Tüm alıştırma soruları

Soru 1361Soru →

İslam hukuk tarihinde (fıkıh) hüküm çıkarma metodolojileri ve kabul edilen temel deliller mezheplere göre farklılık göstermektedir.

Aşağıda verilen ameli-fıkhi mezhepleri, benimsedikleri en belirgin metodolojik ilkeler veya yaklaşımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hanefilik mezhebi istihsan ve re'y metoduna geniş yer vermesiyle; Malikilik mezhebi Medine halkının amelini sünnetin fiili aktarımı olarak öne çıkarmasıyla; Şafiilik mezhebi fıkıh usulünü sistemleştirip istihsanı reddetmesiyle; Hanbelilik mezhebi ise zayıf hadisi kıyasa tercih edip kıyası en son çare görmesiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede Hanefilik akli muhakeme (re'y) ve istihsanla; Malikilik Medine halkının kesintisiz uygulamasıyla (amel-i ehl-i Medine); Şafiilik er-Risale eseriyle fıkıh usulünün kurulması ve istihsanın reddiyle; Hanbelilik ise zayıf hadislerin kıyasa tercih edilmesi ve kıyasın en son çare olarak görülmesiyle doğru bir şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Hanefilik mezhebinin metodolojisini analiz etme

Hanefilik mezhebi akıl yürütmeye (re'y) ve kıyasın daha elverişli bir hükümle terk edilmesi anlamına gelen istihsana önem verir. Bu nedenle Hanefilik, akli muhakeme ve istihsana geniş yer veren açıklama ile eşleşir.

Hanefiliğin 're'y ekolü' olarak nitelendirilmesinin en belirgin metodolojik yönünü bulmak.

2

Malikilik mezhebinin kurucusunun çevreyle olan ilişkisini değerlendirme

İmam Malik Hicaz bölgesinde (Medine) yaşamış ve buradaki halkın kesintisiz dini uygulamalarını (amel-i ehl-i Medine) çok güçlü bir sünnet delili kabul etmiştir. Dolayısıyla Malikilik, Medine halkının uygulamasını öne çıkaran açıklama ile eşleşir.

Malikiliğin en özgün usul ilkesini tespit etmek.

3

Şafiilik mezhebinin fıkıh metodolojisindeki rolünü inceleme

İmam Şafii, fıkıh usulü alanında ilk sistemli eser olan er-Risale'yi yazmış, şahsi görüşe dayalı hüküm vermeyi (istihsan) sert bir dille eleştirmiştir. Bu durum Şafiilik mezhebini er-Risale ve istihsanın reddine dayanan açıklama ile eşleştirir.

Şafii fıkıh usulünün kurucu rolünü ve metodolojik sınırlarını belirlemek.

4

Hanbelilik mezhebinin hadis ve kıyas ilişkisini belirleme

Ahmed b. Hanbel'in kurduğu Hanbelilik ekolü, nasslara bağlılığı en üst düzeyde tutarak, zayıf/mürsel hadisleri bile kıyas yöntemine tercih etmiş ve kıyası en dar alanda kullanmıştır. Bu nedenle Hanbelilik, zayıf hadisi kıyasa tercih eden açıklama ile eşleşir.

Hanbeliliğin hadis ağırlıklı fıkıh metodolojisini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İslam düşüncesinde ortaya çıkan ameli-fıkhi yorumların (mezheplerin) kendilerine özgü usul ve yöntem ilkeleri çerçevesinde şekillenmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1362Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen siyaset sosyolojisi kavramlarını, sağ sütundaki en uygun tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İktidar kavramı 'Toplumsal ya da siyasal bir yapıda, başkalarının davranışlarını kendi iradesi doğrultusunda yönlendirebilme ve yaptırım uygulayabilme gücü' ile; Otorite kavramı 'İktidarın toplum tarafından kabul görerek rızaya dayalı, haklı ve yasal bir yetki kullanımı haline gelmiş biçimi' ile; Meşruiyet kavramı 'Siyasal iktidarın egemenlik kullanımını yasalara, ahlaki ilkelere veya toplumsal sözleşmeye dayandırarak haklılaştırması durumu' ile; Sivil Toplum kavramı ise 'Devletin doğrudan kontrolü ve hiyerarşik yapısı dışında, bireylerin kendi istekleriyle oluşturdukları kamusal ve gönüllü örgütlenmeler alanı' ile eşleşir.

Siyaset sosyolojisinde kavramların doğru eşleştirilmesi, iktidarın ham yaptırım gücü ile rızaya dayanan otorite arasındaki farkı ayırt etmeyi gerektirir. İktidar, rızaya bağlı olmaksızın başkalarının davranışlarını yönlendirme gücüdür. Otorite ise iktidarın meşrulaşmış ve rızaya dayalı halidir. Meşruiyet, yönetme gücünün haklı ve hukuka uygun kabul edilmesini sağlayan zemindir. Sivil toplum ise devletin doğrudan denetimi dışındaki gönüllü örgütlenmeleri kapsayan alandır.

Adım Adım Çözüm

1

İktidar ve otorite arasındaki kavramsal ayrımı analiz edin.

İktidarın salt güç ve zorlama unsuruna dayalı tanımı ile otoritenin bu gücün meşrulaşmış hali olan tanımı tespit edilir.

Siyaset sosyolojisinde iktidar genel yaptırım gücünü, otorite ise rızaya dayalı yetkiyi temsil eder.

2

Meşruiyet kavramının temel niteliğini belirleyin.

Meşruiyetin, gücün yasallık ve haklılık temelinde temellendirilmesiyle ilgili olan tanım olduğu belirlenir.

Meşruiyet, iktidarın meşru (haklı) kabul edilmesini sağlayan niteliktir.

3

Sivil toplum kavramının devlet yapısıyla olan sınırını ayırt edin.

Sivil toplumun devlet dışı kamusal alanı ve gönüllü örgütlenmeleri kapsayan tanım olduğu belirlenir.

Sivil toplum örgütleri devlet aygıtından bağımsız gönüllülük esasına göre çalışır.

Anahtar Kavram

Siyaset sosyolojisindeki iktidar, otorite, meşruiyet ve sivil toplum kavramlarının ayrımı.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1363Soru →

İslam epistemolojisinde bilginin kaynakları; aklın, duyuların ve haberin doğru kullanımına dayanırken, bazı bilgi türleri ise nesnel ve bağlayıcı kabul edilmez. Aşağıda verilen günlük yaşam ve bilimsel araştırma senaryolarını, İslam bilgi felsefesindeki bilgi kaynakları ve özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gök bilimcinin gözlemi 'salim duyular', düşünürün mantıksal çıkarımı 'selim akıl', tarihçinin tevatüre dayalı tespiti 'mütevatir haber' ve araştırmacının rüya/ilham temelli yaklaşımı ise 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' ile eşleşir.

İslam epistemolojisine göre doğru bilginin nesnel kaynakları selim akıl, salim duyular ve sadık haberdir (mütevatir haber ve vahiy). Gök bilimcinin teleskop yardımıyla veri kaydetmesi duyuların kullanımı olduğundan 'salim duyular' ile; düşünürün ön yargısız bir şekilde evrenin yaratıcısına dair mantıksal çıkarım yapması 'selim akıl' ile; tarihçinin yalan üzere birleşmesi imkânsız toplulukların aktardığı belgeleri incelemesi 'mütevatir haber' ile; araştırmacının rüya/ilhamı kaynak olarak kullanması ise bu kaynakların öznel olmasından ötürü 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıflandırması ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olarak gök bilimcinin gözlem yapma senaryosunu incelemek.

Gözlem ve deney duyu organlarının kullanımıyla gerçekleştiğinden bu durum 'salim duyular' ile eşleşir.

Duyu organlarının sağlıklı bir şekilde dış dünyaya ait verileri algılaması salim duyulardır.

2

İkinci olarak düşünürün yaratıcının varlığına dair yaptığı mantıksal çıkarımı analiz etmek.

Her türlü ön yargıdan uzak, sağlıklı akıl yürütme süreci 'selim akıl' ile eşleşir.

Selim akıl, insanın doğru karar vermesini ve hakikati ayırt etmesini sağlayan akıl türüdür.

3

Üçüncü olarak tarihçinin ulaştığı kesin tarihi bilgiyi değerlendirmek.

Yalan üzere birleşmesi imkânsız olan toplulukların aktardığı bu bilgi 'mütevatir haber' ile eşleşir.

Mütevatir haber, nesilden nesile aktarılan ve kesinlik bildiren sadık haber türüdür.

4

Son olarak araştırmacının rüya ve ilhama dayalı iddiasını değerlendirmek.

Rüya ve ilham nesnel olmadığından 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıfına girer.

İslam epistemolojisinde rüya, keşif ve ilham gibi sübjektif yollar genelgeçer ve bağlayıcı bir bilgi kaynağı sayılmaz.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Kaynakları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1364Soru →

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı uygulamalar ve olaylar ile bunların temsil ettiği beşerî boyutlara dair açıklamalar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan olayları sağ sütunda verilen uygun beşerî boyut açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Oğlu İbrahim'in vefatı olayı hüzün gibi beşerî hislerin dışa vurumuyla; Uhud Savaşı kararı ortak akla başvurulmasıyla; Hicret tedbirleri sünnetullaha uygun hareket edilmesiyle; hurma aşılanması ise dünyevi uzmanlığın vahiy dışı kabul edilmesiyle eşleşmelidir.

Hz. Muhammed'in beşerî yönünün farklı boyutları (duygusal tepkiler, yönetimsel istişareler, doğa yasalarına uyma ve dünyevi tecrübelere saygı duyma) tarihî hadiselerle birebir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Olayların niteliğini belirleme

Verilen tarihî olayların hangilerinin vahiy dışı dünyevi alanlarla, hangilerinin insani hislerle ilgili olduğu sınıflandırılır.

Beşerî yönün farklı boyutlarını doğru sınıflandırabilmek için.

2

Kavramsal eşleştirme yapma

Gözyaşı dökme insani hislerle; Uhud istişaresi ortak akılla; Hicret tedbirleri sünnetullaha riayetle; hurma aşılama ise dünyevi tecrübi bilgiyle eşleştirilir.

Her olayın kendi teolojik ve beşerî kategorisine yerleştirilmesini sağlamak için.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Beşerî Yönü ve İnsani Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1365Soru →

Klasik mantıkta kavramlar; zihinsel varoluşları, dış dünyadaki somut karşılıkları ve bireyler grubunu temsil etme biçimleri açısından farklı sınıflara ayrılır.

Buna göre, solda verilen kavram türleri ile sağda verilen açıklamaları ve örnekleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kollektif Kavram - Meclis, Distribütif Kavram - Milletvekili, Nelik - Pegasus, Gerçeklik - Ağaç kavramları ile eşleşir.

Kollektif kavramlar grubu temsil eder ve grupta somutlaşırken (Meclis), distribütif kavramlar grubu temsil edip bireyde somutlaşır (Milletvekili). Nelik, bir kavramın zihinsel karşılığıyken (Pegasus), gerçeklik bu kavramın dış dünyadaki somut nesnesidir (Ağaç).

Adım Adım Çözüm

1

Kavramların birey-grup ilişkisi bakımından sınıflandırılmasını incelemek.

Grup adını gösterip grupta gerçekleşen kavramların 'kollektif' (örneğin Meclis), gruptaki bireyde gerçekleşenlerin ise 'distribütif' (örneğin Milletvekili) olduğu belirlenir.

Kollektif ve distribütif kavram ayrımını doğru şekilde yapabilmek.

2

Kavramların zihinsel ve somut varoluş durumlarını incelemek.

Bir kavramın sadece zihinde var olmasının 'nelik' (örneğin Pegasus), dış dünyada somut karşılığının bulunmasının ise 'gerçeklik' (örneğin Ağaç) olduğu belirlenir.

Nelik ve gerçeklik arasındaki farkı ortaya koymak.

3

Elde edilen tüm eşleşmeleri bir araya getirmek.

Kollektif Kavram - Meclis, Distribütif Kavram - Milletvekili, Nelik - Pegasus ve Gerçeklik - Ağaç olarak eşleşir.

Soruda istenen nihai eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Kavram Çeşitleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1366Soru →

Klasik mantıkta, Aristotelesçi sınıflandırma sisteminin temelini oluşturan beş tümel; nesnelerin özsel ve ilintisel niteliklerini ayırt etmek için kullanılır. Geometrik şekiller dünyasındaki kavramsal ilişkileri temel alan bir mantık çalışmasında, bu tümellerin doğru örneklendirilmesi amaçlanmaktadır.

Buna göre, sol sütunda yer alan beş tümel terimlerini, sağ sütundaki üçgen kavramı ekseninde verilen doğru örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cins kavramı geometrik şekil tanımıyla; tür kavramı üçgen tanımıyla; ayrım kavramı üç kenarlı olma niteliğiyle; özgülük kavramı iç açılarının toplamının

180^\circ

olması durumuyla; ilinti kavramı ise dik açılı veya eşkenar olma niteliğiyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; üst kavram olan geometrik şekil cins ile, altındaki üçgen tür ile, üçgeni kare veya daireden ayıran üç kenarlı olma özelliği ayrım ile, sadece üçgene özgü olan iç açılar toplamının

180^\circ

olması özgülük ile ve zorunlu olmayan dik/eşkenar olma özelliği ilinti ile eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Cins ve tür ilişkisini kurmak için kavramların kapsayıcılık düzeylerini analiz edin.

"Geometrik şekil" daha üstte ve kapsayıcı olduğu için cins, "üçgen" ise onun altında sınıflanan bir kavram olduğu için tür olarak belirlenir.

Cins, türü içine alan daha genel bir kavramdır.

2

Üçgeni, üyesi olduğu geometrik şekil cinsindeki diğer üyelerden ayıran kurucu niteliği tespit edin.

"Üç kenarlı olma" niteliği üçgenin ayrımı (fasıl) olarak eşleşir.

Ayrım, bir türü kendi cinsi içindeki diğer türlerden ayıran temel özelliktir.

3

Sadece üçgen türüne ait olan ve tüm üçgenlerde zorunlu olarak bulunan matematiksel özelliği saptayın.

"İç açılarının toplamının

180^\circ

olması" durumu özgülük (proprium) ile eşleşir.

Özgülük, bir türe has olan ve o türün tüm bireylerinde zorunlu bulunan türetilmiş niteliktir.

4

Üçgenin özünde bulunmayan, değişebilen ve her üçgende ortak olmayan niteliği bulun.

"Dik açılı veya eşkenar olma" niteliği ilinti (accidens) ile eşleşir.

İlinti, kavramın varlığı için zorunlu olmayan, rastlantısal ve değişken özelliklerdir.

Anahtar Kavram

Beş Tümel (Cins, Tür, Ayrım, Özgülük, İlinti)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1367Soru →

Sembolik mantıkta bir önermenin tutarlılığı, geçerliliği veya iki önermenin eşdeğerliği doğruluk tablosu oluşturularak denetlenmektedir. Buna göre, sol sütunda sembolik dilde verilen önermeleri veya önerme çiftlerini, sağ sütundaki doğruluk tablosu denetlemesi özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermeler sırasıyla sağ sütundaki şu açıklamalarla eşleşmelidir: Birinci önerme tutarsız önerme açıklamasıyla; ikinci önerme geçerli önerme açıklamasıyla; üçüncü önerme tutarlı ama geçersiz önerme açıklamasıyla; dördüncü önerme çifti ise eşdeğer önermeler açıklamasıyla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede her önerme veya önerme çifti doğruluk tablosundaki temel özellikleriyle eşleşmektedir:

\sim (p \rightarrow q) \land q

önermesi hiçbir satırda doğru değeri almadığı için tutarsızdır.

(p \land q) \rightarrow p

önermesi tüm satırlarda doğru değerini aldığı için geçerlidir.

(p \lor q) \rightarrow (p \land q)

önermesi hem doğru hem yanlış değerler içerdiği için tutarlı ama geçersizdir.

\sim (p \lor q)

ile

\sim p \land \sim q

önermeleri tüm yorumlamalarda aynı doğruluk değerini aldığı için eşdeğerdir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci önerme olan

\sim (p \rightarrow q) \land q

ifadesinin doğruluk tablosunu yapınız.

Doğruluk değerleri tüm satırlarda yanlış (

Y

) olarak bulunur.

Tümel evetleme bağlacının (

\land

) doğru olması için her iki bileşeninin de doğru olması gerekir.

\sim (p \rightarrow q)

ifadesinin doğru olması ise yalnızca

p

doğru,

q

yanlış iken mümkündür. Ancak bu durumda

q

yanlış olacağından, tümel evetlemenin sağ bileşeni yanlış olur ve sonuç yine yanlış (

Y

) çıkar. Diğer satırlarda da benzer şekilde sonuç hep yanlıştır. Bu yüzden önerme tutarsızdır.

2

İkinci önerme olan

(p \land q) \rightarrow p

ifadesinin doğruluk tablosunu yapınız.

Doğruluk değerleri tüm satırlarda doğru (

D

) olarak bulunur.

Koşul bağlacı (

\rightarrow

), sadece ön bileşen doğru ve art bileşen yanlış olduğunda yanlış (

Y

) değerini alır.

(p \land q)

ifadesinin doğru olduğu tek durumda

p

de zorunlu olarak doğru olacağından, yanlış (

Y

) değerinin çıkması imkansızdır. Tüm yorumlarda doğru (

D

) çıktığı için önerme geçerlidir.

3

Üçüncü önerme olan

(p \lor q) \rightarrow (p \land q)

ifadesinin doğruluk tablosunu yapınız.

Önermenin doğruluk değerleri sırasıyla D, Y, Y, D olarak bulunur.

p

ve

q

önermelerinin her ikisinin de doğru veya her ikisinin de yanlış olduğu satırlarda ön bileşen ile art bileşen aynı doğruluk değerini alır ve koşul önermesi doğru (

D

) olur. Ancak bileşenlerden biri doğru diğeri yanlış olduğunda koşul önermesi yanlış (

Y

) değerini alır. En az bir doğru yorumu olduğu için tutarlı, en az bir yanlış yorumu olduğu için geçersizdir.

4

Dördüncü gruptaki

\sim (p \lor q)

ve

\sim p \land \sim q

önermelerinin doğruluk tablolarını karşılaştırınız.

Her iki önermenin de tüm satırlarda sırasıyla Y, Y, Y, D değerlerini aldığı görülür.

İki önermenin eşdeğer olması, aynı doğruluk yorumları altında aynı doğruluk değerlerini almalarını gerektirir. Tablo denetlemesi sonucunda her iki önermenin tüm satırlarda özdeş değerler aldığı görülür, dolayısıyla eşdeğerdirler.

Anahtar Kavram

Doğruluk Tablosu ile Tutarlılık, Geçerlilik ve Eşdeğerlik Denetleme

Soru 1368Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen İslam inanç esaslarının özelliklerini, sağ sütundaki açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tecezzi kabul etmemesi (Bölünmezlik) özelliği inanç esaslarının bir bütün olup bölünemeyeceğiyle; dogmatik olmaması özelliği akıl yürütmeyi engellememesi ve körü körüne inanmayı dayatmamasıyla; sade ve anlaşılır olması özelliği ise karmaşık felsefi yapıda olmaması ve aracı gerektirmemesiyle eşleşir.

İslam inanç esaslarının özelliklerinden tecezzi kabul etmeme bölünmez bütünlüğü, dogmatik olmama akıl ve sorgulamaya açıklığı, sade ve anlaşılır olma ise yalınlığı ve aracısızlığı ifade eder. Bu nitelikler verilen açıklamalarla doğrudan ve tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki 'Tecezzi kabul etmemesi (Bölünmezlik)' kavramının anlamını belirleyin.

'Tecezzi' parçalara ayrılma demektir. İslam inanç esaslarında bölünme kabul edilmez; yani bir insanın inanç esaslarının tamamını bir bütün olarak kabul etmesi şarttır. Bu durum sağ sütundaki ikinci ifadeyle eşleşir.

İnanç esaslarının bölünmez bütünlük niteliğini doğru tanımıyla ilişkilendirmek.

2

Sol sütundaki 'Dogmatik olmaması' özelliğinin anlamını belirleyin.

Dogmatizm, aklın sorgulama yapmadan, körü körüne inanması esasına dayanır. İslam inanç esasları ise insanın aklını kullanmasını, tefekkür etmesini ve araştırmasını ister; körü körüne teslimiyeti dayatmaz. Bu durum sağ sütundaki birinci ifadeyle eşleşir.

Aklın rolünü ve dogmatik olmayan inanç yapısını doğru tanımıyla ilişkilendirmek.

3

Sol sütundaki 'Sade ve anlaşılır olması' özelliğinin anlamını belirleyin.

Bu özellik, inanç esaslarının son derece yalın, açık ve anlaşılır olmasını; ruhban sınıfı gibi aracı kurumlara gerek duymadan doğrudan kabul edilebilmesini ifade eder. Bu durum sağ sütundaki üçüncü ifadeyle eşleşir.

İnancın sadeliği ve aracısızlığı niteliğini doğru tanımıyla ilişkilendirmek.

Anahtar Kavram

İslam İnanç Esaslarının Özellikleri

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1369Soru →

Ateizm kavramı, felsefi ve pratik düzlemde farklı tezler ve yaklaşımlar barındırmaktadır. Aşağıda verilen ateizmle ilişkili kavram ve argümanları, karşılarında yer alan en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Pratik Ateizm kavramı günlük yaşamda Tanrı yokmuş gibi davranma açıklamasıyla, Teorik Ateizm kavramı felsefi ve sistemli reddiye açıklamasıyla, Kötülük Problemi ise dünyadaki acı ve felaketlerden yola çıkarak yaratıc��yı reddetme açıklamasıyla eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; pratik ateizm eylemsel/yaşamsal kayıtsızlığa dayanan seküler hayat sürme tanımıyla, teorik ateizm sistemli ve felsefi argümanlar içeren reddiyeyle, kötülük problemi ise evrendeki acı ve adaletsizlikler üzerinden Tanrı'nın sıfatlarını sorgulayan teodise argümanıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Pratik ateizmin tanımını ve günlük hayattaki yansımasını analiz etme.

Pratik ateizmin teorik bir iddia taşımaktan ziyade yaşam biçiminde Tanrı'yı yok saymak olduğu belirlenir ve 'günlük yaşamda ve ahlaki eylemlerde Tanrı inancı yokmuş gibi seküler bir hayat sürme' ifadesiyle eşleştirilir.

Kavramın pratik/yaşamsal boyutunu teorik boyutundan ayırt etmek.

2

Teorik ateizmin felsefi zeminini ve iddialarını inceleme.

Teorik ateizmin Tanrı'nın yokluğunu sistemli ve mantıksal argümanlarla kanıtlama çabası olduğu görülür ve 'ontolojik, kozmolojik ya da epistemolojik argümanlar geliştirerek sistemli ve felsefi bir reddiye sunan yaklaşım' ifadesiyle eşleştirilir.

Kavramın felsefi ve düşünsel temellerini belirlemek.

3

Ateizmin en temel argümanlarından biri olan kötülük problemini değerlendirme.

Kötülük probleminin dünyadaki olumsuzlukları Tanrı'nın sıfatlarıyla çeliştirme çabası olduğu saptanır ve 'evrendeki acı, felaket ve adaletsizliklerin varlığından hareketle yaratıcıyı reddeden teodise temelli argüman' ile eşleştirilir.

Ateizmin argümantatif yapısını anlamak.

Anahtar Kavram

Ateizmin pratik ve teorik boyutları ile en temel felsefi argümanı olan kötülük probleminin analiz edilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1370Soru →

Aşağıda Hz. Muhammed'in hayatından örnek olaylar ve bunların temsil ettiği beşerî özellikler verilmiştir. Sol sütundaki her bir olayı, sağ sütundaki en uygun beşerî boyutla nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Muhammed'in geçimini ticaretle sağlaması ekonomik faaliyetle; evladının vefatına üzülmesi insani duygularıyla; mucize taleplerine karşılık beşer bir elçi olduğunu söylemesi sınırlı bir kul olmasıyla; evlenip aile kurması ise sosyal ve ailevi rolleriyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede: Ticaret kervanlarına katılması ekonomik faaliyetle; evladının vefatına üzülmesi insani duygularıyla; olağanüstü istekler karşısında 'beşer bir elçi' olduğunu vurgulaması ilahlık niteliklerinden uzak olmasıyla; evlenip ailesiyle ilgilenmesi ise toplumsal ve ailevi ilişkileriyle doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Sol sütundaki birinci olay olan ticaret kervanlarına katılma durumunu incelemek.

Bu durumun geçim sağlama amacıyla yapılması nedeniyle ekonomik faaliyetle ilişkili olduğu görülür.

Çalışmak ve rızkını kazanmak Hz. Muhammed'in beşerî yönünün iktisadi boyutunu oluşturur.

2

İkinci olay olan oğlunun vefatına üzülüp ağlamasını incelemek.

Bu durumun insani duygular ve sevgi/hüzün gibi psikolojik tepkilerle ilgili olduğu belirlenir.

Peygamberler de her insan gibi hüzünlenir, sevinir ve duygusal tepkiler verirler.

3

Üçüncü olay olan İsrâ Suresi 93. ayetindeki ifadeyi incelemek.

Bu ayetin olağanüstü güçlere sahip olmama ve ilahlık iddia etmeme boyutuyla ilgili olduğu anlaşılır.

Peygamberin beşerî yönünün en önemli sınırlarından biri, kendisinde ilahi bir güç veya gayb bilgisi olmadığını kabul etmesidir.

4

Dördüncü olay olan evlenmesi ve aile ilişkilerini incelemek.

Bu durumun toplumsal ve ailevi ilişkiler kurma boyutuyla ilgili olduğu belirlenir.

Hz. Muhammed toplum içinde yaşayan, evlenen, aile kuran ve sosyal sorumlulukları olan bir beşerdir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in beşerî yönünün farklı boyutları (ekonomik, duygusal, sınırlılık ve sosyal hayat).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1371Soru →

İslam hukuk tarihinde ameli-fıkhi yorumlar, dinî metinlerden pratik hayata dair hüküm elde ederken (içtihat) kendilerine özgü metotlar ve deliller geliştirmişlerdir.

Buna göre, sol sütunda verilen ameli-fıkhi mezhepleri sağ sütunda verilen metodolojik özellikleri veya kaynak yaklaşımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hanefilik mezhebi akıl yürütme (rey), istihsan ve örfe önem verir; Malikilik Medine halkının amelini (amel-i ehl-i Medine) delil sayar; Şafiilik fıkıh usulünü sistemleştirip er-Risâle'yi kaleme almıştır; Caferilik ise on iki imamın söz ve fiillerini kaynak kabul eder.

Verilen eşleştirmelerde Hanefilik rey ve istihsanla, Malikilik Medine halkının ameliyle, Şafiilik er-Risâle eseriyle, Caferilik ise on iki imamın sünnetiyle doğru şekilde eşleşmektedir. Bu eşleştirmeler ameli-fıkhi mezheplerin kurucularının geliştirdiği usul kurallarına ve temel kabullere tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

Ameli-fıkhi yorumların metodolojik yaklaşımlarını ve belirleyici delillerini incelemek.

Mezheplerin hüküm çıkarma yöntemleri (içtihat usulleri) arasındaki farklar belirlenir.

Her mezhebin kendine özgü fıkıh usulü ve benimsediği ikincil deliller bulunmaktadır.

2

Hanefilik mezhebinin temel karakteristiğini belirlemek.

Rey (akıl yürütme), istihsan ve örf kavramlarının Hanefilik ile ilişkili olduğu görülür.

Ebu Hanife ve öğrencileri Irak ekolünün (rey taraftarları) temsilcileridir ve istihsanı sistemli kullanmışlardır.

3

Malikilik mezhebinin Medine ile olan bağını analiz etmek.

İmam Malik'in Medine'de yaşaması ve Medine halkının uygulamalarını (amel-i ehl-i Medine) delil sayması tespit edilir.

Medine, vahyin indiği ve sünnetin doğrudan uygulandığı merkez olduğundan oradaki toplumsal uygulama Malikilikte birincil önemdedir.

4

Şafiilik mezhebinin fıkıh tarihindeki sistemleştirici rolünü incelemek.

İlk fıkıh usulü eseri olan er-Risâle'nin İmam Şafiî tarafından yazıldığı bilgisiyle Şafiilik eşleştirilir.

İmam Şafiî, hadis ve rey ekollerini uzlaştırmaya çalışarak fıkıh metodolojisini sistemleştirmiştir.

5

Caferilik mezhebinin bilgi kaynaklarına bakışını değerlendirmek.

On iki imamın söz ve fiillerinin delil olarak kabul edilmesinin Caferilik ile uyumlu olduğu belirlenir.

Caferilik, Şia'nın ameli koludur ve masum kabul edilen imamların sünnetini dinin asli kaynaklarından sayar.

Anahtar Kavram

İslam Düşüncesinde Ameli ve Fıkhi Yorumların Metodolojik Özellikleri

Soru 1372Soru →

Önermeler mantığında, denetleme işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla kullanılan çözümleyici çizelge kurallarında, her bir bileşik önerme türü için izlenmesi gereken belirli bir çözümleme yolu tanımlanmıştır. Bu yollar temel olarak iki işlem grubuna (dal açma ve ardışık yazma) ayrılır.

Aşağıdaki sol sütunda yer alan önerme biçimlerini, sağ sütundaki ilk çözümleme aşamasında uygulanacak doğru kural ve yazım biçimiyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermeler ile sağ sütundaki kurallar sırasıyla şu şekilde eşleşir:

p \land q

önermesi bileşenlerin alt alta

p

ve

q

şeklinde sıralanmasıyla;

p \lor q

önermesi çatal açma yöntemiyle dallardan birine

p

, diğerine

q

yazılmasıyla;

p \rightarrow q

önermesi çatal açma yöntemiyle dallardan birine

\sim p

, diğerine

q

yazılmasıyla; ve

\sim(p \rightarrow q)

önermesi alt alta yazma yöntemiyle bileşenlerin

p

ve

\sim q

şeklinde sıralanmasıyla eşleşir.

Çözümleyici çizelgede tümel evetleme (

p \land q

) ve değillenmiş koşul (

\sim(p \rightarrow q)

) önermeleri alt alta yazma kuralıyla çözümlenirken; tikel evetleme (

p \lor q

) ve koşul (

p \rightarrow q

) önermeleri çatal açma kuralıyla çözümlenir. Eşleştirme bu kuralların doğru uygulanmasını sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Tümel evetleme (

p \land q

) önermesinin kuralını belirleme

Tümel evetleme kuralı gereği, önerme alt alta yazma yöntemiyle çözümlenir ve bileşenler (

p

ve

q

) alt alta sıralanır.

Çözümleyici çizelgede tümel evetleme eklemi alt alta yazma kuralına tabidir.

2

Tikel evetleme (

p \lor q

) önermesinin kuralını belirleme

Tikel evetleme kuralı gereği, önerme çatal açma yöntemiyle çözümlenir ve kollardan birine

p

, diğerine

q

yazılır.

Çözümleyici çizelgede tikel evetleme eklemi çatal açma kuralına tabidir.

3

Koşul (

p \rightarrow q

) önermesinin kuralını belirleme

Koşul kuralı gereği, önerme çatal açma yöntemiyle çözümlenir ve sol dala

\sim p

, sağ dala ise

q

yazılır.

Koşul önermesinin doğru olması, ön bileşenin yanlış veya art bileşenin doğru olması durumunu gerektirdiğinden çatal açılarak değillenmiş ön bileşen ve art bileşen kollara yazılır.

4

Değillenmiş koşul (

\sim(p \rightarrow q)

) önermesinin kuralını belirleme

Değillenmiş koşul kuralı gereği, önerme alt alta yazma yöntemiyle çözümlenir ve alt alta

p

ile

\sim q

sıralanır.

Koşul önermesinin yanlış olması yalnızca ön bileşenin doğru ve art bileşenin yanlış olması durumunda mümkün olduğundan alt alta yazma kuralı uygulanır.

Anahtar Kavram

Çözümleyici çizelgede tümel evetleme, tikel evetleme, koşul ve değillenmiş koşul önermelerinin çözümleme kuralları.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1373Soru →

Din kurumu, toplumsal yapının işleyişinde hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çeşitli sosyolojik işlevler üstlenmektedir. Buna göre, sol sütunda verilen dinin sosyolojik işlevleri ile sağ sütunda verilen toplumsal yaşamdaki somut karşılıkları e��leştirildiğinde doğru eşleştirme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toplumsal bütünleşme işlevi, farklı sosyoekonomik kesimlerin ortak ibadetlerle kolektif bilinci güçlendirmesiyle; toplumsal kontrol işlevi, dini yaptırımların vicdani denetim sağlayarak düzeni korumasıyla; anlam kazandırma işlevi, sarsıcı yaşam olaylarına açıklamalar sunulmasıyla; meşrulaştırma işlevi ise toplumsal hiyerarşi ve iktidarın kutsal referanslarla haklı çıkarılmasıyla eşleşmektedir.

Dinin toplumsal işlevleri sosyolojide bütünleştirici, düzenleyici, anlam kazandırıcı ve mevcut yapıları meşrulaştırıcı rolleri üzerinden incelenir. Bu çerçevede, törenlerin sağladığı grup dayanışması bütünleşmeye; vicdani/dini sınırlandırmalar kontrole; sarsıcı olayların teselli bulması anlam kazandırmaya; iktidar ilişkilerinin haklılaştırılması ise meşrulaştırmaya karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplumsal bütünleşme kavramının kapsamını belirlemek.

Toplumsal bütünleşme, bireylerin ortak değerler, inançlar ve ritüeller etrafında bir araya gelerek 'biz' bilinci oluşturmasını ifade eder. Bu durum, farklı sosyoekonomik kesimlerden bireylerin ritüeller aracılığıyla grup dayanışmasın�� güçlendirmesini açıklayan durumla doğrudan örtüşmektedir.

Toplumsal yapıda kolektif kimlik ve dayanışma işlevini doğru saptamak.

2

Toplumsal kontrol kavramının sınırlarını çizmek.

Toplumsal kontrol, bireysel davranışları sınırlandırarak düzeni korur. Yazılı hukukun eksik kaldığı yerlerde günah ve sevap gibi yaptırımların vicdani denetim sağlaması bu işlevin toplumsal hayattaki karşılığıdır.

Hukuk dışı sosyal denetim mekanizmalarını ayırt etmek.

3

Anlam kazandırma işlevini çözümlemek.

İnsan hayatını sarsan ölüm, ağır hastalık ve felaketler gibi durumlar varoluşsal kaygılar yaratır. Dinin bu durumlara açıklamalar getirerek teselli sunması, bireyin acılarına anlam yüklemesini sağlar.

Bireysel ve psikolojik kökenli sosyolojik işlevleri analiz etmek.

4

Meşrulaştırma işlevini değerlendirmek.

Meşrulaştırma, mevcut iktidar yapısının veya sınıfsal düzenin tanrısal irade gibi kutsal referanslarla desteklenerek sorgulanamaz kılınmasını anlatır.

Siyasi ve sosyal hiyerarşilerin dinsel referanslarla haklılaştırılmasını belirlemek.

Anahtar Kavram

Dinin Toplumsal İşlevleri (Toplumsal Bütünleşme, Toplumsal Kontrol, Anlam Kazandırma, Meşrulaştırma)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1374Soru →

İslam düşüncesinde iman ile bilgi ilişkisini açıklayan temel kavramlar ve bunlara dair açıklamalar karışık olarak verilmiştir. Bu kavramların ifade ettiği anlamlar göz önünde bulundurulduğunda, kavramlar ile açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Marifet kavramı 'İmanın zihinsel ön şartı olmakla birlikte, kalp ile benimseme gerçekleşmediği sürece tek başına kurtuluş için yeterli olmayan bilme ve tanıma durumu' ile; Tasdik kavramı 'Zihinde oluşan bilginin, iradi bir seçimle kalbin onayından geçerek kesin bir teslimiyete dönüşmesi olan imanın kurucu rüknü' ile; İkrar kavramı 'Kalpteki inancın başkaları tarafından bilinmesini ve kişinin dünyevi hukuk kurallarına tabi olmasını sağlayan dışsal beyan' ile; Tahkiki İman kavramı ise 'Kişinin taklitten uzaklaşarak inanç esaslarını akli ve nakli delillerle temellendirmesiyle ulaştığı sarsılmaz inanç derecesi' ile eşleşmelidir.

Doğru eşleştirmede; marifet kavramı bilmenin imanın ön şartı olup tek başına yeterli olmamasıyla; tasdik kavramı kalbin onayıyla bilginin kesin teslimiyete dönüşmesi ve imanın kurucu rüknü olmasıyla; ikrar kavramı kalpteki inancın dışa vurulup hukuki nitelik kazanmasıyla; tahkiki iman ise inanç esaslarının delillerle temellendirilmesiyle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Marifet kavramı analiz edilir ve uygun açıklama tespit edilir.

Marifet bilmek ve tanımak demektir. Ancak İslam kelamında bilgi ve iman özdeş değildir. Sadece bilmek (marifet) kalbi onay olmadan iman sayılmadığından, bu durum bilmenin imanın ön şartı olduğunu belirten dördüncü açıklama ile eşleşir.

Bilgi ile iman arasındaki ön koşul ilişkisini kavramsal düzeyde ayrıştırmak.

2

Tasdik kavramı analiz edilir ve uygun açıklama tespit edilir.

Tasdik kalben onaylamak anlamına gelir. İmanın kurucu rüknüdür ve zihindeki bilginin iradi kabulle inanca dönüşmesidir. Bu da üçüncü açıklama ile eşleşir.

Tasdikin imanın asli ve içsel kurucu unsuru olduğunu belirlemek.

3

İkrar kavramı analiz edilir ve uygun açıklama tespit edilir.

İkrar dil ile söylemektir. İnancın dış dünyaya yansıması ve toplumsal hukuk kurallarında kişinin Müslüman kabul edilmesini sağlayan beyandır. Bu da birinci açıklama ile eşleşir.

İkrarın hukuki ve toplumsal işlevini kalbi boyuttan ayırt etmek.

4

Tahkiki iman kavramı analiz edilir ve uygun açıklama tespit edilir.

Tahkiki iman; akli ve nakli delillerle araştırıp temellendirerek ulaşılan sarsılmaz inanç derecesidir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Bilgi ve araştırmaya dayalı imanın taklitten ayrılan yönünü saptamak.

Anahtar Kavram

İman-bilgi ilişkisi bağlamında marifet, tasdik, ikrar ve tahkiki iman kavramlarının tanımları, işlevleri ve teolojik sınırları

Soru 1375Soru →

Hz. Muhammed'in peygamberlik ve beşerî yönleri ile bu yönlerine bağlı olarak yerine getirdiği bazı görevler bulunmaktadır. Aşağıda verilen ayet meallerini, Hz. Muhammed’in ilgili yönü veya göreviyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci ayetin peygamberlik yönüyle, ikinci ayetin beşerî yönle, üçüncü ayetin teşri göreviyle ve dördüncü ayetin tebyin göreviyle eşleştirilmesi gerekir.

Sebe Suresi 28. ayetteki 'müjdeleyici ve uyarıcı' olmak peygamberlik yönünü; Furkân Suresi 20. ayetteki 'yemek yiyen ve çarşılarda dolaşan' olmak beşerî yönünü; A'râf Suresi 157. ayetteki 'helal ve haram kılmak' teşri görevini; Nahl Suresi 44. ayetteki 'açıklamak' ise tebyin görevini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1

Sebe Suresi 28. ayette yer alan 'müjdeleyici ve uyarıcı' ifadeleri analiz edilir.

Bu ifadelerin Hz. Muhammed'in peygamberlik (risalet) vazifesini doğrudan yansıttığı tespit edilir ve bu ayet peygamberlik yönü ile eşleştirilir.

Müjdeleme ve uyarıda bulunma, peygamberlerin risalet görevlerinin temelini oluşturur.

2

Furkân Suresi 20. ayette yer alan 'yemek yiyen ve çarşılarda dolaşan' ifadeleri analiz edilir.

İnsani ihtiyaçları ve yaşam tarzını gösteren bu niteliklerin Hz. Muhammed'in beşerî (insani) yönünü temsil ettiği belirlenir ve bu ayet beşerî yön ile eşleştirilir.

Yemek yeme ve çarşıda dolaşma, insan olmanın doğal bir sonucudur ve peygamberlerin de beşerî özellikler taşıdığını gösterir.

3

A'râf Suresi 157. ayette yer alan 'temiz şeyleri helal, pis şeyleri haram kılar' ifadesi incelenir.

Dinde hüküm koyma (yasama) yetkisine işaret eden bu tanımın teşri görevi ile ilgili olduğu saptanır ve bu ayet teşri görevi ile eşleştirilir.

Teşri, kelime anlamı olarak şeriat oluşturma, yani dini hüküm, helal ve haram belirleme görevidir.

4

Nahl Suresi 44. ayette geçen 'insanlara indirileni açıklaman için' ifadesi değerlendirilir.

Vahyi açıklama, kapalı noktaları aydınlatma sorumluluğunun tebyin görevi kapsamında olduğu belirlenir ve bu ayet tebyin görevi ile eşleştirilir.

Tebyin, beyan etme yani kapalı veya anlaşılması zor olan hususları açıklama ve açıklığa kavuşturma görevidir.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönü, beşerî yönü ve peygamberlik görevleri (tebliğ, tebyin, teşri, temsil) arasındaki farklar.

Soru 1376Soru →

Aşağıdaki sol sütunda sembolik mantıkta iki bileşenli ( $p, q$ ) önermeler ve önerme çiftleri, sağ sütunda ise bu önermelerin doğruluk tablosu ile denetlenmesi sonucu elde edilen mantıksal özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki her bir önermeyi veya önerme çiftini, sağ sütundaki doğru mantıksal özellik ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermelerin mantıksal özellikleri sırasıyla tutarsız, geçerli, tutarlı ama geçersiz ve eşdeğerdir. Doğru eşleştirme: left_1 - right_1, left_2 - right_2, left_3 - right_3, left_4 - right_4 şeklindedir.

Verilen önermeler sırasıyla doğruluk tablosu kurallarına göre analiz edildiğinde; birinci önermenin hiçbir doğrulayıcı yorumu olmadığı için tutarsız, ikinci önermenin tüm yorumları doğru olduğu için geçerli, üçüncü önermenin hem doğru hem yanlış yorumları barındırdığı için tutarlı ama geçersiz olduğu ve dördüncü gruptaki iki önermenin tüm yorumlama satırlarındaki değerlerinin özdeş olmasından dolayı eşdeğer olduğu saptanır.

Adım Adım Çözüm

1

\sim(p \rightarrow q) \wedge \sim p

önermesinin doğruluk değerlerini hesaplama

p

ve

q

için tüm doğruluk satırlarında (D-D, D-Y, Y-D, Y-Y) bu önerme sırasıyla Y, Y, Y, Y değerlerini alır. Hiçbir satırda doğru (D) değeri almadığından tutarsızdır.

Önermenin tutarlılık durumunu saptamak için doğruluk tablosundaki değerlerine bakılması gerekir.

2

(p \wedge q) \rightarrow p

önermesinin doğruluk değerlerini hesaplama

Önerme tüm satırlarda D, D, D, D değerlerini alır. Doğruluk tablosunun tüm yorumlarında doğru değerini aldığından bu önerme geçerlidir.

Bir önermenin geçerli olması için doğruluk tablosunda tüm satırların doğru (D) olması gerekir.

3

p \leftrightarrow \sim q

önermesinin doğruluk değerlerini hesaplama

Önerme satırlara göre sırasıyla Y, D, D, Y değerlerini alır. En az bir D aldığı için tutarlı, en az bir Y aldığı için geçersizdir.

Tutarlılık için en az bir doğrulayıcı yorum (D), geçerlilik için ise tüm yorumların D olması şarttır. Hem D hem Y bulundurması tutarlı ama geçersiz olduğunu gösterir.

4

p \rightarrow q

ile

\sim p \lor q

önermelerinin doğruluk değerlerini karşılaştırma

İki önerme de tüm satırlarda sırasıyla D, Y, D, D değerlerini alır. Tüm satırlardaki doğruluk değerleri aynı olduğundan bu önermeler eşdeğerdir.

Eşdeğerlik, iki veya daha fazla önermenin aynı doğruluk tablosunda aynı satırlarda aynı doğruluk değerlerini almasıyla tanımlanır.

Anahtar Kavram

Doğruluk tablosunda tutarlılık, geçerlilik ve eşdeğerlik kurallarının uygulanması

Soru 1377Soru →

Aşağıda verilen tevhit inancının boyutlarını, karşılarında yer alan en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tevhid-i Rububiyyet kavramı evreni yaratan ve yöneten tek güç olma inancıyla; Tevhid-i Uluhiyyet yalnızca Allah'a ibadet etme inancıyla; Tevhid-i Esmâ ve Sıfat ise O'nun isim ve sıfatlarında benzersiz olması inancıyla eşleşir.

Tevhid inancı; Rububiyyet, Uluhiyyet ve Esmâ-Sıfat tevhidi olmak üzere üç temel boyutta incelenir. Rububiyyet tevhidi Allah'ın yaratıcı ve yönetici otoritesini; Uluhiyyet tevhidi yalnızca O'na ibadet edilmesi gerektiğini; Esmâ ve Sıfat tevhidi ise O'nun isim ve sıfatlarında eşsiz olduğunu ifade eder. Bu eşleştirmeler bu tanımları tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Tevhid-i Rububiyyet kavramının tanımını belirleme

Rububiyyet, Rab sıfatından gelir ve yaratma, besleme, yönetme anlamlarını taşır. Bu tanım, evreni yaratan ve kurallar koyan tek otoritenin Allah olduğu inancıyla eşleşir.

Rububiyyet kavramının etimolojik ve ıstılahi anlamını doğru tespit etmek.

2

Tevhid-i Uluhiyyet kavramının tanımını belirleme

Uluhiyyet, ilahlık sıfatından gelir ve ibadete layık tek varlık olmayı ifade eder. Bu tanım, kulluğun yalnızca Allah'a yapılması inancıyla eşleşir.

Uluhiyyet kavramının ibadet ve kulluk ilişkisini kurmak.

3

Tevhid-i Esmâ ve Sıfat kavramının tanımını belirleme

Esmâ ve sıfatlar, Allah'ın isim ve sıfatlarının birliğini ve O'na denk hiçbir varlığın olmadığını ifade eder.

Esmâ ve sıfat kavramlarının tevhitteki yerini kavramak.

Anahtar Kavram

Tevhit

Soru 1378Soru →

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) sünneti; sözleri, uygulamaları ve sahabenin yaptığı davranışları onaylaması yönüyle üç ana kısma ayrılır. Aşağıda sol sütunda verilen örnek olay ve sözleri, sağ sütundaki sünnet ��eşitleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Muhammed'in 'Kolaylaştırınız...' sözü Kavli Sünnet ile; namaz ve haccı bizzat uygulaması Fiili Sünnet ile; sahabenin teyemmüm uygulamasını onaylaması ise Takriri Sünnet ile eşleşir.

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) sözlü beyanları kavli sünneti, bizzat gösterdiği uygulamalar fiili sünneti, sahabilerin gerçekleştirdiği ve kendisinin sessiz kalarak veya onaylayarak tasvip ettiği davranışlar ise takriri sünneti oluşturur. Bu doğrultuda sözlü öğüt kavli sünnetle, uygulamalı namaz ve hac tarifi fiili sünnetle, sahabenin teyemmüm davranışı ve bunun onaylanması ise takriri sünnetle doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Örnek olay ve sözlerin niteliğini belirleme

İlk maddede bir sözlü ifade, ikinci maddede bir uygulama, üçüncü maddede ise bir sahabe davranışına yönelik onaylama bulunmaktadır.

Sünnet çeşitlerinin tanımlarını uygulamak için örneklerin hangi kategoriye girdiğini tespit etmek gerekir.

2

Tespit edilen nitelikleri sünnet çeşitleriyle eşleştirme

Sözlü ifade Kavli Sünnet ile, bizzat gerçekleştirilen uygulama Fiili Sünnet ile, sahabe davranışının onaylanması ise Takriri Sünnet ile eşleşir.

Kavli, fiili ve takriri sünnetin dini literatürdeki tanımları bu eşleştirmeyi zorunlu kılar.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in sünnetinin çeşitleri ve bu çeşitlerin örnek olaylarla ilişkilendirilmesi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1379Soru →

Kültür; maddi unsurları, manevi unsurları ve toplumsal yaşamda üstlendiği çeşitli rollerle dinamik bir bütündür. Buna göre, sol tarafta verilen kültür boyutları ve kavramları ile sağ tarafta verilen açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddi Kültür somut fiziksel unsurlarla; Manevi Kültür dil, inanç ve değerler gibi soyut unsurlarla; Kültürün İşlevleri ise toplumsal düzeni, bütünleşmeyi ve sosyalleşmeyi sağlama rolleriyle eşleşir.

Maddi kültür fiziksel üretimleri (teknoloji, mimari vb.), manevi kültür zihinsel ve toplumsal soyut değerleri (dil, ahlak vb.) temsil eder; kültürün işlevleri ise bu unsurların toplumda düzen kurma ve sosyalleştirme gibi rollerini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1

Maddi kültür kavramının tanımını belirleme

Maddi kültürün somut, el tutulur ve fiziksel nesneleri (teknoloji, mimari) kapsadığı tespit edilir. Bu doğrultuda 'Maddi Kültür' ile somut unsurları açıklayan ifade eşleştirilir.

Maddi kültür, insan üretimi olan tüm nesnel ve fiziksel gerçeklikleri kapsar.

2

Manevi kültür kavramının tanımını belirleme

Manevi kültürün dil, din, gelenek ve değerler gibi soyut, zihinsel ögeleri kapsadığı tespit edilir. Bu doğrultuda 'Manevi Kültür' ile soyut unsurları açıklayan ifade eşleştirilir.

Manevi kültür, bir toplumun değer dünyasını ve normatif yapısını oluşturan soyut birikimdir.

3

Kültürün işlevlerinin toplumsal rollerini belirleme

Kültürün işlevlerinin toplumsal düzen, sosyalleşme ve kuşaklar arası aktarımla ilgili olduğu tespit edilir. Bu doğrultuda 'Kültürün İşlevleri' ile bu rolleri açıklayan ifade eşleştirilir.

Kültürün temel amacı, bireyi topluma entegre etmek ve toplumun varlığını sürdürmesini sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Kültürün maddi ve manevi unsurları ile temel toplumsal işlevleri arasındaki ayrım.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1380Soru →

Aşağıda klasik mantıktaki beş tümel kavramı ve gökcisimleri hiyerarşisi temel alınarak hazırlanan bazı mantıksal tanımlamalar verilmiştir. Bu kavramları doğru mantıksal tanımlamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede; Cins ifadesi gökcismi kavramının hiyerarşideki konumuyla, Tür ifadesi gezegen kavramıyla, Ayrım ifadesi kendi enerjisini üreterek ışık yayma özelliğiyle, Özgülük ifadesi nükleer füzyon reaksiyonu gerçekleştirme niteliğiyle, İlinti ifadesi ise küresel şekle sahip olma özelliğiyle eşleşmelidir.

Mantıksal hiyerarşide gökcismi üst kavram olarak cinstir; gezegen onun altındaki türdür. Yıldızın kendi enerjisini üreterek ışık yayması onu gezegenden ayıran ayrımıdır. Nükleer füzyon reaksiyonu gerçekleştirmek sadece yıldıza ait olan bir özgülüktür. Küresel şekle sahip olma ise hem yıldızlarda hem gezegenlerde bulunabilen bir ilintidir.

Adım Adım Çözüm

1

Cins ve Tür kavramlarının tespit edilmesi.

Gökcismi kavramı 'Cins', gezegen ise onun altında konumlanan 'Tür' olarak belirlenir.

Cins daha genel olanı, tür ise bu genelin altında özelleşmiş olanı temsil eder.

2

Ayrım özelliğinin ayırt edilmesi.

Yıldızı gezegenden ayıran 'kendi enerjisini üreterek ışık yayma' özelliği 'Ayrım' olarak belirlenir.

Ayrım, türü akranlarından ayıran kurucu niteliktir.

3

Özgülük ve İlinti kavramlarının ayrıştırılması.

Nükleer füzyon 'Özgülük', küresel şekil ise 'İlinti' olarak eşleştirilir.

Özgülük sadece ilgili türe has iken, ilinti türün özüne ait olmayan ve başka türlerle paylaşılan niteliktir.

Anahtar Kavram

Beş Tümel (Cins, Tür, Ayrım, Özgülük, İlinti) Kavramlarının Mantıksal Analizi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram