Tüm alıştırma soruları

Soru 921Soru →

Protista aleminde yer alan bazı tek hücreli canlılar ile bu canlıların ayırt edici özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki canlıları sağ sütundaki kendilerine özgü özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amip canlısı yalancı ayaklarla beslenme ve hareket etme özelliğiyle; Öglena kloroplast taşıyıp fotosentez yapabilme özelliğiyle; Paramecium ise sillerle hareket etme ve çift çekirdek bulundurma özelliğiyle eşleşir.

Amip yalancı ayakları ile hareket edip fagositoz yaptığı için yalancı ayak özelliğiyle eşleşir. Öglena kloroplast taşıdığı için fotosentez yapabilme özelliğiyle eşleşir. Paramecium ise silleri ve çift çekirdeği sayesinde siller yardımıyla hareket etme özelliğiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Amip hücresinin hareket ve beslenme özelliklerini belirlemek

Amip'in hücre çeperi yoktur, belirgin bir şekli bulunmaz ve yalancı ayaklar oluşturarak hareket ile fagositoz yapar.

Amip'in protista alemi içindeki en temel ayırt edici yapısal ve fonksiyonel özelliğini saptamak.

2

Öglena hücresinin beslenme biçimini belirlemek

Öglena kloroplast bulundurur ve fotosentez yapar, ancak ışık olmadığında dışarıdan hazır besin de alabilir.

Öglena'nın kloroplast bulundurma ve fotosentez yapma özelliğini doğrulamak.

3

Paramecium hücresinin hareket yapılarını ve çekirdek sayısını belirlemek

Paramecium siller yardımıyla hareket eder ve biri büyük biri küçük iki çekirdeğe sahiptir.

Paramecium'un silli yapısını ve çift çekirdekliliğini ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Protista alemindeki tek hücreli ökaryotların (Amip, Öglena, Paramecium) yapısal ve fonksiyonel özellikleri

Soru 922Soru →

Aşağıda verilen omurgalı hayvan sınıflarını, bu sınıflara ait karakteristik ve ayırt edici yapısal özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Memeliler sınıfı alveollü akciğer yapısıyla, kuşlar sınıfı tüy örtüsüyle, sürüngenler sınıfı ise keratin yapılı pullarla eşleşmektedir.

Doğru eşleştirmede memeliler sınıfı akciğer alveolleri ile, kuşlar sınıfı tüy örtüsüyle, sürüngenler sınıfı ise keratin pullarla eşleşmektedir. Bu özellikler ilgili sınıfları diğer omurgalılardan ayıran tanısal karakterlerdir.

Adım Adım Çözüm

1

Alveollü akciğer özelliğinin hangi omurgalı grubuna ait olduğunu tespit etmek.

Alveol yapıları akciğerlerin iç yüzeyini genişletir ve sadece memelilerde bulunur.

Gaz alışveriş alanını artıran alveollerin memelilere özgü olduğunu doğrulamak.

2

Tüy (feather) yapısının hangi omurgalı grubuna özgü olduğunu tespit etmek.

Tüyler sadece kuşlar sınıfında bulunur; memelilerdeki kıl (hair) yapısından farklıdır.

Tüylerin sadece kuşlara ait ayırt edici bir dış örtü olduğunu doğrulamak.

3

Keratin pulların hangi omurgalı grubunda baskın dış örtü olduğunu tespit etmek.

Keratin pullar sürüngenlerin derisinde su kaybını azaltan koruyucu yapılardır.

Sürüngenlerin karakteristik kuru ve pullu deri yapısını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Omurgalı hayvan sınıflarının ayırt edici morfolojik ve anatomik özellikleri

Tahmini Süre:45s

Soru 923Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen ekolojik durum ve tanımları, sağ sütundaki uygun ekolojik kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki durumların sırasıyla popülasyon, komünite, ekolojik niş ve habitat kavramlarıyla doğru eşleştirilmesi gerekir.

Karadeniz'deki hamsiler tek bir türe ait olduğu için popülasyondur; Manyas Kuş Gölü'ndeki tüm canlılar birden fazla tür içerdiği için komünitedir; canlının üstlendiği iş ekolojik niş, yaşadığı doğal adres ise habitattır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk ifadedeki tek bir canlı türüne ait topluluğun kavramsal karşılığını belirleme

Aynı türden bireylerin oluşturduğu topluluk popülasyon olduğundan Karadeniz'deki hamsiler popülasyon ile eşleşir.

Popülasyon tanımı gereği belirli bir alanda yaşayan aynı türden bireyleri kapsar.

2

İkinci ifadedeki çok sayıda farklı popülasyonun oluşturduğu topluluğun karşılığını belirleme

Belirli bir bölgedeki canlı popülasyonlarının tümü komünite ile eşleşir.

Komünite, aynı alanda yaşayan ve birbiriyle etkileşen farklı türlerin bütünüdür.

3

Üçüncü ifadedeki göreve ve işe dayalı ekolojik kavramı belirleme

Canlının ekosistemdeki işi ekolojik niş ile eşleşir.

Ekolojik niş, bir organizmanın ekosistemdeki biyolojik rolüdür.

4

Dördüncü ifadedeki yaşam adresine dayalı ekolojik kavramı belirleme

Canlının doğal yaşam yeri habitat ile eşleşir.

Habitat, bir canlının doğada en iyi uyum sağladığı ve arandığında bulunabileceği yaşam alanıdır.

Anahtar Kavram

Ekolojik Terimler ve Temel Kavramlar

Soru 924Soru →

Ökaryotik hücrelerde bulunan çift zarlı organellere (mitokondri ve kloroplast) ait bazı yapılar ve bu yapıların işlevsel özellikleri aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen yapıları sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Krista, mitokondri iç zarı özellikleri ile; Stroma, kloroplastın sıvı kısmı özellikleri ile; Tilakoit Zar, kloroplastın fotosentetik zarlı torbacıkları özellikleri ile; Matriks ise mitokondrinin sıvı kısmı özellikleri ile eşleşir.

Çift zarlı organellerin iç kısımları ve zarları kendilerine özgü adlara ve işlevlere sahiptir. Mitokondri iç zarı krista, sıvısı ise matriks olarak adlandırılırken; kloroplast sıvısı stroma, içteki fotosentetik zar sistemi ise tilakoit zardır. Eşleştirme bu terminolojiye uygun olarak yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Krista yapısının tanımlanması ve eşleştirilmesi

Krista terimi, mitokondri iç zarının kıvrımlı yapısını tanımlayan açıklama ile eşleşir.

Mitokondrinin iç zarı, yüzey alanını artırarak daha fazla ATP sentezlenmesini sağlamak amacıyla kıvrımlar oluşturur.

2

Stroma yapısının tanımlanması ve eşleştirilmesi

Stroma terimi, kloroplastın sıvı kısmını tanımlayan açıklama ile eşleşir.

Kloroplastın içini dolduran ve fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimelerine ev sahipliği yapan sıvı kısım stromadır.

3

Tilakoit zar yapısının tanımlanması ve eşleştirilmesi

Tilakoit zar terimi, kloroplastın ışığa bağımlı reaksiyonlarının gerçekleştiği zarlı torbacıkları tanımlayan açıklama ile eşleşir.

Kloroplastın içerisinde ışığı soğuran pigmentleri barındıran üçüncü zar sistemi tilakoit zardır.

4

Matriks yapısının tanımlanması ve eşleştirilmesi

Matriks terimi, mitokondrinin sıvı kısmını tanımlayan açıklama ile eşleşir.

Mitokondrinin içini dolduran, Krebs döngüsü enzimlerini ve organele ait genetik materyali barındıran sıvı matriks olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Mitokondri ve kloroplast organellerinin kısımları, bu kısımların yapısal özellikleri ve gerçekleştirdikleri işlevsel süreçlerin karşılaştırılması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 925Soru →

Tarihsel süreçte atomun yapısını açıklamak amacıyla geliştirilen modeller ile bu modellerin temelini oluşturan deneysel gözlem veya bilimsel temeller aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ s��tundaki uygun atom modelleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Katot ışınlarının analizi Thomson Atom Modeli ile, kimyasal birleşme kanunları Dalton Atom Modeli ile, spektrum çizgileri Bohr Atom Modeli ile ve alfa saçılması deneyi Rutherford Atom Modeli ile eşleşmektedir.

Sol sütundaki açıklamalar tarihsel süreçte atom teorilerinin doğuşuna kaynaklık eden deney ve gözlemlerdir. Katot ışınları Thomson modeliyle, kimyasal kanunlar Dalton modeliyle, çizgi spektrumları Bohr modeliyle, alfa saçılması ise Rutherford modeliyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk ifadedeki 'katot ışınları' ve 'negatif yüklü taneciklerin kütle/yük oranı' kavramları analiz edilir.

Bu çalışmalar J.J. Thomson tarafından elektronun keşfinde yapılmıştır. Bu nedenle ilk ifade Thomson Atom Modeli ile eşleşir.

Katot ışınları tüpü deneyleri Thomson modelinin deneysel temelini oluşturur.

2

İkinci ifadedeki 'kütle ilişkileri' ve 'ilk bilimsel model' kavramları incelenir.

Kütlenin Korunumu ve Sabit Oranlar kanunlarını destekleyen ilk bilimsel model John Dalton tarafından geliştirilmiştir. Bu nedenle ikinci ifade Dalton Atom Modeli ile eşleşir.

Dalton modeli kimyasal yasaları açıklamak amacıyla ortaya atılan ilk rasyonel modeldir.

3

Üçüncü ifadedeki 'uyarılmış hidrojen atomunun ışık spektrumu' kavramı değerlendirilir.

Hidrojenin çizgi spektrumlarını açıklamak için elektronların belirli enerji düzeylerinde (yörüngelerde) bulunduğunu öne süren Bohr Atom Modeli'dir. Bu nedenle üçüncü ifade Bohr Atom Modeli ile eşleşir.

Spektrum çizgilerinin dalga boylarını yörüngeler arası elektron geçişleriyle açıklayan teorisyen Bohr'dur.

4

Dördüncü ifadedeki 'radyoaktif kaynaktan yayılan pozitif taneciklerin ince metal levhada saçılması' deneyi incelenir.

Bu deney Ernest Rutherford'un ünlü altın levha deneyidir. Bu nedenle dördüncü ifade Rutherford Atom Modeli ile eşleşir.

Rutherford, alfa taneciklerinin sapma ve geri yansıma miktarlarından yola çıkarak çekirdeğin varlığını kanıtlamıştır.

Anahtar Kavram

Atom modellerinin deneysel temelleri ve tarihsel gelişimi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 926Soru →

Doğada farklı canlı gruplarında gözlenen çeşitli eşeysiz üreme olayları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki üreme olayları ile sağ sütundaki eşeysiz üreme şekillerini doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Paramesyumun bölünmesi bölünerek üreme ile, kara yosunundaki spor oluşumu sporla üreme ile, çilekte sürünücü gövdeden gelişme vejetatif üreme ile, kamçı kuyruklu kertenkeledeki döllenmemiş yumurta gelişimi ise partenogenez ile eşleşmektedir.

Paramesyum bölünerek üreme, kara yosunu sporla üreme, çilek vejetatif üreme ve kamçı kuyruklu kertenkele ise partenogenez ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Paramesyumun üreme olayını analiz etme

Paramesyum enine bölünme ile çoğalır, bu durum bölünerek üreme ile eşleşir.

Enine sitoplazma bölünmesi paramesyuma özgü bir bölünerek üreme şeklidir.

2

Kara yosununun üreme olayını analiz etme

Kara yosununda n kromozomlu kalın çeperli yapılar sporlardır ve sporla üreme ile eşleşir.

Zorlu çevre şartlarına dayanıklı sporların çimlenmesi sporla üreme tanımına uyar.

3

Çilek bitkisinin üreme olayını analiz etme

Sürünücü gövdeden yeni bitki gelişimi, vejetatif üreme ile eşleşir.

Sürünücü gövde (stolon) ile üreme, bitkilere özgü bir vejetatif üreme şeklidir.

4

Kamçı kuyruklu kertenkelenin üreme olayını analiz etme

Döllenmemiş yumurtadan yeni kertenkele oluşması partenogenez ile eşleşir.

Döllenmemiş yumurtanın mitoz benzeri mekanizmalarla ergin birey oluşturması partenogenezdir.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme şekillerinin canlı grupları üzerindeki ayırt edici özellikleri ve örnekleri.

Soru 927Soru →

Sağlıklı bir hayvanın $2n = 8$ kromozomlu diploid vücut hücrelerinde gerçekleşen mitoz ve mayoz bölünme süreçlerindeki bazı evreler ile bu evrelerdeki hücrelerin içerdiği kromozom ve kromatit sayılarını gösteren aşağıdaki ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir:
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mitoz anafaz evresi

\rightarrow

16

kromozom ve

16

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz anafaz I evresi

\rightarrow

8

kromozom ve

16

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz anafaz II evresi

\rightarrow

8

kromozom ve

8

kromatit
-

2n = 8

kromozomlu hücrenin mayoz metafaz II evresi

\rightarrow

4

kromozom ve

8

kromatit

Eşleştirme sürecinde hücrelerin bölünme evrelerindeki kromozom ve kromatit sayıları şu mantık çerçevesinde hesaplanır:
1.

2n = 8

kromozomlu hücrenin mitoz anafaz evresinde, kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkar. Bu nedenle hücrede

16

kromozom ve

16

kromatit bulunur.
2. Mayoz anafaz I evresinde, homolog kromozomlar ayrılıp zıt kutuplara çekilir ancak henüz sitokinez gerçekleşmediği için hücre bir bütündür ve

8

kromozom ile

16

kromatit (her kromozom iki kromatitli) içerir.
3. Mayoz I tamamlandığında

n = 4

kromozomlu hücreler oluşur. Mayoz anafaz II evresinde, bu

4

kromozomun kardeş kromatitleri ayrılır ve kromozom sayısı geçici olarak iki katına çıkararak

8

kromozom ve

8

kromatit olur.
4. Mayoz metafaz II evresinde, mayoz I sonunda oluşan

n = 4

kromozomlu hücrenin kromozomları ekvatoral düzleme tek sıra halinde dizilir. Her bir kromozom çift kromatitli olduğundan hücrede

4

kromozom ve

8

kromatit bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Mitoz anafaz evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mitoz anafazında kardeş kromatitler ayrıldığından kromozom sayısı geçici olarak

16

'ya çıkar; kromatit sayısı ise

16

'dır.

Mitoz bölünmede kromozom sayısının ve kromatit ilişkisinin anafaz evresindeki davranışını analiz etmek.

2

Mayoz anafaz I evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz anafaz I'de homolog kromozomlar ayrılır. Hücre ikiye bölünmediği için kromozom sayısı

8

, kromatit sayısı

16

'dır.

Homolog kromozom ayrılmasının hücrenin kromozom sayısı üzerindeki etkisini değerlendirmek.

3

Mayoz anafaz II evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz anafaz II'de kardeş kromatitler ayrıldığından,

n = 4

olan kromozom sayısı geçici olarak

8

'e yükselir; kromatit sayısı da

8

'dir.

Mayoz II'deki kardeş kromatit ayrılması mekanizmasını anlamak.

4

Mayoz metafaz II evresindeki kromozom ve kromatit sayısını belirleme.

Mayoz metafaz II'de kromozomlar ekvatorda tek sıra halinde dizilir. Kromozom sayısı

n = 4

, kromatit sayısı

8

'dir.

Mayoz I sonrası kromozom ve kromatit durumunun metafaz II'deki görünümünü analiz etmek.

Anahtar Kavram

Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom ve DNA (kromatit) sayısı değişimlerinin karşılaştırılması.

Alternatif Yöntem

Kromozom ve kromatit sayılarını formüle ederek de bulabilirsiniz. Hücrenin başlangıçtaki diploid kromozom sayısı

2n

olsun. Mayoz I tamamlandığında kromozom sayısı yarıya iner (

n

). Anafaz evrelerinde kardeş kromatitler ayrıldığında kromozom sayısı o evre için geçici olarak iki katına çıkar (

2n

veya

2 \times n

). Kromatit sayısı ise DNA eşlenmesinden (İnterfaz) sonra mayoz I sonuna kadar

4n

, mayoz II sonuna kadar ise her hücre için

2n

olarak korunur.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 928Soru →

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

(I) Kutup ışıkları (aurora), Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların Dünya’nın manyetik alanı ile etkileşime girmesi sonucu gökyüzünde oluşan doğal ışımalardır. (II) Genellikle kutup bölgelerinde gözlemlenen bu doğa olayı, yeşil, kırmızı ve mavi tonlarıyla büyüleyici bir görsel şölen sunar. (III) Bilim insanları, bu ışımaları inceleyerek Dünya'nın atmosfer yapısını ve Güneş rüzgarlarının gezegenimiz üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaya çalışmaktadır. (IV) Yalnızca estetik bir değer taşımayan kutup ışıkları, aynı zamanda uzay havası araştırmaları için de doğal bir laboratuvar görevi görmektedir.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümle, kutup ışıklarının kozmik ve yersel etkileşimlerle oluştuğunu belirten ifadeyle; III. cümle, gök olaylarının atmosferik ve Güneş kaynaklı değişimleri anlamaya yaradığını belirten ifadeyle; IV. cümle ise auroraların bilimsel araştırmalar için deneysel bir ortam sunduğunu belirten ifadeyle eşleşmektedir.

I. cümle Güneş'ten gelen parçacıklar ve Dünya'nın manyetik alanı arasındaki etkileşimi açıkladığı için kozmik ve yersel unsurların etkileşimi yargısıyla; III. cümle atmosfer yapısını ve Güneş rüzgarlarının etkilerini anlamayı sağladığı için atmosferik ve Güneş kaynaklı değişimler yargısıyla; IV. cümle ise uzay havası araştırmalarında laboratuvar görevi gördüğünü belirttiği için görsel boyutunun ötesinde deneysel ortam sunduğu yargısıyla doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Paragraftaki I. cümleyi analiz etmek

I. cümlede Güneş parçacıkları ile Dünya'nın manyetik alanının etkileşiminden bahsedilmektedir.

Bu durum, kutup ışıklarının hem kozmik (Güneş) hem de yersel (Dünya'nın manyetik alanı) unsurlara dayandığını gösterir.

2

Paragraftaki III. cümleyi analiz etmek

III. cümlede bu ışımaların incelenerek atmosfer yapısı ve Güneş rüzgarlarının etkilerinin anlaşıldığı belirtilmektedir.

Bu durum, gök olaylarının incelenmesinin atmosferik ve Güneş kaynaklı değişimlerin kavranmasına hizmet ettiğini doğrular.

3

Paragraftaki IV. cümleyi analiz etmek

IV. cümlede ışıkların sadece görsel değil, aynı zamanda araştırma laboratuvarı olduğu ifade edilmektedir.

Bu durum, kutup ışıklarının görsel boyutunun ötesinde bilimsel çalışmalar için doğal bir laboratuvar (deneysel ortam) sunduğu yargısıyla örtüşür.

Anahtar Kavram

Paragraftaki cümlelerin taşıdığı yardımcı düşünceleri belirleme ve bunları farklı sözcüklerle ifade edilmiş yargılarla eşleştirme.

Soru 929Soru →

Bileşik enzimlerin (holoenzim) yapısını oluşturan kısımlar ile bu kısımların işlevsel veya yapısal özellikleri arasında doğrudan bir ilişki vardır. Aşağıda sol sütunda enzimlerin yapısıyla ilgili kavramlar, sağ sütunda ise bu kavramlara ait açıklamalar karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavramlar ile sağ sütundaki açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Apoenzim protein kısmı ve substratı tanıma özelliğiyle; koenzim organik yardımcı kısımla; kofaktör inorganik mineral veya iyonlarla; aktif merkez ise substratın bağlandığı özel bölgeyle eşleşmelidir.

Apoenzim protein kısmı olarak substratı seçer; koenzim organik yardımcı kısımdır; kofaktör mineral gibi inorganik yardımcı kısımdır; aktif merkez ise enzimin substrata bağlandığı aktif bölgedir. Bu eşleştirmeler biyokimyasal tanımlarla tam olarak uyuşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Apoenzim tanımını belirleme

Apoenzim, bileşik enzimlerin protein yapılı kısmıdır ve görevi substratı tanımaktır. Bu nedenle protein kısmı olan açıklama ile eşleşir.

Enzimin protein kısmının isimlendirilmesini ve işlevini ayırt etmek.

2

Koenzim tanımını belirleme

Koenzim, enzimin protein kısmına bağlanan vitamin gibi organik yapılı yardımcı kısımdır. Bu doğrultuda organik molekül açıklaması ile eşleşir.

Organik yardımcı kısımların adlandırılmasını bilmek.

3

Kofaktör tanımını belirleme

Kofaktör, enzimin çalışması için gerekli olan mineral gibi inorganik iyonları kapsayan kısımdır. İnorganik iyon açıklaması ile eşleşir.

İnorganik yardımcı kısımların adlandırılmasını bilmek.

4

Aktif merkez tanımını belirleme

Aktif merkez, enzimin substratına bağlandığı ve reaksiyonun doğrudan gerçekleştiği özel bölgedir. Substrata bağlanılan özel bölge açıklaması ile eşleşir.

Enzim üzerindeki katalitik bölgenin tanımını yapmak.

Anahtar Kavram

Enzimlerin Yapısı (Basit ve Bileşik Enzimler)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 930Soru →

Aşağıda filogenetik (sistematik) sınıflandırma basamaklarında yer alan canlı gruplarına dair bazı özellikler verilmiştir.

Sol sütunda yer alan canlı çifti tanımlarını, sağ sütundaki bu canlı çiftlerinin sahip olduğu en belirgin sistematik özellikler ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirmeler şu şekildedir: Aynı takımda yer alan iki farklı omurgalı türü ile alem, şube, sınıf ve takım düzeylerinin ortak olduğunu belirten ifade (sol_1 - sağ_3); Aynı sınıfta yer alan ancak farklı takımlarda bulunan iki omurgalı türü ile sınıf düzeyinin aynı, takım ve alt düzeylerin farklı olduğunu belirten ifade (sol_2 - sağ_4); Aynı şubede yer alan ancak farklı sınıflarda bulunan iki hayvan türü ile sadece alem ve şubelerinin ortak olduğunu belirten ifade (sol_3 - sağ_2); Aynı cinste yer alan iki farklı bitki türü ile en küçük ortak kategorinin cins olduğunu belirten ifade (sol_4 - sağ_1).

Doğru eşleştirmede hiyerarşik kurallar tam olarak uygulanmıştır: Takım düzeyinde ortak olan canlıların sınıf ve üzeri ortaktır, aileleri farklı olabilir. Sınıf düzeyinde ortak olup takımları farklı olanların sınıf ve üzeri ortak, takım ve altı tamamen farklıdır. Şube düzeyinde ortak olup sınıfları farklı olanlarda embriyonik gelişimde önce şube özellikleri belirir. Cins düzeyinde ortak olanların ise benzerlik oranları en yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1

Canlıların sistematik kategorilerini ve hiyerarşik sıralamasını belirleme.

Sınıflandırma basamakları büyükten küçüğe doğru Alem > Şube > Sınıf > Takım > Aile > Cins > Tür şeklinde sıralanır.

Kategoriler arasındaki kapsama ilişkisini analiz etmek için bu hiyerarşiyi bilmek şarttır.

2

Aynı kategoride bulunan canlıların üst ve alt basamaklarındaki durumlarını analiz etme.

Belirli bir kategoride ortak olan canlıların daha üstteki tüm kategorileri de kesinlikle ortaktır; ancak alt basamaklar farklılık gösterebilir.

Eşleştirmedeki canlı çiftlerinin hangi düzeylerde ortak, hangi düzeylerde farklı olabileceğini tespit etmek.

3

Embriyonik gelişim sırası ve homolog organ benzerliği kurallarını uygulama.

Gelişimde önce genel (şube) özellikler belirir. Ayrıca hiyerarşide aşağı inildikçe (türe yaklaştıkça) homolog organ ve protein benzerliği artar.

Şube düzeyinde ortak olan canlılarda şube özelliklerinin erken çıkması ile en özel kategori olan cinste protein benzerliğinin en yüksek olması durumlarını eşleştirmek.

4

Elde edilen veriler doğrultusunda sol sütundaki maddeleri sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleştirme.

sol_1 ile sağ_3, sol_2 ile sağ_4, sol_3 ile sağ_2 ve sol_4 ile sağ_1 eşleşir.

Her bir canlı çiftinin sistematik özelliklerinin tam olarak karşılık gelen açıklamayla örtüşmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Sınıflandırma basamaklarında hiyerarşik kategorilerin özellikleri ve canlılar arasındaki ortaklık durumları.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 931Soru →

Aşağıda verilen kimyasal formüller ile bu bileşiklerin sistematik (IUPAC) adlarını doğru ��ekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşen çiftler şu şekildedir:

Fe_2(SO_4)_3

- Demir(III) sülfat,

NH_4NO_3

- Amonyum nitrat,

SF_6

- Kükürt hekzaflorür,

Ca_3P_2

- Kalsiyum fosfür.

Verilen bileşiklerin formülleri ile IUPAC adlandırma kurallarına göre belirlenen sistematik adları eşleştirildiğinde; değişken değerlikli demir içeren bileşik Demir(III) sülfat ile, iki kök iyon içeren bileşik Amonyum nitrat ile, kovalent bağlı kükürt ve flor içeren bileşik Kükürt hekzaflorür ile ve sabit değerlikli kalsiyum içeren bileşik Kalsiyum fosfür ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin kimyasal türlerini ve sınıfını (iyonik veya kovalent) belirlemek.

Fe_2(SO_4)_3

,

NH_4NO_3

ve

Ca_3P_2

iyonik bileşikler;

SF_6

ise kovalent bağlı bir bileşiktir.

İyonik ve kovalent bileşiklerin adlandırma kuralları farklıdır; iyonik bileşiklerde metalin değerliği ve kök isimleri, kovalent bileşiklerde ise Latince sayı önekleri kullanılır.

2

Fe_2(SO_4)_3

bileşiğini adlandırmak.

Demir(III) sülfat adlandırmasına ulaşılır.

Fe

değişken değerlikli bir metaldir. Sülfat (

SO_4^{2-}

) iyonunun yükü

-2

olduğundan, toplam yükün sıfırlanması için demirin yükünün

+3

olması gerekir. Bu değer Romen rakamıyla parantez içinde belirtilir.

3

NH_4NO_3

bileşiğini adlandırmak.

Amonyum nitrat adlandırmasına ulaşılır.

Bileşik iki çok atomlu iyonun (katyon ve anyon köklerinin) bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Adlandırmada doğrudan köklerin isimleri okunur.

4

SF_6

bileşiğini adlandırmak.

Kükürt hekzaflorür adlandırmasına ulaşılır.

Kovalent bir bileşiktir. İlk ametalden 1 adet olduğu için mono- kullanılmaz, doğrudan 'Kükürt' yazılır. İkinci ametalden 6 adet olduğu için hekza- öneki getirilir ve ametalin adı eklenir.

5

Ca_3P_2

bileşiğini adlandırmak.

Kalsiyum fosfür adlandırmasına ulaşılır.

Ca

sabit değerli (

+2

) bir metaldir. Metalin adı söylenir, ardından

P

elementinin anyon adı olan 'fosfür' eklenir. Sabit değerlikli olduğu için Romen rakamı kullanılmaz.

Anahtar Kavram

İyonik ve Kovalent Bileşiklerin Sistematik Adlandırılması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 932Soru →

Aşağıda verilen hücresel olay ve özellikleri, gerçekleştikleri uygun organel kısımları veya plastid çeşitleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Işığa bağımlı tepkimelerde fotofosforilasyon ile ATP üretilmesi ile kloroplastın tilakoit zarı; Krebs döngüs�� tepkimeleriyle karbondioksit çıkışının gerçekleşmesi ile mitokondrinin matriksi; Glukoz moleküllerinin dehidrasyonu ile nişasta sentezlenmesi ve depolanması ile amiloplast; Klorofil dışındaki renk pigmentlerinin sentezlenmesiyle bitki kısımlarına sarı, turuncu ve kırmızı renklerin kazandırılması ile kromoplast eşleşir.

Verilen hücresel olaylar ve yapılar sırasıyla doğru eşleştirildiğinde; fotofosforilasyon kloroplastın tilakoit zarıyla, Krebs döngüsü mitokondri matriksiyle, nişasta depolama amiloplastla ve yeşil dışı renk pigmentlerinin taşınması kromoplastla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Fotofosforilasyon ile ATP sentezinin gerçekleştiği yapıyı tespit etmek.

Fotofosforilasyon ışık varlığında kloroplastın tilakoit zarındaki ETS elemanları ve ATP sentaz ile gerçekleştirilir. Bu nedenle ilk ifade kloroplastın tilakoit zarı ile eşleşir.

Işığa bağımlı reaksiyonların gerçekleştiği yer tilakoit zardır.

2

Oksijenli solunumda karbondioksit çıkışının gerçekleştiği Krebs döngüsü evresinin yerini belirlemek.

Krebs döngüsü reaksiyonları mitokondrinin içindeki sıvı kısım olan matrikste gerçekleşir ve bu sırada karbondioksit molekülleri üretilir. Bu nedenle ikinci ifade mitokondrinin matriksi ile eşleşir.

Solunum reaksiyonlarının Krebs döngüsü basamağı matrikste gerçekleşir.

3

Bitkilerde nişasta sentezi ve depolanmasından sorumlu plastid çeşidini belirlemek.

Bitki hücrelerinde fotosentezle üretilen glukozun fazlası lökoplastların özelleşmiş bir tipi olan amiloplastlarda nişastaya dönüştürülerek depolanır. Bu nedenle üçüncü ifade amiloplast ile eşleşir.

Amiloplastlar nişasta depolayan renksiz plastidlerdir.

4

Çiçek ve meyvelere renk veren klorofil dışı pigmentlerin sentez ve depo yerini belirlemek.

Ksantofil, karoten ve likopen gibi renk pigmentlerini bulunduran ve bitkiye yeşil dışındaki renkleri veren plastid kromoplasttır. Bu nedenle dördüncü ifade kromoplast ile eşleşir.

Kromoplastlar sarı, turuncu ve kırmızı renk pigmentlerini taşır.

Anahtar Kavram

Çift zarlı organellerden mitokondri ve kloroplastın yapısal/işlevsel bölümleri ile diğer plastid çeşitlerinin görevleri

Soru 933Soru →

Aşağıda verilen ebeveyn çaprazlamaları ile bu çaprazlamalar sonucunda oluşması beklenen oğul döllerdeki ( $F_1$ veya $F_2$ ) fenotipik ya da genotipik ayrışım oranlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz. (Tüm genler bağımsızdır, karakterler aras��nda tam baskınlık geçerlidir.)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

AaBb \times AaBb

fenotipik ayrışım oranı

9:3:3:1

ile;

AaBb \times aabb

fenotipik ayrışım oranı

1:1:1:1

ile;

AaBb \times Aabb

fenotipik ayrışım oranı

3:3:1:1

ile;

AaBb \times AaBb

genotipik ayrışım oranı ise

4:2:2:2:2:1:1:1:1

ile eşleşmektedir.

Çaprazlamaların her biri, olasılık ilkelerine göre bağımsız karakterlerin monohibrit oranlarının çarpımı prensibine dayanır.

AaBb \times AaBb

dihibrit çaprazlamasının fenotip ayrışım oranı

9:3:3:1

iken genotip ayrışım oranı

4:2:2:2:2:1:1:1:1

olarak hesaplanır.

AaBb \times aabb

kontrol çaprazlamasından

1:1:1:1

fenotip oranı,

AaBb \times Aabb

çaprazlamasından ise

3:3:1:1

fenotip oranı elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

AaBb \times AaBb

dihibrit çaprazlamasının fenotip oranını bulmak için monohibrit fenotip oranlarını (

3:1

) birbiriyle çarparız.

(3:1) \times (3:1) = 9:3:3:1

oranı bulunur.

Genler bağımsız olduğundan monohibrit fenotip oranlarının çarpımı dihibrit fenotipik oranı verir.

2

AaBb \times aabb

kontrol çaprazlamasının fenotip oranını belirlemek için monohibrit oranları çarparız.

(1:1) \times (1:1) = 1:1:1:1

oranı elde edilir.

Dihibrit heterozigot bireyin çekinik homozigot ile çaprazlanması tüm olasılıkları eşit oranda ortaya çıkarır.

3

AaBb \times Aabb

çaprazlamasının fenotip oranını bulmak için birinci karakterden gelen

3:1

oranı ile ikinci karakterden gelen

1:1

oranını çarparız.

(3:1) \times (1:1) = 3:3:1:1

oranı elde edilir.

Bağımsız olasılıkların çarpımı prensibine göre bu oranlar dağılır.

4

AaBb \times AaBb

çaprazlamasının genotip oranını belirlemek için monohibrit genotip oranlarını (

1:2:1

) çarparız.

(1:2:1) \times (1:2:1) = 4:2:2:2:2:1:1:1:1

genotip ayrışım oranı elde edilir.

Dihibrit çaprazlamada oluşabilecek tüm genotip olasılıklarının dağılımı bu çarpımla belirlenir.

Anahtar Kavram

Mendel'in bağımsız açılım ilkesi çerçevesinde monohibrit çaprazlama oranlarının olasılık kuralları kullanılarak dihibrit fenotip ve genotip oranlarına dönüştürülmesi.

Soru 934Soru →

Aşağıda bazı canlı gruplarında gerçekleşen üreme faaliyetleri ile bu faaliyetlerin dahil olduğu eşeysiz üreme şekilleri karışık olarak verilmiştir. Bu üreme faaliyetlerini ilgili eşeysiz üreme şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakterilerin bölünmesi ikiye bölünmeyle, gözyaşı otunun dökülen yaprak tomurcuklarından çoğalması vejetatif üremeyle, mercanların çıkıntı oluşturarak çoğalması tomurcuklanmayla, kraliçe arının döllenmemiş yumurtalarından erkek arı gelişimi ise partenogenezle eşleşir.

Verilen üreme biçimleri incelendiğinde; bakterilerin bölünmesi ikiye bölünme, gözyaşı otunun yaprak tomurcuklarından gelişimi vejetatif üreme, mercanların vücut çıkıntısı ile çoğalması tomurcuklanma ve döllenmemiş yumurtadan erkek arı gelişimi partenogenez ile doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Bakterilerin çoğalma sürecini analiz etmek

Bakteriler prokaryot oldukları için mitoz geçirmeden doğrudan ikiye bölünmeyle çoğalırlar.

Bakterilerdeki temel üreme biçimini tanımlamak için.

2

Gözyaşı otunun üreme sürecini incelemek

Gözyaşı otunda yapraktan yeni bitkiler gelişmesi, bitkilere özgü vejetatif üreme yöntemidir.

Çiçekli bitkilerdeki bu özel çoğalma şeklini belirlemek için.

3

Mercan polipinin çoğalmasını incelemek

Mercan polipinde mitoz bölünmelerle vücut yüzeyinde tomurcuk benzeri yapılar oluşur; bu durum tomurcuklanma ile üremedir.

Sölenterlerdeki bu yaygın eşeysiz üreme tipini saptamak için.

4

Arılardaki erkek arı gelişimini değerlendirmek

Kraliçe arının ürettiği döllenmemiş yumurtaların mitozla gelişerek erkek arıları oluşturması partenogenezdir.

Döllenmesiz gelişim mekanizmasının adını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Canlılarda görülen farklı eşeysiz üreme şekilleri ve bunların hücresel/genetik mekanizmaları.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 935Soru →

Aşağıda hücre bölünmeleri sürecinde gerçekleşen bazı olaylar ile bu olayların gözlendiği bölünme tipleri ve evreleri verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki olayları sağ sütundaki en uygun bölünme tipi ve evresi açıklamasıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kardeş kromatitlerin ayrılması hem mitoz hem de mayoz II evrelerinde gerçekleşir. Homolog kromozomların ayrılması sadece mayoz I (anafaz I) evresine özgüdür. Tetrat ve sinapsis oluşumu ise sadece mayoz I (profaz I) evresinde gerçekleşir.

Doğru eşleştirmede hücre bölünmelerine ait temel olaylar gerçekleştikleri bölünme tipleri ve evreleriyle doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölünmesini içerir ve hem mitozun anafazında hem de mayoz II'nin anafaz II evresinde gerçekleşir. Homolog kromozomların ayrılması mayoz I'in anafaz I evresine, tetrat ve sinapsis oluşumu ise mayoz I'in profaz I evresine özgüdür.

Adım Adım Çözüm

1

Kardeş kromatitlerin ayrılmasının gerçekleştiği bölünmeleri belirleme

Kardeş kromatitlerin ayrılması sentromer bölünmesi ile gerçekleşir. Bu olay hem mitoz bölünmenin anafaz evresinde hem de mayoz II bölünmesinin anafaz II evresinde ortak olarak gözlenir.

Mitoz ve mayoz II evrelerinde kromozom yapısını oluşturan kromatitler birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir.

2

Homolog kromozomların ayrılmasının gerçekleştiği evreyi belirleme

Homolog kromozomların ayrılması yalnızca mayoz I bölünmesinin anafaz I evresinde gerçekleşir. Mitoz bölünmede homolog kromozom ayrılması gerçekleşmez.

Mayoz bölünmede diploid (2n) olan kromozom sayısının haploid (n) sayıya inmesini sağlayan temel mekanizma homolog kromozomların bağımsız olarak zıt kutuplara çekilmesidir.

3

Tetrat ve sinapsis oluşumunun gerçekleştiği evreyi belirleme

Tetrat ve sinapsis oluşumu yalnızca mayoz I bölünmesinin profaz I evresinde gerçekleşir.

Krossing-over öncesinde homolog kromozomların yan yana gelerek birbirine sarılması (sinapsis) ve oluşturdukları dörtlü kromatit yapısı (tetrat) sadece mayoz bölünmeye has çeşitlilik sağlayan olayların hazırlığıdır.

Anahtar Kavram

Mitoz ve Mayoz Bölünmelerinin Karşılaştırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 936Soru →

Aşağıda formülleri verilen kimyasal bileşikler ile bu bileşiklerin sistematik adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir:

Fe_2(SO_4)_3

- Demir(III) sülfat,

SF_6

- Kükürt hekzaflorür,

Mg_3N_2

- Magnezyum nitrür,

CuNO_3

- Bakır(I) nitrat.

Sistematik adlandırma kurallarına göre değişken değerlikli metallerin (

Fe

,

Cu

) bileşiklerinde metalin değerliği Roma rakamıyla belirtilmelidir; bu nedenle

Fe_2(SO_4)_3

Demir(III) sülfat,

CuNO_3

ise Bakır(I) nitrat olarak adlandırılır. Sabit değerlikli metallerin bileşiklerinde değerlik belirtilmez, bu yüzden

Mg_3N_2

Magnezyum nitrürdür. Kovalent bağlı

SF_6

bileşiğinde ise Latince önek kullanılarak Kükürt hekzaflorür adı elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin iyonik mi yoksa kovalent mi olduğunu belirleyin.

Fe_2(SO_4)_3

,

Mg_3N_2

ve

CuNO_3

bileşikleri metal-ametal/kök içerdiklerinden iyonik;

SF_6

bileşiği ise ametal-ametal atomlarından oluştuğu için kovalenttir.

İyonik ve kovalent bileşiklerin adlandırma kuralları farklıdır.

2

İyonik bileşiklerdeki metallerin değişken değerlikli olup olmadığını kontrol edin.

Demir (

Fe

) ve Bakır (

Cu

) değişken değerlikli; Magnezyum (

Mg

) ise sabit (+2) değerliklidir.

Değişken değerlikli metallerin adlandırılmasında metalin aldığı değerlik Roma rakamı ile belirtilmelidir.

3

Değişken değerlikli metallerin anyon yüklerine göre aldıkları yükleri hesaplayın ve adlandırın.

Fe_2(SO_4)_3

bileşiğinde sülfat kökü (

SO_4^{2-}

) olduğundan demir +3 değerliklidir, adı 'Demir(III) sülfat' olur.

CuNO_3

bileşiğinde nitrat kökü (

NO_3^-

) olduğundan bakır +1 değerliklidir, adı 'Bakır(I) nitrat' olur.

Bileşiğin elektriksel olarak nötr olması için metal ve anyon yüklerinin toplamı sıfır olmalıdır.

4

Sabit değerlikli metal bileşiğini ve kovalent bileşiği adlandırın.

Mg_3N_2

bileşiği 'Magnezyum nitrür' olarak adlandırılır. Kovalent

SF_6

bileşiğinde birinci ametalin sayısı 1 olduğundan mono kullanılmaz, ikinci ametalin Latince sayısı (6 = hekza) söylenerek 'Kükürt hekzaflorür' adını alır.

Sabit değerlikli metallerde Roma rakamı kullanılmaz. Kovalent bileşiklerde ise atom sayılarının Latince karşılıkları belirtilir.

Anahtar Kavram

İyonik ve Kovalent Bileşiklerin Sistematik Adlandırılması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 937Soru →

Arkeler alemi, bakterilerden ve ökaryotlardan ayrılan kendilerine özgü hücresel, genetik ve metabolik adaptasyonlara sahiptir. Bu adaptasyonlar, onların ekstrem çevre koşullarında hayatta kalmalarını ve biyoteknolojik süreçlerde kullanılmalarını sağlar.

Buna göre, sol sütunda verilen arke grubu veya hücresel özelliklerini, sağ sütunda verilen bu özelliklerin moleküler açıklamaları ve fizyolojik sonuçları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Termofilik arkelerin membran stabilitesi - Hücre zarında ester bağları yerine dallanmış eter bağları içeren lipitlerin bulunması ve tek tabakalı (monolayer) membran yapısı sayesinde yüksek sıcaklıklarda çift tabakalı zarların çözünmesini engelleme; Halofilik arkelerin osmotik adaptasyonu - Hücre sitoplazmasında aşırı miktarda potasyum iyonu (

K^+

) biriktirerek dış ortamdaki yüksek tuz (

NaCl

) konsantrasyonuna karşı su kaybını önleme ve ozmotik dengeyi koruma; Metanojenik arkelerin metabolik faaliyeti - Oksijensiz ortamlarda hidrojen gazını (

H_2

) kullanarak karbondioksiti (

CO_2

) indirgemesi sonucu yan ürün olarak metan gazı (

CH_4

) açığa çıkarma; Arkelerin ökaryot benzeri bilgi aktarımı - Halkasal yapıdaki DNA'larının histon benzeri proteinlerle paketlenmiş olması ve RNA polimeraz enzim yapısı ile transkripsiyon mekanizmasının ökaryot hücrelerle benzerlik taşıması şeklinde eşleştirilmelidir.

Doğru eşleştirmede: Termofilik arkelerin membran stabilitesi hücre zarındaki dallanmış eter bağları ve monolayer yapı ile; halofilik arkelerin osmotik adaptasyonu sitoplazmada potasyum iyonu biriktirilmesi ile; metanojenlerin faaliyeti anaerobik solunumda karbondioksitin metan gazına indirgenmesi ile; ökaryotik benzerlik ise DNA'nın histon proteinleri ile paketlenmesi ve RNA polimeraz benzerliği ile açıklanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Termofilik adaptasyonun hücresel düzeydeki karşılığını belirleme.

Termofilik arkelerin membran stabilitesi, eter bağları içeren dallanmış zincirli lipitler ve monolayer yapıyla eşleşir.

Yüksek sıcaklığa dayanıklılık, hücresel membranların ve enzimlerin stabilitesiyle doğrudan ilişkilidir.

2

Halofilik adaptasyonun hücresel düzeydeki karşılığını belirleme.

Halofilik arkelerin osmotik adaptasyonu, sitoplazmada yüksek miktarda potasyum (

K^+

) iyonu biriktirilmesiyle eşleşir.

Yüksek tuzlu dış ortamlarda su kaybını engellemek için hücre içi ozmotik basıncın dengelenmesi gerekir.

3

Metanojenik metabolizmanın karşılığını belirleme.

Metanojenik arkelerin metabolik faaliyeti,

H_2

kullanarak

CO_2

'yi indirgeme ve

CH_4

üretme süreciyle eşleşir.

Metanojenlerin temel ayırt edici özelliği oksijensiz ortamda metan gazı üretmeleridir.

4

Ökaryot benzeri genetik özelliklerin karşılığını belirleme.

Arkelerin ökaryot benzeri bilgi aktarımı, DNA'nın histon proteinleriyle sarılı olması ve RNA polimeraz benzerliğiyle eşleşir.

Arkeler prokaryotik hücre yapısına sahip olsa da, genetik bilgi aktarım mekanizmaları ökaryotlara büyük benzerlik gösterir.

Anahtar Kavram

Arkelerin Ekstrem Ortam Adaptasyonları ve Ökaryotik Özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 938Soru →

Aşağıda verilen omurgasız hayvan grupları ile bu gruplara ait en belirgin özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süngerler grubu vücutlarında por bulunması ve gerçek dokularının olmaması özelliğiyle; Eklem bacaklılar grubu kitin yapılı dış iskelete sahip olma özelliğiyle; Derisi dikenliler grubu ise tamamı denizlerde yaşayan, su-damar sistemi ve tüp ayaklara sahip olma özelliğiyle eşleşir.

Süngerler vücutlarında por bulunduran ve gerçek dokuları olmayan en basit canlılar iken, eklem bacaklılar kitinden yapılmış dış iskelete sahiptir ve derisi dikenliler ise tamamı denizlerde yaşayan, tüp ayaklara sahip omurgasızlardır.

Adım Adım Çözüm

1

Süngerler grubunun özelliklerini analiz etmek.

Süngerlerin gerçek doku ve organlarının bulunmadığı, vücutlarındaki açıklıklara por dendiği belirlenir. Bu özellik üçüncü tanımla eşleşir.

Hayvanlar aleminin en basit yapılı organizmaları olan süngerlerde doku seviyesinde organizasyon yoktur.

2

Eklem bacaklılar grubunun özelliklerini analiz etmek.

Eklem bacaklıların vücutlarını dıştan saran azotlu polisakkarit olan kitin yapılı dış iskelet taşıdığı belirlenir. Bu özellik birinci tanımla eşleşir.

Kitin dış iskelet eklem bacaklıların karasal yaşama uyum sağlamasındaki en önemli adaptasyonlardandır.

3

Derisi dikenliler grubunun özelliklerini analiz etmek.

Derisi dikenlilerin tamamının deniz ve okyanuslarda yaşadığı, hareket ve solunuma yardımcı olan tüp ayaklara sahip olduğu belirlenir. Bu özellik ikinci tanımla eşleşir.

Su-damar sistemi ve buna bağlı tüp ayaklar derisi dikenliler şubesinin en ayırt edici özelliğidir.

Anahtar Kavram

Omurgasız hayvan şubelerinin ayırt edici yapısal özellikleri

Soru 939Soru →

Enzimlerin çalışma mekanizmaları ve reaksiyon hızını etkileyen faktörlerle ilgili bazı kavramlar aşağıda verilmiştir. Bu kavramlar ile bu kavramlara ait açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aktivasyon enerjisi reaksiyonun başlaması için gereken minimum enerjiyle; substrat yüzeyi enzim-substrat temas alanının genişletilmesiyle; inhibitör madde reaksiyonu yavaşlatan veya durduran kimyasallarla; aktivatör madde ise reaksiyon hızını artıran maddelerle eşleşmektedir.

Verilen biyokimyasal kavramlar, enzimlerin çalışma mekanizmalarına ait doğru fiziksel ve kimyasal açıklamalarla eşleştirilmiştir. Aktivasyon enerjisi reaksiyonun başlaması için gereken minimum enerji; substrat yüzeyi enzimin substrata etki ettiği dış alan; inhibitör reaksiyonu durduran veya yavaşlatan kimyasal; aktivatör ise reaksiyon hızını artıran maddedir.

Adım Adım Çözüm

1

Tepkimenin başlaması için gereken minimum enerji engelini tanımlayan kavram belirlenir.

Bu tanımın aktivasyon enerjisine karşılık geldiği görülür. Enzimler bu engeli düşürerek tepkimenin daha düşük enerji seviyesinde başlamasını sağlar.

Sol sütundaki 'Aktivasyon enerjisi' kavramı, sağ sütundaki minimum enerji engelini açıklayan ifadeyle eşleştirilir.

2

Enzimin etki ettiği maddenin dış temas alanı ile ilgili kavram incelenir.

Dış temas alanının substrat yüzeyi olduğu belirlenir. Enzimler substrata dış yüzeyinden etki etmeye başladığı için bu alanın genişlemesi birim zamandaki etkin çarpışma ve kompleks sayısını artırır.

Sol sütundaki 'Substrat yüzeyi' kavramı, sağ sütundaki dış temas alanı açıklamasıyla eşleştirilir.

3

Tepkimeyi yavaşlatan veya durduran kimyasal maddelerin çalışma prensibi analiz edilir.

Bu maddelerin inhibitörler olduğu tespit edilir. İnhibitörler aktif merkeze bağlanarak substratın bağlanmasını önleyebilir veya enzimin üç boyutlu yapısını bozabilir.

Sol sütundaki 'İnhibitör madde' kavramı, sağ sütundaki tepkime hızını azaltan veya durduran madde açıklamasıyla eşleştirilir.

4

Tepkimenin hızlanmasını sağlayan yardımcı kimyasal bileşikler veya iyonlar belirlenir.

Bu maddelerin aktivatörler olduğu görülür. Örneğin, bazı metal iyonları veya vitaminler enzimin aktifleşmesini sağlayarak tepkimeyi hızlandırır.

Sol sütundaki 'Aktivatör madde' kavramı, sağ sütundaki reaksiyon hızını artıran madde açıklamasıyla eşleştirilir.

Anahtar Kavram

Enzimlerin çalışma hızını etkileyen faktörler ve temel biyokimyasal kavramlar

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 940Soru →

Kentsel ısı adası; beton ve asfalt gibi koyu renkli yüzeylerin güneş enerjisini fazlaca soğurması ve bitki örtüsünün yetersizliği nedeniyle şehirlerin, çevrelerindeki kırsal alanlara kıyasla belirgin şekilde daha sıcak olması durumudur. (I) Yapılarda kullanılan malzemelerin cinsi ve doğal örtünün yetersizliği, kentsel alanlarda sıcaklık dengesinin bozulmasında birincil etkendir. (II) Şehirlerdeki bu ısınma dalgası, binaların soğutulması amacıyla harcanan gücü artırarak çevreye zararlı enerji kaynaklarına olan bağımlılığı doğrudan pekiştirmektedir. (III) Sıcaklığın yükselmesiyle yoğunlaşan kentsel hava kirliliği, hava akımlarını kesen yüksek katlı yapılar nedeniyle dağılamayıp şehirlerin üzerinde birikmektedir. (IV) Son yıllarda bu olumsuz etkileri asgariye indirmek adına geliştirilen yeşil çatı uygulamaları ve yansıtıcı yüzey kaplamaları, kentsel planlamada ekolojik odaklı yeni bir dönemi başlatmıştır.

Buna göre, parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. Cümle - Kentlerin fiziksel yapısı ve yeşillik azlığı, bölgesel ısınma farklarının temel kaynağıdır; II. Cümle - Kent içi sıcaklık artışı, dolaylı yoldan fosil yakıtlara duyulan gereksinimi artırmaktadır; III. Cümle - Yüksek binalar ve sıcaklık artışı, şehir havasındaki zararlı maddelerin temizlenmesini zorlaştırmaktadır; IV. Cümle - Sıcaklık artışını kontrol etmek için geliştirilen sürdürülebilir mimari yöntemler kentsel tasarımı dönüştürmektedir.

Parçadaki her bir cümle analiz edildiğinde; birinci cümlede kentlerin malzeme yapısı ve yeşillik eksikliğinin ısınmadaki rolü, ikinci cümlede bu ısınmanın dolaylı olarak enerji/fosil yakıt bağımlılığına etkisi, üçüncü cümlede yüksek binaların hava akımlarını keserek kirliliği hapsetmesi, dördüncü cümlede ise yeşil çatı gibi sürdürülebilir mimari çözümlerin kentsel tasarımı dönüştürücü gücü ele alınmıştır. Bu bilgiler, karşılarındaki alternatif ifadelerle bire bir eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Parçadaki birinci cümle okunarak anahtar kelimeler ve anlam kapsamı belirlenir.

Cümledeki 'malzeme cinsi' ve 'doğal örtü yetersizliği' ifadelerinin 'fiziksel yapı ve yeşillik azlığı' ile; 'sıcaklık dengesinin bozulmasında birincil etken' ifadesinin ise 'bölgesel ısınma farklarının temel kaynağı' ile eşleştiği saptanır.

Birinci cümlenin yardımcı düşüncesini doğru tespit etmek amacıyla.

2

Parçadaki ikinci cümle okunarak anlam akışı ve neden-sonuç ilişkileri incelenir.

Binaları soğutmak için harcanan gücün artması ve bunun çevreye zararlı enerji kaynaklarına bağımlılığı pekiştirmesi bilgisinin, kent içi sıcaklık artışının fosil yakıt ihtiyacını artırdığı düşüncesiyle örtüştüğü belirlenir.

İkinci cümlenin ilettiği yardımcı yargıyı ortaya çıkarmak amacıyla.

3

Parçadaki üçüncü cümledeki koşullar ve sonuçlar analiz edilir.

Hava akımlarını kesen yüksek katlı yapıların kirli havayı hapsetmesi durumunun, yüksek binaların şehir havasının temizlenmesini güçleştirdiği çıkarımıyla eşleştiği görülür.

Üçüncü cümlenin hava kirliliği ve yapılaşma ilişkisine dair verdiği mesajı saptamak amacıyla.

4

Parçadaki dördüncü ve son cümledeki çözüm önerileri ve etkileri incelenir.

Yeşil çatı ve yansıtıcı yüzey teknolojileri gibi çözümlerin 'sürdürülebilir mimari yöntemler' olduğu, bunların planlamada yeni bir dönem başlatmasının ise 'kentsel tasarımı dönüştürdüğü' anlamına geldiği saptanır.

Dördüncü cümlenin ekolojik önlemlerle kentsel planlama arasındaki ilişkisini belirlemek amacıyla.

Anahtar Kavram

Paragrafta her cümlenin kendi içinde barındırdığı yargıları ve yardımcı düşünceleri tespit etme, bu yargıları farklı sözcüklerle ifade edilmiş (parafraz edilmiş) biçimleriyle eşleştirme.

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm