Examkin

Tüm alıştırma soruları

1052 soru

Tüm türler6,755Çoktan seçmeli4,123Çoklu seçim2Doğru / Yanlış394Sayısal689Eşleştirme1,052Sıralama324Boşluk doldurma130Kısa cevap41
Soru 861Soru →

Canlılarda gerçekleşen bazı yaşamsal olaylar ile bu olayların doğrudan ilgili olduğu canlıların ortak özelliklerini gösteren aşağıdaki sütunları inceleyerek, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun yaşamsal olay örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Homeostazi
Boşaltım
Hücresel Solunum
Uyarılara Tepki

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homeostazi ile egzersiz esnasında kan pH değerinin sabit tutulması; Boşaltım ile amibin fazla suyu kontraktil koful ile dışarı pompalaması; Hücresel Solunum ile glikozun yıkımı sonucu ATP sentezlenmesi; Uyarılara Tepki ile bitki köklerinin suya yönelmesi eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı canlıların temel ortak özellikleri ve bunlara karşılık gelen yaşamsal olayların eşleşmesine dayanır. Homeostazi vücut içi dengenin korunmasını, boşaltım homeostaziye yardımcı olarak atık ve fazla maddelerin uzaklaştırılmasını, hücresel solunum organik besinlerden ATP elde edilmesini, uyarılara tepki ise canlının çevreyle etkileşimini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların tanımlarını ve canlıların ortak özellikleri kapsamındaki karşılıklarını belirleme.
Homeostazi iç dengeyi, boşaltım atık veya fazla maddelerin atılmasını, hücresel solunum enerji (ATP) üretimini, uyarılara tepki ise çevresel uyarılara verilen yanıtları ifade eder.
Sol sütundaki terimlerin doğru eşleştirilebilmesi için öncelikle teorik tanımlarının netleştirilmesi gerekir.
2
Sağ sütundaki örnek olayları inceleyerek ilgili oldukları ortak özelliklerle eşleştirme.
Bitkinin suya yönelmesi uyarılara tepkidir. İnsanda kan pH'ının sabit tutulması homeostazidir. Glikozdan ATP sentezi hücresel solunumdur. Amibin kontraktil koful faaliyeti ise boşaltımdır.
Her bir yaşamsal örneğin hangi hücresel veya fizyolojik mekanizmaya hizmet ettiğinin analiz edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 862Soru →

Laboratuvarda gerçekleştirilen bazı metal ve sulu çözelti etkileşimleri aşağıda verilmiştir. Bu etkileşimler sonucunda meydana gelen durumları en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kalsiyum (CaCa) metali üzerine tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi eklenmesi
Gümüş (AgAg) metali üzerine derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi eklenmesi
Alüminyum (AlAl) metali üzerine sudkostik (NaOHNaOH) çözeltisi eklenmesi
Platin (PtPt) metali üzerine derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) çözeltisi eklenmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kalsiyum metali ile tuz ruhu etkileşimi, aktif metalin asitle tepkimesinden H2 gazı oluşumuyla; gümüş metali ile derişik kezzap etkileşimi, yarı soy metalin derişik oksijenli asitle tepkimesinden NO2 gazı oluşumuyla; alüminyum metali ile sudkostik etkileşimi, amfoter metalin kuvvetli bazla tepkimesinden H2 gazı oluşumuyla; platin metali ile derişik zaç yağı etkileşimi ise tam soy metalin tek başına kuvvetli asitle tepkime vermemesiyle eşleşir.
Kalsiyum aktif metal olduğundan asitle H2 gazı üretir. Gümüş yarı soy metal olduğundan derişik kezzap ile NO2 gazı üretir. Alüminyum amfoter metal olduğundan kuvvetli baz olan sudkostik ile H2 gazı üretir. Platin tam soy metal olduğundan zaç yağı ile tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Kalsiyum metalinin aktifliğini ve tuz ruhu çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Kalsiyum (CaCa) aktif bir metaldir. Tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile tepkimeye girerek CaCl2CaCl_2 tuzu ve H2(g)H_2(g) oluşturur.
Aktif metaller asitlerle tepkime verdiğinde daima hidrojen gazı (H2H_2) açığa çıkar.
2
Gümüş metalinin aktifliğini ve derişik kezzap çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Gümüş (AgAg) yarı soy bir metaldir. Derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile tepkimesinden AgNO3AgNO_3 tuzu, NO2(g)NO_2(g) ve H2O(s)H_2O(s) oluşur.
Yarı soy metaller (Cu,Ag,HgCu, Ag, Hg) oksijensiz asitlerle tepkime vermez; oksijenli kuvvetli asitlerden derişik HNO3HNO_3 ile NO2NO_2 gazı açığa çıkarırlar.
3
Alüminyum metalinin aktifliğini ve sudkostik çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Alüminyum (AlAl) amfoter bir metaldir. Sudkostik (NaOHNaOH) gibi kuvvetli bir baz ile tepkimesinden sodyum alüminat tuzu ve H2(g)H_2(g) oluşur.
Amfoter metaller (Al,Zn,Cr,Pb,Sn,BeAl, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek tuz ve hidrojen gazı oluştururlar, zayıf bazlarla ise tepkime vermezler.
4
Platin metalinin aktifliğini ve derişik zaç yağı çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Platin (PtPt) tam soy bir metaldir. Derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkime vermez.
Tam soy metaller (Au,PtAu, Pt) kral suyu dışındaki hiçbir tekil asit veya bazla tepkimeye girmezler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre sınıflandırılması ve asit-baz çözeltileriyle girdikleri tepkimelerde açığa çıkan gazlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 863Soru →

Kimya laboratuvarında öğretmen, tahtaya farklı kimyasal türleri temsil eden bazı formül ve semboller yazmıştır. Öğrencilerden bu taneciklerin ait oldukları kimyasal tür sınıflarını belirlemelerini istemiştir. Buna göre, sol tarafta verilen kimyasal tanecikleri sağ tarafta verilen en uygun kimyasal tür sınıflandırmalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NH4+\text{NH}_4^+
P4\text{P}_4
He\text{He}
HNO3\text{HNO}_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NH4+\text{NH}_4^+ iyonu çok atomlu katyon (kök) sınıfıyla, P4\text{P}_4 maddesi çok atomlu element molekülüyle, He\text{He} gazı tek atomlu elementle ve HNO3\text{HNO}_3 sıvısı çok atomlu bileşik molekülüyle eşleşir.
Verilen kimyasal türlerin doğru sınıflandırılması şu şekildedir: NH4+\text{NH}_4^+ amonyum iyonu olup pozitif yüklü bir köktür, dolayısıyla çok atomlu katyondur. P4\text{P}_4 fosfor molekülü aynı tür atomlardan oluşan bir element molekülüdür. He\text{He} helyum elementi doğada tekli atomlar halinde bulunur. HNO3\text{HNO}_3 nitrik asit ise farklı tür ametal atomlarından oluşan bir bileşik molekülüdür.

Adım Adım Çözüm

1
NH4+\text{NH}_4^+ taneciğinin yapısını ve yükünü değerlendirmek.
Tanecik artı (+) yüklü olup birden fazla atomdan meydana gelmiştir, dolayısıyla çok atomlu katyon (kök) olarak sınıflandırılır.
Birden fazla atomdan oluşan yüklü kimyasal türlere kök adı verilir; yük pozitif olduğu için katyondur.
2
P4\text{P}_4 taneciğinin bileşimini incelemek.
Sadece tek bir tür atom (fosfor) içerir, nötrdür ve formülünde 4 atom bulunur, dolayısıyla çok atomlu element molekülüdür.
Aynı tür ametal atomlarının oluşturduğu nötr gruplar element molekülleridir.
3
He\text{He} sembolünün anlamını ve doğadaki fiziksel durumunu belirlemek.
Helyum elementi bir soygazdır ve doğada bağ yapmadan tekli atomlar halinde bulunur, yani tek atomlu elementtir.
Soygazlar ve metaller doğada atomik yapıda bulunurlar.
4
HNO3\text{HNO}_3 formülündeki atom çeşitlerini ve yük durumunu incelemek.
Üç farklı tür atom (hidrojen, azot ve oksijen) içeren nötr bir gruptur, dolayısıyla çok atomlu bileşik molekülüdür.
Farklı tür ametal atomlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturduğu nötr tanecikler bileşik molekülleridir.

Anahtar Kavram

Kimyasal türlerin (atom, molekül, iyon) tanınması ve element/bileşik molekülleri ile tek/çok atomlu iyonların ayırt edilmesi.
Soru 864Soru →

Aşağıda atmosferi kirleten bazı gazlar ile bu gazların kimyasal özellikleri veya çevreye olan etkileri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki gazlar ile sağ sütundaki açıklamaların doğru eşleştirmesi nasıldır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CO2CO_2 (Karbon dioksit)
NONO (Azot monoksit)
SO3SO_3 (Kükürt trioksit)
NO2NO_2 (Azot dioksit)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki gazlar sağ sütundaki açıklamalarla şu şekilde eşleşir: Karbon dioksit gazı sera etkisi açıklamasıyla, azot monoksit gazı nötr oksit açıklamasıyla, kükürt trioksit gazı sülfürik asit oluşumu açıklamasıyla ve azot dioksit gazı nitrik asit oluşumu açıklamasıyla eşleşmelidir.
Karbon dioksit sera etkisine neden olan temel gazdır. Azot monoksit yüksek sıcaklıkta sentezlenen ve havada yükseltgenen nötr oksittir. Kükürt trioksit doğrudan sülfürik asit oluşturan asidik oksittir. Azot dioksit ise nitrik asit oluşturan kahverengi asidik oksittir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon dioksit gazının özelliklerini ve çevreye etkilerini belirleme.
Karbon dioksit fosil yakıtların yanmasıyla salınan, kızılötesi ışınları soğurarak sera etkisine sebep olan temel sera gazıdır. Doğrudan asit yağmuru oluşturmaz.
Karbon dioksit gazının sera etkisi ile doğrudan eşleştirilmesi gerekir.
2
Azot monoksit gazının özelliklerini ve tepkimelerini inceleme.
Azot monoksit gazı havada azot ve oksijenin yüksek sıcaklıkta tepkimesiyle oluşan, suyla tepkimeye girmeyen nötr bir oksittir. Atmosferde oksijen ile hızla azot dioksit gazına yükseltgenir.
Azot monoksit gazı yüksek sıcaklıkta sentezlenen ve havada yükseltgenen nötr oksit açıklamasıyla eşleşir.
3
Kükürt trioksit gazının asitlik özelliğini inceleme.
Kükürt trioksit asidik bir oksittir ve su buharı ile doğrudan tepkimeye girerek sülfürik asit damlacıklarını oluşturur.
Kükürt trioksit sülfürik asit oluşturan gaz açıklamasıyla eşleşir.
4
Azot dioksit gazının asitlik özelliğini ve fiziksel etkilerini inceleme.
Azot dioksit suyla tepkimeye girdiğinde nitrik asit oluşturan, kahverengi renkli ve solunum yollarına zarar veren zehirli bir gazdır.
Azot dioksit nitrik asit oluşturan kahverengi gaz açıklamasıyla eşleşir.

Anahtar Kavram

Hava Kirleticiler (NOxNO_x, SOxSO_x, CO2CO_2) ve Çevresel Etkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 865Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen canlıların ortak özellikleri ile sağ sütundaki bu özelliklere ait örnek olayları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hücresel Solunum
Boşaltım
Homeostazi
Adaptasyon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hücresel Solunum -> Glikozun hücre içinde yıkımıyla metabolik faaliyetlerde kullanılacak ATP'nin üretilmesi; Boşaltım -> Paramesyumun kontraktil koful yardımıyla hücresine giren fazla suyu dışarı atması; Homeostazi -> İnsanda kan��n pH değerinin belirli sınırlar içinde sabit tutulması; Adaptasyon -> Kutup ayılarının soğuktan korunmak için deri altında kalın bir yağ tabakası bulundurması
Doğru eşleştirmede; hücresel solunum ATP üretimine ait örnekle, boşaltım paramesyumun fazla suyu uzaklaştırmasıyla, homeostazi kan pH'ının sabit tutulmasıyla ve adaptasyon ise kutup ayılarının soğuktan korunmak için deri altında kalın yağ tabakası bulundurmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hücresel solunum özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Hücresel solunum, hücre içinde organik besinlerin yıkılmasıyla ATP sentezlenmesidir. Bu durum glikozun yıkımıyla ATP üretilmesi örneği ile eşleşir.
Canlıların enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerçekleştirdikleri solunum olayının amacını belirlemek amacıyla.
2
Boşaltım özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Boşaltım, metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Paramesyumun kontraktil koful ile fazla suyu atması bu özelliğe örnektir.
Hücre içi dengenin korunmasında boşaltımın rolünü göstermek amacıyla.
3
Homeostazi özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Homeostazi, iç dengenin kararlı tutulmasıdır. Kan pH'ının sabit kalması bu duruma örnektir.
Kararlı iç çevre oluşumunun mekanizmasını anlamak amacıyla.
4
Adaptasyon özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Adaptasyon, canlının yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal uyumlardır. Kutup ayısının kalın yağ tabakası bulundurması bu özelliğe örnektir.
Canlıların çevreyle olan kalıtsal uyum ilişkisini kurmak amacıyla.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 866Soru →

Aşağıda verilen kimyasal bileşik formüllerini sistematik (IUPAC) adlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Al2O3Al_2O_3
FeCl2FeCl_2
N2O5N_2O_5
Ca(OH)2Ca(OH)_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Al2O3Al_2O_3 bileşiği Alüminyum oksit ile, FeCl2FeCl_2 bileşiği Demir(II) klorür ile, N2O5N_2O_5 bileşiği Diazot pentaoksit ile ve Ca(OH)2Ca(OH)_2 bileşiği Kalsiyum hidroksit ile eşleşir.
Bileşiklerin sistematik adlandırılması kurallarına göre: iyonik bileşiklerde metal sabit değerlikli ise değerlik belirtilmez (Al2O3Al_2O_3: Alüminyum oksit); metal değişken değerlikli ise parantez içinde Romen rakamı ile değerliği belirtilir (FeCl2FeCl_2: Demir(II) klorür); kök içeren bileşiklerde metal adı ve kök adı okunur (Ca(OH)2Ca(OH)_2: Kalsiyum hidroksit); kovalent bileşiklerde ise atom sayıları Latince ön eklerle belirtilir (N2O5N_2O_5: Diazot pentaoksit). Eşleştirmeler bu kurallara tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Al2O3Al_2O_3 bileşiğinin sistematik adını belirleme
Bileşik alüminyum (Al3+Al^{3+}) katyonu ile oksit (O2−O^{2-}) anyonundan oluşan iyonik bir bileşiktir. Alüminyum sabit değerlikli bir metal oldu��undan adı 'Alüminyum oksit' olarak belirlenir.
Sabit değerlikli metallerin iyonik bileşiklerinde Latince sayılar veya Romen rakamları kullanılmaz.
2
FeCl2FeCl_2 bileşiğinin sistematik adını belirleme
Demir (FeFe) değişken değerlikli bir geçiş metalidir. Bileşikteki değerliği 2+2+ olduğundan adı 'Demir(II) klorür' olarak belirlenir.
Değişken değerlikli metallerin oluşturduğu iyonik bileşiklerde metalin değerliği parantez içinde Romen rakamıyla belirtilmelidir.
3
N2O5N_2O_5 bileşiğinin sistematik adını belirleme
Azot ve oksijen ametal atomlarıdır. Bileşikteki atom sayıları Latince ön eklerle belirtilerek adı 'Diazot pentaoksit' olarak belirlenir.
Kovalent bağlı bileşiklerin adlandırılmasında elementlerin atom sayıları Latince ön ekler (mono, di, tri, tetra, penta...) ile belirtilir.
4
Ca(OH)2Ca(OH)_2 bileşiğinin sistematik adını belirleme
Kalsiyum (CaCa) katyonu ile hidroksit (OH−OH^-) kökünün oluşturduğu bileşiğin adı 'Kalsiyum hidroksit' olarak belirlenir.
Metal-kök iyonik bileşikleri adlandırılırken önce metalin adı, ardından kökün adı doğrudan okunur.

Anahtar Kavram

İyonik ve kovalent bileşiklerin sınıflandırılarak sistematik adlandırma kurallarına göre adlandırılması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 867Soru →

Çevre kirliliğine neden olan bazı su ve toprak kirleticileri ile bu kirleticilerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, kirleticileri çevreye yönelik etkileri veya özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Plastikler
Ağır Metaller
Deterjanlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Plastikler doğada uzun süre bozulmayan polimer yapılı maddelerle, ağır metaller kurşun ve civa gibi toksik elementlerle, deterjanlar ise fosfat içeren ve ötrofikasyona sebep olan petrol türevi temizlik maddeleriyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede, polimer yapılı plastikler doğada uzun süre bozulmadan kalan yapay maddelerle; kurşun ve civa gibi toksik elementler ağır metallerle; fosfat içeren petrol türevi temizlik maddeleri ise deterjanlarla doğru şekilde ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Plastiklerin özelliklerini incelemek
Plastikler yapay polimerlerdir ve doğada biyolojik olarak kolayca parçalanamazlar. Bu yüzden plastikler, polimer yapılı yapay maddeleri içeren ifadeyle eşleşir.
Plastiklerin yapısal olarak polimer olduğunu ve çevrede kalıcı kirlilik oluşturduğunu bilmek eşleştirmeyi kolaylaştırır.
2
Ağır metallerin özelliklerini incelemek
Kurşun (PbPb) ve civa (HgHg) gibi yüksek yoğunluklu zehirli elementler ağır metal sınıfına girer. Bu nedenle ağır metaller bu elementleri içeren ifadeyle eşleşir.
Ağır metallerin inorganik elementler olduğunu ve canlı vücudunda biriktiğini ayırt etmek gerekir.
3
Deterjanların özelliklerini incelemek
Deterjanlar petrol türevi temizlik maddeleridir ve yapılarındaki fosfatlar su kaynaklarında aşırı yosunlaşmaya (ötrofikasyona) neden olur. Bu nedenle deterjanlar bu ifadeyle eşleşir.
Deterjanların sabunlardan farkını ve fosfat içeriğinin çevreye zararını kavramak doğru eşleştirmeye ulaştırır.

Anahtar Kavram

Su ve Toprak Kirleticilerin Çevresel Özellikleri
Tahmini Süre:45s
Soru 868Soru →

Aşağıda kimyasal formülleri verilen bileşikler ile bu bileşiklerin IUPAC sistemine göre adlandırılmalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mg3(PO4)2Mg_3(PO_4)_2
Cu2OCu_2O
N2O3N_2O_3
Pb(CO3)2Pb(CO_3)_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşik formüllerinin doğru sistematik adlarla eşleşmesi şu şekildedir: Mg3(PO4)2Mg_3(PO_4)_2 bileşiği Magnezyum fosfat ile, Cu2OCu_2O bileşiği Bakır(I) oksit ile, N2O3N_2O_3 bileşiği Diazot trioksit ile ve Pb(CO3)2Pb(CO_3)_2 bileşiği Kurşun(IV) karbonat ile eşleşir.
Bileşik formülleri ve sistematik adları iyonik ve kovalent adlandırma kurallarına göre eşleştirildiğinde, sabit değerlikli metal bileşiği (Mg3(PO4)2Mg_3(PO_4)_2) doğrudan ismiyle (magnezyum fosfat), değişken değerlikli metal bileşikleri metalin değerlikleri belirtilerek (Cu2OCu_2O için bakır(I) oksit, Pb(CO3)2Pb(CO_3)_2 için kurşun(IV) karbonat) ve kovalent bileşik ise Latince önekler kullanılarak (diazot trioksit) doğru biçimde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin türünü (iyonik veya kovalent) sınıflandırın.
Mg3(PO4)2Mg_3(PO_4)_2, Cu2OCu_2O ve Pb(CO3)2Pb(CO_3)_2 iyonik bağlıdır; N2O3N_2O_3 ise kovalent bağlıdır.
Metal ve ametal/kök içeren bileşikler iyonik, sadece ametallerden oluşan bileşikler kovalenttir.
2
İyonik bileşiklerdeki metallerin değişken değerlik alıp almadığını kontrol edin.
Magnezyum (MgMg) sabit değerlikli, bakır (CuCu) ve kurşun (PbPb) ise değişken değerliklidir.
Değişken değerlikli metallerin oluşturduğu bileşiklerin adlandırılmasında metalin yükseltgenme basamağı Romen rakamı ile belirtilmelidir.
3
Değişken değerlikli metallerin iyon yükünü bulun.
Cu2OCu_2O bileşiğinde bakır +1+1, Pb(CO3)2Pb(CO_3)_2 bileşiğinde kurşun +4+4 yükseltgenme basamağına sahiptir.
Oksijenin yükü −2-2 ve karbonat kökünün yükü −2-2 kabul edilerek toplam yükü sıfır yapan metal iyonu değerlikleri hesaplanır.
4
Kovalent bağlı bileşikteki atom sayılarına göre Latince önekleri kullanın.
N2O3N_2O_3 bileşiği diazot trioksit olarak adlandırılır.
Kovalent bileşikler adlandırılırken ametallerin sayıları sırasıyla Latince önekler yardımıyla okunur.

Anahtar Kavram

İyonik ve Kovalent Bileşiklerin Sistematik Adlandırılması
Soru 869Soru →

Dalgaların temel değişkenleri ile ilgili bazı kavramlar ve bu kavramlara ait fiziksel açıklamalar aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen temel dalga değişkenlerini sağ sütundaki en uygun fiziksel açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sürat (vv)
Frekans (ff)
Dalga Boyu (λ\lambda)
Genlik (rr)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sürat yalnızca ortam özelliklerine bağlı olan üçüncü açıklamayla; frekans yalnızca kaynağa bağlı olan birinci açıklamayla; dalga boyu ardışık iki tepe arası uzaklığı belirten dördüncü açıklamayla; genlik ise enerjiyle ilişkili maksimum yer değiştirmeyi belirten ikinci açıklamayla eşleşir.
Sürat yalnızca yayılan ortamın özelliklerine bağlı olduğundan üçüncü açıklama ile; frekans yalnızca kaynağa bağlı olup ortam değiştirdiğinde değişmediğinden birinci açıklama ile; dalga boyu ardışık iki dalga tepesi arasındaki mesafe olup sürat ile periyodun çarpımıyla belirlendiğinden dördüncü açıklama ile; genlik ise taşınan enerjiyle ilişkili maksimum yer değiştirme olduğundan ikinci açıklama ile doğru bir şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Süratin hangi fiziksel büyüklüklere bağlı olduğunu belirlemek.
S��rat yalnızca ortamın fiziksel özelliklerine bağlıdır.
Ortam değişmediği sürece dalgaların sürati değişmez. Bu nedenle Sürat kavramı üçüncü açıklama ile eşleşir.
2
Frekansın hangi fiziksel büyüklüklere bağlı olduğunu belirlemek.
Frekans yalnızca dalga kaynağının özelliklerine bağlıdır.
Ortam değişimi dalganın frekansını etkilemez. Bu nedenle Frekans kavramı birinci açıklama ile eşleşir.
3
Dalga boyunun tanımını ve bağlı olduğu değişkenleri analiz etmek.
Dalga boyu, hem ortama hem de kaynağa bağlı olarak değişen iki tepe arası en kısa mesafedir.
Dalga boyu λ=v⋅T=vf\lambda = v \cdot T = \frac{v}{f} bağıntısı ile hesaplanır. Bu nedenle Dalga Boyu kavramı dördüncü açıklama ile eşleşir.
4
Genlik kavramının fiziksel anlamını ve enerjiyle ilişkisini belirlemek.
Genlik dalganın taşıdığı enerjinin bir ölçüsüdür ve denge konumundan olan maksimum uzaklıktır.
Denge konumundan olan maksimum yer değiştirme genlik olarak adlandırılır. Bu nedenle Genlik kavramı ikinci açıklama ile eşleşir.

Anahtar Kavram

Dalgaların temel değişkenlerinin fiziksel bağlılıkları (ortam ve kaynak ilişkisi)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 870Soru →

Aşağıda canlılarda gerçekleşen bazı fizyolojik olaylar veya sahip olunan kalıtsal özellikler (sol sütun) ile bu durumların doğrudan ilgili olduğu canlıların ortak özellikleri (sağ sütun) verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki olayların sağ sütundaki ortak özelliklerle doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu etil alkol ve karbondioksite kadar yıkarak metabolik faaliyetleri için serbest enerji üretmesi
Nemli bölge bitkilerinin yapraklarında kütikula tabakasının ince olması ve stomaların yaprak yüzeyinde üstte bulunarak terlemeyi kolaylaştırması
Çok hücreli bir canlıda hücrelerin bir araya gelerek dokuları, dokuların organları, organların ise sistemleri oluşturarak belirli bir iş bölümüyle çalışması
Koşan bir insanda artan karbondioksit miktarının solunum merkezini uyararak soluk alıp vermeyi hızlandırması ve kan pH'ını 747{}4 değerinde dengede tutması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu yıkarak enerji elde etmesi hücresel solunum ile; nemli bölge bitkilerinin kütikula kalınlığı ve stoma konumu uyum (adaptasyon) ile; hücrelerin bir araya gelerek doku ve sistemleri oluşturması organizasyon ile; soluk alışverişi yoluyla kan pH'ının dengede tutulması ise homeostazi ile eşleşir.
Her bir hücresel veya fizyolojik süreç, canlının ilgili ortak özelliğiyle doğrudan eşleşmektedir. Hücre içinde besinlerin kimyasal bağ enerjisinin ATP'ye dönüştürülmesi hücresel solunumla; canlının yaşama şansını artıran kalıtsal yapılar uyumla; hücrelerin hiyerarşik organizasyonu organizasyonla; iç dengenin korunması ise homeostaziyle ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci olayı incelemek: Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu yıkarak enerji üretmesi.
Bu olay, hücre düzeyinde serbest enerji (ATP) üretimi olan hücresel solunumdur.
Bira mayası fermantasyon (oksijensiz solunum/fermantasyon) yoluyla ATP sentezler, bu da tüm canlılar için ortak olan hücresel solunum özelliğini temsil eder.
2
Sol sütundaki ikinci olayı incelemek: Nemli bölge bitkilerinin kütikula tabakasının ince olması ve stomalarının üstte bulunması.
Bu durum, bitkilerin yaşadıkları nemli çevre koşullarında hayatta kalma ve üreme şansını artıran kalıtsal bir uyumdur.
Kalıtsal özelliklerin çevre şartlarına uygun şekilde canlıya avantaj sağlaması uyum (adaptasyon) özelliğidir.
3
Sol sütundaki üçüncü olayı incelemek: Hücrelerin bir araya gelerek dokuları, dokuların organları oluşturması.
Bu durum, çok hücreli canlılardaki yapısal ve işlevsel hiyerarşiyi gösterir.
Canlıların belirli bir düzen ve iş bölümüyle çalışması organizasyon ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
4
Sol sütundaki dördüncü olayı incelemek: Koşan insanda kan pH'ının solunumun hızlanmasıyla dengede tutulması.
Bu olay, vücudun iç dengesinin (pH, su, sıcaklık vb.) kararlı bir şekilde korunmasını sağlar.
İç çevrenin değişen dış koşullara rağmen dengede tutulması homeostazi özelliğinin temel amacıdır.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri (Solunum, Uyum, Organizasyon, Homeostazi)
Soru 871Soru →

Aşağıda verilen kimyasal bileşik formülleri ile bu bileşiklerin sistematik (IUPAC) adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Cu2OCu_2O
AlF3AlF_3
PCl3PCl_3
Na2SO4Na_2SO_4

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cu2OCu_2O - Bakır(I) oksit, AlF3AlF_3 - Alüminyum florür, PCl3PCl_3 - Fosfor triklorür, Na2SO4Na_2SO_4 - Sodyum sülfat eşleştirmeleri doğrudur.
Bileşiklerin adlandırma kurallarına göre; değişken değerlikli bakır içeren Cu2OCu_2O bileşiği Bakır(I) oksit, sabit değerlikli alüminyum içeren AlF3AlF_3 bileşiği Alüminyum florür, ametal-ametal atomlarından oluşan PCl3PCl_3 bileşiği Fosfor triklorür ve sülfat kökü içeren Na2SO4Na_2SO_4 bileşiği Sodyum sülfat ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin iyonik mi yoksa kovalent mi olduğunu belirleyin.
Cu2OCu_2O, AlF3AlF_3 ve Na2SO4Na_2SO_4 iyonik; PCl3PCl_3 ise kovalent bileşiktir.
Metal-ametal veya katyon-anyon içeren bileşikler iyonik, ametal-ametal içeren bileşikler ise kovalenttir.
2
İyonik bileşiklerdeki metallerin değişken değerlikli olup olmadığını kontrol edin.
CuCu değişken değerlikli bir metal iken, AlAl ve NaNa sabit değerliklidir.
Değişken değerlikli metallerin adlandırılmasında metalin aldığı yükseltgenme basamağı Roma rakamıyla parantez içinde belirtilmelidir.
3
Kovalent bileşiğin adlandırılmasında Latince sayı öneklerini uygulayın.
Bir adet fosfor ve üç adet klor atomu içeren bileşiğin adı 'Fosfor triklorür' olur.
Kovalent adlandırmada birinci ametal tek atomluysa 'mono-' eki kullanılmaz, ikinci ametalin sayısına göre 'tri-' eki eklenir.
4
Çok atomlu iyon (kök) içeren iyonik bileşiği adlandırın.
Na+Na^+ ve SO42−SO_4^{2-} iyonlarından oluşan bileşik 'Sodyum sülfat' olarak adlandırılır.
Çok atomlu iyon içeren iyonik bileşiklerde katyon adının ardından anyonun (kökün) adı doğrudan söylenir.

Anahtar Kavram

İyonik ve Kovalent Bileşiklerin IUPAC Kurallarına Göre Adlandırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 872Soru →

Aşağıda verilen lipit çeşitlerini canlı vücudundaki temel biyolojik görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Trigliserit (Nötral yağ)
Fosfolipit
Steroit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trigliserit ile canlılarda enerji depolama ve ısı yalıtımı sağlama; fosfolipit ile hücre zarı çift katmanlı tabakasını oluşturma; steroit ile hormon yapısına katılarak düzenleyici işlev görme görevleri eşleşir.
Trigliseritler depolama ve yalıtım, fosfolipitler çift katlı hücre zarı yapısı, steroitler ise düzenleyici hormon yapısı ile eşleşerek doğru ilişkiyi kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Lipit çeşitlerinin yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz edin.
Trigliseritlerin depo ve yalıtım maddesi, fosfolipitlerin hücre zarı yapıtaşı ve steroitlerin düzenleyici hormon yapısı özellikleri belirlenir.
Her lipit çeşidinin kendine özgü biyolojik işlevini ayırt edebilmek amacıyla bu analiz gerçekleştirilir.
2
Belirlenen işlevleri sol sütundaki lipit çeşitleriyle birebir eşleştirin.
Trigliseritlerin depo/yalıtımla, fosfolipitlerin çift katlı zar yapısıyla, steroitlerin ise düzenleyici hormon rolüyle eşleştiği görülür.
Doğru biyolojik eşleşmeleri kurup sorunun çözümünü tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Lipit çeşitlerinin (trigliserit, fosfolipit ve steroit) canlılar için önemini ve temel biyolojik görevlerini ayırt etme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 873Soru →

Kimya laboratuvarında karışımların ayrılmasında maddelerin erime noktası veya yoğunluk gibi fiziksel özelliklerinin farkından yararlanılır. Aşağıda verilen karışımları, bu karışımları ayırmada kullanılan en uygun ayırma ilkesi veya yöntemi ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Zeytinyağı - su karışımı
Odun talaşı - kum karışımı
Kurşun - kalay alaşımı (lehim)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Zeytinyağı - su karışımı ayırma hunisiyle (yoğunluk farkı); odun talaşı - kum karışımı yüzdürme yöntemiyle (yoğunluk farkı); kurşun - kalay alaşımı (lehim) ise erime noktası farkı kullanılarak ayrılır.
Zeytinyağı-su karışımı ayırma hunisi yardımıyla yoğunluk farkıyla ayrılır. Odun talaşı-kum karışımı su ilave edilerek talaşın yüzmesi sağlanarak (yüzdürme/flotasyon) ayrılır. Lehim alaşımı ise bileşenlerin erime noktası farkından yararlanılarak ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Zeytinyağı - su karışımının türünü ve bileşenlerin fiziksel özelliklerini inceleme.
Zeytinyağı ve su polarite farkı nedeniyle birbiri içinde çözünmez (heterojen karışım) ve yoğunlukları farklıdır.
Sıvı-sıvı heterojen karışımların yoğunluk farkıyla ayrılmasında en uygun yöntem ayırma hunisidir.
2
Odun talaşı - kum karışımına uygun bir sıvı (su) ekleyerek yoğunluk farkını değerlendirme.
Su eklendiğinde yoğunluğu sudan küçük olan odun talaşı yüzer, yoğunluğu büyük olan kum ise dibe çöker.
Katı-katı heterojen karışımların sıvı yardımıyla yoğunluk farkına göre ayrılması yüzdürme (flotasyon) yöntemidir.
3
Kurşun - kalay alaşımını oluşturan bileşenlerin fiziksel hallerini ve özelliklerini belirleme.
Lehim bir metal alaşımıdır (katı-katı homojen karışım). Karışımı oluşturan metallerin erime noktaları birbirinden farklıdır.
Alaşım bileşenlerini ayırmak için erime noktası düşük olan metalin önce eritilerek sıvı faza geçirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Yoğunluk ve erime noktası farkı ile ayırma yöntemleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 874Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen tanecik çiftlerini, sağ sütundaki uygun tanecik ilişkisi türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

1735Cl^{35}_{17}\text{Cl} ve 1737Cl^{37}_{17}\text{Cl}
1940K^{40}_{19}\text{K} ve 2040Ca^{40}_{20}\text{Ca}
1123Na^{23}_{11}\text{Na} ve 1224Mg^{24}_{12}\text{Mg}
1123Na+^{23}_{11}\text{Na}^{+} ve 919F−^{19}_{9}\text{F}^{-}

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki taneciklerin sağ sütunla doğru eşleşmesi sırasıyla: Klor çifti İzotop, Potasyum-Kalsiyum çifti İzobar, Sodyum-Magnezyum çifti İzoton, Sodyum-Flor iyon çifti ise İzoelektronik şeklindedir.
Verilen tanecik çiftlerinin proton, nötron ve elektron sayıları incelendiğinde; klor atomları aynı proton sayısına sahip olduğu için izotop, potasyum ve kalsiyum aynı kütle numarasına sahip olduğu için izobar, sodyum ve magnezyum atomları aynı nötron sayısına sahip olduğu için izoton, sodyum ve flor iyonları ise aynı elektron sayısına sahip olduğu için izoelektronik olarak doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
1735Cl^{35}_{17}\text{Cl} ve 1737Cl^{37}_{17}\text{Cl} çiftinin proton ve nötron sayılarını karşılaştırınız.
Proton sayıları aynı (17) fakat kütle numaraları farklı olduğu için nötron sayıları da farklıdır (35−17=1835 - 17 = 18 ve 37−17=2037 - 17 = 20). Bu durum izotop tanımına uyar.
İzotop taneciklerin proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı olmalıdır.
2
1940K^{40}_{19}\text{K} ve 2040Ca^{40}_{20}\text{Ca} çiftinin kütle numaralarını ve proton sayılarını karşılaştırınız.
Kütle numaraları aynı (40) iken proton sayıları farklı (19 ve 20) olduğundan bu çift izobardır.
İzobar taneciklerin kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.
3
1123Na^{23}_{11}\text{Na} ve 1224Mg^{24}_{12}\text{Mg} çiftinin nötron sayılarını hesaplayıp karşılaştırınız.
Sodyumun nötron sayısı 23−11=1223 - 11 = 12'dir. Magnezyumun nötron sayısı 24−12=1224 - 12 = 12'dir. Nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olduğu için bu çift izotondur.
İzoton taneciklerin nötron sayıları aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.
4
1123Na+^{23}_{11}\text{Na}^{+} ve 919F−^{19}_{9}\text{F}^{-} çiftinin elektron sayılarını hesaplayınız.
1123Na+^{23}_{11}\text{Na}^{+} iyonunun elektron sayısı 11−1=1011 - 1 = 10'dur. 919F−^{19}_{9}\text{F}^{-} iyonunun elektron sayısı 9−(−1)=109 - (-1) = 10'dur. Elektron sayıları ve katman elektron dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olduğu için bu çift izoelektroniktir.
İzoelektronik taneciklerin elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.

Anahtar Kavram

Tanecik türlerinde proton, nötron ve elektron sayılarına bağlı olarak izotop, izobar, izoton ve izoelektronik sınıflandırmalarının yapılması.
Soru 875Soru →

Canlıların hayatta kalabilmek ve nesillerini devam ettirebilmek için gerçekleştirdiği yaşamsal olaylar ile canlıların ortak özellikleri arasındaki ilişkiyi kurmak amacıyla, sol sütunda verilen fizyolojik süreçleri sağ sütundaki ilgili canlılık özelliği ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tek hücreli bir tatlı su amibinin hücre içine giren fazla suyu, ATP harcayarak kontraktil kofullar aracılığıyla dışarı pompalaması
Ökaryotik tek hücreli bir algin, kloroplastlarında fotosentez yapabilmek amacıyla ışık kaynağının bulunduğu yöne doğru kamçısıyla hareket etmesi
Bakterilerin glukoz gibi organik besin monomerlerini hücre içinde enzimler yardımıyla yıkarak metabolik faaliyetlerinde kullanacağı kimyasal enerjiyi üretmesi
Bitki hücrelerinde amino asit yıkımı sonucu oluşan amonyak ve solunum ürünü olan karbondioksit gibi maddelerin çeşitli mekanizmalarla hücre dışına atılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fazla suyun kontraktil koful ile atılması iç denge (homeostazi) ile; algin ışığa doğru hareket etmesi uyarılara tepki ile; glukozun yıkılarak enerji üretilmesi hücresel solunum ile; amonyak ve karbondioksitin hücre dışına atılması ise boşaltım ile eşleşmelidir.
Kontraktil koful faaliyeti hücre içi su dengesini (homeostazi) korur. Kamçıyla ışığa yönelim dış etkilere verilen tepkidir (uyarılara tepki). Hücrede glukoz yıkımı ile enerji elde edilmesi hücresel solunumdur. Amonyak ve karbondioksit gibi atıkların hücreden uzaklaştırılması ise boşaltımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kontraktil koful faaliyetinin amacını belirleme
Tatlı su amibinin kontraktil koful ile fazla suyu atması, hücrenin su dengesini (homeostazi) korur. Dolayısıyla bu süreç iç denge ile eşleşir.
Homeostazi, canlının kararlı bir iç çevre oluşturma ve bunu koruma eğilimidir.
2
Işığa yönelim ve hareket davranışını inceleme
Alglerin kamçılarıyla ışığa yönelmesi, dış uyarılara karşı verilen aktif bir yanıttır. Bu durum uyarılara tepki özelliğini gösterir.
Canlılar çevrelerindeki fiziksel veya kimyasal değişimleri (uyarıları) algılayıp tepki verirler.
3
Glukoz yıkımı ve enerji üretim sürecini tanımlama
Glukozun yıkılarak metabolik enerji elde edilmesi hücresel solunum sürecidir. Bu süreç hücresel solunumla eşleşir.
Hücresel solunum, tüm canlıların organik besinlerden enerji (ATP) elde etmesini sağlayan temel metabolik olaydır.
4
Metabolik atıkların uzaklaştırılmasını değerlendirme
Amonyak ve karbondioksit gibi zararlı metabolik atıkların dışarı atılması boşaltımdır. Bu süreç boşaltım ile eşleşir.
Boşaltım, metabolizma sonucu oluşan atıkların vücuttan veya hücreden uzaklaştırılmasıdır.

Anahtar Kavram

Canlıların ortak özellikleri olan homeostazi, uyarılara tepki, hücresel solunum ve boşaltım kavramlarının fizyolojik karşılıkları
Soru 876Soru →

İnorganik bileşiklerin canlı vücudundaki ve ekosistemdeki yaşamsal rollerine dair hazırlanan aşağıdaki tabloda, sol sütundaki bileşik ya da fiziksel özellikleri, sağ sütundaki fizyolojik ya da ekolojik durumlarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Suyun yüksek özgül ısı kapasitesine sahip olması
Kalsiyum (Ca2+Ca^{2+}) iyonunun hücresel ve fizyolojik rolleri
Kan plazmasındaki karbonik asit-bikarbonat tampon sistemi
Magnezyum (Mg2+Mg^{2+}) mineralinin bitki dışındaki canlılarda temel işlevi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Suyun yüksek özgül ısısı kıyı bölgelerinde sıcaklık farklarını yumuşatır; kalsiyum iyonları kas kasılması ve kan pıhtılaşmasında görev yapar; tampon bileşikler kan pH dengesini korur; magnezyum ise protein sentezinde ribozom alt birimlerini bir arada tutar.
Doğru eşleştirmeler yapıldığında, suyun yüksek özgül ısı kapasitesi termal şokları önler; kalsiyum kas kasılması ve kan pıhtılaşmasında görev yapar; tampon bileşikler kan pH dengesini korur; magnezyum ise protein sentezinde ribozom alt birimlerini bir arada tutar.

Adım Adım Çözüm

1
İnorganik bileşiklerin genel yapısal özelliklerini belirlemek ve organik bileşiklerle karşılaştırmak.
Su ve mineraller inorganik yapıda olup dışarıdan hazır alınır. Hücresel solunumda organik moleküllerin aksine enerji verici olarak kullanılmazlar.
Soruda hedeflenen kavramların kimyasal ve biyolojik doğasını belirlemek.
2
Suyun özgül ısı kapasitesinin ekolojik etkisini belirlemek.
Özgül ısının yüksekliği sıcaklık değişim hızını yavaşlatır; bu da kıyıların ılıman kalması ve termal şokun önlenmesiyle eşleşir.
Suyun yüksek özgül ısı kapasitesini doğru ekolojik etkiyle eşleştirmek.
3
Kalsiyum iyonunun (Ca2+Ca^{2+}) fizyolojik fonksiyonlarını incelemek.
Kas kasılmasında aktin-miyozin etkileşiminin başlaması ve pıhtılaşma faktörlerinin kofaktörlüğünü kalsiyum üstlenir.
Kalsiyumun kas kasılması ve kan pıhtılaşması süreçleriyle ilişkisini kurmak.
4
Kan plazmasındaki tampon sistemlerin işlevini incelemek.
Tampon bileşikler hidrojen veya hidroksil iyonlarını bağlayarak kan pHpH dengesini 747{}4 civarında tutar.
Tampon çözeltilerin homeostazideki pHpH düzenleme görevini belirlemek.
5
Magnezyum (Mg2+Mg^{2+}) mineralinin klorofil yapısına katılmak dışındaki işlevini analiz etmek.
Magnezyum hücresel düzeyde ribozom alt birimlerinin kararlı bir şekilde birbirine tutunmasını sağlar.
Magnezyumun ribozomal yapısal rolünü tespit ederek eşleşmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Canlıların yapısında bulunan inorganik bileşiklerin (su, mineraller, asit ve bazlar) homeostatik, fizyolojik ve ekolojik rolleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 877Soru →

Aşağıda sol sütunda canlılarda gerçekleşen bazı fizyolojik süreçler ve sağ sütunda bu süreçlerin doğrudan ilişkili olduğu canlıların ortak özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki süreçleri sağ sütundaki ortak özellikler ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hücre dışından alınan polimer besinlerin monomerlerine hidroliz edilmesinden sonra bu monomerlerin enzimler yardımıyla yıkılarak metabolik faaliyetlerde kullanılacak ATPATP molekülünün sentezlenmesi
Hücre içi pH değerinin karbondioksit tamponlama sistemleri yardımıyla yaklaşık 7,47,4 seviyesinde kararlı tutulması
Metabolizma sonucunda açığa çıkan amonyak (NH3NH_3) gibi toksik azotlu atıkların daha az zehirli formlara dönüştürülerek hücreden veya vücuttan uzaklaştırılması
Tek hücreli bir organizmanın ortamdaki kimyasal madde yoğunluğu farkına göre kam��ısı yardımıyla besin kaynağına doğru yönelmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki hücresel ve fizyolojik süreçlerin sağ sütundaki canlıların ortak özellikleri ile doğru eşleşmesi şu şekildedir: monomerlerin yıkımıyla ATP sentezlenmesi süreci Hücresel Solunum ile; hücre içi pH değerinin kararlı tutulması süreci Homeostazi ile; amonyak gibi azotlu atıkların vücuttan uzaklaştırılması süreci Boşaltım ile; kimyasal uyarana doğru kamçıyla yönelme süreci ise Uyarılara Tepki ile eşleşir.
Polimerlerin hidrolizi sonucu oluşan monomerlerin yıkımıyla ATP üretilmesi Hücresel Solunum ile; pH kararlılığının sürdürülmesi Homeostazi ile; metabolik azotlu atıkların uzaklaştırılması Boşaltım ile; kamçıyla uyarana yönelim ise Uyarılara Tepki ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk öncüldeki monomer yıkımı ve enerji sentezi sürecini incelemek.
Monomerlerin yıkılarak kimyasal bağ enerjisinin ATP sentezine aktarılması hücresel solunumdur.
Hücresel solunumun temel amacı canlının metabolik faaliyetlerinde kullanacağı enerjiyi (ATPATP) üretmektir.
2
İkinci öncüldeki pH dengesi ve iç çevre kararlılığını incelemek.
pH değerinin belirli sınırlarda sabit tutulması homeostazi kavramına karşılık gelir.
Homeostazi, canlının değişen çevre koşullarına karşı iç ortamını kararlı ve dengede tutma yeteneğidir.
3
Üçüncü öncüldeki azotlu metabolik atıkların uzaklaştırılması sürecini incelemek.
Amonyak gibi zehirli maddelerin vücuttan atılması boşaltım faaliyetidir.
Boşaltım, metabolik faaliyetler sonucunda oluşan atıkların iç ortam dengesini bozmayacak şekilde uzaklaştırılmasıdır.
4
Dördüncü öncüldeki kamçı ile besine yönelme sürecini incelemek.
Uyarana karşı hareket ederek besine yönelme uyarılara tepki özelliğidir.
Canlılar çevrelerinde meydana gelen fiziksel veya kimyasal değişimleri algılayıp bunlara aktif veya pasif tepki gösterirler.

Anahtar Kavram

Canlıların ortak özellikleri olan hücresel solunum, homeostazi, boşaltım ve uyarılara tepki mekanizmaları ile bu süreçlerin biyokimyasal ve fizyolojik karşılıkları.
Soru 878Soru →

Aşağıda verilen sulu çözeltiler ile bu çözeltilere damlatılan indikatörlerin oluşturduğu renk değişimlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fenolftalein damlatılmış sönmüş kireç (Ca(OH)2Ca(OH)_2) çözeltisi
Metil oranj damlatılmış kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi
Turnusol damlatılmış yemek tuzu (NaClNaCl) çözeltisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sönmüş kireç çözeltisi bazik olduğundan fenolftalein damlatıldığında pembe renk alır; kezzap çözeltisi asidik olduğundan metil oranj damlatıldığında kırmızı renk alır; yemek tuzu çözeltisi ise nötr olduğundan turnusol damlatıldığında renk değişimi göstermez.
Sönmüş kireç çözeltisinin bazik olması fenolftalein ile pembe, kezzap çözeltisinin asidik olması metil oranj ile kırmızı renk oluşumu sağlar. Yemek tuzu çözeltisi nötr olduğu için turnusol rengini değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1
Çözeltilerde bulunan maddelerin asidik, bazik veya nötr olma durumlarını tespit edin.
Sönmüş kireç (Ca(OH)2Ca(OH)_2) bazik, kezzap (HNO3HNO_3) asidik ve yemek tuzu (NaClNaCl) nötr kimyasal karakterdedir.
İndikatörlerin renk değişimini belirlemek için öncelikle ortamın asitlik-bazlık durumu analiz edilmelidir.
2
Her bir indikatörün belirlenen ortamlarda (asidik, bazik, nötr) hangi renge dönüştüğünü eşleştirin.
Bazik ortamda fenolftalein pembe, asidik ortamda metil oranj kırmızı renk verirken nötr tuz çözeltisinde turnusolün renginde belirgin bir değişim olmaz.
Asit-baz indikatörleri ortamın pH değerine göre farklı yapısal formlara ve dolayısıyla farklı renklere bürünür.

Anahtar Kavram

Asitlerin, bazların ve nötr maddelerin indikatörler üzerindeki renk etkileri
Soru 879Soru →

İyonik bağ ve iyonik bileşiklerin özellikleriyle ilgili sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NaClNaCl bileşiğinin oda koşullarında katı halde elektrik akımını iletmezken sıvı halde iletmesi
PbO2PbO_2 bileşiğinin adlandırılması
MgOMgO bileşiğinin erime noktasının (2852 ∘C2852\ ^\circ C) NaClNaCl bileşiğinkinden (801 ∘C801\ ^\circ C) çok daha yüksek olması
NaFNaF bileşiğinin Lewis elektron nokta gösterimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki açıklamaların doğru eşleşmesi şu şekildedir: 1-1, 2-2, 3-3, 4-4.
İyonik bileşiklerin özelliklerine dair doğru eşleşmelerde: Katı halde elektrik iletmeyen NaClNaCl sıvı halde iletir çünkü iyonları serbest hareket eder. Geçiş metali kurşunun PbO2PbO_2 bileşiğinde +4 değerlik alması Roma rakamıyla 'Kurşun(IV) oksit' olarak adlandırılmasını gerektirir. MgOMgO iyonlarının yük çarpımının büyüklüğü iyonik bağı daha sağlam kılarak erime noktasını yükseltir. NaFNaF Lewis yapısında ametal anyonu köşeli parantezle gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
İyonik bileşiklerde elektriksel iletkenlik mekanizmasını analiz etmek.
NaClNaCl bileşiğinin katı halde elektrik akımını iletmemesi, sıvı halde iletmesi; iyonların katı halde kristal örgüsünde sabit konumda olmaları ve ancak sıvı halde serbest hareket edebilmeleri ile açıklanır.
İyonik katıların oda sıcaklığında elektrik akımını iletmeme nedenini ve sıvı/çözelti formunda iletme koşulunu doğrulamak.
2
PbO2PbO_2 bileşiğinin sistematik adlandırma kurallarını belirlemek.
PbPb geçiş metalidir ve değişken değerliklidir. Oksijen −2-2 değerlik aldığından kurşun +4+4 değerliklidir. Bu yüzden bileşik adlandırılırken metalin adı, yükü Roma rakamıyla parantez içinde ve ardından ametal adı yazılarak 'Kurşun(IV) oksit' şeklinde adlandırılır.
Değişken değerlikli geçiş metallerinin oluşturduğu iyonik bileşiklerin adlandırma kurallarını uygulamak.
3
İyonik bağ sağlamlığı ve erime noktası arasındaki ilişkiyi iyon yükleri üzerinden incelemek.
MgOMgO bileşiğinde iyonların yükleri çarpımı (2×2=42 \times 2 = 4), NaClNaCl bileşiğindekinden (1×1=11 \times 1 = 1) daha büyüktür. Yük çarpımı arttıkça elektrostatik çekim kuvveti (bağ sağlamlığı) artar ve erime noktası çok daha yüksek olur.
İyon yükleri ve yarıçaplarının iyonik bağ sağlamlığı ile erime noktasına etkisini karşılaştırmak.
4
İyonik bileşiklerde Lewis yapısı gösterim kurallarını uygulamak.
NaFNaF iyonik bileşiğinin Lewis yapısında, sodyum metal atomu elektronunu vererek katyon (Na+Na^+) oluşturur ve etrafında nokta kalmaz. Flor ametal atomu ise bu elektronu alarak oktetini tamamlar ve köşeli parantez içinde negatif yüklü anyon ([:F¨:]−[:\ddot{F}:]^-) olarak gösterilir.
İyonik bileşiklerde katyon ve anyonların Lewis yapısı gösterim farklarını açıklamak.

Anahtar Kavram

İyonik bağın oluşumu, özellikleri, adlandırılması ve Lewis yapıları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 880Soru →

Canlıların yapısında bulunan bazı mineral maddeler ve bu minerallerin vücuttaki temel fizyolojik görevleri veya katıldıkları yapılar aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda yer alan mineralleri sağ sütunda verilen uygun işlev veya yapılarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Demir (FeFe)
Kalsiyum (CaCa)
Magnezyum (MgMg)
İyot (II)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Demir hemoglobin ile, Kalsiyum kas kasılması ve kan pıhtılaşması ile, Magnezyum klorofil ile, İyot ise tiroksin hormonu ile eşleşir.
Canlıların yapısında bulunan minerallerden demir hemoglobinin, magnezyum klorofilin, iyot tiroksin hormonunun yapısına katılır; kalsiyum ise kas kasılması, sinirsel iletim ve kanın pıhtılaşmasında aktif rol oynar.

Adım Adım Çözüm

1
Solunum pigmenti olan hemoglobinin yapısına katılan mineral belirlenir.
Demir (FeFe) mineralidir.
Demir, hemoglobinin merkezinde yer alarak oksijen bağlama kapasitesi sağlar.
2
Kas kasılması, sinir hücresinde iletim ve kan pıhtılaşması süreçlerinde görev alan mineral belirlenir.
Kalsiyum (CaCa) mineralidir.
Kalsiyum iyonları sinirsel iletimde, kas liflerinin boyunun kısalmasında ve pıhtılaşma enzimlerinin aktivasyonunda kullanılır.
3
Bitkilerde yeşil rengi veren klorofil pigmentinin yapısındaki mineral belirlenir.
Magnezyum (MgMg) mineralidir.
Magnezyum, klorofil molekülünün merkez atomunu oluşturur.
4
Tiroid bezinden salgılanan tiroksin hormonunun yapısına katılan element belirlenir.
İyot (II) mineralidir.
Tiroksin hormonu yapısında iyot atomları bulundurur.

Anahtar Kavram

İnorganik bileşikler ve minerallerin canlı vücudundaki fizyolojik görevleri.
ÖncekiSayfa 44 / 53Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin