Paragrafta Karakter ve Duygu Analizi

Zamanın bu kadar hızlı akıp gideceğini, saçlarıma düşen ilk akla kadar hiç düşünmemiştim. Gençliğin o delişmen günlerinde, önüme serilen kıymetli fırsatların değerini bilmek yerine hep yarınları erteledim, sorumluluklarımdan kaçtım. Keşke o dönemlerde büyüklerimin tecrübeli seslerine daha çok kulak kabartsaydım, o tozlu kütüphane raflarında bilimle daha çok vakit geçirseydim. Şimdi geriye dönüp baktığımda, elimde kalan koca bir hiçlikten ve gençlik hevesleriyle boşa harcanan o güzelim yıllardan başka bir şey göremiyorum. Yapabileceğim o kadar çok şey varken durup sadece beklemek, şimdi yüreğimde derin bir sızıya dönüşüyor. İnsan, elindekinin değerini ancak onu tamamen kaybettiğinde anlıyormuş. Geçmişin bu pişmanlığı, şimdiki zamanın en ağır yükü haline geldi.

Bu parçada kendisinden söz eden kişinin içinde bulunduğu baskın duygu durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Yıllar geçip giderken insanın heybesinde birikenler sadece anılar olmuyor, o anıların ruhumuzda bıraktığı derin izler de bizimle yürüyor. (I) Oysa o günlerde yanımda olacağını, bu zorlu yolda elimi tutacağını hayal etmiştim; meğer herkes kendi gölgesinin peşindeymiş. (II) Artık bu kentin gürültülü sokaklarında saatlerce yürümek, o bitmek bilmeyen korna seslerine katlanmak benim için sıradan bir sabah yürüyüşünden farksız hale geldi. (III) Ne olursa olsun, önüme çekilen bu kalın duvarları birer birer yıkıp o hedefe ulaşacağım günü sabırla inşa etmeye devam edeceğim. (IV) Çocukluğumun o tozlu yollarında, dedemin bahçesindeki ıhlamur kokusunu içime çektiğim günleri yeniden yaşamak için bugün sahip olduğum her şeyi feda edebilirim.

Bu parçada numaralanmış cümleleri, yansıttıkları baskın duygu durumları veya karakter özellikleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada bir cam üfleme ustasının sanatına dair ifadeleri yer almaktadır. Sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütunda verilen ve bu cümlelerin yansıttığ�� karakter özelliği veya duygu durumuyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

"Ateşin karşısında geçirdiğim her an, maddenin direnciyle girilen sessiz bir düellodur benim için. Akışkan camın o delişmen, ele avuca sığmaz hâlini şekillendirmeye çalışırken sabrın en uç sınırlarında gezinirim. Bazen tek bir nefes hatası, saatlerce emek verdiğim bir eserin tuzla buz olmasına yol açar; o an içimde biriken burukluğu tarif edemem ama asla ateşi söndürüp gitmeyi düşünmem. Herkesin kırılgan ve dayanıksız gördüğü bu malzemeden, yıllara meydan okuyacak bir zarafet süzüp çıkarmak, bana bu dünyada var olduğumu hissettiren yegane şeydir. Kendi ellerimle var ettiğim o şeffaf gövdeye son kez bakıp onu fırından çıkarırken, yaratılan güzelliğin gururunu her hücremde hissederim."

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleleri, yazarın yansıttığı duygu veya karakter özellikleri ile eşleştiriniz.

Gökyüzü gözlemciliğine merak sardığım ilk günlerde, odamın penceresinden saatlerce yıldızları izler, evrenin o sonsuz derinliğinde kendimi kaybolmuş gibi hissederdim. (I) Keşke o yıllarda imkânlarım daha elverişli olsaydı da gök cisimlerini çok daha yakından inceleyebilseydim. (II) Şimdilerde ise modern teleskoplarla gökyüzünü izleyebiliyorum fakat eski heyecanımı, o çocuksu merakımı yitirdiğim için içten içe üzülüyorum. (III) Yine de her açık gecede üşenmeden teleskobumu bahçeye kuruyor, soğuk havaya aldırmadan saatlerce yeni bir yıldız kümesi keşfetmek için sabırla bekliyorum. (IV) Biliyorum ki bu uçsuz bucaksız uzayda keşfedilmeyi bekleyen binlerce gizem var ve ben de elbet bir gün yeni bir keşfe imza atacağım.

Gençlik yıllarımda, kelimelerin sihirli birer anahtar olduğunu ve her kapıyı sadece onları doğru sıralayarak açabileceğimi sanırdım. Büyük bir kibirle yazardım; sanki dünya benim cümlelerimi bekliyormuş gibi. Şimdilerde ise o günlerde kâğıda döktüğüm satırlara bakıyorum da ne kadar sığ, ne kadar yapay bir heyecanla dolup taşmışlar. Anlatmak istediğim derin suları ıskalayıp hep kıyıda oyalanmışım. Kendimi bir çağlayan sanırken aslında sadece cılız bir sızıntıdan ibaretmişim de haberim yokmuş. Yazdıklarımın o dönem alkışlanması da benim bu yanılgımı beslemekten başka bir işe yaramamış. Oysa gerçek edebiyat, insanın kendi içindeki o karanlık dehlizlere fener tutmasını gerektirirmiş; ben ise sadece vitrin parlatmakla vakit kaybetmişim. Keşke o dönemlerde beni uyaracak, o sahte parıltının altındaki boşluğu yüzüme vuracak dürüst bir dostum olsaydı.

Bu parçada kendisinden söz eden yazarın içinde bulunduğu durum ve hissettiği baskın duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Yarım asırdır sahnenin o karanlık, daracık boşluğunda, sırtımı kadife perdenin soğuk yüzüne dayayarak yaşıyorum. Işıklar hiçbir zaman benim üzerimde parlamadı, alkışlar da benim için kopmadı. Ben sadece başkalarının unuttuğu kelimeleri fısıldayan, onların duraksamalarını gizleyen gölgedeki o ses oldum. Her oyun bittiğinde, oyuncular selam verirken ben yavaşça eşyalarımı toplar, sessizce tiyatrodan ayrılırım. Bazen kendi kendime sorarım: Acaba sahnedeki o büyük alkış tufanında benim de payım var mıydı? Ancak bu sorunun cevabını ararken içimde kırgınlık değil, sadece işini layığıyla yapmış bir insanın huzuru belirir. Kendi sesimi başkalarının cümlelerine feda etmiş olmaktan hiçbir zaman pişmanlık duymadım; çünkü bilirim ki en güzel şarkılar, arka plandaki o sessiz ritim sayesinde duyulur.

Bu parçada kendisinden söz eden kişinin duygu dünyası ve karakter özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki parçada bir yazma eser restoratörünün (kitap onarımcısı) iç dünyasına dair bazı ifadeler yer almaktadır. Bu parçadan hareketle sol sütunda verilen durumları, sağ sütundaki uygun duygu ve karakter özellikleri ile eşleştiriniz.

"Bir kitabın zamana yenik düşmüş, sararmış sayfalarına dokunurken geçmişin sesini duyar gibi olurum. Yüzlerce yıllık bir yazmanın yırtılan kenarını sabırla bir araya getirirken parmaklarımın ucundaki o kırılgan doku, bana insan ömrünün de ne denli geçici olduğunu fısıldar; bu yüzden her lifi yerleştirirken sanki kendi hayatımın dağınık parçalarını düzeltiyormuşum gibi derin bir ürperti kaplar içimi. Ancak bazen öyle sayfalarla karşılaşıyorum ki mürekkebi dağılmış, yazıları silinmiş... Onları ilk günkü ihtişamına kavuşturamadığımda, tarihin bir parçasını sonsuza dek yitirmenin verdiği o ağır çaresizliği iliklerime kadar hissediyorum. Yine de her sabah bu tozlu atölyenin kapısını araladığımda, masanın üzerinde beni bekleyen o yıpranmış sayfaların kokusu içimde tarifi imkânsız bir yaşama sevinci uyandırıyor; sanki her kurtarılmış kelimeyle zamana karşı küçük ama anlamlı bir zafer kazanıyorum."

Bunca yıl sonra eski mahalleme döndüğümde, çocukluğumun o göğe uzanan devasa çınarının gölgesinde oturup geçmişi düşündüm. Sokaklar daralmış, evler küçülmüş gibiydi; ya da ben büyüdüğüm için bana öyle geliyordu. Komşuların yüzlerindeki çizgiler derinleşmiş, tanıdık sesler çoktan yitip gitmişti. İçimde hem o eski, tasasız günlerin sıcaklığını duyuyor hem de zamanın acımasız akışı karşısında derin bir çaresizlik hissediyordum. Bir zamanlar koşturduğumuz bu sokakların yabancısı olmak, insanın kendi geçmişine dışarıdan bakması ne garip bir duyguymuş! Keşke o günlerin kıymetini daha iyi bilseydim, ellerimden kayıp giden anları daha sıkı tutabilseydim demekten kendimi alamıyorum. Şimdi ise elimde sadece sararmış fotoğraflar ve zihnimin kuytularında yankılanan çocukluk gülüşleri kaldı.

Bu parçadaki anlat��cının içinde bulunduğu duygu durumunu en iyi ifade eden kavram çifti aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Gençliğimde kelimelerin dünyayı değiştirebileceğine dair sarsılmaz bir inancım vardı; yazdığım her cümlenin altına adeta hayatımı sererdim. Şimdilerde ise kütüphanemin tozlu raflarındaki o eski sararmış kitaplarıma, bir başkasının aceleci elinden çıkmış acemi karalamalarmış gibi yabancılıkla bakıyorum. Yıllar, kelimelerin keskin köşelerini yontup onları uysal birer çakıl taşına dönüştürürken beni de o eski tutkulu kavgamdan uzaklaştırdı. Fikirlerin dünyayı sarsan gücünün yerini, zamanın her şeyi eriten o sessiz yasasına boyun eğen bir kabulleniş aldı. Yine de içimdeki o eski odanın kapısını her araladığımda, heba edilmiş bir enerjinin ve vaktinde yön verilememiş o coşkun nehirlerin geride bıraktığı derin vadileri görmekten kendimi alamıyorum. Bu, öfkeli bir itirazdan ziyade, bir zamanlar fırtınalar koparan bir rüzgârın şimdilerde sadece eski pencereleri titretmesine dair sessiz bir iç çekişten ibaret.

Bu parçadaki yazarın içinde bulunduğu duygu durumunu en iyi yansıtan ikili aşağıdakilerden hangisidir?

Gençlik yıllarımda, masanın başına her oturduğumda içimde fırtınalar kopar, zihnimde kelimeler uçuşurdu. O zamanlar zamanın uçsuz bucaksız bir nehir olduğunu, hiç tükenmeyeceğini sanırdım. Yazmak için hep 'daha doğru' bir anı, daha olgun bir zihni bekledim. Şimdiyse o günlerin coşkusunu, o dizginlenemez enerjiyi düşündükçe içimde ince bir sızı hissediyorum. Keşke o acemi heyecanları, o ham ama samimi duyguları kâğıda dökmekten bu kadar korkmasaydım; mükemmelin peşinde koşarken heybemdeki en değerli hazineleri yolda düşürmeseydim. Şimdi ellerimde sadece kaçırılmış fırsatların soğuk gölgesi ve o günlerin telafi edilemez boşluğu kalakaldı. Zaman, geriye dönüp düzeltemeyeceğimiz bir kurguymuş meğer; bunu anlamak için saçların ağarması gerekiyormuş.

Bu parçada kendisinden söz eden yazarın içinde bulunduğu baskın duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki paragrafta büyük babanın sergilediği bazı davranışlar verilmiştir. Bu davranışları, büyük babanın sahip olduğu karakter özellikleriyle eşleştiriniz.

"Büyük babam, köyün girişindeki o eski marangoz atölyesinde ömrünü tüketmişti. Yıllar boyunca, ağaçların diliyle konuşur gibi çalışır, eline aldığı her tahta parçasını adeta bir sanat eserine dönüştürürdü. Atölyenin tozlu raflarında biriken onca ödüle, kasabanın en yetenekli ustası olarak anılmasına rağmen hiçbir zaman başarısıyla övündüğünü, başkalarını küçümsediğini görmedim. Bir keresinde komşumuzun bozulan arabasını tamir etmek için günlerce uğraşmış, karşılığında kendisine uzatılan parayı usulca geri çevirerek 'Komşuluk hakkı parayla ödenmez evlat,' demişti. Bizlerin eğitimi için gecesini gündüzüne katar, en zor zamanlarda bile 'Bu günler de geçer, yeter ki gönlümüz bir olsun,' diyerek içimizi ferahlatırdı. Onun bu duruşu, hayatı boyunca zorluklar karşısında yılmayan azimli yapısıyla birleşince hepimiz için sarsılmaz bir sığınak olmuştu."

Kasabanın tek sahafı olan İhsan Efendi’nin dükkânı kapandığında, oraya yıllardır sığınanların tepkileri adeta iç dünyalarının birer aynası gibiydi. Sürekli eski baskı kitapların kokusunu içine çeken Selim, rafların boşaltılmasını izlerken "Bir daha hiçbir yerde bu huzuru bulamayacağım, sanki geçmişimin en kıymetli parçası sökülüp alınıyor benden." diye mırıldanıyordu; onun için bu sadece bir dükkân değil, sığınılacak son kaleydi. Köşede sessizce duran genç yazar adayı Nihal ise ellerini cebine sokmuş, "Belki de böylesi daha iyidir; tozlu sayfaların arasından çıkıp sokağın canlılığına karışmanın, yeni yollar aramanın vaktidir." diyerek gözlerini caddenin kalabalığına dikmişti. Öte yandan, yıllarca İhsan Efendi’den kitap ödünç alan muhtar Halit Bey, "Biz zamanında buranın kıymetini bilmedik, ona hak ettiği desteği vermedik; şimdi kaybettiklerimize yanmak neye yarar!" sözleriyle dükkânın önünde öfkeyle dolanıyordu. Dükkânın çırağı Ahmet ise sessizce kitapları kolilere yerleştirirken "Ustam ne karar verdiyse doğrudur, o nerede biz oradayız; yeni bir yer açarsa orada da aynı titizlikle çalışmaya devam ederiz." diyerek işine odaklanmıştı.

Bu parçada geçen karakterlerin sözlerinden hareketle, sol sütundaki karakterleri sağ sütundaki sergiledikleri baskın duygu durumu veya karakter özelliğiyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada numaralandırılmış cümleler yer almaktadır. Bu parçada yazarın içinde bulunduğu duygu durumları numaralanmış cümlelerle verilmiştir.

*Yıllar boyu, kelimelerin o soğuk ve mesafeli duruşunu eritmek için adeta bir simyacı gibi çalıştım masamın başında. (I) Her sabah yeni bir umutla beyaz kâğıda eğilirken aslında içimdeki o dinmek bilmeyen huzursuzluğu teskin etmeye uğraşıyordum. (II) Ne var ki yazdığım her satırda, o çok güvendiğim kelimelerin hislerimin gerisinde kaldığını, içimdeki asıl yangını anlatmaya yetmediğini fark ettikçe kalemi elimden bırakıp dakikalarca boşluğa bakardım. (III) Keşke o ilk gençlik heyecanıyla yazdığım coşkulu satırlardaki cesareti, olgunluk çağımın bu temkinli yalnızlığına feda etmeseydim. (IV) Şimdi ise etrafımda yükselen bu modern binaların gölgesinde, geçmişin o samimi sokaklarını ararken sadece rüzgârın uğultusunu duyuyorum; yine de biliyorum ki yarına kalacak olan, bu kırgınlığın içinden süzülen sessiz çığlıktır.*

Buna göre, parçadaki numaralanmış cümleleri içerdikleri baskın duygu durumlarıyla eşleştiriniz.

Her sabah gün doğmadan uyanır, soğuk rüzgarın yüzüne vuran sert kırbaçlarına aldırmadan atölyesinin yolunu tutardı. Çevresindekiler, onun bu yaşta kendini bu kadar yıpratmasına anlam veremez, dinlenmesi gerektiğini söylerlerdi. O ise elindeki yarım kalmış heykellere bakar, her bir çizgisinde hayal ettiği geleceği görerek gülümserdi. Yıllarca süren başarısız denemeler, sergisini açmasına engel olan maddi imkânsızlıklar ya da sanata karşı ilgisiz duran o kalabalıklar onu asla yolundan çeviremedi. 'Eğer içimdeki bu sesi taşa üflemeyi bırakırsam, kendime ihanet etmiş olurum,' derdi her seferinde. Karşılaştığı her zorluk, onun çamura şekil veren parmaklarına yeni bir güç katıyor; engeller onu yıldırmak yerine daha da kamçılıyordu. Sanat yolundaki yürüyüşünü hiçbir gölgenin karartmasına izin vermedi.

Bu parçada kendisinden söz edilen sanatçının öne ç��kan belirgin karakter özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Yazmaya başladığım ilk gençlik yıllarımda, kâğıdın üzerindeki her kelimeyi birer tapınak sütunu gibi sarsılmaz kılmaya çalışırdım. Hata yapma korkusu, beni adeta kendi cümlelerimin amansız bir gardiyanı hâline getirmişti. Zamanla anladım ki kusursuzluk arayışı, sanatta yaratıcılığın önüne çekilen en büyük setlerden biriymiş. Şimdilerde ise geriye dönüp baktığımda, o aşırı titiz ve kendinden son derece emin genç yazara buruk bir tebessümle bakıyorum. Bugün kendi yazdıklarımda bile hata bulmaktan, onları acımasızca bozup yeniden kurmaktan çekinmiyorum artık. Çünkü biliyorum ki bir sanatçıyı canlı tutan şey, ulaştığı kusursuz zirveler değil, o zirvelere giden yolda tökezlediği anlardır. Kendi eksikliklerini içtenlikle kabullenip onlarla yüzleşemeyen bir kalem, hiçbir zaman kendi sınırlarının ötesine geçemez.

Bu parçada kendisinden söz eden sanatçının sergilediği tutumdan yola çıkılarak aşağıdaki niteliklerden hangisine sahip olduğu söylenebilir?

Yıllar önce, kentin silüetine yön verecek o büyük projeye başladığımda içimde adeta fırtınalar kopuyordu. ��izdiğim her çizgi, yerleştirdiğim her taş, benim adıma konuşacak, beni geleceğe taşıyacak birer abide olmalıydı. Kusursuzluğu ararken şantiyede sabahladığım, kendimi dış dünyadan tamamen soyutladığım o günlerde, başarının yalnızca kendi standartlarıma ulaşmak olduğunu sanıyordum. Bugün, o devasa yapının önünden geçerken hissettiğim şey ne gurur ne de hayal kırıklığı. Sadece, o dönem kendime ne kadar acımasız davrandığımı, mükemmelin peşinde koşarken hayatın sunduğu o ufak ama canlı renkleri nasıl da ıskaladığımı görüyorum. Şimdi o taş yığınına bakınca, insanın kendi elleriyle ördüğü duvarların arkasında nasıl da yalnızlaşabileceğini çok daha iyi anlıyorum. Keşke o günlerde başarının, bitmiş bir eserden ziyade o eseri üretirken aldığım nefeste saklı olduğunu fısıldayacak biri olsaydı yanımda.

Bu parçanın anlatıcısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Gençlik yıllarımda, tavan arasındaki o loş ışıkta yazdığım ilk şiir defterini geçen gün kütüphanemin kuytu bir köşesinde buldum. Sayfaları çevirdikçe içimi kaplayan o tanıdık ürperti, yerini yavaş yavaş buruk bir tebessüme bıraktı. O dönemki kelimelerimin acemice çırpınışlarında, dünyayı tek bir dizeyle sarsabileceğine inanan o mağrur gencin ayak sesleri duyuluyordu. Şimdilerde ise kelimelerin sınırlarını, o sınırların ardındaki aşılmaz duvarları çok iyi biliyorum. Hayatın törpülediği o keskin köşelerim, beni daha olgun ama bir o kadar da heyecandan arındırılmış bir yazı masasına mahkûm etti. Geçmişin o toy ama coşkulu hevesini artık içimde bulamamaktan doğan o sessiz sızıyı inkâr edecek değilim; ancak bu durumun, sanatın doğasındaki kaçınılmaz bir durulma evresi olduğunu da çoktan kabullendim. Yine de masamdaki beyaz kâğıda her dokunuşumda, o eski coşkulu rüzgârın fısıltısını arıyor, yazma eylemini tüm bu kayıplara rağmen inatla sürdürüyorum.

Bu parçada kendisinden söz eden yazarın ruh hâli ve sanatsal duruşuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Eski bir dağ kasabasındaki ahşap atölyemde, yıllardır çam kokulu tahtaları yontar, onlara can vermeye çalışırım. (I) Keşke yolun en başında, ustamın 'Acele etme, sabır ağacın köküdür.' sözüne kulak asıp o ilk çıraklık döneminde daha titiz davransaydım. (II) Şimdilerde ise pencerenin önüne oturup rüzgârın vadide uğuldayarak esişini izlerken geçmişin o heyecan dolu, cıvıl cıvıl günlerini içimde derin bir sızıyla arıyorum. (III) Olsun, yine de bu yaşımda bile her sabah tezgâhımın başına geçtiğimde yepyeni bir şekil ortaya çıkarabileceğime, bu ahşabın içindeki ruhu nihayet özgür kılacağıma inanıyorum. (IV) Bazen komşular��n 'Artık dinlenmelisin, bu yaşta bu zahmet niye?' diyen bakışlarını görüyor, onların bu anlayışsız, tekdüze yaşam kaygılarını sessizce, hiç bozuntuya vermeden geçiştiriyorum.

Bu parçada numaralanmış cümleleri, yansıttıkları baskın duygu durumlarıyla eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleleri, bu cümlelerin yansıttığı duygu veya karakter özellikleriyle eşleştiriniz.

Çeviri masasının başına her oturduğumda, karşımdaki yabancı metnin labirentlerinde kaybolacağımı bile bile o ilk adımı atarım; çünkü kelimelerin ruhunu kendi dilimde yeniden diriltme arzusuna asla ket vuramıyorum. (I) İlk yıllarda, özgün metnin tek bir virgülünü bile feda etmemek için kendimi boş yere nasıl hırpaladığımı, uykusuz gecelerde nasıl didindiğimi hatırladıkça içim sızlıyor. (II) Oysa ne yapsam da o kusursuz çeviriye asla ulaşamayacağımı, her çevirinin nihayetinde bir eksilme olduğunu artık kabullendim ve bu durumu hiç yadırgamıyorum. (III) Şimdilerde ise genç çevirmenlerin, o hırslı çocukların harfler üzerinde kurduğu mutlak egemenlik iddialarını gördükçe onlara sessizce kırılıyorum. (IV) Yine de önümdeki bu yeni dosyanın zorlu sayfalarını çevirirken içimdeki o eski heyecanla, bu kez en iyisini yapacağıma dair kendime verdiğim sözü her şeye rağmen yineliyorum.

Her akşamüstü bu eski iskelede oturup uzaklara giden gemileri seyrederim. İçimde tarifi imkansız bir kıpırtı başlar her seferinde. O devasa gemilerin güvertesinde olmayı, rüzgarın yüzüme çarpışını hissetmeyi öyle çok isterim ki... Ancak ne zaman bir bilet almaya yeltensem, evimi, alışık olduğum bu sakin düzeni geride bırakma düşüncesi ayaklarımı geriye çeker. Gitmek ile kalmak arasında sıkışıp kalan ruhum, her defasında iskelenin soğuk taşlarına çakılı kalır. Gençliğimi bu dar sokaklarda eritip bitirdiğimi, hayallerimin peşinden gidecek cesareti kendimde hiçbir zaman bulamadığımı düşünürüm. Keşke zamanında o cesaret kırpıntısını toplayıp o gemilerden birine binebilseydim. Şimdi ise elimde sadece geçip giden yılların gölgesi ve gerçekleşmemiş düşlerin ağırlığı var.

Bu parçadaki anlat��cının ruh hâlini en belirgin şekilde yansıtan duygu aşağıdakilerden hangisidir?