varoluşçuluğunun kurucu ilkesidir.

4

Mantıkçı Pozitivizm akımı sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırılır.

Doğrulanabilirlik ilkesini temel alarak metafizik önermelerin dışlanması ve felsefenin dil çözümlemesine indirgenmesiyle ilgili açıklamanın mantıkçı pozitivizme ait olduğu belirlenir.

Mantıkçı pozitivizm metafiziği anlamsız görerek doğrulanabilirlik ölçütünü savunur.

Anahtar Kavram

20. Yüzyıl Çağdaş Felsefe Akımları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1308Soru →

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), çok sektörlü, entegre ve sürdürülebilir bir bölgesel kalkınma projesidir. Aşağıdaki sol sütunda verilen GAP kalkınma boyutları ile sağ sütundaki bölgede gerçekleştirilen uygulamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tarımsal Sektörde Ürün Çeşitliliği ve Nöbetleşe Ekim -> Sulanan alanlarda nadas topraklarının azaltılarak pamuk, soya ve mısır gibi sanayi bitkilerinin ekim alanlarının genişletilmesi; Hidroelektrik Enerji Üretim Potansiyeli -> Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde kurulan barajlardaki santraller aracılığıyla ulusal şebekeye elektrik enerjisi sağlanması; Beşerî Sermayenin Güçlendirilmesi ve Sosyal Gelişim -> Bölge genelinde eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesinin artırılması, Çok Amaçlı Toplum Merkezleri (ÇATOM) ile kadınların desteklenmesi; Sulamaya Bağlı Ekolojik Risklerin Yönetimi -> Aşırı sulamadan kaynaklanan taban suyu yükselmesi ve toprak tuzlanmasının önlenmesi amacıyla drenaj kanallarının açılması.

Tarımsal ürün çeşitliliği boyutu nadasın azaltılması ve pamuk/soya ekimiyle; enerji üretimi boyutu nehirler üzerindeki barajlar ve HES'ler ile; beşerî sermaye boyutu ÇATOM, eğitim ve sağlık hizmetlerinin geliştirilmesiyle; ekolojik risk yönetimi boyutu ise yanlış sulama sonucu oluşan tuzlanmaya karşı drenaj kanalları açılmasıyla doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki kalkınma boyutlarını (tarım, enerji, beşerî sermaye, çevre) analiz edin.

Dört temel GAP boyutu ve bunların kapsamı belirlenmiştir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her başlığın temel odağını saptamak gerekir.

2

Her kalkınma boyutunu, sağ sütunda yer alan somut uygulama ve sonuçlarla ilişkilendirin.

Tarımsal boyutta ürün deseni değişikliği, enerji boyutunda baraj üretimi, beşerî boyutta eğitim ve ÇATOM projeleri, ekolojik boyutta ise tuzlanmaya karşı drenaj kanalları eşleştirilir.

GAP'ın çok sektörlü yapısının alt bileşenleri ve sahada yarattığı coğrafi/sosyal etkiler arasındaki sebep-sonuç bağını kurmak hedeflenmektedir.

Anahtar Kavram

Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) çok sektörlü kalkınma boyutları ve coğrafi sonuçları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1309Soru →

Küresel çevre sorunları ve iklim değişimi konularında kavramsal bilgiye sahip bir öğrencinin, olaylar ile bu olayların gerçekleşme mekanizmaları arasındaki ilişkileri doğru analiz etmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen küresel iklim değişimi ile ilgili süreçleri, sağ sütunda verilen doğru gerçekleşme mekanizmalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yapay sera etkisinin artışı fosil yakıt salınımı ve kızılötesi ışın tutulumuyla; albedo geri besleme mekanizması buzul erimesi ve yansıtma kaybıyla; ozon tabakasının seyrelmesi ise CFC gazları ve ultraviyole ışın süzümüyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede yapay sera etkisi fosil yakıt salınımı ve kızılötesi ışın tutulumuyla; albedo geri besleme mekanizması buzul erimesi ve yansıtma kaybıyla; ozon tabakası seyrelmesi ise CFC gazları ve ultraviyole ışın süzümüyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Yapay sera etkisinin gerçekleşme mekanizmasını belirlemek.

Fosil yakıtlardan çıkan

CO_2

ve

CH_4

gibi sera gazlarının, yeryüzünden yansıyan kızılötesi ışınları tutarak alt atmosferi ısıttığı sonucuna ulaşılır.

Bu süreç yapay sera etkisinin artışını doğrudan açıklar.

2

Albedo geri besleme mekanizmasını analiz etmek.

Kutup buzullarının erimesinin albedoyu (yansıtıcılığı) düşürüp soğurmayı artırdığı ve ısınmayı hızlandırdığı saptanır.

Bu durum ısınmanın kendi kendini besleyen bir geri bildirim mekanizması olduğunu gösterir.

3

Ozon tabakası seyrelmesini sera etkisinden ayırt etmek.

CFC gazlarının etkisiyle ultraviyole (

UV

) ışınlarının süzülmeden yeryüzüne sızdığı ve bu sürecin ozon seyrelmesiyle eşleştiği görülür.

Sera etkisi kızılötesi ışınların tutulmasıyla ilgiliyken, ozon seyrelmesi UV ışınlarının geçişiyle ilgilidir.

Anahtar Kavram

Küresel iklim değişiminde sera etkisi ve albedo mekanizmaları ile ozon tabakası seyrelmesi arasındaki kavramsal ayrım

Soru 1310Soru →

Felsefi düşüncede argümanların inşası ve savunulması sırasında farklı akıl yürütme yöntemlerinden yararlanılır. Sol sütunda verilen felsefi argüman örneklerini, sağ sütundaki bu argümanlarda kullanılan akıl yürütme yöntemleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Her rasyonel eylemin gerekçelendirmeye dayanmasından felsefi sorgulamanın da bu özelliğe sahip olduğu sonucuna varan birinci argüman 'Tümdengelim' yöntemiyle; geçmişteki tekil gözlemlerden yola çıkarak tüm ahlaki eylemlerin temelinde empati olduğunu savunan ikinci argüman 'Tümevarım' yöntemiyle; devlet ile canlı organizma arasındaki benzerliği temel alan üçüncü argüman ise 'Analoji' yöntemiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; 'Her rasyonel eylem...' ile başlayan birinci argüman genel ilkeden özele doğru zorunlu bir çıkarım yaptığı için 'Tümdengelim' ile; 'Şimdiye kadar gözlemlenen...' ile başlayan ikinci argüman tekil durumlardan genel bir yargıya ulaştığı için 'Tümevarım' ile; devlet ile organizma arasındaki benzerlikten çıkarım yapan üçüncü argüman ise 'Analoji' ile doğru bir şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci argümanı analiz etmek.

Argümanın genel bir önermeyle ('Her rasyonel eylem...') başladığı ve buradan hareketle 'felsefi sorgulama' gibi özel bir durum için kesin ve zorunlu bir sonuca ulaştığı belirlenir. Bu yapı tümdengelime uygundur.

Tümdengelim, genel ilkelerden hareketle özel sonuçlara ulaşmayı sağlar.

2

İkinci argümanı analiz etmek.

Argümanın tekil durumlardan ('Şimdiye kadar gözlemlenen...') yola çıkarak gelecekteki ve genel durumları kapsayan tümel bir iddiaya ulaştığı görülür. Bu yapı tümevarıma uygundur.

Tümevarım, sınırlı sayıdaki tekil gözlemlerden genel yasalara veya geleceğe yönelik olasılıklı çıkarımlara varmayı amaçlar.

3

Üçüncü argümanı analiz etmek.

Argümanda 'devlet' ve 'canlı organizma' olmak üzere iki farklı yapı karşılaştırılmakta ve aralarındaki benzerlikler üzerinden ortak bir sonuç çıkarılmaktadır. Bu yapı analojiye uygundur.

Analoji, iki farklı şey arasındaki benzerlikten yola çıkarak bir çıkarım yapma yöntemidir.

Anahtar Kavram

Felsefi akıl yürütmede kullanılan temel yöntemler (tümdengelim, tümevarım ve analoji) arasındaki farklar ve bu yöntemlerin argüman yapıları üzerindeki etkileri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1311Soru →

Aşağıda verilen küresel ve bölgesel ölçekteki uluslararası örgütleri, bu örgütlerin ölçek, amaç ve Türkiye'nin üyelik durumu gibi özelliklerini içeren tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) - Türkiye'nin 1952 yılında üye olduğu küresel askerî örgüt tanımıyla; İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) - Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu küresel siyasi örgüt tanımıyla; Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) - Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu bölgesel ekonomik örgüt tanımıyla; Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) - Türkiye'nin üye olmadığı küresel ekonomik örgüt tanımıyla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede NATO'nun askeri ve küresel yapısı ile Türkiye'nin 1952 üyeliği; İİT'nin siyasi ve küresel yapısı ile Türkiye'nin kuruculuğu; KEİ'nin bölgesel ve ekonomik yapısı ile Türkiye'nin kuruculuğu; OPEC'in ise küresel ekonomik yapısı ve Türkiye'nin üye olmama durumu birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Örgütlerin etki alanlarını (küresel veya bölgesel) ve kuruluş amaçlarını analiz etmek

NATO askeri-küresel, İİT siyasi-küresel, KEİ ekonomik-bölgesel, OPEC ise ekonomik-küresel olarak sınıflandırılır.

Örgütlerin temel amaçları ve coğrafi yayılışları, doğru tanımı bulmak için ilk kriterdir.

2

Türkiye'nin bu örgütlerle olan üyelik ilişkilerini belirlemek

Türkiye NATO'ya sonradan (1952) üye olmuştur, İİT ve KEİ'nin kurucularındandır, OPEC'e ise üye değildir.

Özellikle aynı amaç veya ölçeğe sahip örgütleri birbirinden ayırt etmek için Türkiye'nin üyelik statüsü belirleyici bir rol oynar.

Anahtar Kavram

Uluslararası örgütlerin ölçek, kuruluş amacı ve Türkiye'nin üyelik statüsüne göre sınıflandırılması

Soru 1312Soru →

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBKP), havzadaki mevcut ekonomik yapının yapısal sorunlarını çözmeyi, istihdam yapısını çeşitlendirmeyi ve bölgeyi sürdürülebilir bir kalkınma modeline kavuşturmayı amaçlamaktadır.

Buna göre, projenin sol sütunda verilen temel hedefleri ile bu hedeflere ulaşmak amacıyla sağ sütunda planlanan eylem ve yatırımları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Madencilik sektöründeki verimsizlik hedefi TTK ocaklarının modernizasyonuyla; tek yönlü yapıyı çeşitlendirme hedefi tarım, hayvancılık ve orman sanayisinin desteklenmesiyle; lojistik koridor oluşturma hedefi Filyos Vadisi yatırımlarıyla; ağır sanayinin rekabet gücünü koruma hedefi ise Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının modernizasyonuyla eşleşir.

ZBKP kapsamındaki hedefler ve yatırımlar birbirleriyle sektörel ve lojistik açıdan örtüşmektedir. Maden ocaklarındaki verimsizlik TTK'nin rehabilite edilmesiyle, tek yönlü sanayi yapısı tarım ve ormancılık gibi alternatif sektörlerle, dış ticaret koridoru Filyos Limanı yatırımıyla ve ağır sanayinin rekabeti ise Karabük ve Ereğli'deki demir-çelik tesislerinin modernizasyonu ile çözülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Madencilik sektöründeki kamu yükünü hafifletme hedefi analiz edilir.

Bu hedefin, bölgedeki en önemli kömür üreticisi olan TTK maden ocaklarındaki mekanizasyon ve modernizasyon yatırımları ile eşleştiği belirlenir.

ZBKP'nin temel hedeflerinden biri taş kömürüne dayalı madencilik sektörünün rasyonelleştirilmesidir.

2

Tek yönlü ekonomik yapıyı çeşitlendirme ve istihdamı artırma hedefi incelenir.

Bu hedefin, tarım, hayvancılık ve entegre orman sanayisi gibi alternatif iş kollarının hibe destekleri ile geliştirilmesiyle eşleştiği görülür.

Bölgede kömür ve demir-çelik dışındaki sektörlerin zayıf olması istihdam krizlerine yol açtığı için alternatif sektörler kritik önemdedir.

3

Lojistik ve sanayi koridoru oluşturma hedefi incelenir.

Bu hedefin, Filyos Vadisi Projesi kapsamındaki liman, endüstri bölgesi ve serbest bölge yatırımları ile eşleştiği tespit edilir.

Filyos Projesi, ZBKP'nin ulaştırma ve uluslararası ticaret kapasitesini artırmayı amaçlayan ana lojistik bileşenidir.

4

Ağır sanayinin küresel rekabet gücünü koruma hedefi incelenir.

Bu hedefin, bölgedeki dev sanayi kuruluşları olan Karabük ve Ereğli demir-çelik fabrikalarının teknolojik olarak yenilenmesiyle eşleştiği belirlenir.

Kardemir ve Erdemir tesislerinin teknolojik olarak geri kalması küresel pazardaki paylarını tehlikeye atacağından modernizasyon şarttır.

Anahtar Kavram

Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi'nin (ZBKP) temel hedefleri ve bu hedeflere yönelik bölgesel kalkınma yatırımları.

Soru 1313Soru →

MÖ 6. yüzyıl - MS 2. yüzyıl felsefesinde insan, ahlak ve toplumsal düzen konuları filozoflar tarafından farklı biçimlerde temellendirilmiştir. Sol sütunda verilen filozof veya felsefe okullarını, sağ sütundaki insan ve toplum görüşleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sofistler yasalardaki uzlaşımsallık ve görelilikle; Sokrates erdemin bilgi olması ve sorgulama yöntemiyle; Platon devleti ruhun üçlü yapısına dayandırmasıyla; Aristoteles ise insanı toplumsal canlı olarak nitelemesi ve polis içindeki mutlulukla eşleşir.

Doğru eşleştirme, Sofistlerin yasalardaki görelilik ve uzlaşımsallık görüşünü; Sokrates'in ahlak ve erdemin kaynağının sorgulanmış bilgi olduğu tezini; Platon'un devleti insan ruhunun büyük bir yansıması olarak ele alan teorisini ve Aristoteles'in insanı toplumsal bir canlı olarak tanımlayan görüşünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki düşünürlerin insan ve toplum felsefesindeki temel kavramlarını belirlemek.

Sofistlerin görelilik, Sokrates'in ahlak-bilgi ilişkisi, Platon'un ruh-devlet paralelliği ve Aristoteles'in toplumsal canlı (zoon politikon) fikri belirlendi.

Eşleştirme yapılacak anahtar kavramları ortaya çıkarmak.

2

Sağ sütundaki tanımları analiz ederek bu anahtar kavramlarla bağdaştırmak.

Uzlaşımsal yasa tanımı Sofistlere, ruhun sorgulanması ve bilgi erdemdir tanımı Sokrates'e, ruhun yansıması olarak devlet tanımı Platon'a ve siyasal/toplumsal canlı tanımı Aristoteles'e atfedildi.

Görüşlerin kime ait olduğunu felsefi temeller üzerinden doğrulamak.

3

Eşleşen kavramları karşılıklı olarak birleştirmek.

Sofistler - Uzlaşımsal ve göreli düzen; Sokrates - Bilgiye dayalı ahlak ve sorgulama; Platon - Ruh yetilerine dayalı devlet; Aristoteles - Siyasal canlı ve polis içinde mutluluk eşleştirmesi tamamlandı.

Eşleştirmelerin tutarlılığını son kez kontrol etmek.

Anahtar Kavram

MÖ 6. Yüzyıl - MS 2. Yüzyıl Felsefesinde insan, ahlak ve toplumsal düzen görüşleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1314Soru →

Aşağıda psikoloji biliminin araştırma ölçütlerine ve kapsamına dair bazı örnek senaryolar ile bu senaryoların ilişkili olduğu kavramlar verilmiştir. Sol s��tunda yer alan örnek durumları, sağ sütundaki en uygun kavramlar ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sayısal verilere dönüştürme ifadesi ölçülebilirlik ölçütüyle; doğrudan izleme ve kaydetme ifadesi gözlenebilirlik ölçütüyle; hem dışsal davranışlar ile zihinsel süreçlerin bütünü ise psikolojinin konusuyla eşleşmektedir.

Verilen senaryolarda sayısal ve ölçek tabanlı ifadelerin kullanılması ölçülebilirlik ölçütünü, doğrudan dışarıdan gözleme dayalı eylemler gözlenebilirlik ölçütünü, davranışlar ile zihinsel süreçlerin bütüncül tanımı ise doğrudan psikolojinin konusunu göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci örnek durumdaki sayısallaştırma vurgusunu belirlemek.

Hormon seviyesi ve ölçek puanı gibi niteliklerin sayılara dökülmesi ölçülebilirlik ölçütü ile eşleşir.

Ölçülebilirlik, psikolojideki olguların veri analizi ve karşılaştırma yapılabilmesi adına sayısal olarak ifade edilebilmesini gerektirir.

2

İkinci örnek durumdaki doğrudan izleme eylemini belirlemek.

Oyun parkındaki davranışların dışarıdan izlenmesi gözlenebilirlik ölçütü ile eşleşir.

Gözlenebilirlik, araştırmacıların ampirik verilere doğrudan veya dolaylı yollardan duyular aracılığıyla ulaşmasını sağlar.

3

Üçüncü örnek durumdaki kapsamı belirlemek.

Hem gözlemlenebilen fiziksel eylemlerin hem de içsel zihinsel süreçlerin birlikte incelenmesi psikolojinin konusu ile eşleşir.

Çağdaş psikoloji tanımı gereği hem gözlenebilen motor davranışları hem de zihinsel süreçleri konusuna dahil eder.

Anahtar Kavram

Psikolojinin Tanımı, Konusu ve Ölçütleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1315Soru →

Haritada coğrafi konumları verilen sakin şehirler (Cittaslow) ile bu şehirlerin öne çıkan coğrafi ve kültürel özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Seferihisar Ege Bölgesi'ndeki ilk sakin şehir ve mandalina bahçeleriyle; Halfeti Güneydoğu Anadolu'daki sular altında kalmış taş mimarisi ve karagülüyle; Şavşat ise Karadeniz'deki heyelan set gölleri ve ahşap serender mimarisiyle eşleşir.

Seferihisar, Türkiye'nin ilk sakin şehri olup Ege Bölgesi'ndeki tarım ve yerel pazarları temsil eder. Halfeti, Güneydoğu Anadolu'da baraj gölü kıyısında taş evleri ve mikroklima ikliminde yetişen karagül ile öne çıkar. Şavşat ise Doğu Karadeniz'in zengin orman, buzul/heyelan set gölleri ve geleneksel ahşap serender mimarisi ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Haritada verilen coğrafi konumları inceleyiniz.

Batı Anadolu'da İzmir, Güneydoğu Anadolu'da Şanlıurfa ve Kuzeydoğu Anadolu'da Artvin illeri işaretlenmiştir.

Doğru coğrafi bölge analizi, kentlerin iklim ve yer şekilleri özelliklerini saptamak için gereklidir.

2

Seferihisar'ın coğrafi konumuna göre öne çıkan yerel özelliklerini saptayınız.

İzmir'de yer alan Seferihisar, Ege kıyı kuşağında olup Türkiye'nin ilk sakin şehridir ve mandalina bahçeleriyle tanınır.

Ege kıyı iklimi ve tarımsal kimlik sakin şehir kriterlerinin yerel üretim ayağını oluşturur.

3

Halfeti'nin coğrafi konumuna göre öne çıkan yerel özelliklerini saptayınız.

Şanlıurfa'da yer alan Halfeti, Fırat Nehri ve baraj suları altındaki tarihi taş evleri ile meşhur karagül çiçeğine ev sahipliği yapar.

Fırat havzasındaki hidrografik değişim ve nehir ekosistemi ilçenin turizm kimliğini belirler.

4

Şavşat'ın coğrafi konumuna göre öne çıkan yerel özelliklerini saptayınız.

Artvin sınırlarında yer alan Şavşat, Karadeniz'in nemli iklimine bağlı ormanları, Karagöl heyelan set gölünü ve ahşap mimariyi barındırır.

Kuzeydoğu Anadolu'nun iklim ve bitki örtüsü koşulları geleneksel ahşap mesken mimarisini ve göl turizmini şekillendirmiştir.

Anahtar Kavram

Sakin şehirlerin (Cittaslow) Türkiye coğrafyasındaki dağılışı, iklim ve kültürel özelliklerle ilişkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1316Soru →

Millî Mücadele Dönemi Doğu ve Güney cephelerinde mücadele eden yerel kahramanları ve komutanları, altlarında verilen tarihsel rolleri ve faaliyetleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kazım Karabekir'in Gümrü Antlaşması ve Doğu Cephesi komutanlığıyla, Sütçü İmam'ın Maraş direnişindeki ilk kurşunuyla, Şahin Bey'in Antep yolundaki efsanevi savunmasıyla, Ali Saip Bey'in ise Urfa'daki Kuvayı Milliye teşkilatlanmasıyla eşleştirilmesi gerekir.

Eşleştirmelerin tamamı tarihsel gerçeklere uygundur. Kazım Karabekir Doğu Cephesi'nde düzenli ordunun başında bulunmuş ve Gümrü Antlaşması'nı imzalamıştır. Sütçü İmam Maraş'ta, Şahin Bey Antep'te, Ali Saip Bey ise Urfa'da halkın işgal güçlerine karşı gösterdiği kahramanca sivil ve milis direnişinin öncü liderleridir.

Adım Adım Çözüm

1

Doğu Cephesi'ndeki askeri ve diplomatik faaliyetleri incelemek.

Doğu Cephesi'nde Ermenileri mağlup eden ve Gümrü Antlaşması'nı imzalayarak cepheyi kapatan liderin XV. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir olduğu tespit edilir.

Kazım Karabekir ismi, Ermeni sorununu çözen kolordu komutanı tanımıyla örtüşmektedir.

2

Maraş savunmasının simge ismini ve başlattığı direnişi belirlemek.

Fransız askerlerinin taşkınlıklarına karşı ilk kurşunu atarak Maraş halk direnişini başlatan ismin Sütç�� İmam olduğu saptanır.

Sütçü İmam, Maraş savunmasını ateşleyen ilk kurşunun sahibidir.

3

Antep savunmasındaki Kuvayı Milliye liderini tespit etmek.

Kilis-Antep yolunu Fransızlara kapatarak kahramanca direnen ve şehit düşen ismin Şahin Bey olduğu belirlenir.

Şahin Bey, Antep savunmasında canı pahasına yolu kapatan milli kahramandır.

4

Urfa'daki yerel teşkilatlanmayı ve liderini analiz etmek.

Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla Urfa'da halkı örgütleyip Fransızları şehirden çıkaran liderin Ali Saip Bey (Ursavaş) olduğu görülür.

Ali Saip Bey, Urfa savunmasının teşkilatçı lideridir.

Anahtar Kavram

Millî Mücadele Doğu ve Güney Cepheleri yerel kahramanları ve komutanlarının rolleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1317Soru →

Uluslararası çevre sorunlarının önlenmesinde ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetiminde küresel ve bölgesel düzeyde imzalanan sözleşmeler büyük bir öneme sahiptir.

Aşağıda verilen uluslararası çevre sözleşmelerini, bu sözleşmelerin temel hedefleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Barselona Sözleşmesi kıyı ve deniz kirliliğiyle mücadeleyi (Akdeniz ölçeğinde), Kyoto Protokolü karbon emisyonlarının azaltılmasını, Ramsar Sözleşmesi sulak alanların korunmasını ve Basel Sözleşmesi tehlikeli atıkların sınır ötesi hareketinin kontrolünü hedeflemektedir.

Doğru eşleştirmede; Akdeniz ölçeğinde denizel kirlilikle mücadeleyi hedefleyen bölgesel antlaşma Barselona Sözleşmesi'dir; sanayileşmiş ülkelerin sera gazı emisyonlarını sınırlandıran ve karbon ticareti mekanizmalarına yer veren iklim anlaşması Kyoto Protokolü'dür; sulak alanların sürdürülebilirliğini ve göçmen su kuşlarının korunmasını amaçlayan antlaşma Ramsar Sözleşmesi'dir; sınır ötesi tehlikeli atık hareketliliğini kontrol altına alan düzenleme ise Basel Sözleşmesi'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Barselona Sözleşmesi'nin amacını inceleme.

Barselona Sözleşmesi, Akdeniz'in kirliliğe karşı korunmasını hedefler ve Akdeniz ölçeğinde bölgesel denizsel ve kıyısal ortamların yönetimiyle eşleşir.

Sözleşmenin coğrafi odağı Akdeniz havzası olup bölgesel niteliktedir.

2

Kyoto Protokolü'nün amacını inceleme.

Kyoto Protokolü, sera gazı salınımlarını ve karbon emisyonlarını sınırlandırarak küresel iklim sistemini korumayı amaçlayan anlaşmayla eşleşir.

Atmosferdeki sera etkisine karşı yasal yükümlülük getiren ilk uluslararası protokoldür.

3

Ramsar Sözleşmesi'nin amacını inceleme.

Ramsar Sözleşmesi, göl, bataklık ve sazlık gibi sulak alanların ve göçmen su kuşlarının habitatlarının korunmasıyla eşleşir.

İran'ın Ramsar kentinde imzalanan bu antlaşmanın birincil odağı sulak alan ekosistemleridir.

4

Basel Sözleşmesi'nin amacını inceleme.

Basel Sözleşmesi, tehlikeli atıkların sınır ötesi taşınmasını denetleyen ve çevreyle uyumlu bertarafını amaçlayan düzenlemeyle eşleşir.

Özellikle sanayileşmiş ülkelerin tehlikeli atıklarını daha az gelişmiş bölgelere transfer etmesini önlemek amacıyla yürürlüğe girmiştir.

Anahtar Kavram

Uluslararası Çevre Sözleşmeleri ve Amaçları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1318Soru →

Bilgi felsefesinde (epistemoloji), bir bilginin 'doğru' olarak nitelendirilebilmesi için çeşitli doğruluk ölçütleri öne sürülmüştür. Bu ölçütler sadece teorik tanımlarla sınırlı kalmayıp günlük yaşamdaki veya bilimsel alanlardaki doğrulama süreçlerinde de karşımıza çıkar.

Buna göre, sol sütunda verilen doğruluk ölçütlerini sağ sütundaki örnek senaryolarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Uygunluk ölçütü doğadaki nesnel gerçeklikle örtüşme senaryosuyla; tutarlılık ölçütü mevcut sistemle çelişmeme senaryosuyla; tümel uzlaşım ölçütü kurul üyelerinin fikir birliği senaryosuyla; apaçıklık ölçütü ise zihindeki doğrudan ve net kavrayış senaryosuyla eşleşmelidir.

Eşleştirme sürecinde her bir doğruluk ölçütü, kendine özgü bilgi doğrulama yöntemiyle eşleşmiştir. Nesnel gerçeklikle uyuşma uygunluğu, çelişmezlik tutarlılığı, ortak kabul tümel uzlaşımı ve şüphe edilemez netlik apaçıklığı temsil etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen doğruluk ölçütlerinin epistemolojik tanımlarını ve temel odak noktalarını belirlemek.

Uygunluk dış dünyaya (nesneye), tutarlılık sistem içi çelişmezliğe, tümel uzlaşım ortak kabule (çoğunluğa), apaçıklık ise şüphe götürmez netliğe odaklanır.

Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için her ölçütün kavramsal sınırlarını bilmek gerekir.

2

Sağ sütundaki örnek senaryoları analiz ederek hangi ölçütle ilişkili olduğunu saptamak.

Kimyagerin doğadaki olguyla örtüşmesi Uygunluk; teoremin çelişmemesi Tutarlılık; bilim kurulunun fikir birliği Tümel Uzlaşım; zihindeki hissin doğrudan kavranması ise Apaçıklık ile eşleşir.

Her senaryonun işaret ettiği temel doğrulama mekanizmasını belirlemek için bu analiz gereklidir.

3

Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki doğru senaryolarla bir araya getirmek.

Tüm kavramların doğru senaryolarla eşleştirilmesi tamamlanır.

Soru kökünde istenen nihai eşleştirmeye ulaşmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Doğru Bilginin Ölçütleri

Soru 1319Soru →

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin sahip olduğu su ve toprak kaynaklarını entegre bir şekilde geliştirerek bölge halkının gelir düzeyini ve yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlayan çok sektörlü, sürdürülebilir bir bölgesel kalkınma projesidir.

Aşağıda verilen Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) kalkınma boyutları ile bu boyutlar kapsamında gerçekleştirilen uygulama ve sonuçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tarımsal Yapıdaki Dönüşüm boyutu 'Nadas alanlarının daralmasıyla birlikte pamuk, mısır ve soya gibi endüstri bitkilerinin ekim alanlarının ve ürün çeşitliliğinin artması' ile; Enerji Sektöründeki Gelişmeler boyutu 'Fırat ve Dicle nehirleri üzerinde inşa edilen barajlar ve hidroelektrik santralleri sayesinde Türkiye'nin elektrik üretimine katkı sağlanması' ile; Sosyo-Ekonomik Kalkınma Boyutu 'Bölgede eğitim, sağlık ve kültürel hizmetlerin yaygınlaştırılmasıyla beşerî sermayenin güçlendirilmesi ve bölge dışına olan göç eğiliminin azaltılması' ile; Ulaşım ve Altyapı Yatırımları boyutu ise 'Şanlıurfa-GAP Havalimanı'nın açılması ve bölgenin ulusal/uluslararası pazarlara karayolu ve havayolu ağlarıyla entegre edilmesi' ile eşleşir.

Tarımsal yapıdaki dönüşüm nadasın azalması ve pamuk ekimiyle; enerji boyutu Fırat ve Dicle üzerindeki HES'lerle; sosyo-ekonomik boyut eğitim-sağlık hizmetleri ve göçün azaltılmasıyla; ulaşım yatırımları ise Şanlıurfa-GAP Havalimanı ve entegre karayolu ağlarıyla doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Tarımsal Yapıdaki Dönüşüm kavramının hedefini ve sonucunu analiz etmek.

Sulama kanallarının devreye girmesiyle birlikte bölgede nadas alanları azalmış, pamuk ve mısır gibi suya ihtiyaç duyan sanayi bitkilerinin ekim alanları genişlemiştir. Bu durum tarımsal yapıdaki dönüşümü doğrudan açıklar.

GAP'ın en önemli amaçlarından biri sulu tarıma geçişi sağlamaktır.

2

Enerji Sektöründeki Gelişmeler kavramını eşleştirmek.

Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki barajlar vasıtasıyla hidroelektrik enerji üretilmesi, projenin enerji sektöründeki somut çıktısıdır.

GAP, hidroelektrik potansiyelini değerlendirerek Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılamada kritik bir role sahiptir.

3

Sosyo-Ekonomik Kalkınma Boyutu ile ilgili sosyal çıktıları analiz etmek.

Eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesinin artması ve bölge dışına yapılan göçlerin azaltılması hedefi sosyo-ekonomik kalkınma ile eşleşir.

GAP, sadece fiziki bir proje olmayıp toplumsal refahı artırmayı hedefleyen sosyal odaklı entegre bir kalkınma projesidir.

4

Ulaşım ve Altyapı Yatırımları ile ilgili uygulamaları incelemek.

Şanlıurfa-GAP Havalimanı'nın inşası ve karayollarının modernize edilmesi ulaşım ve fiziki altyapı boyutunu doğrudan karşılar.

Bölgede üretilen tarımsal ve sanayi ürünlerinin hızlı bir şekilde pazara ulaşabilmesi için güçlü bir ulaşım altyapısı gereklidir.

Anahtar Kavram

Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) çok sektörlü kalkınma boyutları ve bu boyutların coğrafi/ekonomik sonuçları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1320Soru →

Azot döngüsü, atmosferdeki serbest azotun canlılar tarafından kullanılabilir bileşiklere dönüştürülmesi ve ardından tekrar atmosfere geri verilmesi süreçlerini kapsar. Bu döngüde farklı canlı grupları kritik kimyasal dönüşüm süreçlerini gerçekleştirir. Aşağıda azot döngüsünde görev alan bazı organizma grupları ile bu organizmaların gerçekleştirdiği temel işlevler verilmiştir. Bu organizma gruplarını gerçekleştirdikleri doğru işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Rhizobium bakterileri baklagil köklerinde serbest azotu bağlar; Nitrifikasyon bakterileri amonyumu nitrit ve nitrata dönüştürür; Denitrifikasyon bakterileri ise bağlı azotu serbest gaz olarak atmosfere geri kazandırır.

Eşleşmelerin doğru yapılabilmesi için azot döngüsündeki organizmaların rollerinin iyi bilinmesi gerekir. Rhizobium bakterileri baklagillerin köklerinde serbest azotu bağlama rolünü üstlenirken; nitrifikasyon bakterileri amonyumu bitkinin emebileceği nitrata dönüştürür; denitrifikasyon bakterileri ise topraktaki bağlı azotu tekrar serbest gaz formuna çevirip atmosfere salar.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olarak Rhizobium bakterilerinin işlevi belirlenir.

Rhizobium bakterileri baklagil köklerinde simbiyotik yaşar ve havadaki serbest azotu toprağa bağlar. Bu nedenle ilk terim üçüncü açıklamayla eşleşir.

Havadaki serbest azotun organik sisteme dahil edilmesinde biyolojik azot fiksasyonu temel adımdır.

2

İkinci olarak nitrifikasyon bakterilerinin işlevi analiz edilir.

Amonyak veya amonyumun önce nitrite, ardından bitkilerce emilebilen nitrata dönüştürülmesi nitrifikasyondur. Bu nedenle ikinci terim birinci açıklamayla eşleşir.

Bitkiler azotu gaz olarak değil, toprakta çözünmüş mineral formunda kökleriyle alabilirler.

3

Son olarak denitrifikasyon bakterilerinin işlevi değerlendirilir.

Toprakta biriken bağlı azot bileşiklerinin (

NO_3^-

) gaz formuna (

N_2

) dönüştürülerek atmosfere geri salınması denitrifikasyondur. Bu nedenle üçüncü terim ikinci açıklamayla eşleşir.

Denitrifikasyon, azot döngüsünün atmosfere geri dönüş aşamasını tamamlar.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki mikrobiyolojik süreçler (fiksasyon, nitrifikasyon, denitrifikasyon)

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram