Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü
760 questions
Türkiye'de ormanların dağılışı, ağaç türleri ve orman sınırları üzerinde iklim, yer şekilleri ve yükselti gibi faktörler doğrudan etkilidir. Buna göre, Türkiye'deki orman varlığı ve bitki kuşakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Türkiye’nin iç kesimlerinde, özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olan; ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan ot topluluklarına bozkır (step) adı verilir. Aşağıdakilerden hangisi bu bitki örtüsüne ait türlerden biridir?
Türkiye'de Akdeniz kıyı kuşağı ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yağış rejimi bakımından büyük oranda benzerlik göstererek en fazla yağışı kış, en az yağışı ise yaz mevsiminde alır. Buna rağmen Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaz kuraklığının şiddeti ve yıllık buharlaşma miktarı, Akdeniz kıyılarına göre çok daha fazladır.
Bu durumun temel nedenleri arasında;
I. Karasallık şiddetinin bölge genelinde yüksek olması
II. Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının daha dik açıyla gelmesi
III. Basra termik alçak basıncının güneyden sıcak ve kurutucu hava taşıması
faktörlerinden hangileri yer alır?
Türkiye'de kış mevsiminde görülen hava durumunun karakterini belirleyen en temel faktörlerden biri, ülkeyi etkileyen basınç merkezleri arasındaki güç dengesidir. Eğer kış mevsiminde kuzeybatıdan sokulan dinamik kökenli merkez zayıf kalırken, kuzeydoğudan sokulan termik kökenli merkez Anadolu'nun içlerine kadar yayılırsa Türkiye'de aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
Türkiye'de bitki coğrafyası araştırmalarında, Karadeniz kıyı kuşağında nemli ormanların tahrip edilmesiyle ortaya çıkan ve maki formasyonuna benzerlik gösteren topluluklara "psödomaki" (yalancı maki) adı verilir. Bu toplulukların yapısal özellikleri ve ekolojik yayılımı dikkate alındığında, Akdeniz iklim bölgesindeki maki topluluklarıyla yapılan bir karşılaştırmada aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılması beklenmez?
Türkiye'de bitki topluluklarının dikey yönde dağılışını ve orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır. Mutlak konum özellikleri ve enlem etkisi dikkate alındığında, orman üst sınırının güneyden kuzeye doğru gidildikçe düzenli olarak alçalması beklenir. Ancak yapılan araştırmalar, Türkiye'de orman üst sınırının en yüksek olduğu sahanın, yaklaşık metre ile Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars platosu üzerindeki dağlık alanlar) olduğunu ortaya koymuştur.
Enlem-sıcaklık ilişkisiyle çelişen bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'de yerel rüzgârlar ve bu rüzgârların estikleri bölgelerdeki etkileri üzerine çalışma yapan bir araştırmacı, arazi çalışmalarında şu gözlemleri kaydetmiştir:
I. Toros Dağları'nın güney yamaçlarından gelip kuzey yamaçları boyunca aşağıya doğru esen rüzgârın, ulaştığı vadi tabanında hava sıcaklığını aniden artırdığı ve havadaki nem açığını büyüttüğü görülmüştür.
II. Ege kıyılarında öğle saatlerinde denizden karaya doğru esen ve kıyı kuşağında hissedilir bir serinlik yaratan yerel bir hava akımı tespit edilmiştir.
III. Kış mevsiminde Türkiye'ye kuzeydoğu yönünden sokulan, Marmara Denizi ve Karadeniz üzerinden geçerken nem alarak geçtiği yerlerde sıcaklığı dondurucu seviyelere düşüren bir rüzgâr gözlemlenmiştir.
Bu gözlemler ve sözü edilen rüzgârların genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ulaşılamaz?
Türkiye'de yer şekillerinin uzanış doğrultusu, nemli hava kütlelerinin fiziksel özelliklerini kısa mesafelerde dramatik şekilde değiştirebilmektedir. Özellikle Akdeniz üzerinden gelen nemli bir hava kütlesinin Toros Dağları'nın zirvesini aşarak İç Anadolu'ya doğru alçaldığı (fön karakteri kazandığı) süreçte bazı fiziksel değişimler yaşanır.
Buna göre, dağın arka yamacında (dulda) alçalan bu hava kütlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
Sıcak ve soğuk karakterli farklı hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında, sıcak havanın soğuk hava üzerinde yükselmesiyle meydana gelen yağışlar Türkiye'de oldukça yaygındır. Türkiye'nin orta kuşakta yer almasına bağlı olarak görülen bu yağış türü, özellikle kış mevsiminde Akdeniz ve Ege kıyı kuşağında etkili olmaktadır. Bu bilgiler doğrultusunda, sözü edilen yağış oluşum türü aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye’de bitki coğrafyası üzerine yapılan araştırmalar; iklim, topoğrafya ve beşerî faktörlerin bitki formasyonlarının tür kompozisyonu ve dağılış sınırları üzerinde oldukça karmaşık bir yapı oluşturduğunu göstermektedir. Özellikle ot formasyonlarının ekolojik özellikleri, yayılış alanları ve ortaya çıkış süreçleri dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
Türkiye'de iklim tipleri; denizellik-karasallık, yükselti ve enlem gibi faktörlerin etkisiyle çeşitlilik gösterir. Bu iklim tiplerinin ayırt edilmesinde en önemli kriterler; yağışın yıl içindeki dağılımı ve yıllık sıcaklık farklarıdır.
Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin en yağışlı olduğu mevsim ve yıllık ortalama sıcaklık farkı değerleri verilmiştir:
| Merkez | En Yağışlı Mevsim | Yıllık Sıcaklık Farkı |
|---|---|---|
| K | Kış | |
| L | Sonbahar | |
| M | Yaz |
Bu merkezlerin iklim özellikleri ve coğrafi konumları dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?
Türkiye'nin yıllık ortalama indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde, en yüksek sıcaklık değerlerine Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde (Mardin, Şanlıurfa çevresi) rastlanmaktadır. Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktörler aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?
Türkiye’de iklim elemanlarının dağılışı üzerinde hem mutlak (matematik) konum hem de göreceli (özel) konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Bazı durumlarda yer şekilleri, yükselti ve denizellik gibi göreceli konum şartları, enlem etkisinin önüne geçebilmektedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sıcaklığın dağılışı üzerinde enlem (mutlak konum) etkisine örnek olarak gösterilebilir?
Türkiye'de yaz mevsiminde rüzgarların genel esiş yönü üzerinde çevredeki büyük basınç merkezlerinin konumu belirleyicidir. Bu dönemde özellikle kuzey yönlü rüzgarların (, , ) Türkiye genelinde daha sık ve etkili olduğu görülür.
Bu rüzgar sisteminin yaz boyunca kararlılık kazanmasında;
Asor Dinamik Yüksek Basıncı'nın genişleyerek Anadolu'yu etkisi altına alması,
Basra Termik Alçak Basıncı'nın şiddetlenerek güneydoğudan sokulması,
Sibirya Termik Yüksek Basıncı'nın etki alanının genişlemesi
durumlarından hangileri doğrudan etkili olmaktadır?
Türkiye'de iklim tiplerinin karakteristiklerini belirleyen en önemli unsurlardan biri yağış rejimi ve yağışın oluşum biçimidir. Aşağıda Türkiye'de farklı iklim tiplerinin görüldüğü bazı merkezler ve bu merkezlerin yağış özelliklerine dair bilgiler verilmiştir.
Buna göre, aşağıdaki merkez ve karakteristik yağış özelliği eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan yamaçlarında görülen orografik (yamaç) yağışları incelendiğinde; yıllık toplam yağış miktarının dağların en yüksek zirvelerinde değil, genellikle - metre arasındaki orta yükseltilerde en üst seviyeye ulaştığı görülmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye'de bir merkezin ölçülen sıcaklığına "gerçek sıcaklık", bu merkezin yükseltisi yok sayılarak sıcaklığın deniz seviyesine uyarlandığı değere ise "indirgenmiş sıcaklık" denir. Bu iki sıcaklık değeri arasındaki fark, o merkezin deniz seviyesinden olan yüksekliği ile doğru orantılıdır.
Buna göre, Türkiye'nin topografik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki alanların hangisinde gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en az olması beklenir?
Türkiye’de yaz mevsiminde, özellikle Ege Denizi ve çevresinde kuzey yönlerden esen, denizciler tarafından "Etezyen" olarak adlandırılan yerel rüzgârlar etkili olmaktadır. Bu rüzgârların oluşum mekanizması ve coğrafi sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Türkiye'nin matematiksel konumu gereği dağların güneye bakan yamaçlarının kuzeye bakan yamaçlara göre daha fazla güneş alması ve sıcaklık ortalamalarının yüksek olması "bakı" etkisi ile açıklanır. Ancak kış mevsiminde bazı dağ sıralarının kuzey yamaçlarındaki sıcaklık ortalamaları, denizelliğin etkisiyle güney yamaçlardan daha yüksek olabilmektedir. Bu durum, bakı etkisinin özel konum şartları tarafından baskılandığını gösterir. Buna göre, aşağıda verilen alanların hangisinde kış mevsiminde görülen sıcaklık durumu bu "bakı ilkesi" ile çelişen bir örnek oluşturur?
Türkiye'yi etkileyen basınç merkezleri; dünyanın günlük hareketine bağlı olarak oluşan 'dinamik' kökenliler ve sıcaklık farklarına bağlı olarak oluşan 'termik' kökenliler şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu merkezlerin etki dönemleri ve karakterleri Türkiye'nin mevsimlik hava durumunu belirlemede kritik rol oynar.
Buna göre; yıl boyunca varlığını koruyan, özellikle yaz aylarında Türkiye'ye doğru genişleyerek sıcak ve kurak hava koşullarına yol açan 'dinamik yüksek basınç' merkezi aşağıdakilerden hangisidir?