Examkin

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik)

69 questions

Question 41Question →

19821982 Anayasası'na göre; kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere, kendi görev alanlarını ilgilendiren yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olan makamlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Show answer & explanation

Answer: Siyasi parti grupları

Answer

Siyasi parti grupları, yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlar arasında yer almaz.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Siyasi parti grupları TBMM çatısı altında faaliyet gösteren yasama birimleridir ve idari bir düzenleyici işlem olan yönetmelik yapma yetkileri bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını belirle.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi incelenmelidir.
Yönetmeliğin kimler tarafından çıkarılabileceği bu maddede açıkça listelenmiştir.
2
Yetkili makamları listele.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.
Anayasa metni bu üç grubu yetkilendirmiştir.
3
Seçeneklerdeki yapıların statüsünü kontrol et.
Siyasi parti grupları yasama organı içindedir, kamu tüzel kişisi değildir.
Yönetmelik idari bir işlemdir ve sadece idari mercilerce çıkarılabilir.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

Hints

1
Anayasa'nın 124124. maddesini hatırlamaya çalış; burada üç temel makam sayılır.
2
Yönetmelik bir yürütme (idare) işlemidir. Yasama organı içindeki yapıların bu yetkisi var mıdır?
3
Siyasi parti grupları idari bir makam mıdır yoksa siyasi bir oluşum mudur?

Practice More

Kamu tüzel kişiliği olan diğer kurumları (örneğin üniversiteler veya köy idaresi) inceleyerek yönetmelik yetkisini pekiştirebilirsin.
Estimated Time:45s
Question 42Question →

Bir kamu tüzel kişisi, kendi görev alanını ilgilendiren bir kanunun uygulanmasını sağlamak ve bu kanuna aykırı olmamak kaydıyla bir düzenleyici işlem hazırlamak istemektedir.

1982 Anayasası'na göre, söz konusu kamu tüzel kişisinin bu amaçla başvurabileceği düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yönetmelik

Answer

Kamu tüzel kişilerinin kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarabilecekleri düzenleyici işlem yönetmeliktir.
1982 Anayasası'nın 'Yönetmelikler' başlıklı 124. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla bir kamu tüzel kişisinin kanun dayanağıyla yapabileceği düzenleme yönetmeliktir.

Step-by-Step Solution

1
İşlemi tesis edecek makamı belirle
Makam bir 'kamu tüzel kişisidir' (Örn: Bir üniversite, belediye veya TRT).
Anayasa'da her makamın çıkarabileceği düzenleyici işlemler farklılık gösterir.
2
İşlemin dayanağını ve amacını kontrol et
Amaç, bir kanunun uygulanmasını sağlamaktır.
Yönetmelikler, kanunların veya kararnamelerin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılır.
3
Anayasa Madde 124'ü hatırla
Anayasa; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir.
Bu üç birim dışındaki yapıların (Örn: bir fakülte veya genel müdürlük) bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisi kural olarak yoktur.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

Hints

1
Düzenleyici işlemi yapacak olan birim 'kamu tüzel kişisi'dir.
2
Anayasa'nın 124. maddesinde bu yetkiye sahip olanlar açıkça sayılmıştır.

Practice More

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiği ve yargısal denetiminin nerede yapıldığı konusuna göz atabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 43Question →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Answer

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer aynı konuda hem kanun hem de CBK varsa, kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması halinde CBK hükümsüz hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Olağan dönem CBK'larının yetki sınırlarını analiz et.
CBK'ların anayasal sınırları belirlendi.
CBK'lar kanunların ikamesi değil, yürütmenin sınırlı düzenleme yetkisidir.
2
Anayasa madde 104'teki negatif yetki alanlarını kontrol et.
Kanunla düzenlenen alanlarda CBK çıkarılamayacağı sonucuna varıldı.
Normlar hiyerarşisinde kanunun üstünlüğü korunmaktadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yetki Sınırları ve Kanunla İlişkisi

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki astlık-üstlük ilişkisini hatırlayın.

Practice More

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ve yargısal denetimi ile olağan dönem CBK'larını karşılaştırın.
Estimated Time:1m 15s
Question 44Question →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümlerinin uygulanacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, normlar hiyerarşisindeki üstünlük kuralını yansıtmaktadır. 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesine göre, bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi bulunması ve bu iki metnin birbiriyle çelişmesi durumunda, hiyerarşik olarak daha üstte yer alan kanun hükümleri uygulanır.

Step-by-Step Solution

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin normlar hiyerarşisindeki yerini belirle.
Hiyerarşi: Anayasa > Kanun > CBK > Yönetmelik şeklindedir.
Normlar arasındaki çatışmaları çözmek için öncelikle hangi metnin üstte yer aldığının bilinmesi gerekir.
2
1982 Anayasası'nın 104. maddesindeki CBK-Kanun ilişkisini analiz et.
Kanunla düzenlenen bir konuda CBK çıkarılamaz; çatışma varsa kanun esas alınır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.
Anayasa, yasamanın asli düzenleme yetkisini yürütmenin kararnamelerine karşı korumaktadır.

Key Concept

CBK ve Kanun Çatışmasında Kanunun Üstünlüğü

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hangisinin daha üstte olduğunu hatırlayın.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki ve kapsam bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 45Question →

19821982 Anayasası’nın 20172017 değişikliği sonrası yürütme organının 'düzenleyici işlemlerinin' (CBK ve Yönetmelik) tabi olduğu hukuki rejim, yetki sınırları ve denetim usulleri dikkate alındığında; aşağıda yer alan bilgilerden hangisi hatalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanı tarafından bizzat çıkarılan yönetmelikler, yürütmenin en üst makamından sadır oldukları için yargısal denetim bakımından Cumhurbaşkanlığı kararnameleri gibi Anayasa Mahkemesi’nin yetki alanındadır.

Answer

Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin Anayasa Mahkemesi tarafından denetlendiğini savunan ifade hatalıdır; yönetmelikler her zaman idari yargı denetimine tabidir.
Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmeliklerin denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı bilgisi yanlıştır. Anayasa’nın 148148. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü’nün denetimini yapar. Yönetmelikler ise, kim tarafından çıkarılırsa çıkarılsın, kural olarak idari yargı denetimine tabidir. Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar tarafından çıkarılan ülke genelindeki yönetmeliklerin ilk derece denetimi Danıştay tarafından yerine getirilir.

Step-by-Step Solution

1
Düzenleyici işlemin türünü belirle
Cumhurbaşkanı hem Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) hem de Yönetmelik çıkarabilir.
Bu iki işlem türü normlar hiyerarşisinde farklı basamaklarda yer alır.
2
Yargısal denetim merciini kontrol et
CBK'lar (olağan dönem) Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından denetlenir; ancak Yönetmelikler idari yargıya (Danıştay/İdare Mahkemesi) tabidir.
Anayasa'nın 148148. maddesi AYM'nin görevlerini sayarken yönetmelikleri bu kapsama dahil etmemiştir.
3
Makam ile işlem türü arasındaki farkı ayırt et
İşlemi yapanın Cumhurbaşkanı olması, yönetmeliği anayasal yargı kapsamına sokmaz.
Denetim yolu, işlemin 'yapılış usulü ve hukuki niteliğine' göre belirlenir.

Key Concept

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinde denetim yollarının ayrımı

Hints

1
Bir işlemin denetim merciini belirlerken işlemi 'kimin' yaptığı kadar, işlemin 'adına' (CBK mı, yönetmelik mi) dikkat etmelisiniz.
2
Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına giren normlar sınırlıdır: Kanun, CBK ve İçtüzük. Yönetmelikler bu listede yer alıyor mu?
3
Cumhurbaşkanı'nın yönetmelikleri de dahil olmak üzere, ülke genelini ilgilendiren üst düzey idari düzenlemelerin ilk durak adresi Danıştay'dır.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) yargısal denetiminde 'asliyet' ve 'türevsellik' kavramlarını, iptal davası ve itiraz yolu farklarıyla inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 46Question →

19821982 Anayasası'nda yer alan yürütme organının düzenleyici yetkileri ile normlar hiyerarşisi arasındaki ilişki dikkate alındığında; bir bakanlığın, "sosyal ve ekonomik haklar" alanında çıkarılmış olan bir Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) hükmüne dayanarak yayımladığı yönetmelik ile aynı konuyu düzenleyen bir "kanun" hükmü arasında çelişki bulunması durumunda, ortaya çıkacak hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Anayasa uyarınca kanun ile CBKCBK arasındaki çatışmada kanun hükümleri esas alındığı için, yönetmeliğin dayandığı CBKCBK normu kanunla çelişiyorsa üst norm olan kanun karşısında yönetmelik hükümleri hukuka aykırı hale gelir.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi arasındaki çatışmada kanun hükmünün üstünlüğü esas olduğundan, yönetmeliğin dayandığı alt normun üst norm olan kanuna aykırı olması durumunda yönetmelik hukuka aykırı kabul edilir.
Normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinden üstündür. Anayasa'nın 104104. maddesine göre bir konuda kanun ile CBKCBK farklı hükümler içeriyorsa kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca yönetmelikler (Madde 124124), hem kanunların hem de CBKCBK'ların uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve bu metinlere aykırı olamazlar. Eğer bir yönetmelik, dayanağı olan CBKCBK kanunla çeliştiği halde o CBKCBK'ye uyuyorsa, aslında en üstteki norm olan kanuna aykırı hale gelmiş olur ve hukuken geçerliliğini yitirir.

Step-by-Step Solution

1
CBKCBK ve Kanun hiyerarşisini belirle.
Anayasa Madde 104104 uyarınca, kanun ile CBKCBK çatışırsa kanun hükümleri uygulanır (Kanun>CBKKanun > CBK).
Yasama organının asli düzenleme yetkisi, yürütmenin türevsel düzenleme yetkisinden üstündür.
2
Yönetmeliğin dayanağını kontrol et.
Anayasa Madde 124124 uyarınca yönetmelikler hem kanuna hem CBKCBK'ye dayanabilir ancak her ikisine de aykırı olamaz.
Yönetmelikler alt düzenleyici işlemlerdir ve üst normların uygulama araçlarıdır.
3
Çatışma durumunda geçerli normu saptayarak yönetmeliğin akıbetini değerlendir.
Yönetmelik, dayandığı CBKCBK ile uyumlu olsa bile, o CBKCBK daha üstteki bir Kanunla çelişiyorsa, yönetmelik otomatik olarak hiyerarşik olarak daha üstte yer alan Kanuna aykırı duruma düşer.
Normlar hiyerarşisinde alt basamaktaki bir işlem, kendisinden üstteki tüm basamaklara uygun olmak zorundadır.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi ve Çatışma Kuralları (Kanun - CBK - Yönetmelik İlişkisi)

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun mu yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) mi daha üsttedir?
2
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan 'çatışma kuralı'nı hatırlayın: Kanun ve CBKCBK aynı konuyu farklı düzenlerse hangisi uygulanır?
3
Yönetmelikler hem kanunlara hem CBKCBK'lara aykırı olamaz. Eğer bir CBKCBK kanuna aykırıysa, ona dayanan yönetmelik de otomatik olarak kanuna aykırı sayılır mı?

Practice More

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hangi hak kategorilerini (Kişi, Sosyal, Siyasi) olağan ve olağanüstü dönemlerde düzenleyebileceğini tekrar gözden geçirin.
Estimated Time:1m 30s
Question 47Question →

1982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile yönetmeliklerin hukuki rejimi, yetki sınırları ve normlar hiyerarşisindeki yerleri dikkate alındığında; bu işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'da yer alan "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" düzenlenebilirken; yönetmelikler ancak bir kanun veya CBK'nın uygulanmasını sağlamak amacıyla ve onlara aykırı olmamak kaydıyla çıkarılabilir.

Answer

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceğini, yönetmeliklerin ise üst normlara (Kanun ve CBK) dayanan türevsel işlemler olduğunu belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'na göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki hakları doğrudan düzenleme yetkisine sahiptir (asli yetki). Öte yandan yönetmelikler, Anayasa'nın 124. maddesi gereği ancak kanunların veya CBK'ların uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılabilir (türevsel yetki). Bu durum, her iki işlemin hem kapsamını hem de aralarındaki hiyerarşik bağı net bir şekilde tanımlar.

Step-by-Step Solution

1
CBK'nın yetki alanını analiz etme
Olağan dönem CBK'ları; kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemez (negatif alan), ancak sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir.
Anayasa'nın 104. maddesi CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirlemiştir.
2
Yönetmeliğin hukuki niteliğini belirleme
Yönetmelikler; kanunların ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak için çıkarılan 'türevsel' işlemlerdir.
Anayasa'nın 124. maddesine göre yönetmelikler dayanağını bir üst normdan almak zorundadır.
3
Hiyerarşik karşılaştırma yapma
Kanun > CBK > Yönetmelik sıralaması geçerlidir.
Normlar hiyerarşisi gereği alt norm üst norma aykırı olamaz.

Key Concept

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin (CBK ve Yönetmelik) yetki sınırları ve hiyerarşik özellikleri.

Hints

1
Yürütmenin düzenleyici işlemlerinden hangisinin 'asli' hangisinin 'türevsel' (bir şeye dayanan) olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'daki 'üçüncü bölüm' haklarının (sosyal-ekonomik) CBK ile düzenlenip düzenlenemeyeceğini düşünün.
3
CBK'lar haklar konusunda 'kişi' ve 'siyaset' alanına giremez ama 'sosyal' alana girebilir; yönetmelikler ise mutlaka bir kanuna veya CBK'ya dayanmalıdır.

Practice More

OHAL dönemindeki Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin hakları düzenleme yetkisi bakımından olağan dönemden farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 48Question →

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler.

Buna göre, aşağıdaki kurumlardan hangisinin kendi görev alanı ile ilgili yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

Show answer & explanation

Answer: İstanbul Valiliği

Answer

İstanbul Valiliği'nin kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.
Doğru cevap olan seçenek, bir taşra teşkilatı birimi olup ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir. 1982 Anayasası'na göre yönetmelik çıkarabilmek için ya Cumhurbaşkanı/Bakanlık makamı olmak ya da bağımsız bir kamu tüzel kişiliğine (belediyeler, köyler, KİT'ler, üniversiteler vb.) sahip olmak zorunludur. Valilik, devlet tüzel kişiliği içinde eridiği için yönetmelik çıkaramaz; onun görev alanındaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 124. maddesindeki yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri hatırla.
Yetkili merciler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileridir.
Yönetmelik çıkarma yetkisi sadece bu üç kategoriye verilmiştir.
2
Seçeneklerdeki kurumların hukuki statüsünü analiz et.
SPK, TRT ve Üniversiteler 'kamu tüzel kişisi'dir. Bakanlıklar ise zaten listede mevcuttur. Ancak Valilik, merkezden yönetimin (devletin) bir parçasıdır.
Yönetmelik çıkarabilmek için ya Anayasa'da açıkça sayılmak ya da ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olmak gerekir.
3
Hiyerarşik yapı ile kamu tüzel kişiliği farkını uygula.
Valilik, İçişleri Bakanlığı'na hiyerarşik olarak bağlı bir birim olup devlet tüzel kişiliğini temsil eder, kendi özel tüzel kişiliği yoktur.
Ayrı tüzel kişiliği olmayan birimler (Valilik, Kaymakamlık, Genel Müdürlükler vb.) kendi adlarına düzenleyici işlem yapamazlar.

Key Concept

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Hints

1
Yönetmelik çıkarabilecek olanları Anayasa 124. madde üç grupta toplar: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve ...?
2
Üçüncü grup olan 'Kamu Tüzel Kişileri' ifadesine dikkat edin. Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya Bakanlık olması ya da kendi özel tüzel kişiliğinin bulunması gerekir.
3
Valilikler ve Kaymakamlıklar devlet tüzel kişiliğinin parçasıdır (taşra teşkilatı). Bu birimlerin kendilerine ait bir kamu tüzel kişiliği bulunmaz.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Yönetmelik arasındaki normlar hiyerarşisi farkını ve hangisinin yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyin.

Alternative Method

Hiyerarşi testi yapın: Eğer bir kurum başka bir makamın (örneğin Bakanlığın) emir-komuta zinciri içinde bir 'birim' ise ve yasayla kendisine 'tüzel kişilik' verilmemişse yönetmelik çıkaramaz.
Estimated Time:1m 15s
Question 49Question →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri neticesinde yürütme organının sahip olduğu düzenleyici işlem yapma yetkisi ve bu işlemlerin normlar hiyerarşisindeki konumu dikkate alındığında; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yönetmelikler; sadece kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelik çıkarılamaz.

Answer

Yönetmeliklerin sadece kanunların uygulanması için çıkarılabileceği ve CBK'ların uygulanması için çıkarılamayacağı ifadesi yanlıştır; çünkü 2017 değişikliğiyle yönetmelikler her iki düzenleyici işlemin de uygulanması için çıkarılabilir hale gelmiştir.
1982 Anayasası'nın 124. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yönetmeliklerin kapsamı genişletilmiştir. Maddenin güncel haline göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla yönetmeliklerin sadece kanunlar için çıkarılabileceğini savunan düşünce hukuken hatalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisini düzenleyen maddeyi incele.
Anayasa'nın 124. maddesi analiz edildi.
Yönetmeliklerin dayanak noktasını tespit etmek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliğinin yönetmelik kapsamına etkisini değerlendir.
Yönetmeliklerin artık sadece kanunlara değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine de dayandırılabileceği görüldü.
Yürütmenin yeni yapısındaki hiyerarşik bağları anlamak gerekir.
3
Olağan dönem CBK sınırlarını kontrol et.
Sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği, kanunla düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı teyit edildi.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek için m. 104 sınırları kontrol edilmelidir.

Key Concept

Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri Arasındaki Hiyerarşik ve Fonksiyonel İlişki

Hints

1
Yönetmeliklerin hangi üst hukuk normlarını somutlaştırmak için çıkarıldığını hatırlayın.
2
2017 değişikliğiyle yürütme organı tekli yapıya (Cumhurbaşkanlığı) geçtiği için CBK'ların da uygulanması gereken birer norm olduğunu düşünün.
3
Anayasa m. 124'teki 'kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere' ibaresine odaklanın.

Practice More

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hak sınırlamaları bakımından olağan dönem kararnamelerinden farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 50Question →

1982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk dünyasındaki yeri, sınırları ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hukuken yanlış bir değerlendirmedir?

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kanundan sonra yürürlüğe girmesi ve kanuna göre daha özel bir düzenleme içermesi durumunda, 'lex specialis' ilkesi gereği kararname hükümleri kanun hükmüne üstünlük sağlar.

Answer

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin daha yeni veya özel olması nedeniyle kanun hükmüne üstünlük sağlayacağını iddia eden seçenek hukuken yanlıştır; çünkü kanun ile CBK arasındaki ilişkide 'kanun üstünlüğü' esası mutlaktır.
Anayasa'nın 104. maddesinin 8. fıkrası uyarınca 'Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır' hükmü amirdir. Bu hüküm mutlak bir üstünlük ifade eder. Dolayısıyla, bir CBK hükmünün kanundan daha yeni (lex posterior) veya daha özel (lex specialis) olması, ona kanun karşısında bir üstünlük kazandırmaz. Hiyerarşik üstünlük, yorum ilkelerinin önündedir.

Step-by-Step Solution

1
Normlar hiyerarşisinin belirlenmesi
Kanunlar, normlar hiyerarşisinde olağan dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBKCBK) üzerinde yer alır.
Anayasa'nın 104. maddesi kanun ile CBK arasındaki ast-üst ilişkisini net bir şekilde tanımlamıştır.
2
Çatışma kurallarının (Lex Specialis/Lex Posterior) analiz edilmesi
Aynı hiyerarşik düzeydeki normlar arasında (kanun-kanun gibi) 'özel norm' veya 'sonraki norm' üstün gelir; ancak farklı hiyerarşik düzeylerdeki normlar arasında sadece hiyerarşi kuralı uygulanır.
CBK alt norm olduğu için kanunu hiçbir koşulda (yeni veya özel olsa dahi) ilga edemez veya ona karşı öncelikle uygulanamaz.
3
CBK'nın haklar üzerindeki yetki sınırlarının incelenmesi
Mülkiyet hakkı 'Kişi Hakları' (2. Bölüm) içindedir; oysa CBK sadece 'Sosyal ve Ekonomik Haklar'ı (3. Bölüm) düzenleyebilir.
Anayasa 104/8 uyarınca kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez.
4
Yönetmelik dayanağının kontrolü
Yönetmelikler hem kanuna hem de CBK'ya dayalı olarak çıkarılabilir.
Anayasa Madde 124'teki açık yetkilendirme çerçevesinde bu mümkündür.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisinde Kanun Üstünlüğü ve CBK Sınırları

Hints

1
Normlar hiyerarşisindeki bir kural, yorum ilkelerinden (yeni kanun-eski kanun gibi) önce gelir.
2
Olağan dönem CBK'ları kanunlarla çatıştığında her zaman kanun uygulanır; 'özel olan üstündür' mantığı burada işlemez.
3
Anayasa 104. maddede yer alan kanun-CBK çatışma kuralını hatırlayın: Tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri uygulanır.

Practice More

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek olağan dönem CBK'ları ile arasındaki farkları karşılaştırın.

Alternative Method

Soruyu çözerken 'Mülkiyet Hakkı' ve 'Temel Haklar' tasnifini hatırlayarak seçenekleri eleyin. Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK üzerindeki mutlak otoritesini birincil kural olarak kabul edin.
Estimated Time:3m 0s
Question 51Question →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" hakkında, idari teşkilat yapısı ve yargısal denetim mekanizmaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay tarafından yapılır.

Answer

Ülke çapında uygulanacak olan yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay tarafından yapılması ifadesi doğrudur.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan ve uygulama alanı tüm ülkeyi kapsayan (milli çapta) yönetmeliklerin iptal davalarına, Danıştay Kanunu uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştay bakar. Bu, idari yargıdaki görev paylaşımının temel kuralıdır.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisini analiz edin.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, TRT vb.) yönetmelik çıkarabilir.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi üç gruba paylaştırmıştır.
2
Yönetmeliklerin amacını ve hiyerarşideki yerini belirleyin.
Kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılırlar; bunlara aykırı olamazlar.
Normlar hiyerarşisi gereği alt norm üst norma uygun olmak zorundadır.
3
Yargısal denetim mercilerini sınıflandırın.
Ülke çapındaki yönetmelikler için Danıştay, yerel yönetmelikler için İdare Mahkemeleri yetkilidir.
Danıştay Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu genel-yerel ayrımına göre görev paylaşımı yapmıştır.

Key Concept

Yönetmeliklerin Yetki, Kapsam ve Yargısal Denetimi

Hints

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğine ve hangi mahkemenin hangi tür yönetmeliklere baktığına odaklanın.

Practice More

Mahalli idarelerin (Belediye, İl Özel İdaresi) çıkardığı yönetmeliklerin yargısal denetim yerini araştırın.
Estimated Time:2m 0s
Question 52Question →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütmenin düzenleyici işlemlerine dair normlar hiyerarşisi ve yetki paylaşımı esasları dikkate alındığında; belirli bir konuda önce Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBKCBK) ile düzenleme yapılmış, daha sonra yasama organı tarafından aynı alanı kapsayan bir kanun yürürlüğe konulmuştur. Bu durumun hukuki sonuçlarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla CBK hükümleri hükümsüz hale gelir.
Doğru yanıt olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile getirilen kesin kuralı ifade etmektedir. Anayasaya göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunların çatışması durumunda kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca TBMM'nin aynı konuda bir kanun çıkarması, o konuda daha önce çıkarılmış olan CBK hükümlerini otomatik olarak 'hükümsüz' kılar. Bu durum yargı kararına gerek duyulmaksızın hukuken gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Anayasa'nın 104. maddesindeki düzenleyici işlemler hiyerarşisini analiz etme
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki tespit edildi.
Anayasa, yürütmenin düzenleyici yetkisini yasamanın asli düzenleme yetkisinin altında konumlandırmıştır.
2
Çatışma (Conflict) kuralını uygulama
Aynı konuda farklı hükümler varsa kanun üstünlüğü geçerlidir.
Anayasa metninde açıkça 'Kanun ile CBK farklı hüküm içerirse kanun uygulanır' ifadesi yer almaktadır.
3
Hükümsüzlük (Voidness) mekanizmasını değerlendirme
TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda CBK'nın ilgili hükümlerinin kendiliğinden sona erdiği anlaşıldı.
Anayasa, yasama organına yürütmenin düzenlediği bir alanı devralma ve kararnamenin etkisini kaldırma yetkisi vermiştir.

Key Concept

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinde Kanun Üstünlüğü

Hints

1
Anayasa'nın 104. maddesindeki 'CBK - Kanun Çatışması' hükümlerini hatırlayın.
2
Yürütmenin düzenleme yetkisi 'asli' olsa da 'üstün' değildir; yasama organı her zaman müdahale edebilir.
3
Bir konuda kanun çıktığında, o konudaki önceki CBK hükmünün akıbetini (hükümsüzlük) düşünün.

Practice More

Olağanüstü Hal (OHALOHAL) CBK'larının kanunlarla olan ilişkisini ve yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Normlar hiyerarşisi piramidini gözünüzün önüne getirin: Anayasa > Kanun/Milletlerarası Antlaşma > CBK > Yönetmelik. Üstteki her zaman alttakini geçersiz kılar.
Estimated Time:2m 0s
Question 53Question →

19821982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sadece merkezi idare hiyerarşisi içerisinde yer alan makamlar tarafından çıkarılabilirler.

Answer

Yönetmeliklerin sadece merkezi idare tarafından çıkarılabileceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü Anayasa'ya göre kamu tüzel kişiliği olan yerinden yönetim kuruluşları da yönetmelik çıkarabilir.
Doğru cevap, yönetmeliklerin sadece merkezi idare tarafından çıkarılabileceğini iddia eden seçenektir. Oysa 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi; Cumhurbaşkanı ve bakanlıkların yanı sıra 'kamu tüzel kişilerine' de yönetmelik çıkarma yetkisi tanımıştır. Belediye, İl Özel İdaresi ve üniversite gibi yerinden yönetim kuruluşları merkezi idare hiyerarşisi dışında yer almalarına rağmen kamu tüzel kişisi oldukları için yönetmelik çıkarabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri hatırla.
Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesi bu mercileri açıkça saymıştır.
2
Kamu tüzel kişilerinin idari yapıdaki yerini analiz et.
Kamu tüzel kişileri sadece merkezi idareyi değil, üniversiteler ve belediyeler gibi yerinden yönetim kuruluşlarını da kapsar.
İdarenin bütünlüğü ilkesi içinde yer alan bu kuruluşlar, kendi görev alanlarıyla ilgili düzenleme yapma yetkisine sahiptir.
3
Seçeneklerdeki "sadece merkezi idare" kısıtlamasını değerlendir.
Bu kısıtlama, kamu tüzel kişilerinin (yerinden yönetim) yetkisini dışarıda bıraktığı için Anayasa'ya aykırıdır.
Merkezi idare dışında kalan özerk veya yerel kuruluşların da yönetmelik çıkarma yetkisi mevcuttur.

Key Concept

İdarenin Düzenleyici İşlem Yapma Yetkisi

Hints

1
Yönetmelik çıkarabilecek merciler arasında sadece Bakanlıklar mı var yoksa yerel yönetimler de dahil mi?
2
Kamu tüzel kişiliği kavramını hatırla. Üniversiteler veya Belediyeler merkezi idareye mi bağlıdır yoksa yerinden yönetim kuruluşu mudur?
3
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmelik çıkarabilecekler listesinde 'Kamu Tüzel Kişileri' ifadesi geçer. Bu ifade, merkezi idare dışındaki kuruluşları da kapsar.

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK) ile Yönetmelikler arasındaki yargısal denetim farklarını (Danıştay vs. Anayasa Mahkemesi) inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 54Question →

1982 Anayasası’nın 2017 anayasa değişikliğiyle düzenlenen hükümleri ve bu hükümlerin normlar hiyerarşisindeki izdüşümleri dikkate alındığında; yürütme organının düzenleyici işlemlerinden olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile yasama organının işlemleri olan kanunlar arasındaki yetki paylaşımı ve çatışma çözüm usulleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır; ayrıca TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda kararnamenin ilgili hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması durumunda kanun hükümlerinin uygulanması ve TBMM'nin aynı konuda kanun yapmasıyla kararnamenin hükümsüz kalması ilkesi doğrudur.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 104. maddesinde yer alan iki temel güvenceyi birleştirmiştir: Birincisi, mevcut bir kanunla kararname çatışırsa kanunun uygulanması (uygulama üstünlüğü); ikincisi ise TBMM'nin aynı konuyu kanunla düzenlemesi durumunda kararnamenin varlığının sona ermesidir (hükümsüzlük). Bu durum yasama organının asli ve genel yetkisinin, yürütmenin düzenleyici yetkisinden üstün olduğunu kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Normlar hiyerarşisindeki yerin belirlenmesi
Kanunlar, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden hiyerarşik olarak üstündür.
Anayasa'nın 104. maddesi kanunların üstünlüğünü açıkça vurgular.
2
Uygulama önceliği kuralının analizi
Çatışma durumunda hakimin veya idarenin kanun hükmünü esas alması gerekir.
Anayasa 'kanun hükümleri uygulanır' diyerek uygulama önceliğini kanuna vermiştir.
3
Hükümsüzlük (geçerlilik) mekanizmasının kontrolü
TBMM aynı konuda kanun çıkardığı an, o konudaki CBK otomatik olarak hukuki varlığını yitirir.
Anayasa kararnamenin 'hükümsüz hale geleceğini' belirterek yasamanın yürütme üzerindeki denetimini korumuştur.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Statüsü

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve CBK arasındaki sıralamayı hatırlayın.
2
Anayasa'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile eklenen 'hükümsüz hale gelme' şartına odaklanın.
3
TBMM'nin bir konuda kanun çıkarması, o konudaki yürütme düzenlemesinin hukuki geçerliliğini nasıl etkiler?

Practice More

Olağanüstü Hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi ve Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki denetim yetkisini inceleyiniz.
Estimated Time:3m 0s
Question 55Question →

19821982 Anayasası uyarınca yürütme organının düzenleme yetkisi çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK), kanunlar ve yönetmelikler arasındaki hiyerarşik ilişki ile konu bakımından yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuya ilişkin hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilgili hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.
Doğru cevap olan ifade, 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmüne dayanmaktadır. Bu durum, yasama organının düzenleme alanının yürütme organının CBK yetkisine göre asil ve üstün olduğunu, bir çatışma anında yargı kararına gerek kalmaksızın kanunun CBK'yı hukuken devre dışı bırakacağını gösterir.

Step-by-Step Solution

1
CBK'nın konu bakımından sınırlarını değerlendir.
Olağan dönem CBK'ları sadece sosyal ve ekonomik haklar (3. Bölüm) üzerinde düzenleme yapabilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenleme alanı dışındadır.
Anayasa'nın 104/17104/17. fıkrasındaki yasaklı alanları belirlemek için.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik üstünlüğü analiz et.
Kanun ile CBK aynı konuda farklı hükümler içerirse kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'ya olan anayasal üstünlüğünü teyit etmek için.
3
Sonradan çıkarılan kanunun CBK üzerindeki etkisini belirle.
TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, o konudaki CBK hükümleri hükümsüz (geçersiz) hale gelir.
Anayasa'nın açık hükmü uyarınca çatışmanın kesin çözüm yolunu belirlemek için.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu

Hints

1
Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan 'çatışma çözme' kuralını ve normlar hiyerarşisindeki sıralamayı hatırlayın.

Practice More

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'ları ile olağan dönem CBK'ları arasındaki yetki ve yargısal denetim farklarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 56Question →

Yürütme organının temel düzenleyici işlemleri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ve yönetmeliklerin hukuk düzenindeki sınırları ile tabi oldukları yetki rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa her durumda kanun hükümleri esas alınır.

Answer

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri çatışırsa kanun hükümleri esas alınır.
Doğru olan ifade, Anayasa'nın 104104. maddesinde yer alan çatışma kuralını yansıtmaktadır. Bu kurala göre; kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde ise kanun hükümleri esas alınır ve TBMM tarafından aynı konuda kanun çıkarılması durumunda mevcut kararname hükümsüz hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin (CBKCBK) konu bakımından sınırlarını belirleyin.
19821982 Anayasası'na göre; temel haklar (kişisel haklar) ve siyasi haklar olağan dönem CBKCBK ile düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.
CBKCBK'nın yasama yetkisinin alanına müdahalesini engellemek için anayasal sınırlar çizilmiştir.
2
Kanun ile CBKCBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz edin.
Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda CBKCBK çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve çatışma varsa, kanun her zaman üstündür.
Anayasa'nın 104104. maddesi uyarınca normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBKCBK'sından üst konumdadır.
3
Yönetmelik çıkarma yetkisini kontrol edin.
Yönetmelikler; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılır.
Anayasa'nın 124124. maddesi bu yetkiyi sadece belirtilen üç mercie tanımıştır.

Key Concept

Normlar Hiyerarşisi ve Yürütmenin Düzenleme Yetkisi

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki 'üstünlük' ilişkisini hatırlayın.

Practice More

Olağanüstü hal (OHALOHAL) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırlarını ve yargısal denetimini inceleyerek karşılaştırma yapın.
Estimated Time:1m 15s
Question 57Question →

19821982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yönetmelik

Answer

Yönetmelik, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılan düzenleyici işlemdir.
Doğru cevap olan yönetmelik; 19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde açıkça tanımlanmıştır. Bu maddeye göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Step-by-Step Solution

1
Yürütme organının düzenleyici işlemlerini belirleyin.
Yürütme organı temel olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler aracılığıyla düzenleme yapar.
Soruda bahsedilen yetkililerin (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri) ortak yetkisini bulmak gerekir.
2
Yönetmelik çıkarma yetkisini inceleyin.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre bu üç grup da yönetmelik çıkarabilir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi sadece Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilirken, yönetmelik daha geniş bir idari kesim tarafından çıkarılabilir.

Key Concept

İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Yönetmelikler

Hints

1
Bu düzenleyici işlemi sadece Cumhurbaşkanı değil, bakanlıklar ve belediyeler gibi kurumlar da yapabilir.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde düzenlenen bu işlem, kanunların uygulanmasını kolaylaştırmak için çıkarılır.
3
Kamu tüzel kişilerinin (örneğin üniversiteler veya TRT) kendi alanlarında kural koymak için kullandıkları temel araçtır.

Practice More

Yönetmeliklerin hangi durumlarda Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiğini ve yargısal denetiminin nerede yapıldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 58Question →

19821982 Anayasası'nın 124124. maddesinde düzenlenen, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan "yönetmelikler" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yürürlüğe girebilmeleri için tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanması zorunludur.

Answer

Yönetmeliklerin tamamının Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu yoktur; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.
Anayasa'nın 124124. maddesine göre, "Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir." Bu ifade, bazı yönetmeliklerin (özellikle mahalli veya kurum içi olanların) Resmî Gazete'de yayımlanmadan da yürürlüğe girebileceğini göstermektedir. Dolayısıyla "tüm yönetmeliklerin yayımlanması zorunludur" ifadesi hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamları kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yetkilidir.
Anayasa madde 124124 uyarınca yetkili merciler sınırlı olarak sayılmıştır.
2
Yönetmeliklerin çıkarılma amacını ve hiyerarşideki yerini incele.
Kanun ve CBK'ların uygulanmasını sağlarlar ve bu metinlere aykırı olamazlar.
Normlar hiyerarşisinde yönetmelikler, kanun ve CBK'ların altında yer alır.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma usulünü Anayasal hükme göre değerlendir.
"Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirtilir" hükmüne ulaşıldı.
Tüm yönetmelikler için mutlak bir yayımlanma zorunluluğu Anayasa'da öngörülmemiştir.

Key Concept

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayın Usulü

Hints

1
Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceğini ve hiyerarşide nerede durduklarını düşünün.
2
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmeliklerin ilanı ile ilgili yetkinin kime veya neye bırakıldığını hatırlayın.
3
Resmî Gazete'de yayımlanma zorunluluğu kanunlar ve CBK'lar için mutlaktır, ancak yönetmelikler için bir istisna vardır.

Practice More

Kamu tüzel kişiliği olmayan birimlerin (örneğin fakültelerin) yönetmelik çıkarıp çıkaramayacağını araştırarak idari teşkilat ile olan bağlantıyı pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 59Question →

Yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBKCBK) ile bir bakanlık veya kamu tüzel kişisi tarafından çıkarılan yönetmeliklerin hukuki rejimi ve normlar hiyerarşisindeki yeri dikkate alındığında, 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Answer

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin çatışması durumunda kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 104104. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, normlar hiyerarşisinde kanunlar Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden üstündür. Bu nedenle, aynı konuda farklı hükümler içermeleri durumunda kanun hükümleri esas alınır.

Step-by-Step Solution

1
Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBKCBK) arasındaki hiyerarşik ilişkiyi belirle.
Anayasa'nın 104104. maddesine göre kanunlar CBKCBK'dan üstündür ve çatışma anında kanun uygulanır.
Normlar hiyerarşisi ilkesi gereği üst norm alt normu geçersiz kılar.
2
CBKCBK çıkarılamayacak alanları analiz et.
Temel haklar (sosyal ve ekonomik haklar hariç), siyasi haklar ve Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular CBKCBK ile düzenlenemez.
Yürütmenin yetkisinin yasama yetkisini gasp etmesini engellemek.
3
Yönetmeliklerin çıkarılma amacını ve yetkili mercilerini kontrol et.
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri; kanun ve CBKCBK'ların uygulanmasını sağlamak için yönetmelik çıkarabilir.
19821982 Anayasası'nın 124124. maddesindeki düzenleme yetkisi.

Key Concept

Yürütmenin Düzenleyici İşlemlerinin Hiyerarşisi ve Sınırları

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanunların mı yoksa kararnamelerin mi daha üstte olduğunu hatırlayın.

Practice More

Olağanüstü Hal (OHALOHAL) döneminde çıkarılan CBKCBK'ların temel hakları düzenleme yetkisi bakımından olağan dönem CBKCBK'larından farkını inceleyin.
Estimated Time:1m 15s
Question 60Question →

Cumhurbaşkanı, Anayasa'da yer alan 'sosyal ve ekonomik haklar' grubuna giren bir konuda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) çıkarmıştır. Ancak bir süre sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) aynı konuda, CBK hükümleriyle açıkça çelişen yeni bir kanun kabul etmiştir.

1982 Anayasası'ndaki yürütme yetkisine ilişkin düzenlemeler uyarınca, bu hukuki çatışma durumunda aşağıdakilerden hangisi uygulanmalıdır?

Show answer & explanation

Answer: Kanun hükümleri uygulanır ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.

Answer

Kanun hükümleri uygulanır ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.
1982 Anayasası'na göre (2017 değişikliği), Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu durum normlar hiyerarşisinin ve yasama organının asli düzenleme yetkisinin bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
CBK'nın konu bakımından yetkisini kontrol et.
Sosyal ve ekonomik haklar, olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebilir (Anayasa m.104).
Yürütmenin düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.
2
Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi belirle.
Kanunlar, hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinden üstündür.
Çatışma durumunda hangi normun üstün geleceğini saptamak için.
3
Anayasa'nın 104. maddesindeki çatışma kuralını uygula.
TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa, CBK'nın kanunla çelişen hükümleri hükümsüz hale gelir.
Anayasal çözüm yolunu netleştirmek için.

Key Concept

CBK ve Kanun Çatışmasında Kanunun Üstünlüğü

Hints

1
Normlar hiyerarşisinde kanun mu yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi mi daha üsttedir?

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile hiç düzenlenemeyecek (yasak alan) konuları tekrar ediniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 3 / 4Next
Yürütmenin Düzenleyici İşlemleri (CBK ve Yönetmelik) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin