Tüm alıştırma soruları

Soru 1381Soru →

Aşağıda güncel inanç meseleleriyle ilgili felsefi akımlar ve bu akımların varlık ile ahlak alanındaki temel iddiaları verilmiştir. Sol sütunda yer alan felsefi akımları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nihilizm; varlığın ve ahlakın nesnel değerini reddeden açıklamayla, Deizm; evrene müdahale etmeyen Tanrı anlayışıyla, Ateizm; Tanrı'nın varlığını tamamen reddeden yaklaşımla, Agnostisizm ise Tanrı'nın varlığının bilinemeyeceğini savunan açıklamayla eşleşir.

Sol sütundaki felsefi akımlarla sağ sütundaki tanımlar doğru nitelikleriyle eşleştirilmiştir. Nihilizm hayatın nesnel anlamını ve değerini reddeder; Deizm vahyi ve peygamberliği dışlayan bir Tanrı inancı sunar; Ateizm Tanrı'nın varlığını tamamen reddeder; Agnostisizm ise Tanrı hakkında bilgi sahibi olunamayacağını savunur.

Adım Adım Çözüm

1

Nihilizm kavramının analizi yapılır.

Nihilizm (hiççilik) akımının hayatın ve ahlakın nesnel bir anlamı olmadığını savunan, ahlaki ve dinî otoriteleri reddeden ifadeyle eşleştiği belirlenir.

Nihilizm, Latince 'nihil' (hiç) kelimesinden türemiş olup bilginin, varlığın ve ahlakın değerini sıfıra indiren felsefi yaklaşımdır.

2

Deizm kavramının analizi yapılır.

Deizm akımının Tanrı'yı kabul eden ancak vahyi, peygamberliği ve Tanrı'nın evrene müdahalesini reddeden ifadeyle eşleştiği tespit edilir.

Deizm, Tanrı'yı sadece ilk yaratıcı olarak kabul edip sonrasında evreni kendi yasalarıyla baş başa bıraktığını savunur.

3

Ateizm ve Agnostisizm kavramlarının analizi yapılır.

Ateizm Tanrı'nın yokluğunu savunan ifadeyle, Agnostisizm ise Tanrı'nın varlığının bilinemeyeceğini savunan ifadeyle eşleşir.

Ateizm aktif bir inançsızlık ve Tanrı'yı reddetme durumuyken, Agnostisizm bilginin sınırlarına vurgu yaparak kararsızlığı savunur.

Anahtar Kavram

Nihilizm ve Diğer İnanç Karşıtı Akımlar

Soru 1382Soru →

İslam epistemolojisinde bilginin değeri, kaynağı ve bağlayıcılığı açısından farklı yollar kabul edilmektedir. Sol sütunda verilen bilgi ile ilgili kavramları, sağ sütunda yer alan doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Selim akıl yaratılıştaki temizliği koruyan akılla, mütevatir haber yalan üzere birleşmesi imkansız topluluğun kesin haberiyle, salim duyular sağlıklı çalışan duyu organlarıyla, ilham ve rüya ise öznel ve genel bağlayıcılığı olmayan durumlarla eşleşmelidir.

İslam epistemolojisinde nesnel ve bağlayıcı bilgi kaynakları selim akıl, sadık haber (ki mütevatir haber bunun bir türüdür) ve salim duyulardır. İlham ve rüya ise öznel bilgi türlerindendir. Kavramların tanımları bu epistemolojik çerçeveye tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Selim akıl kavramını inceleme

Selim akıl, nefsin arzu ve isteklerinden etkilenmeyen, yaratılış temizliğini muhafaza eden akıl açıklamasıyla örtüşür.

Kelam ve İslam felsefesinde aklın selim olması, onun nesnel ve doğru hüküm verebilme yetisini ifade eder.

2

Mütevatir haber kavramını inceleme

Mütevatir haber, yalan üzerinde birleşmesi aklen imkansız bir topluluğun verdiği kesin bilgi açıklamasıyla eşleşir.

Mütevatir haberin temel ayırt edici özelliği, nakleden topluluğun yalan söylemek üzere organize olmasının aklen dışlanmasıdır.

3

Salim duyular kavramını inceleme

Salim duyular, yapısı bozulmamış beş duyu organıyla elde edilen veri açıklamasıyla eşleşir.

Duyuların bilgi kaynağı olabilmesi için herhangi bir işlevsel bozukluğa sahip olmaması (salim olması) gerekir.

4

İlham ve rüya kavramlarını inceleme

İlham ve rüya, nesnel değer taşımayan ve genel olarak bağlayıcı olmayan bilgi açıklamasıyla eşleşir.

İslam epistemolojisinde rüya, keşif ve ilham gibi yollar sadece deneyimleyen kişiye özeldir; dinen genel bir kanıt veya bağlayıcı kural oluşturamazlar.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Kaynakları

Soru 1383Soru →

Siyaset sosyolojisinde devletin doğasını, işlevini ve toplumsal gruplarla ilişkisini açıklayan farklı kuramsal yaklaşımlar mevcuttur. Sol sütundaki devlet yaklaşımlarını, sağ sütundaki temel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çoğulcu Yaklaşım - Devleti çıkar gruplarını dengeleyen arabulucu olarak gören açıklama; Seçkinci Yaklaşım - İktidarın ayrıcalıklı küçük bir grubun elinde olduğunu savunan açıklama; Sınıfsal Yaklaşım - Devleti egemen sınıfın çıkar aygıtı olarak gören açıklama; Bürokratik Yaklaşım - Karar mekanizmasının rasyonel memurlar hiyerarşisinde olduğunu savunan açıklama.

Doğru eşleştirmede: Çoğulcu Yaklaşım, devletin çıkar grupları arasında denge kuran tarafsız arabulucu rolüyle; Seçkinci Yaklaşım, iktidarın örgütlü bir azınlığın elinde toplanmasıyla; Sınıfsal Yaklaşım, devletin üretim araçlarına sahip egemen sınıfın baskı aygıtı olmasıyla; Bürokratik Yaklaşım ise rasyonel kurallarla işleyen memurlar hiyerarşisinin özerkliğiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Çoğulcu yaklaşımın tanımını analiz etmek.

Çoğulcu yaklaşım, toplumu çeşitli çıkar gruplarının oluşturduğunu ve devletin bu gruplar arasında denge kuran tarafsız bir arabulucu olduğunu savunur. Bu tanım, sağ sütundaki ikinci açıklama ile eşleşir.

Çoğulcu yapının temel mantığı olan güç dağılımı ve hakemlik rolünü belirlemek için.

2

Seçkinci yaklaşımın temel tezini belirlemek.

Seçkinci kuram (elitizm), gücün örgütlü ve ayrıcalıklı küçük bir yönetici azınlığın (seçkinlerin) elinde toplandığını öne sürer. Bu sav, sağ sütundaki dördüncü açıklama ile eşleşir.

Seçkinlerin yönetimi elinde tuttuğu savını kuramla ilişkilendirmek için.

3

Sınıfsal (Marksist) yaklaşımın devlet tanımını incelemek.

Marksist/sınıfsal kuram, devleti tarafsız bir yapı değil, üretim araçlarına sahip egemen sınıfın çıkarlarını korumak için kullandığı bir araç olarak görür. Bu tanım, sağ sütundaki birinci açıklama ile eşleşir.

Devletin sınıfsal karakterini ve ekonomik altyapıyla ilişkisini tespit etmek için.

4

Bürokratik (Weberci) yaklaşımın temel niteliğini bulmak.

Bürokratik kuram, devletin rasyonel-yasal kurallarla işleyen, kendi başına özerk bir memurlar hiyerarşisi (bürokrasi) tarafından yönetildiğini savunur. Bu sav, sağ sütundaki üçüncü açıklama ile eşleşir.

Kalan son kavram olan bürokratik yapıyı rasyonel yönetim mekanizmasıyla bağdaştırmak için.

Anahtar Kavram

Devlet Kuramları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1384Soru →

Aşağıda verilen ibadetleri, bu ibadetlerin doğrudan sağladığı temel bireysel veya toplumsal faydalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zekat ibadeti toplumsal yardımlaşmayı artırma ve ekonomik dengesizliği azaltma faydasıyla; oruç ibadeti bireyin nefis terbiyesi, sabır ve empati becerilerini geliştirme faydasıyla; hac ibadeti ise farklı coğrafyalardaki Müslümanları bir araya getirerek ümmet bilincini pekiştirme faydasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Zekat ibadetinin niteliğini analiz etmek.

Zekat, maddi bir ibadet olup doğrudan toplumsal yardımlaşma ve ekonomik adaleti hedefler.

Zekatın toplumsal fayda yönünü belirlemek için.

2

Oruç ibadetinin niteliğini analiz etmek.

Oruç, bireyin iradesini ve sabrını sınayan, empati yeteneğini geliştiren bireysel ahlaki bir ibadettir.

Orucun bireysel fayda yönünü belirlemek için.

3

Hac ibadetinin niteliğini analiz etmek.

Hac, dünya genelindeki Müslümanları bir araya getirerek eşitlik duygusunu ve ortak bilinci pekiştiren toplumsal bir ibadettir.

Hac ibadetinin küresel/toplumsal fayda yönünü belirlemek için.

Anahtar Kavram

İbadetlerin Bireysel ve Toplumsal Faydaları

Soru 1385Soru →

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatındaki bazı olaylar ile bu olayların temsil ettiği beşerî (insani) yönleri belirten açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hz. Muhammed'in vefat eden oğlu için üzülmesi insani his ve duygularla; geçimi için ticaret yapması kendi emeğiyle geçinmesiyle; savaşta yaralanması fiziksel ve biyolojik yapısıyla; yemek, içmek ve uyuması ise temel fizyolojik gereksinimleriyle eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede; üzüntü ve gözyaşı dökmek duygusal boyuta (psikolojik), ticaretle uğraşmak ekonomik boyuta (çalışıp geçinme), yaralanmak ve acı çekmek biyolojik boyuta (fiziksel sınırlılıklar), yemek, içmek ve uyumak ise yaşamsal boyuta (fizyolojik ihtiyaçlar) karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Oğlunun vefatı üzerine gözyaşı dökmesi durumunu analiz etmek.

Bu durumun hüzün, acı ve merhamet gibi duygusal tepkilerle ilgili olduğu belirlenir. Dolayısıyla hüzün, sevinç ve merhamet gibi insani duyguları taşıması açıklamasıyla eşleşir.

Duygusal tepkiler, insanın psikolojik yapısının ve beşerî boyutunun doğrudan bir yansımasıdır.

2

Ticaretle uğraşması ve rızkını kazanması eylemini değerlendirmek.

Bu durumun toplumsal ve ekonomik hayatın kurallarına uyarak çalışıp geçinmekle ilgili olduğu görülür. Kendi emeğiyle geçimini temin etmesi açıklamasıyla eşleşir.

Ekonomik faaliyetlerde bulunmak, toplumsal yaşamın bir parçası olmak ve çalışmak peygamberlerin beşerî sorumluluklarındandır.

3

Savaşta yaralanması ve tedavi görmesi olayını incelemek.

Bu durumun biyolojik ve fiziksel sınırlılıklarla ilgili olduğu tespit edilir. Fiziksel zayıflıklara ve acılara maruz kalabilen biyolojik yapıya sahip olması açıklamasıyla eşleşir.

Peygamberlerin bedenleri de diğer insanlar gibi fiziksel etkilere açık olup acı çekebilir, hastalanabilir ve yaralanabilir.

4

Yemek, içmek, uyumak gibi hayati faaliyetleri analiz etmek.

Bu durumun hayatta kalmak için zorunlu olan biyolojik gereksinimlerle ilgili olduğu anlaşılır. Temel fizyolojik gereksinimlerinin bulunması açıklamasıyla eşleşir.

Yaşamsal döngüyü devam ettirmek için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar tüm insanlar için ortaktır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in beşerî yönünün biyolojik, psikolojik, ekonomik ve fizyolojik boyutları

Soru 1386Soru →

Aşağıda Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatından verilen olayları, temsil ettikleri temel ahlaki kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mekkelilerin eşyalarını koruması için teslim etmesi 'Emanet (Güvenilirlik)' kavramı ile; Safa Tepesi'ndeki konuşmada hiç yalan söylemediğinin belirtilmesi 'Sıdk (Doğruluk)' kavramı ile; hırsızlık yapan kişiye ayrıcalık tanınmaması ise 'Adalet (Hak ve Hukuku Gözetmek)' kavramı ile eşleşir.

Hz. Muhammed'in hicret ederken emanetleri teslim etmek üzere Hz. Ali'yi bırakması onun 'Emanet' (güvenilirlik) sıfatını; yalan söylemediğinin düşmanları tarafından dahi onaylanması 'Sıdk' (doğruluk) sıfatını; suç işleyen nüfuzlu kişilere ayrıcalık tanınmamasını emretmesi ise 'Adalet' yönünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olaydaki anahtar kavramları tespit etmek.

Eşyaların güvenli birine bırakılması ve iade edilmesi 'güvenilirlik' ile ilgilidir.

Emanet, Hz. Muhammed'in el-Emin sıfatının da temelini oluşturan güvenilirlik anlamına gelir.

2

İkinci olaydaki anahtar kavramları tespit etmek.

Topluluğun 'hiç yalan söylemedin' diyerek dürüstlüğü onaylaması 'doğruluk' ile ilgilidir.

Sıdk, peygamberlerin ortak niteliklerinden olan doğruluk kavramını ifade eder.

3

Üçüncü olaydaki anahtar kavramları tespit etmek.

Ayrıcalık tanınmadan kanun önünde eşit şekilde karar verilmesi 'hak ve hukuku gözetmek' ile ilgilidir.

Adalet, kimseye ayrıcalık tanımadan hakkın ve hukukun tarafsız bir şekilde uygulanmasıdır.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in Sıdk, Emanet ve Adalet Sıfatlarının Tarihî Olaylarla İlişkilendirilmesi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1387Soru →

İslam medeniyetinin manevi ve ahlaki boyutunu temsil eden tasavvufi ekoller; kendilerine özgü zikir yöntemleri, seyr-i süluk ilkeleri ve ritüelleriyle birbirinden ayrışmaktadır.

Aşağıda verilen tasavvufi ekollerin ayırt edici özelliklerini, ilişkili oldukları tasavvufi yollarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmenin doğru tamamlanmış hali şu şekildedir: 'halvet der encümen' ilkesini ve sessiz zikri temel alan birinci açıklama Nakşibendiyye ile; sesli zikri, kıyam zikrini ve Abdülkadir Geylani'yi içeren ikinci açıklama Kadiriyye ile; 'eline, beline, diline sahip olmak' düsturunu, cem ve semah ritüellerini barındıran üçüncü açıklama Alevilik-Bektaşilik ile; Hoca Ahmet Yesevi'nin ahlaki öğretilerini esas alan dördüncü açıklama ise Yeseviyye ile eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede her açıklama, o ekolün literatüründeki kavramsal çerçeve ve pratiklerle birebir örtüşmektedir: 'halvet der encümen' ilkesi ve sessiz zikir Nakşibendiyye'ye; cehri (sesli) zikir, kıyam zikri ve Abdülkadir Geylani Kadiriyye'ye; cem, semah, gülbank ve 'eline, beline, diline sahip olmak' düsturu Alevilik-Bektaşilik'e; Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmetleri ise Yeseviyye'ye aittir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk ifadedeki 'halvet der encümen' (halk içinde Hak ile olmak) ilkesi ve 'hafi zikir' (sessiz zikir) özellikleri incelenir.

Bu kavramların Nakşibendiyye ekolünün temel seyr-i süluk ilkeleri olduğu tespit edilir.

Nakşibendiyye ekolünde kalbi korumak amacıyla sesli zikir yerine sessiz zikir tercih edilir ve sosyal yaşamdan kopmadan ibadet bilinci sürdürülür.

2

İkinci ifadedeki 'cehri zikir' (sesli zikir), 'kıyam zikri' ve kurucu figür olarak Abdülkadir Geylani bilgileri analiz edilir.

Bu ayırt edici özelliklerin Kadiriyye ekolüne ait olduğu belirlenir.

Kadiriyye, İslam dünyasında kurumsallaşmış ilk tarikat olup, sesli toplu zikirleri ve nefis terbiyesinde yedi esma metodunu kullanmasıyla bilinir.

3

Üçüncü ifadedeki 'eline, beline, diline sahip olmak' ahlaki kuralı ile 'cem', 'semah' ve 'gülbank' gibi ritüel isimleri değerlendirilir.

Bu unsurların Alevilik-Bektaşilik ekolüyle eşleştiği sonucuna ulaşılır.

Alevilik-Bektaşilik kültüründe cem töreni ibadetin merkezindedir; semah bu ibadetin bir parçasıdır ve dualar gülbank olarak adlandırılır.

4

Dördüncü ifadedeki 'Hoca Ahmet Yesevi' ve onun 'hikmet' şiirleri üzerinden Türk dünyasındaki tasavvufi gelişim incelenir.

Bu ifadenin Yeseviyye ekolü ile eşleştiği görülür.

Yeseviyye, kurucusu bir Türk olan ilk büyük tasavvufi ekoldür ve temelini Hoca Ahmet Yesevi'nin Divan-ı Hikmet'indeki ahlaki öğretiler oluşturur.

Anahtar Kavram

Tasavvufi Yollar ve Ekoller

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1388Soru →

Klasik mantıkta kavramların birbirleriyle olan ilişkilerini ve taşıdıkları nitelikleri sınıflandırmak amacıyla Porphyrios tarafından ortaya konan beş tümel (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) sistemi kullanılır. Buna göre, sol sütunda verilen beş tümel kavramını sağ sütunda çiçekli bitkiler hiyerarşisi üzerinden verilen örnek ifadelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cins 'çiçekli bitkiye kıyasla bitki' kavramıyla, Tür 'bitki kavramına kıyasla çiçekli bitki' kavramıyla, Ayrım 'tohumla üreme' özelliğiyle, Özgülük 'çiçek açma' özelliğiyle, İlinti ise 'rüzgarda sallanma veya süs bitkisi olarak yetiştirilme' gibi özelliklerle eşleşmektedir.

Beş tümel hiyerarşisinde 'bitki' kavramı cins; 'çiçekli bitki' tür; çiçekli bitkiyi diğer bitkilerden ayıran 'tohumla üreme' ayrım; yalnızca bu türe ait olan 'çiçek açma' özgülük; bitkinin dışsal ve arızi bir niteliği olan 'süs amacıyla yetiştirilme/rüzgarda sallanma' ise ilintidir.

Adım Adım Çözüm

1

Cins ve Türün Belirlenmesi

Hiyerarşik olarak kapsamı daha geniş olan 'bitki' cins, onun altında yer alan 'çiçekli bitki' ise tür olarak belirlenir.

Cins, altındaki türlerin ortak özsel özelliklerini gösteren üst kavramdır; tür ise cinsin altında yer alan daha özel bir kavramdır.

2

Ayrımın Belirlenmesi

Çiçekli bitkiyi çiçeksiz bitkilerden ayıran 'tohumla üreme' özelliği ayrım olarak tespit edilir.

Ayrım, bir türü aynı cins altındaki diğer türlerden ayıran temel özsel niteliktir.

3

Özgülük ve İlintinin Belirlenmesi

Sadece çiçekli bitkilere ait olan 'çiçek açma' özelliği özgülük; başka türlerle paylaşılan veya zorunlu olmayan arızi nitelikler ise ilinti olarak belirlenir.

Özgülük yalnızca bir türe ait olan nitelikleri, ilinti ise birden fazla türde ortaklaşa bulunabilen veya geçici özellikleri ifade eder.

Anahtar Kavram

Klasik mantıkta Porphyrios Ağacı kapsamında tanımlanan Beş Tümel (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) kavramları ve aralarındaki ilişkiler.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1389Soru →

Aşağıda sol sütunda sembolik mantık dilinde verilen önermeleri ve önerme çiftlerini, sağ sütunda doğruluk tablosu ile denetleme sonucunda elde edilen özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermeler sağ sütundaki doğruluk tablosu özellikleriyle sırasıyla şu şekilde eşleşir:

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesi geçerli önerme ile;

\sim(p \rightarrow p)

önermesi tutarsız önerme ile;

p \leftrightarrow \sim q

önermesi geçersiz ama tutarlı önerme ile;

\sim(p \rightarrow q)

ve

p \wedge \sim q

önermeleri ise eşdeğer önermeler ile eşleşir.

Verilen eşleştirmede; her satırda doğru (

D

) değeri alan önerme geçerli olan önerme ile, hiçbir satırda doğru değeri alamayan yani hep yanlış (

Y

) alan önerme tutarsız olan önerme ile, hem doğru hem yanlış satırlara sahip önerme geçersiz ama tutarlı önerme ile ve tablonun tüm satırlarında aynı doğruluk değerlerini paylaşan iki önerme ise eşdeğer önermeler ile doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Önermelerin doğruluk değerlerini hesaplamak için

p

ve

q

bileşenlerine ait dört doğruluk yorumunu içeren standart doğruluk tablosu taslağı oluşturulur.

p

ve

q

için (D,D), (D,Y), (Y,D), (Y,Y) durumlarını içeren tablo hazırlanır.

Önermelerin tüm doğruluk durumlarını denetlemek ve doğruluğu kanıtlamak amacıyla bu adım gereklidir.

2

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesinin doğruluk değerleri her satır için tek tek hesaplanır.

Tüm yorumlarda (D,D), (D,Y), (Y,D) ve (Y,Y) için sonucun doğru (

D

) olduğu belirlenir.

Bütün yorumları doğru çıkan önermelerin geçerli ve tutarlı olduğunu tespit etmek için bu adım gereklidir.

3

\sim(p \rightarrow p)

önermesinin doğruluk değerleri hesaplanır.

p \rightarrow p

her durumda doğru (

D

) olduğundan, değillemesi olan

\sim(p \rightarrow p)

tüm satırlarda yanlış (

Y

) sonucunu verir.

Tüm satırları yanlış (

Y

) olan bir önermenin tutarsız olduğunu belirlemek için bu adım gereklidir.

4

p \leftrightarrow \sim q

önermesinin doğruluk tablosundaki sonuçları hesaplanır.

Doğruluk değerlerinin sırasıyla Y, D, D, Y olduğu bulunur.

En az bir doğru (

D

) alan ancak tüm satırları doğru olmayan önermenin tutarlı fakat geçersiz olduğunu görmek için bu adım gereklidir.

5

\sim(p \rightarrow q)

ve

p \wedge \sim q

önermelerinin doğruluk tablosu sütunları karşılaştırılır.

Her iki önermenin de tüm satırlarda Y, D, Y, Y şeklinde aynı değerleri aldığı tespit edilir.

Aynı satırlarda aynı doğruluk değerlerine sahip olan önermelerin eşdeğer olduğunu göstermek için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Sembolik mantıkta doğruluk tablosu kullanarak tekil önermelerin tutarlılığını, geçerliliğini ve önerme çiftlerinin eşdeğerliğini denetleme kuralları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1390Soru →

Aşağıdaki sol sütunda din kurumunun toplumsal hayattaki farklı işlevlerine dair örnek olaylar, sağ sütunda ise bu işlevlerin sosyolojik kavramsal karşılıkları verilmiştir. Bu örnek olayları ilgili sosyolojik kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Toplumsal bütünleşmeyi sağlayan ortak ritüeller bütünleştirici işlevle; ahlaki vicdani otokontrol düzenleyici/kontrol işleviyle; varoluşsal krizlere sunulan açıklamalar anlam kazandırıcı işlevle; siyasi otoritenin ilahi iradeye dayandırılması ise meşrulaştırma işleviyle eşleşir.

Ortak ibadetlerin dayanışmayı artırması bütünleştirici işlevdir; resmi yasa dışı vicdani otokontrol toplumsal kontroldür; kriz anlarındaki teselli anlam kazandırıcı işlevdir; iktidarın ilahi güce dayandırılması ise meşrulaştırma işlevidir. Bu sebeple doğru eşleşme gerçekleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Eşleştirme listesindeki birinci örnek olayın hangi sosyolojik etkiyi yarattığını tespit etmek.

Birinci örnek olayda dayanışmanın artması ve aidiyet hissinin güçlenmesi vurgulandığı için bütünleştirici işlevle eşleşir.

Dinin toplu ritüelleri insanları bir araya getirerek toplumsal bütünleşmeyi sağlar.

2

İkinci örnek olayın bireyin davranışları üzerindeki denetim gücünü analiz etmek.

Resmi yasalar dışında inanç kaynaklı vicdani sorumlulukla olumsuz davranışlardan kaçınma, toplumsal kontrol işleviyle eşleşir.

Din, normatif kuralları ve ahlaki değerleri vasıtasıyla bireysel davranışları düzenler ve kontrol altında tutar.

3

Üçüncü örnek olayın bireyin varoluşsal krizlerine sunduğu katkıyı belirlemek.

Ölüm, hastalık gibi durumlar karşısında varoluşsal kaygının hafifletilmesi anlam kazandırıcı işlevle eşleşir.

Din, insan hayatındaki belirsiz ve acı verici durumlara açıklık getirerek yaşamın amacına dair anlam sunar.

4

Dördüncü örnek olayın siyasi meşruiyet ve otorite üzerindeki etkisini incelemek.

Siyasi liderlerin otoritesini ilahi güce dayandırması meşrulaştırma işleviyle eşleşir.

Dinin kutsal sembolleri mevcut yönetim biçimlerini, yasaları ve otoriteleri toplumsal düzeyde kabul edilebilir kılar.

Anahtar Kavram

Dinin toplumsal işlevleri (Bütünleştirme, Toplumsal Kontrol, Anlam Kazandırma, Meşrulaştırma)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1391Soru →

İslam kelamında ve düşüncesinde iman-bilgi ilişkisi açıklanırken, imanın mahiyeti ve dereceleriyle ilgili çeşitli kavramlar üzerinde durulmuştur. Aşağıda verilen iman-bilgi ilişkisiyle ilgili kavramları ve bu kavramların kelamî tanımlarını doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Marifet kavramı Yaratıcı'yı isim ve sıfatlarıyla zihnen tanımakla; tasdik kavramı inancın kalpte kabul edilip onaylanmasıyla; ikrar kavramı inancın dille beyan edilip hukuki statü kazanmasıyla; tahkiki iman ise bilgi ve araştırmaya dayalı sarsılmaz inançla eşleşmektedir.

Marifet kavramı zihnen tanıma ve bilme; tasdik kalben onaylama; ikrar dille beyan etme; tahkiki iman ise bilgi ve araştırmaya dayalı inanç anlamına geldiği için bu eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Marifet ve tasdik kavramları arasındaki farkı belirlemek.

Marifet zihinsel düzeyde bir şeyi bilmek ve tanımaktır; tasdik ise bilginin ötesinde kalben onaylama ve kabule dayanır.

İman-bilgi ilişkisinde bilginin imana dönüşebilmesi için tasdikin (kalben onaylamanın) şart olduğunu anlamak.

2

İkrar ve tahkiki iman kavramlarının tanımlarını analiz etmek.

İkrar dille beyan etmeyi ifade eder ve hukuki boyutu temsil eder; tahkiki iman ise taklidi imanın aksine bilgi ve araştırmaya dayanır.

Kavramları kelamî tanımlarıyla doğru şekilde ilişkilendirerek eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

İman ve Bilgi İlişkisi bağlamında marifet, tasdik, ikrar ve tahkiki iman kavramlarının tanımları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1392Soru →

Klasik mantıkta $A$ ve $B$ gibi iki kavramın kaplamları (içine aldıkları elemanlar) arasındaki ilişkiler ile bu ilişkilerin sözel önermelerle olan karşılıkları bulunmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda verilen kavramlar arası ilişki türlerini, sağ sütundaki bu ilişkileri doğru şekilde ifade eden önerme çifti/koşulları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşitlik İlişkisi -> 'Bütün A'lar B'dir ve bütün B'ler A'dır.' koşulu; Ayrıklık İlişkisi -> 'Hiçbir A, B değildir ve hiçbir B, A değildir.' koşulu; Tam Girişimlik İlişkisi -> 'Bütün B'ler A'dır önermesi doğruyken bazı A'lar B değildir' koşulu; Eksik Girişimlik İlişkisi -> 'Bazı A'lar B'dir ve bazı A'lar B değildir' koşulu ile eşleşmektedir.

Eşitlik ilişkisi karşılıklı tümel olumluluğu; ayrılık ilişkisi karşılıklı tümel olumsuzluğu; tam girişimlik bir kavramın diğerinin tüm elemanlarını içermesini; eksik girişimlik ise her iki kavramın da sadece bir kısım elemanlarının ortak olmasını gerektirir. Eşleştirmeler bu mantıksal tanımlarla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Eşitlik ilişkisinin mantıksal yapısını analiz etme

Eşitlik ilişkisinde iki küme birbirine eşittir (

A = B

). Dolayısıyla, hem

A

'nın tüm elemanları

B

'ye hem de

B

'nin tüm elemanları

A

'ya dahildir. Bu durum "Bütün

A

'lar

B

'dir." ve "Bütün

B

'ler

A

'dır." önermeleriyle ifade edilir.

İki yönlü tümel kapsama ilişkisini belirlemek için.

2

Ayrıklık ilişkisinin mantıksal yapısını analiz etme

Ayrıklık ilişkisinde iki kümenin kesişimi boştur (

A \cap B = \emptyset

). Bu durumda hiçbir eleman ortak olamaz. Dolayısıyla "Hiçbir

A

,

B

değildir." ve "Hiçbir

B

,

A

değildir." önermeleri doğru olur.

Ortak elemanın bulunmadığı durumu saptamak için.

3

Tam girişimlik ilişkisinin mantıksal yapısını analiz etme

A'nın B'yi tam girişimlikle kapsaması, B'nin A'nın öz alt kümesi olması demektir (

B \subset A

ve

B \neq A

). Bu durumda, bütün B'ler A'ya dahildir fakat A'da olup B'de olmayan elemanlar da mevcuttur. Yani, "Bütün

B

'ler

A

'dır." önermesi doğruyken, "Bazı

A

'lar

B

değildir." önermesi de doğru olur.

Alt küme ve kapsama yönünü doğru tespit etmek için.

4

Eksik girişimlik ilişkisinin mantıksal yapısını analiz etme

Eksik girişimlik ilişkisinde iki kavramın kesişimi vardır fakat birbirlerini tamamen kapsamazlar. Bu durumda hem ortak elemanlar bulunur hem de her bir kümenin diğerinden farklı elemanları vardır. Dolayısıyla "Bazı

A

'lar

B

'dir." (kesişim bölgesi) ve "Bazı

A

'lar

B

değildir." (A'nın B'de olmayan kısmı) önermeleri birlikte doğrudur.

Kısmi ortaklık ve kısmi ayrılık durumunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Kavramlar Arası İlişkiler

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1393Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen dinî yorum farklılıklarının sebeplerini, sağ sütundaki örnek durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Siyasi Sebepler - Hz. Peygamber’in vefatından sonra halifeliğin kimin hakkı olduğu tartışmaları; Sosyal ve Kültürel Sebepler - Fetihler sonucunda farklı milletlerin örf ve adetleriyle karşılaşılması; İnsanın Yapısından Kaynaklanan Sebepler - İnsanların mizaç, karakter ve ilgi alanlarının farklı olması; Coğrafi Sebepler - Çöl veya dağlık bölgelerde yaşayanlar ile şehirde yaşayanların pratik ihtiyaçlarının farklılık göstermesi.

Siyasi sebepler devlet yönetimi ve hilafet gibi otorite konularını; sosyal ve kültürel sebepler fetihlerle gelen kültürel etkileşimleri ve örfleri; insanın yapısından kaynaklanan sebepler mizaç ve yetenek farklılıklarını; coğrafi sebepler ise fiziksel çevre ve yerleşim koşullarının pratik yaşama etkilerini kapsar.

Adım Adım Çözüm

1

Eşleştirilmesi istenen yorum farklılığı sebeplerinin tanımlarını analiz etme.

Siyasi, sosyal/kültürel, insani ve coğrafi faktörlerin teorik çerçevesi belirlenir.

Sağ taraftaki tarihsel ve pratik durumları doğru kategorilere yerleştirmek için.

2

Sağ taraftaki her bir öncülü en uygun kategori ile eşleştirme.

Hilafet tartışması yönetime ait olduğu için siyasiye; örf ve adetlerin değişimi sosyale; mizaç ve karakter insana; çöl ile şehir hayatı koşulları ise coğrafi sebebe bağlanır.

Kavramların örnek olaylarla tam olarak örtüşmesini sağlamak için.

Anahtar Kavram

Dinî Yorum Farklılıklarının Sebepleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1394Soru →

Aşağıda verilen Budizm inancına ait temel kavramları karşılarındaki doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nirvana kavramı dünyevi arzuların söndürülmesiyle ulaşılan aydınlanma durumuyla; Dört Yüce Hakikat kavramı acının kaynağı ve kurtuluş yolunu açıklayan inanç esasıyla; Sekiz Dilimli Yol kavram�� ise acıyı sona erdirmek için takip edilen sekiz ahlaki yaşam ilkesiyle eşleşmelidir.

Nirvana kavramı dünyevi arzuların ve bencilliklerin sönerek nihai huzura kavuşulmasını; Dört Yüce Hakikat acının varlığı, kaynağı ve çözümünü açıklayan temel inancı; Sekiz Dilimli Yol ise bu kurtuluşa ulaşmak için uyulması gereken ahlaki ve zihinsel ilkeleri ifade ettiği için yapılan eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Nirvana kavramının tanımını belirleme

Nirvana kavramı, 'Dünyevi arzu, ihtiras ve bencilliklerin tamamen söndürülmesiyle ulaşılan nihai aydınlanma, kurtuluş ve iç huzur durumu' ifadesiyle eşleşir.

Nirvana kelime anlamı olarak 'sönmek' demektir ve Budist öğretide ihtirasların sönmesini simgeler.

2

Dört Yüce Hakikat kavramının tanımını belirleme

Dört Yüce Hakikat, 'Budizm'de varoluşun temelindeki acı ve ıstırabın kaynağını, bu acının sona erdirilebileceğini ve kurtuluş yolunu açıklayan temel inanç esası' ifadesiyle eşleşir.

Dört Yüce Hakikat; acının varlığı, kaynağı, yok edilmesi ve yok edilme yolu olmak üzere dört temel esastan oluşur.

3

Sekiz Dilimli Yol kavramının tanımını belirleme

Sekiz Dilimli Yol, 'Acıyı sona erdirip nihai kurtuluşa ulaşmak amacıyla takip edilen; doğru inanç, doğru davranış ve doğru meditasyon gibi adımlardan oluşan ahlaki yaşam ilkeleri' ifadesiyle eşleşir.

Sekiz Dilimli Yol, Dört Yüce Hakikat'in sonuncusu olan 'acıdan kurtulmanın yolu'nu gerçekleştirmek için uyulması gereken sekiz pratik aşamayı belirtir.

Anahtar Kavram

Budizm'in Temel Öğretileri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1395Soru →

Salih amelin kabul edilmesi ve dinen geçerli sayılması için bazı temel şartlar ve ölçütler bulunmaktadır. Aşağıda verilen salih amele dair tanımlamaları, karşılarında yer alan kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İbadetlerin sadece Allah rızası için yapılması ihlas kavramıyla, kabul için temel ön şart olan inanma durumu iman kavramıyla, peygamberin örnekliğine göre yapılması ise sünnete uygunluk kavramıyla eşleşmektedir.

Tanımlardaki anahtar kelimeler incelendiğinde; 'yalnızca Allah rızası' ihlası, 'kabulün temel ön şartı' imanı ve 'Peygamber'in gösterdiği örnekliğe uygunluk' ise sünnete uygunluğu temsil etmektedir. Dolayısıyla doğru eşleştirme bu şekildedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk tanımda yer alan 'sadece Allah rızası için yapılması' ve 'gösterişten uzak olunması' ifadelerini analiz etmek.

Bu özelliklerin dini terim olarak ihlas kavramına karşılık geldiği belirlenir.

İhlas, ibadetlerde samimiyeti ve sadece Allah'ın hoşnutluğunu aramayı ifade eden temel bir kavramdır.

2

İkinci tanımda belirtilen 'amellerin dinen geçerli olması için gereken temel ön şart' ifadesini incelemek.

Kur'an-ı Kerim'de salih amellerin imanla birlikte zikredildiği ve amelin kabulü için imanın ön şart olduğu sonucuna varılır.

İslam inancına göre ahirette amellerin değer bulması, kişinin Allah'a ve O'nun bildirdiklerine inanmasına bağlıdır.

3

Üçüncü tanımda geçen 'Hz. Peygamber'in gösterdiği örnekliğe göre yerine getirilmesi' ifadesini değerlendirmek.

Bu şartın sünnete uygunluk ile örtüştüğü tespit edilir.

İbadet ve davranışların kabul edilebilmesi için Peygamber Efendimiz'in uygulamalarına ve sünnetine göre yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Salih Amel ve Kabul Şartları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1396Soru →

Hz. Muhammed'in peygamberlik görevleri ile bu görevlerin İslam dinindeki işlevsel tanımları aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki peygamberlik görevlerini sağ sütundaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tebliğ görevi vahyin aynen ulaştırılmasıyla; tebyin görevi kapalı hükümlerin açıklanıp detaylandırılmasıyla; teşri görevi Kur'an'da doğrudan bulunmayan konularda hüküm konulmasıyla; temsil görevi ise dinin ilkelerinin bizzat yaşanarak örnek olunmasıyla eşleşmektedir.

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönüyle ilgili dört temel görev olan tebliğ, tebyin, teşri ve temsil kavramları, dinin ulaştırılması, açıklanması, hükme bağlanması ve yaşanarak örnek olunması süreçlerini karşılar. Yapılan eşleştirmeler bu kavramların terimsel anlamlarıyla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Tebliğ kavramının analizi ve e��leştirilmesi

Tebliğ kelimesi ulaştırmak, duyurmak anlamına gelir. Peygamberlerin Allah'tan aldıkları vahiyleri insanlara eksiksiz ulaştırmasını ifade eder. Bu tanım sağ sütundaki 'Vahyin insanlara herhangi bir ekleme veya çıkarma yapılmadan, Allah'tan alındığı şekliyle aynen ulaştırılması ve duyurulması.' ifadesiyle eşleşir.

Kavramın terim anlamının doğrudan tespiti için.

2

Tebyin kavramının analizi ve eşleştirilmesi

Tebyin, kelime anlamı olarak beyan etmek, açıklığa kavuşturmak demektir. Peygamber'in Kur'an ayetlerindeki kapalı hususları, mücmel ifadeleri açıklaması bu görev kapsamındadır. Bu durum sağ sütundaki 'Kur'an-ı Kerim'deki kapalı kalmış hükümlerin ve ibadetlerin nasıl yapılacağının açıklanıp detaylandırılması.' ifadesiyle eşleşir.

Peygamberin tefsir ve açıklama fonksiyonunun belirlenmesi için.

3

Teşri kavramının analizi ve eşleştirilmesi

Teşri, şeriat yapma yani yasa/hüküm koyma demektir. Hz. Muhammed'in Kur'an'da doğrudan yer almayan konularda helal ve haram belirleme yetkisini ifade eder. Bu durum sağ sütundaki 'Kur'an-ı Kerim'de doğrudan hükmü bulunmayan yeni durumlarda dinî bir kural veya helal/haram sınırı belirlenmesi.' ifadesiyle eşleşir.

Peygamberin yasama ve kural koyma yetkisinin tanımlanması için.

4

Temsil kavramının analizi ve eşleştirilmesi

Temsil, bir modeli bizzat yaşayarak göstermek, örnek olmak demektir. Hz. Peygamber'in İslam dininin ahlak ve ibadet esaslarını kendi hayatında en mükemmel şekilde sergilemesi bu görev kapsamındadır. Bu durum sağ sütundaki 'İslam'ın getirdiği inanç, ibadet ve ahlak ilkelerinin hayatın içinde bizzat uygulanarak somut bir rehber ve model oluşturulması.' ifadesiyle eşleşir.

Peygamberin 'üsve-i hasene' (en güzel örnek) olma yönünün ayırt edilmesi için.

Anahtar Kavram

Hz. Muhammed'in peygamberlik yönü kapsamında üstlendiği tebliğ, tebyin, teşri ve temsil görevlerinin tanımları ve dinî işlevleri.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1397Soru →

İslam ahlakının kaynaklarına dair aşağıda verilen ifadeleri, ilgili oldukları kaynak veya kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsra suresinin 9. ayeti Kur'an-ı Kerim (Vahiy) ile, güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildiğini belirten hadis-i şerif Sünnet ile, toplumda genel kabul gören kültürel uygulamalar ise Örf ve adetler ile eşleşmektedir.

İslam ahlakının temel kaynağı Kur'an-ı Kerim ve Hz. Peygamber'in sünnetidir. İsra suresindeki ayet Kur'an'ın rehberliğine, 'güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim' ifadesi Peygamberimizin sünnetine, dine aykırı olmayan toplumsal kültürel uygulamalar ise örf ve adetler kavramına karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci öncüldeki ayet mealini incelemek

Ayetin doğrudan Kur'an-ı Kerim'in rehberliğine vurgu yaptığını belirlemek

İslam ahlakının asıl kaynağı olan ilahi vahyi tespit etmek

2

İkinci öncüldeki hadis-i şerifi incelemek

Hadisin Hz. Peygamber'in ahlaki misyonuna ve dolayısıyla sünnete işaret ettiğini belirlemek

Ahlakın şekillenmesinde peygamberi örnekliğin rolünü belirlemek

3

Üçüncü öncüldeki toplumsal tanımlamayı incelemek

Toplumda kuşaktan kuşağa aktarılan ve dine aykırı olmayan kültürel pratiklerin örf ve adetler olduğunu belirlemek

İslam ahlakını besleyen ikincil kaynaklardan örfün tanımını yapmak

Anahtar Kavram

İslam ahlakının temel ve ikincil kaynakları

Soru 1398Soru →

Aşağıda verilen klasik kıyas örneğinde yer alan terimleri, klasik mantıktaki doğru karşılıkları ile eşleştiriniz.

Kıyas Örne��i:
* Bütün kuşlar kanatlıdır.
* Serçe bir kuştur.
* O hâlde serçe kanatlıdır.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Do��ru eşleştirme şu şekildedir: Orta terim ile 'Kuş', Büyük terim ile 'Kanatlı', Küçük terim ile 'Serçe' eşleşmelidir.

Klasik kıyasta orta terim öncüllerde tekrarlanan fakat sonuçta bulunmayan terimdir (kuş). Büyük terim sonuç önermesinin yüklemi olan terimdir (kanatlı). Küçük terim ise sonuç önermesinin öznesi olan terimdir (serçe).

Adım Adım Çözüm

1

Kıyasın sonuç önermesini bularak özne ve yüklemini belirlemek.

Sonuç önermesi 'O hâlde serçe kanatlıdır' ifadesidir. Burada özne 'serçe', yüklem ise 'kanatlı' terimidir.

Klasik mantık kurallarına göre sonuç önermesinin öznesi küçük terimi, yüklemi ise büyük terimi verir.

2

Öncüllerde yer al��p sonuç önermesinde bulunmayan ortak terimi tespit etmek.

Her iki öncülde de ortak olan ancak sonuçta yer almayan terim 'kuş' terimidir.

Öncülleri birbirine bağlama işlevine sahip olup sonuçta elenen terim orta terimdir.

3

Bulunan terimleri sol taraftaki mantıksal terim adlarıyla eşleştirmek.

Orta terim 'Kuş' ile, Büyük terim 'Kanatlı' ile, Küçük terim ise 'Serçe' ile eşleşir.

Kıyas terimlerinin tanımları ve kıyastaki işlevleri bu eşleşmeyi gerektirir.

Anahtar Kavram

Kıyasın unsurları (büyük terim, küçük terim, orta terim)

Soru 1399Soru →

İslam inanç esaslarının taşıdığı temel nitelikler ile bu niteliklerin İslam düşüncesindeki yansımalarını gösteren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aklî ve naklî delillere dayanma özelliği 'dinin sunduğu kabullerin sorgulanamaz tabular olmayıp aklın selim işleyişiyle doğrulanabilmesi' ile; bölünmezlik (tecezzi kabul etmeme) ilkesi 'esasların bir paket halinde sunulması ve birinin inkarının diğerlerini hükümsüz kılması' ile; iradenin serbestliğine dayanması 'kişinin baskı altında kalmaksızın kendi seçimiyle tasdikte bulunması' ile; fıtrata uygun olması ise 'insanın özünde var olan yaratıcıyı tanıma meyli ile mutabakat içinde bulunması' ile eşleşir.

İslam inanç esaslarının her biri belirli bir akli, ruhi veya bütüncül özelliğe sahiptir. Aklî ve naklî delillere dayanması özelliği dinin dogma olmadığını ve akılla doğrulanabilir olduğunu; bölünmezlik (tecezzi kabul etmeme) özelliği esasların parçalanamaz bir bütün olduğunu; hür iradeye dayanması imanın baskı veya zorlama olmadan hür iradeyle kabul edilmesi gerektiğini; fıtrata uygun olması ise inanç esaslarının insanın temiz yaratılışı ve özüyle uyumunu ifade eder. Bu yansımalar ve kavramsal temeller eşleştirildiğinde doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk olarak 'aklî ve naklî delillere dayanma' özelliğinin rasyonel açıklanabilirlik ve dogma karşıtlığı ile ilişkisini belirlemek.

Bu özellik, inanç esaslarının körü körüne taklit edilmediğini ve akılla kavranabilir olduğunu açıklayan ifade ile eşleşir.

İslam inancında körü körüne inanma (taklit) yerine bilgi ve delile dayalı inanma (tahkik) esastır.

2

'Tecezzi kabul etmeme' kavramının itikattaki bölünmezlik ilkesiyle ilişkisini incelemek.

İnanç esaslarının bir kısmına inanıp bir kısmına inanmamanın imanı geçersiz kılacağını anlatan bütüncül yaklaşımla eşleşir.

Tecezzi kelime anlamı olarak 'bölünme, parçalanma' demektir ve İslam'da inanç esasları bir bütündür.

3

'İradenin serbestliği ve ikrahın bulunmaması' ilkesini insanın özgür seçimi bağlamında değerlendirmek.

İmanın baskı, tehdit veya korku olmadan, hür iradeyle gerçekleştirilmesi gerektiği açıklamasıyla eşleşir.

Kur'an-ı Kerim'de belirtilen 'dinde zorlama (ikrah) yoktur' ilkesi gereği, baskı altında yapılan inanç beyanı geçersizdir.

4

'Fıtrata uygun olma' niteliğinin insanın yaratılış özellikleri üzerindeki yansımasını bulmak.

İnsanın doğuştan getirdiği inanma ihtiyacı ve temiz yaratılış özellikleri ile inanç esaslarının uyumunu belirten açıklamayla eşleşir.

Fıtrat, insanın doğuştan sahip olduğu temiz yaratılış ve Allah'ı bulma potansiyelidir.

Anahtar Kavram

İslam inanç esaslarının dogmatik olmama, tecezzi kabul etmeme, hür iradeye dayanma ve fıtrata uygunluk gibi temel özellikleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 1400Soru →

Sembolik mantıkta önermelerin ve önerme çiftlerinin doğruluk tablosu ile denetlenmesi sonucunda sahip oldukları çeşitli özellikler bulunmaktadır. Aşağıda sol sütunda verilen önermeleri ve önerme çiftlerini, sağ sütundaki doğruluk tablosu denetleme sonuçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki önermeler ve önerme çiftleri, sağ sütundaki doğruluk tablosu denetleme sonuçlarıyla sırasıyla şu şekilde eşleşir:

p \leftrightarrow \sim p

önermesi tutarsız önerme ile;

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesi geçerli önerme ile;

p \rightarrow q

ve

\sim p \vee q

önermeleri eşdeğer önermeler ile;

p \wedge \sim q

önermesi ise tutarlı ama geçersiz önerme ile eşleşir.

Doğruluk tablosu analizinde:

p \leftrightarrow \sim p

önermesi bileşenlerinin karşılıklı çelişik olmasından dolayı her durumda yanlış çıktığından tutarsızdır.

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesi mantıksal yapısı gereği tüm yorumlamalarda doğru çıktığından geçerlidir.

p \rightarrow q

ile

\sim p \vee q

önermeleri tüm satırlarda aynı doğruluk değerlerini (D, Y, D, D) paylaştığından eşdeğerdir.

p \wedge \sim q

önermesi ise tek bir satırda doğru, diğer üç satırda yanlış değerini alarak tutarlı ama geçersiz bir yapı sergiler. Eşleştirme bu mantıksal denetim kurallarına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Her bir önermenin doğruluk değerlerini belirlemek için

p

ve

q

basit önermelerine ait doğruluk tablosunu hazırlayın.

p

ve

q

için 4 satırlı standart doğruluk tablosu (DD, DY, YD, YY) oluşturulur.

Önermelerin doğruluk tablosu ile denetlenebilmesi için tüm olasılıkların listelenmesi gerekir.

2

p \leftrightarrow \sim p

önermesinin doğruluk değerlerini hesaplayın.

p

doğruyken

\sim p

yanlış,

p

yanlışken

\sim p

doğrudur. İki bileşenin değerleri her zaman zıt olduğundan karşılıklı koşul eklemi (

p \leftrightarrow \sim p

) her iki satırda da Yanlış (

Y

) sonucunu verir. Bu durum önermenin tutarsız olduğunu gösterir.

Tüm satırlarda yanlış değeri alan önermelerin tutarsızlık özelliğini belirlemek.

3

p \rightarrow (q \rightarrow p)

önermesinin doğruluk değerlerini her bir satır için hesaplayın.

q \rightarrow p

bileşeni yalnızca

q

doğru ve

p

yanlışken Yanlış (

Y

), diğer durumlarda Doğru (

D

) değerini alır. Ana eklem olan koşul eklemi (

p \rightarrow (q \rightarrow p)

) çözümlendiğinde tüm satırlarda Doğru (

D

) sonucu elde edilir. Bu durum önermenin geçerli olduğunu kanıtlar.

Tüm satırlarda doğru değeri alan önermelerin geçerlilik özelliğini tespit etmek.

4

p \rightarrow q

ve

\sim p \vee q

önermelerinin doğruluk değerlerini karşılaştırın.

İki önerme de sırasıyla D, Y, D, D doğruluk değerlerini alır. Bütün satırlarda aynı doğruluk değerlerine sahip oldukları görülür. Bu durum önermelerin eşdeğer olduğunu gösterir.

İki önermenin doğruluk tablosundaki değerlerinin karşılıklı olarak eşdeğerliğini denetlemek.

5

p \wedge \sim q

önermesinin doğruluk değerlerini hesaplayın.

Önerme yalnızca

p

doğru ve

q

yanlış olduğunda Doğru (

D

) değerini alır. Diğer tüm satırlarda Yanlış (

Y

) değerini alır. En az bir satırda Doğru aldığı için tutarlı, en az bir satırda Yanlış aldığı için ise geçersizdir.

En az bir satırda doğru ve en az bir satırda yanlış değeri alan önermenin tutarlı ama geçersiz olma durumunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Doğruluk Tablosu ile Tutarlılık, Geçerlilik ve Eşdeğerlik Denetleme

Tahmini Süre:2m 0s

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram